Why the Prosperity of the Wicked Tests Faith

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

which is just the sort of thing that breeds injustice and evil. They give themselves over to whatever their hearts desire, and they do whatever their hearts tell them. They do not stop to think. But this word, “they passed through,” also means that they went beyond every limit. It is not a matter of committing one injustice, then another, then a third, or even many injustices. They went beyond every limit. You might think even the unjust would have some limit. But these people, these wrongdoers, went beyond every limit.

We might also consider this: if the Psalmist says that a person can go so far as to commit such injustice, do we really need him to tell us? Do we not see it ourselves? We know that people are capable of the worst things, and that these evils seem to spring up from within them. They do not merely think them up. This should help each of us, I think, to consider how much harm we can do to ourselves and to others.

If we do not keep ourselves in check, we can do all kinds of harm. We have said before that each of us has, more or less, grown used to our own ways. So when a person does not keep himself in check or pay attention, and lets himself be carried along by whatever his heart desires, he will suffer greatly. It will do him great harm, and I do not mean only that he will act unjustly. Suppose your heart gives rise to cowardice. If you do not check it and simply let it sweep you away, what then? The heart seems to be an inexhaustible source of whatever springs from it. If cowardice springs from your heart and you are not careful...

you will be lost. Or suppose a desire to look down on others springs up in your heart. I think we have all noticed that many things we do are not the result of thinking them through and deciding they are right. No, they come from within. The Lord Himself said that all these evils come out of the heart. So if your heart keeps producing a desire to despise others, you will go on judging and accusing them. Of course, being a clever person, you will take care...

that others do not see it. It may hardly show on the outside, but within you the evil will run wild. You give yourself over to it and become its victim. Or perhaps your heart has some other tendency. Pay attention here: there is a tendency within a person, whatever form it takes, and these tendencies can be strengthened by a force so powerful that, how should I put it...

Uh...

no one can stop it. No one can stop it. It can reach the point described here, where it goes beyond every limit: “They passed through according to the desire of their heart. They devised and spoke with malice; they spoke injustice from on high.”

They thought... They thought and thought, and then spoke wicked things. The Psalmist now brings thought into it, because we all know this too: our thoughts, our nous, the spiritual intellect...

are deeply influenced by the heart. Suppose you have hatred within you, hatred toward someone. Give your thinking over to it, and it will set to work finding ways to harm the person you hate. You may have a desire for revenge, or other dark things within you. These affect your thoughts, and your thinking becomes a servant to the whims of your heart. That is what he means: they thought wicked things and spoke wicked things. “They spoke injustice from on high.” Uh...

They did it utterly without shame. They not only commit evil and injustice without limit; they proclaim it openly. “They spoke injustice from on high,” as though they wanted the whole world to hear it. The higher someone climbs before shouting, the farther away the shout can be heard. That is the meaning here.

They proclaimed their injustice in every way, in every tone, and in every direction. I do not mean simply that they advertised themselves as unjust, though perhaps they did that too. I mean that their injustice was so glaring, so great, and so far beyond all limits that...

it was as though it had climbed high up and shouted from there for everyone to hear. “They set their mouth in heaven, and their tongue passed over the earth.”

Uh...

“They set their mouth in heaven.” Again, he is stressing how shamelessly and without restraint these people act: these wealthy, ungodly people who have no regard for anyone. That was how it was in David’s time: they lorded it over others. It is much the same today, though perhaps now they keep up certain appearances. They commit injustice and plot evil with no restraint at all.

It is as though they had climbed into heaven and made it the place from which they spoke: “They set their mouth in heaven.” Instead of speaking from down here on earth, they climb into heaven, open their mouths, and proclaim their injustice from there. “And their tongue passed over the earth.” It is as though their tongue had grown so long that it reached the far end of the earth, stretching to the ends of the world to proclaim their injustice. With all these images, David is saying that the unjust, the ungodly, who in this passage are also the wealthy...

are intoxicated by what they do and by the way it seems to work out well for them. They are cunning, thoroughly wicked and unjust, yet God seems to give them every good thing. They appear perfectly happy. They are so intoxicated by this happiness, by the rewards of injustice and wickedness, that they become completely unbridled. They have no regard for anyone. They display their way of life and proclaim it everywhere, as though they had climbed into heaven and opened their mouths from there, or as though their tongues had spread across the whole earth.

