Remembering God’s Works and Living Faithfully to His Covenant

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Let us look at the psalm here.

We are continuing with Psalm 27.

Um...

We reached verse six, so we are still in the psalm’s introduction. Two verses remain, the seventh and the eighth. As we said, this psalm recounts all that God did

among His people and for His people.

‘God commanded our fathers,’ it says, ‘to make these things known to their children.’ God commanded them to tell their children everything He had said to them and done for them.

One generation was to tell the next, and they would tell their children, and so on. ‘So that they might set their hope in God, not forget the works of God, and seek out His commandments.’ The purpose of all this was for each generation to learn to place its hope in God.

‘Not forget the works of God’: they must remember what God has done. And ‘seek out His commandments’: they must long to learn what God’s commandments are and to keep them. Notice how

we might put it today: the whole point is for a person to learn to hope in God. He must remember all that God has done, both in general and in his own life, and never forget it. And he must learn and keep the commandments with longing. That is the force of ‘seek out’: to long to learn and keep them. Thank you.

Crooked and rebellious. A generation...

‘Whose heart was not steadfast, and whose spirit was not faithful to God.’ Yes, so that those who came later would not become like their fathers. What did they become? A crooked and rebellious generation: a perverse generation, a generation that had fallen away from God, a generation whose heart was not upright before God and whose spirit did not remain faithful. That is, it did not remain faithful to God; that is, God

made a covenant with them, an agreement. They supposedly accepted that covenant, but they did not remain faithful. God always remains faithful to what He says, what He decides, and what He promises. It is the human being who fails to remain faithful.

Yes, God was deeply grieved by His people, as we were saying. The psalm says this often so that later generations will not become like their fathers; they must take heed. You see, we have examples of both kinds above. We have the examples of the Saints. We have the examples of the people of God. We have the examples of God’s prophets. We have the examples of God’s instruments. And we are counted worthy. But on the other hand, we have examples we must avoid: examples of all those who

took a crooked course that grieved God, people whose hearts were not upright before Him and who were not faithful to Him at all.

Um... They did not remain faithful. They did not trust the covenant made with God or His promises.

In the New Testament, for instance, we have many good examples. We also have bad examples, and we can learn from them by avoiding what they did. I often think of Ananias and Sapphira.

What nerve they had! They had become Christians along with the others, just after the Lord had departed from this world. Everything was still so recent. Before their eyes were apostles working miracles, apostles who clearly had the Spirit of God. It was all so alive, so wondrous, so divine, so far beyond anything earthly. And yet they behaved so wickedly.

Their hearts were so wicked and crooked before God.

They did something they had no need to do. It shows plainly how crooked and wicked their hearts were. And Christians still do this very thing in our own day.

No one makes them sell the property. They sell it, and no one makes them give away the full price they received. They keep part of the money, yet they want everyone to think they have given it all. Who is forcing you? No one would ask, “If you received five thousand, why are you giving only two thousand?” Just say, “We received five thousand, but we are giving you only two thousand five hundred.” That was the whole issue. The Apostle Peter asks, “Is this the amount you received?” “Yes,” they say, “that is the amount.”

Then he asks Sapphira too, “Is this the amount you received?” “Yes, that is the amount.” So the two of them had agreed to lie when there was no need at all. There was deceit in their hearts, and even as they acted deceitfully, they wanted to appear innocent. That is more deceitful still. And God would not accept it, as you saw.

The Spirit of God would not tolerate it, and they were punished at once, in a way that served as a warning.

And how many Christians think deceitfully for no serious reason? I say it again: they also want to look good. They think and act deceitfully, yet they want to appear good to themselves, to others, and even before God. It is as though they want to deceive God. Can that be done?

Both of them died. So we have other examples like this, bad examples from which we learn not to do the same. That is just what the psalm says here: later generations should hear and learn these things, so that they place all their hope in God, do not forget His works, and keep His commandments. Then they will not become like their fathers, a crooked and rebellious generation whose hearts were not upright before God.

We must be faithful to God.

In the prayers we say together with others, we make promises, in a sense. God makes promises, and so do we. We say that we repent, that we will humble ourselves, that we will hope in Him and seek His mercy. But in the end we do not keep those promises. We do not remain faithful to them.

Is that not so?

And still we expect something from Him. God remains faithful. But when we are unfaithful to our promises and agreements, the agreement is broken, in a sense, and we do not receive what we otherwise would have received.

And I don’t know—before we go on, I feel the need to insist on this, as I have on other occasions in the past. To insist on this. An upright heart, an upright heart. God hates this thing: deceit. Whatever you are, that is what you are. At least come before God as you truly are. If you are nothing, come before Him that way. If you are a sinner, come before Him as a sinner. Whatever you have done, come before Him as you are. Do not hide it or distort the facts. Do not misrepresent yourself and thus bring sorrow upon yourself. An upright heart, a sincere heart.

That brings the introduction to an end. Now we come to the first part, from verse nine to verse fifty-three. Or rather, there are two parts here, a first and a second. We are now entering the first part, from verse nine to verse twenty-three. It tells the story of Israel from the departure out of Egypt until they reached the borders of Canaan, though they had not yet entered the land. Let us see: “The sons of Ephraim...”