In this verse, the ninth, the Psalmist describes the prosperity of the ungodly. Now, in the next couple of verses, he turns to its consequences. What follows from it? “Therefore my people will turn back here, and full days will be found among them.”

These words are beautiful. Yet the Old Testament, and especially the Psalter, is often translated in such a way that you cannot make sense of it. You cannot see what lies within these words. “Therefore my people will turn back here, and full days will be found among them.” What do I mean?

It is a puzzle.

At the beginning, a couple of verses earlier, the Psalmist said, “I saw these things, and I almost slipped. I almost wavered and lost my faith. But I began with this: God is good, whatever may be happening with those people. God is good, especially to those who are upright in heart. That gave me a firm footing.” Now he says, “Therefore my people will turn back here,” meaning...

The people, the people of Israel, see all this. They see what the ungodly do and how they live: how comfortably and happily they live, how they answer to no one, how they have everything. They even seem to die well and to fare well in sickness. Seeing this, the people begin to envy them and to look on them favorably. They begin to ask, “What is going on here?” And the people do more than merely waver, as I did, the psalmist seems to say. They turn toward the way of life of these wealthy, ungodly people. They come to believe that this is the life they want, and they pursue it.

How many people today speak against the rich because they wish they could live as the rich do? How many say, “What has God got to do with it? There is nothing to any of that. These people commit all these injustices and crimes, and look how they live!” People are drawn in. They want to imitate them, follow them, and live as they do. So when the psalm says, “Therefore my people will turn here,” it means they turn toward these people, their way of life, their habits, and their prosperity. “And full days will be found among them.”

They do precisely this because they believe they too will prosper that way. Their lives will be full, they will have an abundance of good things, and above all, “full days will be found among them”: they will live many years. We say, do we not, that someone “fell asleep full of days”? Yes, he lived out all his years instead of dying young, as they imagine happens to those who have no comfort in this world and live with hardship and want. This is a temptation. I do not know whether many Christians have escaped it altogether, or whether many are not still tempted by it to some degree.

They see others who do not even go to church—to bring this closer to our own lives—who do not pray, have no relationship with God, and make no effort to be just or good. Yet those people have every good thing. Who does not feel envy? Even Christians feel it. More than that, their faith can be shaken. Some may even be drawn away, abandon their struggle, and abandon their faith. As people say today, “Have money, have a position, have status—that is life.”

I hesitate to say it, but there may be people who call themselves Christians and use even the path of faith to secure positions and money. They are seeking the very same things, only they think they can gain them more easily by that path. They have no real relationship with faith or with God. Wealth, comfort, and an easy life have a very powerful effect.

They have a powerful effect on many people.

They deceive people and lead them away from the path of God. You may ask, “Does God not see this? Why does He let it happen?” Well, God knows better than we do. In the end, the person worthy of God, the person fit for Him, is the one who overcomes all this, remains untouched by it, and stays faithful to God. A little later the psalmist says something very beautiful as he returns to his own experience. Let us see.

For now, we are still speaking about these people. The next two or three verses describe the effect that the prosperity of the ungodly has on others. We have looked at one verse; now let us go on: “And they said, ‘How does God know? Is there knowledge in the Most High?’” These are the people who watch the ungodly prosper and are troubled by it. They ask, “How does God know?” They do not go so far as to reject God and say that He does not exist. But God seems far away to them. Does He know what is happening here?

They cannot make sense of it within themselves. Does God know what is happening? Does He see all these things and simply let them continue? They think He cannot. “How does God know?” How could God know what happens here, what people do? “Is there knowledge in the Most High?”

Does God truly know what is happening? Does the Most High know what takes place here on earth? Does He really know?

A temptation, is it not?

Yes, as you understand, this is where a person is tempted: can God know all this and let it happen this way? They may think that He takes no notice. As we said, they do not reject God or cease to believe that He exists, but they do not believe in His providence.

They reject God’s providence: that He watches, sees, cares for us, loves us, and comes down to meet us. They cannot accept that God could know all this, and many people today are deeply troubled in the same way. Even someone who gives little thought to God will immediately say, “Does God not see people starving in Ethiopia? What is He doing?” Or, depending on their politics, one person asks, “Does God not see what the left is doing? Why does He not intervene?” Someone on the other side asks, “Does God not see what the right is doing? Why does He let it go on?” People become deeply troubled, and it is hard to find an answer. Will God simply leave things as they are? That is the heart of the matter.

Please, let us stress this once more and pay attention. If you want to find the end of the thread and follow it through, you must begin with God. See things as God sees them; look at them through His eyes. Then you will find your way. That is why the beginning of this psalm struck me so deeply. I had not noticed it before. The psalmist is about to speak of his own struggle and of the many people troubled by the prosperity of the ungodly. Yet he begins, “How good God is to Israel, to those who are upright in heart.” Yes, that is where each of us must begin.

Each of us must begin with this: God is good, and God is love. Otherwise, He is not God. If you accept God, this is what you accept: He is good, loving toward mankind, and merciful; He knows all things, provides for all things, can do all things, controls all things, and holds everything in His hands. If you do not accept this, what kind of God are you left with? A powerless one? There is no such God. Start there, at the beginning of the thread, and you will find your way. You will see that all these things do indeed happen because God loves the world, although at first glance we may think that He neither provides for us nor loves us. But God does provide for us, and He does love us. He lets these things happen because He has His reasons. We learn that reason further on, five verses later. But we must see this.

So, “How does God know? Is there knowledge in the Most High?” Can God know all this? Does He know everything that is happening? Their implied answer is no. The psalm does not say “no” outright, but the thought is there. For what does the next verse say? “Behold, these are sinners, and they prosper.”

Look, we have the reality before us. These people are sinners, and although they are sinners, they are utterly happy; they prosper. They have every good thing, including riches: “They have held on to wealth forever.” That is, they are rich not for one day, not for two days, not for a short while, but forever, forever. How is that possible? And this happens with sinners: these happy people have everything; they continually have wealth. These are sinners throughout their lives. So, does God know about all this? Does God know everything that is happening here? No.

Now, in the next two verses, I think verses thirteen and fourteen, the psalmist turns to himself: “And I said, ‘Surely in vain I have kept my heart pure and washed my hands in innocence.’”

Seeing all this, I too was shaken and came close to being carried away, the psalmist says. But in the end he was spared, precisely because of where he began. If you begin with God’s love and then go out into the world and see what happens in society today, how often will you cry, “My God, what is this? Why is that happening?” Yet because you trust in God’s love, because you believe that God is love and have experienced His love, you will not lose your faith. You will come through with stronger faith and a deeper knowledge and experience of His love. “And I said, ‘Surely in vain I have kept my heart pure and washed my hands in innocence.’” If things are as they seem, was it all for nothing that I tried to keep my heart clean and my hands innocent, to live carefully, to wrong no one and harm no one?

My hands are clean, and my heart is clean. That takes effort, especially in a society like this. So if God does not see what is happening, if He does not watch over us, then all my struggle to keep my heart, my life, and my hands clean has been in vain. I have struggled to remain innocent and to do no harm to anyone. “And I was scourged all day long, and every morning I was reproved.”

I tried to keep my heart pure. I tried to live innocently among other people. Yet, as the psalm says, “I was scourged all day long.” Was it all in vain? Did I struggle and strain and press myself so hard that it was as though I had whipped myself, day after day throughout my life? For it is hard to live with God, especially in a society where evil and injustice are all around you. Think of someone striving to do so—

Noah, for example, was there with only his children, while everyone else even mocked him. He tried to live according to God’s will, before God. That takes effort. It can feel like scourging yourself all day long. The point is how demanding it is to watch how you live, to keep an eye on yourself and restrain yourself. Every person has an inclination toward evil within. No one is exempt. To avoid doing evil, you sometimes have to hold yourself back so firmly that it feels like a beating.

We know that, in the history of the Church, there were even ascetics who whipped themselves. That did not happen here in the East, but it did happen in the West. “And my correction came every morning.” So was it all in vain that, each morning when I woke to a new day, I examined myself? I stood before God and asked whether I was as He wanted me to be, whether I had lived, and intended to live, as He wished: doing His will and keeping His commandments.