“Armed with bows and ready to shoot, they turned back on the day of battle.” The psalm begins abruptly with the tribe of Ephraim because that tribe was, how shall I put it, a leading tribe. It stood out among the twelve tribes of Israel. Later it lost that leading position, and the tribe of Judah took it. So the men of Ephraim were skilled with the bow...

They could draw their bows and shoot accurately. Yet “they turned back on the day of battle.” When the fighting came, they turned their backs and retreated. What does that mean here? “They did not keep God’s covenant, and they would not walk according to His law.” That is the point. The men of this tribe may have been formidable archers...

They aimed and shot their arrows with strength and accuracy, drawing their bows fully. Yes, they could do that. But they did not keep God’s covenant, the agreement He had made with them. And “they would not walk according to His law”: they did not want to live by God’s law. That is what it means here to turn their backs and flee in the hour of battle.

They may have been good warriors, but God did not choose them as His own people, or choose this tribe, merely so that they would be good warriors. That was not their calling. They would fight well, and God would help them defeat their enemies. But that was not the purpose of God’s plan for this people. Yes, that too would happen. His purpose was to make a covenant with them and give them His law, so that they would keep the covenant and live by His law, His plan, and His will. He wanted them to live according to God.

God wants them truly to be His people: a people in whom He finds rest, and who find rest in Him.

Sometimes, up there at Panorama, I say, “Look, we will plant trees here and whatever else is needed, and we will build what we need as well.” But that is not why we are here. We should do as much of it as is necessary, without acting as though we came here to plant trees, put up buildings, or make a beautiful garden. God forbid that we lose sight of why we came.

Let's look at things this way. We have seen here that our purpose lies elsewhere. Those things get done, and they are necessary, but our purpose lies elsewhere. Our purpose is to live according to God.

We feel that God has called us, and we are here because we are dedicated to Him. He called us to live according to His will and His commandments, to place ourselves in His hands and let Him take charge of us. He will make us His own people, as He wants us to be. He will prepare us, cleanse us, save us, sanctify us, and make us citizens of His Kingdom. This applies to every one of us. We make a serious mistake when, as Christians and as the Church, we get caught up in other matters and spend our time on them...

...on things that would be fine even if they turned out a little differently. The aim is to drink the water. Imagine a wooden cup that is not especially well made. That is all right. If we can make it better, fine. But the point is to drink the water from it.

How many things Christians do, working this way and that to make them beautiful by human standards. Then we lose sight of our purpose. These things are meant to serve a purpose; they are not ends in themselves.

We should pay attention to this, I think. Among the other things Christians do, they do this too: they continually lose their bearings. They continually seem to lose sight of their purpose and direction, and they waste time. Time is lost this way. This happens all too often when a person gives their strength, their very self, to something that does not serve the purpose for which we exist in this world, does not serve the purpose for which we became Christians, and does not serve the purpose of our salvation at all.

It serves other things. Perhaps it satisfies some of our weaknesses. It caters to them.

Those weaknesses may be only human. So the sons of Ephraim, the men of that tribe, were good warriors, yet they turned their backs in battle. That is, they did not keep God’s covenant, and they did not wish to walk according to His law.

Yes. What good will it do us to know and understand so much? People consider us educated and well trained. But what good will all that study, knowledge, and training do us if it does not help us know God’s will, know His commandments, keep them, and live according to God? What good will it do? It will become grounds for our condemnation. As I have said before, the same is true of the Mysteries: we were baptized and received Chrismation.

We receive Holy Communion too. But you are not baptized simply to say you have been baptized. You do not receive Chrismation simply to say you have been anointed, or Holy Communion simply to say you receive it. The result must show in your life. Does your life show that you have truly been baptized and received Chrismation, that you have the grace of the Holy Spirit? Christ has come into you with His Body and Blood to transform you, to make you His own Body and Blood and make you like Him, perfect. If that does not happen, what good does it do you to have been baptized, to have received Chrismation, or to receive Holy Communion?

Think of the example we discussed yesterday. What good is it to graft a tree if it never truly grows as a grafted tree? You graft it and leave it there. Years later, you return and find that shoots from the old root have grown into a wild tree, perhaps ten of them. Yes, you can see where it was grafted. There may be a small, yellow, sickly shoot there. But the tree has become wild again; its growth gives no sign that it was grafted. What good is it to be baptized if you live as though you were unbaptized? What good is it to have received the Holy Spirit through Chrismation?

Your life shows that you have another spirit within you, even other spirits, rather than the Holy Spirit. It shows that you live according to the flesh, that you are governed by your merely human nature and are not a spiritual person at all, though you receive the Body and Blood of God in Holy Communion. That is how things stand.

Writers of saints’ lives often say that many people become monks today, and that most of them are educated and have degrees. That is good. But what good will it do if that is all there is?