As far as I know, a Christian who is struggling to live faithfully often faces this temptation. It is a real difficulty. Yes, he disciplines himself, pushes himself, and makes himself do God’s will, even when it is hard. But sometimes he begins to wonder, “What am I doing? Am I doing all this for nothing? Do I think I know better than everyone else, when none of them does these things?” It depends on where a person lives and the people around him. Suppose he works in a factory, tries to live as a Christian, and sees that everyone else pays no attention and simply does whatever comes into their heads. Then he...

He examines himself each morning and each evening. He restrains himself and tries to live according to God’s will. Then the thought comes: “Wait a moment. Am I the one who has it wrong? Perhaps all those others are right. They enjoy life and its good things, while I go without them.” Quite a few Christians face this temptation. And here the psalmist puts it into words. It is as though he takes our place, or we find ourselves in his. He writes of this struggle, and Scripture tells us that “through many tribulations we must enter the Kingdom of God.” This is one of those tribulations. It is not only a matter of...

...straining, trying, struggling, and facing enemies. This temptation comes too, and it is a tribulation: “What if the others have chosen better, while I put myself through all this for nothing and have nothing to gain?” Blessed is the person who overcomes all these temptations and remains faithful in the end. Even if he stands entirely alone among everyone else, he remains faithful to God’s will and His commandments. We will stop here and continue next time.

που είναι ό,τι καταλληλότερο για να γεννάει αδικία, για να γεννάει το κακό, και αυτοί αφήνονται στη διάθεση της καρδιάς και ό,τι τους πει η καρδιά τους το κάνουν. Δεν λογικεύονται λίγο, αλλά το «διήλθον» αυτό έχει και την έννοια ότι ξεπέρασαν κάθε όριο. Δεν, να πούμε, έκαναν α' αδικία, β' αδικία, γ' αδικία, πολλή αδικία· ξεπέρασαν κάθε όριο. Δηλαδή, άδικοι άδικοι, αλλά θα έχει και κάποιο όριο. Ε, αυτούς λοιπόν ξεπέρασαν, οι άδικοι ξεπέρασαν κάθε όριο ή αυτοί οι αδικούντες ξεπέρασαν κάθε όριο.

Θα μπορούσαμε να σκεφτούμε εδώ και το εξής ακόμη: ότι για να λέει αυτά τώρα ο Ψαλμωδός εδώ, ότι δηλαδή ο άνθρωπος μπορεί να φτάσει μέχρι του σημείου αυτού να κάνει τέτοια αδικία, αλλά τι να μας το πει ο Ψαλμωδός, μήπως δεν το βλέπουμε; Ξέρουμε ότι ο άνθρωπος είναι ικανός να κάνει τα χειρότερα πράγματα και μάλιστα σαν να ξεκινούσαν, να ξεφυτρώνουν από μέσα αυτά τα κακά, όχι απλώς τα σκέφτεται με το μυαλό του. Αυτό θα μας βοηθάει, νομίζω, να σκεφτούμε και ο καθένας μας τι ζημιά δηλαδή μπορεί να γίνει από τον εαυτό μας στον εαυτό μας και στους άλλους.

Δεν ελέγχουμε τον εαυτό μας, οποιαδήποτε ζημιά. Έχουμε πει κατά καιρούς ότι λίγο πολύ ο καθένας μας έχει μάθει με τον εαυτό μας. Και όταν κανείς λοιπόν δεν ελέγχει τον εαυτό του, δεν έχει λίγο το νου του να μην παρασύρεται από τον εαυτό του, αλλά αφήνεται στη διάθεση της καρδίας του, θα ζημιωθεί πάρα πολύ. Θα του γίνει πολύ κακό, όχι μόνο με την έννοια ότι θα κάνει αδικία, με την... εάν, ας πούμε, η καρδιά σου γεννάει δειλία, ας πούμε, και εσύ δεν το ελέγχεις αυτό το πράγμα και αφήνεσαι σε αυτό, να σε πάρει το ποτάμι. Δηλαδή φαίνεται η καρδιά είναι αστήρευτη, ανάλογα τι γεννάει, τι βγάζει, τι ξεφυτρώνει από εκεί. Αν λοιπόν από τη δική σου καρδιά ξεφυτρώνει δειλία, λοιπόν, έτσι και δεν προσέχεις.

Θα χαθείς οπότε να... Αν στην καρδιά σου ξεφυτρώνει, ξεφυτρώνει διάθεση για να υποτιμήσεις τους άλλους. Διότι υποθέτω το έχουμε προσέξει όλοι, ότι πάρα πολλά πράγματα δεν γίνονται επειδή τα σκεφτήκαμε και βρίσκουμε ότι έτσι πρέπει να γίνουν. Όχι, βγαίνουν από μέσα. Ο ίδιος ο Κύριος είπε, εκ της καρδίας εξέρχονται όλα αυτά τα κακά. Λοιπόν, η καρδία σου έχει αυτή την τάση, να ξεφουρνίζει από εκεί διάθεση για περιφρόνηση των άλλων. Δεν θα σταματάς να κατακρίνεις, να κατηγορείς. Βέβαια σαν έξυπνος άνθρωπος που είσαι, σαν άνθρωπος που έχεις λίγο αυτό, δεν θα αφήσεις.

που να εκτεθείς στους άλλους, δεν θα φαίνεται δηλαδή αυτό και πολύ, αλλά μέσα σου θα οργιάσει το κακό και αφήνεσαι εκεί και γίνεσαι θύμα λοιπόν. Ή αν έχει η καρδία σου άλλη τάση, άλλη τάση όπως είπα. Προσοχή, δηλαδή υπάρχει στον άνθρωπο μέσα μια τάση, ανάλογα τώρα τι τάση είναι αυτή, ή μάλλον ενδυναμώνονται οι τάσεις από μια δύναμη η οποία είναι, έτσι, πώς λέγεται σε αυτές τις περιπτώσεις...

Εεε...

Δεν μπορεί να τη σταματήσει κανείς με τίποτα. Δεν μπορεί να τη σταματήσει. Άλλη, δηλαδή, μέχρι το σημείο, όπως λέει εδώ, ξεπερνάει κάθε όριο, «διήλθον, διήλθον εις διάθεσιν καρδίας. Διενοήθησαν και ελάλησαν εν πονηρία, αδικίαν εις το ύψος ελάλησαν».

Σκέφτηκαν... Σκέφτηκαν, σκέφτηκαν και είπαν πονηρά και λάλησαν πονηρά πράγματα. Δηλαδή βάζει τώρα για τη σκέψη, διότι όλοι θα το γνωρίσουμε και αυτό, ότι οι σκέψεις, ο νους, η διάνοια δηλαδή...

Επηρεάζεται πάρα πολύ από την καρδιά. Ας πούμε έχεις μίσος μέσα σου, μίσος εναντίον κάποιου. Δώσ' του και το μυαλό ύστερα, δουλεύει πώς θα μπορέσεις να κάνεις κακό σε αυτόν που έχεις μίσος. Έχεις εκδικητικότητα μέσα σου, έχεις άλλα μαύρα πράγματα μέσα σου. Αυτά λοιπόν επηρεάζουν και τη σκέψη και η σκέψη γίνεται, η διάνοιά σου γίνεται σε αυτή την περίπτωση υπηρέτρια, δουλεύει στα κέφια της καρδιάς και δουλεύει λοιπόν η σκέψη σου, η υπηρέτρια της καρδίας. Έτσι το λέει, σκέφτηκαν και είπαν πονηρά, σκέφτηκαν πονηρά, είπαν πονηρά πράγματα, «αδικίαν εις το ύψος ελάλησαν». Εεε...

Εντελώς ασύστολα δηλαδή, δεν είναι απλώς ότι κάνουν το κακό, δεν είναι απλώς ότι κάνουν αδικίαν, αδικίαν χωρίς όριο, αλλά και ασύστολα το διαλαλούν αυτό το πράγμα. «Αδικίαν εις το ύψος ελάλησαν», δηλαδή για να το ακούσει όλη η οικουμένη. Ναι, όσο πιο ψηλά ανεβαίνει κανείς και φωνάζει τόσο πιο μακριά τον ακούμε, αυτή είναι η έννοια.

Ότι... Ότι με όλους τους τρόπους και σε όλους τους τόνους και προς κάθε κατεύθυνση διαλάλησαν την αδικία. Με την έννοια δηλαδή, όχι ότι διαφήμισαν τους εαυτούς των ως αδίκους, ίσως και αυτό, αλλά με την έννοια ότι η αδικία ήταν τόσο κραυγαλέα, τόσο χτυπητή, τόσο μεγάλη, τόσο χωρίς όρια που...