Suppose they fail to take care. Later, someone, whether friend or enemy, may say: yes, they were educated; yes, they read, and they could understand what they read. But they did not keep God’s law or fulfill their obligations. What good is it to say that so many educated people today, on the Holy Mountain and here in the world, come forward and appear to want to belong to Christ, if their actions show otherwise? Let me add what I left unfinished earlier: on the day of judgment, your Baptism will count against you if you have failed to live out its gift.

Your Chrismation will count against you if you have failed to live out its gift. Every time you receive Holy Communion without bearing its fruit will count against you. These things will not count in your favor if they have not borne the fruit they should. And that fruit does not come about by magic. It comes when you give your consent and give yourself to God.

The psalm goes on: ‘They forgot His acts of kindness and the wonders He had shown them.’ They did not walk according to God’s law or keep His covenant. They forgot His acts of kindness and the wonderful things He had shown them. ‘In the sight of their fathers He worked wonders in the land of Egypt, in the plain of Tanis.’ Their fathers saw all these wonders with their own eyes. Then the psalm begins to name them: ‘He divided the sea and led them through; He made the waters stand like a wineskin.’ One by one, though briefly, it begins to recount

all those wonders. But I think we should

We will stop here and continue next Monday. Next Monday will be the last Monday before Great Lent, and after that we will probably meet on the Monday after the Sunday of Orthodoxy. Now, we probably will not stay; I ask you gentlemen not to be upset. We will not stay tonight. Also, for those who can come tomorrow morning, it is the feast of Saint Theodore.

We will keep our usual time, five o’clock, and celebrate Matins (Orthros) and the Divine Liturgy tomorrow. It is the feast of Saint Theodore.

Να δούμε εδώ τον ψαλμό.

Υπομένει ο 27ος ψαλμός

Εεεε...

Φτάσαμε μέχρι τον έκτο στίχο, είμαστε ακόμη στον πρόλογο του ψαλμού. Μένουν ακόμη δύο στίχοι του προλόγου, έβδομος και όγδοος. Είπαμε ότι ο ψαλμός αυτός έχει εμπεριλάβει όλα εκείνα τα οποία έκανε ο Θεός

στο λαό του και για το λαό του.

Βασιλεία των Ουρανών, Γέννησης της Θεοτόκου, Διάδοχος Φωτικής, Ευαγγελισμός,

Ενετείλατο ο Θεός τοις πατράσιν ημών, όπως λέει, γνωρίσαι αυτά τοις υιοίς αυτών. Έδωσε εντολή ο Θεός, όλα εκείνα που είπε σ' αυτούς και έκανε σ' αυτούς να τα γνωρίσουν στα παιδιά τους.

Η προηγούμενη γενιά στην επόμενη και εκείνη στους άλλους, στα παιδιά τους και εκείνη στα παιδιά τους και συνέχεια. Ίνα θώνται επί τον Θεόν την ελπίδα αυτών και μη επιλάθωνται των έργων του Θεού και τας εντολάς αυτού εκζητήσωσιν. Όλο αυτό ακριβώς για να μάθουν και να μαθαίνουν εκάστοτε να αναθέτουν την ελπίδα εις τον Θεόν.

Μη επιλάθωνται των έργων του Θεού. Και να μην λησμονούν, να μην ξεχνούν τα έργα του Θεού, αυτά που έκανε ο Θεός, και τας εντολάς αυτού εκζητήσωσιν, και με πόθο να ζητούν να μαθαίνουν ποιες είναι οι εντολές του Θεού και να πράττουν αυτές τις εντολές του Θεού. Δώστε, λέει, το πώς

να μάθει, θα λέγαμε και σήμερα, όλο το θέμα είναι να μάθει ο άνθρωπος να ελπίζει στον Θεό. Να θυμάται όλα αυτά που έκανε ο Θεός γενικώς και που έκανε ο Θεός και στον ίδιο τον εαυτό του, να μην τα λησμονεί. Και με πόθο όχι απλώς να μαθαίνει τις εντολές και να τηρεί τις εντολές, αλλά με πόθο, το «εκζητήσωσιν» αυτήν την έννοια, με πόθο να μαθαίνει τις εντολές και να τηρεί τις εντολές. Ευχαριστώ.

Σκολιά και παραπικραίνουσα. Γενιά...

Ήτις ου κατεύθυνε την καρδίαν αυτής και ουκ επιστώθη μετά του Θεού το πνεύμα αυτής. Ναι, για να μη γίνουν και αυτοί οι επερχόμενοι δηλαδή, όπως οι πατέρες των. Τι έγιναν; Γενεά σκολιά και παραπικραίνουσα. Η γενεά διαστραμμένη και η γενεά που έλειψε από τον Θεό και η γενεά η οποία δεν είχε ευθείαν καρδίαν ενώπιον του Θεού και δεν έμεινε πιστό το πνεύμα της. Δηλαδή, δεν έμεινε πιστό με τον Θεό, δηλαδή ο Θεός.

έκανε κάποια διαθήκη, έκανε κάποια συμφωνία, υποτίθεται ότι δέχθηκαν τη διαθήκη αυτή και δεν έμειναν πιστοί. Ο Θεός πάντοτε πιστός μένει σε αυτά που λέει, σε αυτά που αποφασίζει, σε αυτά που υπόσχεται, αλλά ο άνθρωπος είναι εκείνος ο οποίος δεν μένει πιστός.

Ναι, ο Θεός ήταν πολύ λυπημένος, το λέγαμε, από το λαό Του. Και το λέει αυτό συχνά, ώστε και οι μεταγενέστεροι να μην γίνουν όπως ήταν οι πατέρες. Να το προσέξουν το πράγμα. Βλέπετε, έχουμε και τέτοια και τέτοια παραδείγματα πάνω. Έχουμε τα παραδείγματα των Αγίων. Έχουμε τα παραδείγματα των ανθρώπων του Θεού. Έχουμε τα παραδείγματα των προφητών του Θεού. Έχουμε τα παραδείγματα των οργάνων του Θεού. Και αξιωμούμεθα. Αλλά από το άλλο μέρος, έχουμε παραδείγματα τα οποία πρέπει να αποφεύγουμε. Είναι παραδείγματα όλων αυτών οι οποίοι

πήραν διαστραμμένη στάση και στάση που ελυπούσε τον Θεό, διαστραμμένη στάση απέναντι του Θεού, παραδείγματα ανθρώπων οι οποίοι καθόλου δεν είχαν ευθεία καρδία με τον Θεό και καθόλου δεν ήταν πιστοί με τον Θεό.

Εεε... Δεν έμειναν πιστοί και δεν έδειξαν εμπιστοσύνη στη συμφωνία που έγινε με τον Θεό, εμπιστοσύνη στις υποσχέσεις του Θεού.

Στην Καινή Διαθήκη, παραδείγματος χάριν, έχουμε πολλά καλά παραδείγματα. Από την άλλη πλευρά έχουμε και μη καλά παραδείγματα, τα οποία και από αυτά μπορούμε να παραδειγματιζόμεθα, να τα αποφεύγουμε. Έτσι συχνά ενθυμούμε την περίπτωση, παραδείγματος χάριν, του Ανανία και της Σαπφείρας.

Οι οποίοι, τι κουράγιο ήταν αυτό, οι οποίοι λοιπόν έγιναν και αυτοί χριστιανοί μαζί με τους άλλους και ενώ ο Κύριος μόλις έχει φύγει από αυτόν τον κόσμο, όλα είναι τόσο πρόσφατα και μπροστά τους έχει αποστόλους που θαυματουργούν, αποστόλους έχουν οι δυο αυτοί άνθρωποι, έχουν αποστόλους που φαίνεται καθαρά ότι έχουν το Πνεύμα του Θεού και λοιπά. Να είναι τώρα τόσο ζωντανά όλα, τόσο θαυμαστά όλα, τόσο θεία, τόσο καθόλου δεν μοιάζουν ότι είναι γήινα και τα λοιπά. Και όμως φέρονται τόσο πονηρά, ενεργούν τόσο πονηρά.

η καρδία των τόσο πονηρή και πλάγια ενώπιον του Θεού.

Κάνουν κάτι το οποίο δεν υπήρχε καμία ανάγκη να το κάνουν και φαίνεται καθαρά δηλαδή πόσο διαστραμμένη ήταν η καρδιά τους, πόσο πονηρή ήταν. Κάτι που το κάνουν, το κάνουν, το συνεχίζουν όλοι οι χριστιανοί να το κάνουν και στις ημέρες μας.

Δεν τους υποχρεώνει κανείς να πουλήσουν το κτήμα. Το πουλούν, δεν τους υποχρεώνει κανείς να δώσουν όλο το αντίτιμο, όλη την αξία που πήραν πουλώντας το κτήμα. Αυτοί δεν δίνουν όλο το κτήμα ή μάλλον δεν δίνουν όλη την αξία, αλλά θέλουν συγχρόνως να εμφανιστούν ότι δίνουν όλη την αξία. Ποιος σας υποχρεώνει; Κανείς δεν θα σας πει ότι αφού πήρατε 5.000 γιατί δίνετε 2.000; Πέστε, 5.000 πήραμε αλλά θα σας δώσουμε μόνο 2.500. Γιατί εκεί ήταν όλο αυτό. Ρωτάει ο Απόστολος Πέτρος: τόσα πήρατε; Ναι, τόσα πήραμε.

Πρώτα ή ύστερα και τη Σαπφείρα: τόσα πήρατε; Είναι τόσα. Συνεννοήθηκαν δηλαδή και οι δύο να πουν το ψέμα χωρίς να υπάρχει καμία ανάγκη. Μόνο και μόνο επειδή υπάρχει πονηριά μέσα τους και επειδή θέλουν, ενώ κάνουν την πονηριά τους, θέλουν να εμφανίζονται ότι δεν είναι πονηροί. Αυτό είναι ακόμη πονηρότερο. Και δεν το θέλει ο Θεός, είδατε.

Εεεε... Το Πνεύμα του Θεού δεν το σηκώνει και αμέσως τιμωρούνται, αμέσως, κατά παραδειγματικό τρόπο.