να ανέβηκε πολύ ψηλά και από εκεί φώναξε να την ακούσουν όλοι. «Έθεντο εις ουρανόν το στόμα αυτών και η γλώσσα αυτών διήλθεν επί της γης».

Εεεε...

«Έθεντο εις ουρανόν το στόμα αυτών». Δηλαδή, πάλι για να τονίσει εδώ το πόσο ασύστολα και το πόσο ανεξέλεγκτα οι άνθρωποι αυτοί, οι πλούσιοι, οι ασεβείς αυτοί, οι οποίοι δεν λογαριάζουν κανένα, στα χρόνια του Δαβίδ έτσι ήταν, αφέντευαν, και σήμερα έτσι, ίσως σήμερα τηρούν ορισμένα προσχήματα. Τόσο λοιπόν χωρίς κανένα έλεγχο αδικούν, πονηρεύονται.

Κατεύθυνση που σαν να έκαναν τον ουρανό, να ανέβηκαν στον ουρανό, σαν να έκαναν τον ουρανό στόμα, «έθεντο εις ουρανόν το στόμα αυτών», δηλαδή όχι από εδώ χαμηλά από τη γη, αλλά ανέβηκαν στον ουρανό και από εκεί άνοιξαν το στόμα των λοιπόν και διαλάλησαν την αδικία των. «Και η γλώσσα αυτών διήλθεν επί της γης», και σαν να ήταν η γλώσσα τους μεγάλη, πολύ μεγάλη, πολύ μεγάλη, μεγάλη, πολύ μεγάλη και έφτασε στο άλλο άκρο της γης, προς τα πέρατα της οικουμένης ξαπλώθηκε η γλώσσα για να διαλαλήσει την αδικία. Δηλαδή με όλα αυτά ο Δαβίδ θέλει να πει ότι οι άδικοι, οι ασεβείς, ασεβείς άνθρωποι που συμπίπτουν με τους πλουσίους, όπως λέμε...

είναι μεθυσμένοι από αυτά τα οποία κάνουν και κατά κάποιο τρόπο τους βγαίνουν σε καλό, δεν την λένε, είναι πονηροί, παμπόνηροι, άδικοι, αλλά ο Θεός τους δίνει όλα τα καλά, τρόπον τινά είναι πανευτυχείς. Λοιπόν, τόσο μεθυσμένοι είναι από την ευτυχία τους αυτή, την ευτυχία της αδικίας και της πονηριάς, ώστε είναι τελείως αχαλίνωτοι, τελείως ανεξέλεγκτοι, δεν λογαριάζουν κανέναν. Και εμφανίζονται αυτοί με όλους τους τρόπους και διαλαλούν τη ζωή τους σαν να έχουν ανέβει στους ουρανούς και από εκεί ανοίγουν το στόμα τους ή σαν να έχει ξαπλώσει, ξαπλωθεί η γλώσσα τους, έχει επεκταθεί η γλώσσα τους σε όλη τη γη.

Τον τέταρτο στίχο, αυτόν τον στίχο που είναι ο ένατος, κατά κάποιο τρόπο ο Ψαλμωδός παρουσιάζει, περιγράφει την ευτυχία των ασεβών. Λοιπόν, τώρα εδώ σε κανένα δυο στίχους έχει τις συνέπειες της ευτυχίας, ας πούμε, των ασεβών. Τι συνέπεια έχει αυτό το πράγμα; «Διὰ τοῦτο ἐπιστρέψει ὁ λαός μου ἐνταῦθα καὶ ἡμέραι πλήρεις εὑρεθήσονται ἐν αὐτοῖς».

Ε! Τι ωραία που είναι αυτά, αλλά όμως γενικά η Παλαιά Διαθήκη, ιδιαίτερα το Ψαλτήρι, είναι... κατά τέτοιο τρόπο μεταφρασμένο που δεν βγάζει νόημα, δεν καταλαβαίνει τίποτα. Ενώ εδώ το τι κρύβεται, λοιπόν, αλλά δεν καταλαβαίνει. «Διὰ τοῦτο ἐπιστρέψει ὁ λαός μου ἐνταῦθα καὶ ἡμέραι πλήρεις εὑρεθήσονται ἐν αὐτοῖς». Τι θέλω να πω;

Παιχνίδι.