Και πόσοι χριστιανοί σκέπτονται πονηρά, χωρίς να υπάρχει σοβαρός λόγος. Επαναλαμβάνω, διότι θέλουν να φαίνονται και καλοί. Σκέπτονται πονηρά, ενεργούν πονηρά και θέλουν να εμφανίζονται όχι απλώς στον εαυτό τους, όχι απλώς στους άλλους, αλλά και ενώπιον του Θεού. Σαν να θέλουν να ξεγελάσουν τον Θεό. Γίνεται αυτό το πράγμα;

Θανατώθηκαν και οι δύο. Έχουμε λοιπόν και άλλα τέτοια παραδείγματα, κακά, που παραδειγματιζόμεθα από αυτά να μην κάνουμε κι εμείς τα όμοια. Όπως ακριβώς λέει εδώ, ναι, να τα ακούνε αυτά, να τα μαθαίνουν οι μεταγενέστεροι για να αναθέτουν όλη την ελπίδα τους στον Θεό και να μην λησμονούν τα έργα του Θεού, για να τηρούν τις εντολές του Θεού και να μην γίνουν έτσι όπως οι πατέρες των, γενεά σκολιά και παραπικραίνουσα, γενεά η οποία δεν είχε ευθεία καρδία ενώπιον του Θεού.

Να είναι κανείς πιστός με τον Θεό.

Αυτά που λέμε στις προσευχές μας, τις ομαδικές προσευχές μαζί με τους άλλους, τρόπον τινά υποσχόμεθα, όπως υποσχέθηκε ο Θεός, έτσι και εμείς υποσχόμεθα κατά κάποιο τρόπο. Ότι μετανοούμε λέμε, ότι θα ταπεινωθούμε λέμε, ότι θα ελπίσουμε σε Αυτόν, θα ζητήσουμε το έλεός Του κλπ. Και τέλος δεν τηρούμε τις υποσχέσεις, δεν μένουμε πιστοί στις υποσχέσεις.

είναι?

Και περιμένουμε. Ο Θεός μένει πιστός, αλλά που δεν μένουμε εμείς πιστοί στις υποσχέσεις και στις συμφωνίες, χαλάει κατά κάποιο τρόπο η συμφωνία και δεν λαμβάνουμε εκείνο το οποίο θα λαμβάναμε.

Και δεν ξέρω, πριν προχωρήσουμε, αισθάνομαι την ανάγκη να επιμείνω σε αυτό, όπως και άλλες φορές παλαιότερα. Να επιμείνω σε αυτό. Ευθεία καρδία, ευθεία καρδία. Ο Θεός το μισεί αυτό το πράγμα, την πονηριά. Ό,τι είσαι, είσαι. Τουλάχιστον εμφανίσου έτσι ενώπιον του Θεού. Δεν είσαι τίποτα, εμφανίσου έτσι. Είσαι αμαρτωλός, εμφανίσου έτσι. Έκανες, τι έκανες, εμφανίσου έτσι, μην κρύβεις, μην διαστρεβλώνεις τα πράγματα, μην διαστρεβλώνεις τον εαυτό σου και λυπείς έτσι τον εαυτό σου. Ευθεία καρδιά, ειλικρινής καρδιά.

Τελειώνει έτσι ο πρόλογος. Και περνούμε τώρα στο πρώτο μέρος, που είναι από τον ένατο στίχο μέχρι τον 53ο. Είναι δύο μάλλον τα μέρη, το πρώτο και το δεύτερο. Εδώ έχουμε, τώρα μπαίνουμε στο πρώτο μέρος, από τον ένατο στίχο μέχρι τον 23ο, και είναι η ιστορία του Ισραήλ από την έξοδο της Αιγύπτου μέχρι που έφτασαν, που έφτασαν στα πρόθυρα της Χαναάν, της γης Χαναάν, δεν μπήκαν ακόμα. Για να δούμε. Υιοί Εφραίμ

Εντείνοντες και βάλλοντες τόξοις, εστράφησαν εν ημέρα πολέμου. Αρχίζει έτσι απότομα με τη φυλή του Εφραίμ, διότι η φυλή αυτή ήταν, πώς να πούμε, ηγεμονεύουσα φυλή, διακρινόταν αυτή η φυλή μεταξύ των δώδεκα φυλών του Ισραήλ και έπειτα έχασε την ηγεμονική της θέση και την πήρε η φυλή Ιούδα. Λοιπόν, οι Εφραίμ, οι άνθρωποι της φυλής Εφραίμ, εντείνοντες και βάλλοντες τόξα, που ήσαν ικανοί,

τεντώνουν το τόξο, να ρίχνουν με ακρίβεια το τόξο, εντείνοντες και βάλλοντες τόξοις, εστράφησαν εν ημέρα πολέμου. Την ώρα της μάχης, την ημέρα της μάχης, του πολέμου, έφυγαν, έστρεψαν τα νώτα και γύρισαν πίσω. Ναι, τι εννοεί εδώ; Ουκ εφύλαξαν την διαθήκη του Θεού και εν τω νόμω αυτού ουκ ηβουλήθησαν πορεύεσθαι. Αυτό είναι. Ήταν μεν οι άνθρωποι της φυλής αυτής φοβεροί, ας πούμε, σκοπευτές

σκόπευαν και έριχναν τα τόξα τους με ακρίβεια και με δύναμη, εντείνοντες το τόξο με δύναμη, το τέντωναν καλά. Λοιπόν, ήταν μεν αυτό το πράγμα. Ναι, όμως ουκ εφύλαξαν την Διαθήκη του Θεού. Δεν εφύλαξαν τη Συμφωνία αυτή του Θεού. Αυτό είπε, ουκ εφύλαξαν την Διαθήκη του Θεού, τη Συμφωνία του Θεού, και εν τω νόμω αυτού ουκ ηβουλήθησαν πορεύεσθαι, και δεν θέλησαν να πορευθούν, να ζήσουν σύμφωνα με τον νόμο του Θεού. Αυτό σημαίνει ότι εν ώρα μάχης, εν ώρα πολέμου έστρεψαν τα νώτα και έφυγαν.

Να ήταν καλοί πολεμιστές, αλλά δεν τους διάλεξε ο Θεός ως λαόν περιούσιον, και εγώ αν θέλετε τη φυλή αυτή, απλώς να είναι καλοί πολεμιστές. Δεν είναι αυτό το έργο τους. Θα είναι και καλοί πολεμιστές, θα τους βοηθήσει ο Θεός να πολεμήσουν και να νικήσουν τους εχθρούς. Δεν είναι αυτός ο σκοπός, που ο Θεός έχει ένα σχέδιο με το λαό αυτόν, να είναι απλώς καλοί πολεμιστές για να νικήσουν κάποιους. Θα γίνει και αυτό, αλλά ο σκοπός είναι να κάνει συμφωνία μαζί τους ο Θεός, να τους δώσει κάποιο νόμο ο Θεός, να τηρήσουν αυτήν την συμφωνία, να τηρήσουν αυτόν τον νόμο, να εφαρμόσουν αυτόν τον νόμο του Θεού, να ζήσουν σύμφωνα με το νόμο του Θεού, με το σχέδιο του Θεού, με το θέλημα του Θεού, να ζήσουν κατά Θεό.

Ζήσουν, θέλει ο Θεός, να είναι όντως έτσι λαός του Θεού, στον οποίο να αναπαύεται ο Θεός και ο λαός αυτός να αναπαύεται στον Θεό.

Καμιά φορά εκεί πάνω στο Πανόραμα, ότι κοιτάξτε, εδώ θα φυτέψουμε και δέντρα, θα φυτέψουμε και ό,τι άλλο, θα κτίσουμε κιόλας ό,τι χρειάζεται. Αλλά δεν είμαστε γι' αυτό εδώ, δεν είμαστε γι' αυτό. Να κάνουμε όσο μπορέσουμε, όσο τέλος πάντων χρειάζεται, όχι σαν να ήρθαμε εδώ για να φυτεύουμε δένδρα, σαν να ήρθαμε εδώ για να κτίζουμε, σαν να ήρθαμε εδώ να φτιάξουμε όμορφο κήπο ή δεν ξέρω τι, μη γένοιτο, ναι.

Να πάρουμε έτσι τα πράγματα. Εδώ είδαμε, άλλος είναι ο σκοπός. Γίνονται και αυτά, είναι απαραίτητα, αλλά άλλος είναι ο σκοπός. Ο σκοπός είναι να ζήσουμε κατά Θεό.

Αισθανόμεθα ότι ο Θεός μας εκάλεσε και επειδή είμαστε αφιερωμένοι στον Θεό, εμείς είμαστε εδώ. Λοιπόν, μας εκάλεσε όχι για τούτο ή για εκείνο, αλλά για να ζήσουμε κατά το θέλημά Του, να ζήσουμε κατά τις εντολές Του, να παραδοθούμε στα χέρια Του, να μας αναλάβει, να μας κάνει ανθρώπους Του όπως μας θέλει Εκείνος, να μας καταρτίσει, να μας καθαρίσει, να μας σώσει, να μας αγιάσει, να μας κάνει πολίτες της Βασιλείας Του. Αυτό είναι για όλους, ισχύει για όλους μας. Κάνουμε πάρα πολύ μεγάλο λάθος όταν ως χριστιανοί, ως εκκλησία αν θέλετε και λοιπά, πιανόμαστε με πράγματα και χάνουμε τον χρόνο και δίνουμε τον χρόνο

σε πράγματα τα οποία, ε, αν δεν γίνουν έτσι και γίνουν λίγο διαφορετικά, τώρα δεν πειράζει. Σκοπός είναι να πιούμε νερό. Τώρα αν το ποτήρι, σκεφτούμε τώρα ένα ξύλινο ποτήρι, δεν είναι και πάρα πολύ έτσι καλοφτιαγμένο, δεν πειράζει, δεν πειράζει. Αν μπορούμε να το φτιάξουμε καλύτερο, εντάξει, εντάξει, αλλά δεν είναι το θέμα να φτιάξουμε το ποτήρι. Το θέμα είναι να πιούμε νερό με το ποτήρι αυτό.

Και πόσα πράγματα κάνουν οι Χριστιανοί, προσπαθούν από εδώ και προσπαθούν από εκεί να τα φτιάξουν έτσι ωραία, ανθρώπινα πράγματα, και χάνουμε τον σκοπό μας μετά, που αυτά γίνονται να εξυπηρετήσουν κάποιο σκοπό και δεν γίνονται για τον εαυτό τους αυτά τα πράγματα, σαν να είναι αυτοσκοπός.

Προσέξουμε αυτό, νομίζω, εκτός των άλλων αυτών που κάνουν οι χριστιανοί, κάνουν και αυτό: συνέχεια αποπροσανατολίζονται. Συνέχεια σαν να χάνουν τον σκοπό, σαν να χάνουν την κατεύθυνση και χασομεράνε, χάνεται ο χρόνος έτσι στον άλλον. Πάρα πολύ έτσι αυτό το πράγμα, όταν δηλαδή δίνει κανείς τις δυνάμεις του, τον εαυτό του, σε κάτι το οποίο δεν εξυπηρετεί το σκοπό για τον οποίο υπάρχουμε στον κόσμο αυτό, δεν εξυπηρετεί το σκοπό για τον οποίο γίναμε χριστιανοί, δεν εξυπηρετεί καθόλου το σκοπό της σωτηρίας μας.

Είναι για άλλα πράγματα. Ικανοποιεί, ξέρω εγώ, κάποιες αδυναμίες μας. Εξυπηρετεί κάποιες αδυναμίες μας.

Μπορεί να είναι ανθρώπινες, ας πούμε, οι αδυναμίες. Οι υιοί, λοιπόν, οι άντρες της φυλής του Εφραίμ, ναι, μολονότι ήταν καλοί πολεμιστές, εν ώρα μάχης γύρισαν τα νώτα με την έννοια ότι δεν εφύλαξαν τη Διαθήκη του Θεού και δεν επορεύθησαν, δεν θέλησαν να πορευθούν σύμφωνα με τον νόμο του Θεού.

Ναι. Ναι, τι θα μας ωφελήσει εμάς τώρα, οι οποίοι είμαστε σε θέση έτσι να γνωρίζουμε πολλά πράγματα, να καταλαβαίνουμε πολλά πράγματα; Μας θεωρούν μορφωμένους, ας πούμε, σπουδαγμένους κλπ. Τι θα μας ωφελήσει αν αυτή η σπουδή, όλη αυτή η γνώση, όλη αυτή η κατάρτιση που έχουμε, δεν συμβάλλει, δεν συντελέσει στο να γνωρίσουμε το θέλημα του Θεού, να γνωρίσουμε τις εντολές του Θεού και να τηρήσουμε τις εντολές του Θεού και να ζήσουμε κατά Θεό; Τι θα μας ωφελήσει; Θα είναι η καταδίκη μας, όπως ακριβώς το έλεγα άλλη φορά, και τα μυστήρια: βαπτιζόμαστε, βαπτιστήκαμε, χριστήκαμε.

Κοινωνούμε. Εάν όμως τελικά, διότι βαπτίζεσαι όχι για να βαπτιστείς απλώς, βαπτίζεσαι, χρίεσαι όχι για να είσαι χρισμένος απλώς, και κοινωνείς ακόμη όχι απλώς για να κοινωνήσεις, να πεις ότι κοινωνείς. Θα φανεί αυτό στη ζωή σου, τι θα γίνει με σένα, φαίνεται ότι είσαι πράγματι βαπτισμένος και φαίνεται πράγματι ότι είσαι και χρισμένος, έχεις το χρίσμα, τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, και ήρθε μέσα σου ο Χριστός με το σώμα Του και με το αίμα Του και μεταμορφώνει εσένα σε σώμα Του και σε αίμα Του και σε κάνει όπως είναι Εκείνος, τέλειο. Αν δεν γίνει αυτό, τι ωφελεί που είσαι βαπτισμένος και τι ωφελεί που είσαι και χρισμένος και τι ωφελεί που είσαι κοινωνημένος και που κοινωνείς;

Για να το καταλάβουμε, που το λέγαμε και χθες, τι ωφελεί να μπολιάσεις ένα δένδρο; Εάν το δένδρο τελικά δεν θα γίνει δένδρο μπολιασμένο, το μπόλιασες, το άφησες εκεί και πας ύστερα από χρόνια και βλέπεις ότι ένα άγριο δένδρο έγινε, καμιά δεκαριά καθώς πέταξε τα βλαστάρια από την παλιά ρίζα και είναι πάλι άγριο δένδρο. Μπολιασμένο μεν, το βλέπεις ότι είναι μπολιασμένο, υπάρχει εκεί κάπου κάποιο βλασταράκι κιτρινιάρικο και καχεκτικό, δεν είναι όντως μπολιασμένο το δένδρο. Ενώ είναι μπολιασμένο, δεν είναι, δεν είναι, δεν δείχνει πουθενά ότι είναι τέτοιο. Έγινε πάλι άγριο. Τι ωφελεί που είσαι βαπτισμένος αλλά ζεις σαν αβάπτιστος; Τι ωφελεί που έλαβες το Πνεύμα το Άγιο διά του χρίσματος;

Η ζωή σου δείχνει ότι άλλο πνεύμα έχεις μέσα σου και άλλα πνεύματα έχεις, όχι το Πνεύμα το Άγιο. Και η ζωή σου δείχνει ότι είσαι σάρκα, σάρκα, άνθρωπος, σάρκα, ψυχικός άνθρωπος και σαρκικός άνθρωπος και καθόλου δεν είσαι πνευματικός άνθρωπος, μολονότι κοινωνείς το σώμα και το αίμα του Θεού. Έτσι έχουν τα πράγματα.

Αναφέρονται στους αγιολόγους, ας πούμε, γράφουν, γράφουν συνήθως, ναι, ότι σήμερα γίνονται πολλοί μοναχοί και οι πιο πολλοί από αυτούς είναι μορφωμένοι και λοιπά, με πτυχία. Καλό, καλό είναι. Αλλά τι θα ωφελήσει αν είναι μόνο αυτό;

Υποθέσουμε δεν προσέξουν και μπορεί αργότερα κάποιος να πει, εχθρός ή και φίλος, ότι ναι, ήταν μορφωμένοι, ναι, διάβαζαν, ναι, μπορούσαν να διαβάζουν, μπορούσαν να καταλάβουν, αλλά δεν εφύλαξαν το νόμο Του, δεν εφύλαξαν τις υποχρεώσεις τους. Τι ωφελεί αν μπορούμε να πούμε ότι σήμερα πάρα πολλοί μορφωμένοι άνθρωποι, πάρα πολλοί, όχι απλώς στο Άγιον Όρος και εδώ στον κόσμο, έρχονται, δείχνουν ότι θέλουν να είναι του Χριστού και στην πράξη θα φανεί ότι δεν είναι καθόλου έτσι. Οπότε δεν το συμπλήρωσα προηγουμένως, το συμπληρώνω: εν ημέρα κρίσεως το βάπτισμα, επειδή δεν το αξιοποίησες, είναι εις βάρος.

Το χρίσμα, επειδή δεν το αξιοποιείς, είναι εις βάρος. Η θεία κοινωνία, οι πολλές θείες κοινωνίες που δεν τις αξιοποιείς, είναι εις βάρος. Δεν είναι υπέρ σου, εάν δεν έφεραν τον καρπό που έπρεπε να φέρουν. Και για να έρθει ο καρπός, δεν έρχεται με μαγικό τρόπο, αλλά έρχεται με την συγκατάθεση τη δική σου και με το δώσιμο του εαυτού σου.

Λέει στη συνέχεια εδώ: «Και επελάθοντο των ευεργεσιών αυτού και των θαυμασίων αυτού, ων έδειξεν αυτοίς». Δεν επορεύθησαν κατά το νόμο του Θεού, δεν εφύλαξαν την Διαθήκη του Θεού, λησμόνησαν τις ευεργεσίες και τα θαυμαστά έργα του Θεού, ων έδειξεν αυτοίς, τα οποία έδειξε σε αυτούς. Εναντίον των πατέρων αυτών εποίησε θαυμάσια εν γη Αιγύπτου, εν πεδίω Τάνεως. Δηλαδή αυτά τα οποία έκανε στους πατέρες, αυτά τα οποία έκανε για τους πατέρες, ενώπιον των πατέρων, δηλαδή τα είδαν όλα αυτά, τα θαυμάσια, τα λοιπά. Και αρχίζει έπειτα: «Διέρρηξε θάλασσαν και διήγαγεν αυτούς, παρέστησεν ύδατα ωσεί ασκόν». Αρχίζει ένα ένα, περιληπτικά βέβαια, να

αναφέρει όλα αυτά τα θαυμαστά. Αλλά, νομίζω ότι

Θα σταματήσουμε εδώ και θα συνεχίσουμε την άλλη Δευτέρα. Την άλλη Δευτέρα, η οποία θα είναι η τελευταία Δευτέρα προ της Τεσσαρακοστής, και ύστερα μάλλον θα πάμε τη Δευτέρα μετά την Κυριακή της Ορθοδοξίας. Χριστέ, το φως το αληθινόν, το φωτίζον και αγιάζον πάντα άνθρωπον ερχόμενον εις τον κόσμον. Σημειωθήτω εφ' ημάς το φως του προσώπου σου, ίνα εν αυτώ οψώμεθα φως το απρόσιτον, και κατεύθυνον τα διαβήματα ημών προς εργασίαν των εντολών σου, πρεσβείαις της παναχράντου σου Μητρός και πάντων σου των Αγίων. Αμήν. Τώρα, μάλλον δεν θα μείνουμε, παρακαλώ τους κυρίους να μην στεναχωρηθούν, δεν θα μείνουμε απόψε, αλλά και επίσης, για όσους μπορούν να έρθουν αύριο πρωί, είναι του Αγίου Θεοδώρου.

κάνουμε τη συνηθισμένη ώρα, 5, θα κάνουμε αύριο όρθρο και Θεία Λειτουργία. Είναι του Αγίου Θεοδώρου.