Εγώ, το είπε στην αρχή εκεί, σε κάνα δυο στίχους, είδα αυτά τα πράγματα, παραλίγο λοιπόν, παραλίγο να ξεγλιστρήσω. Να ξεγλιστρήσω, να κλονιστώ, να χάσω την πίστη, αλλά επειδή ξεκίνησα όμως με αυτό ότι ο Θεός είναι αγαθός, τέλος, άσχετα τι γίνεται με αυτούς και τα λοιπά, ο Θεός είναι αγαθός και αγαθός ιδιαίτερα σε αυτούς που είναι ευθείς στην καρδία, καλά με εμένα. Τώρα εδώ, «διὰ τοῦτο ἐπιστρέψει ὁ λαός μου ἐνταῦθα», δηλαδή...

Λαός, ο Ισραηλιτικός λαός, ο πολύς λαός, βλέποντας όλα αυτά, δηλαδή το τι κάνουν οι ασεβείς, το πώς ζουν οι ασεβείς, πόσο ωραία ζουν, πόσο ευτυχισμένοι ζουν, πόσο δεν λογαριάζουν κανένα, πόσο έχουν τα πάντα και θάνατο καλό έχουν και στις αρρώστιες περνούν καλά και σε όλα τα άλλα κλπ. Βλέποντας αυτά ο λαός αρχίζει και τα ζηλεύει, αρχίζει και τα συμπαθεί, αρχίζει και διερωτάται τι γίνεται εδώ. Και ο λαός όχι απλώς παραπαίει όπως συνέβη με εμένα, σαν να λέει ο Ψαλμωδός, αυτός, όχι απλώς έτσι κλονίζεται, αλλά ο άνθρωπος επιστρέφει, δηλαδή πιστεύει ότι αυτό είναι, αυτό που συμβαίνει με τους πλουσίους αυτούς, τους ασεβείς αυτούς, αυτό είναι και αυτό ζητεί, τέλος.

Και πόσοι και σήμερα, ας πούμε, που τα βάζουν με τους πλουσίους, τα βάζουν με την έννοια να είναι και αυτοί όπως είναι οι πλούσιοι. Πόσοι και πόσοι τα βάζουν με τους πλουσίους, με την έννοια ότι τι Θεός και τι αυτό, δεν υπάρχει τίποτε εδώ. Λοιπόν, αυτοί ενώ κάνουν όλες αυτές τις αδικίες, όλα αυτά τα εγκλήματα, και κοίταξε πώς ζουν. Και κατά κάποιο τρόπο οι άνθρωποι παρασύρονται και θέλουν να τους μιμηθούν και θέλουν να τους ακολουθήσουν και θέλουν να ζήσουν όπως αυτοί. «Ἐπιστρέψει» λοιπόν «διὰ τοῦτο ὁ λαός μου ἐνταῦθα», σ' αυτούς εδώ, στη ζωή τη δική τους, στη συνήθεια τη δική τους, στην ευτυχία τη δική τους, «καὶ ἡμέραι πλήρεις εὑρεθήσονται ἐν αὐτοῖς».

Κάνουν αυτό ακριβώς διότι πιστεύουν ότι έτσι θα ευτυχήσουν κι αυτοί, ο λαός αυτός, έτσι θα ευτυχήσουν, έτσι θα γεμίσει η ζωή τους, έτσι θα γεμίσουν αγαθά και κυρίως «καὶ ἡμέραι πλήρεις εὑρεθήσονται ἐν αὐτοῖς», ναι, θα ζήσουν πολλά χρόνια. Πλήρεις θα είναι, πλήρεις, δεν λένε «εκοιμήθη αυτός πλήρης ημερών», ας πούμε; Ναι, θα ζήσει τα χρόνια του, όλα τα χρόνια του, και όχι να πεθάνει νωρίς νωρίς, όπως συμβαίνει, θα πεθαίνουν εκείνοι οι οποίοι δεν ευτυχούν σε αυτόν τον κόσμο και στερούνται και ταλαιπωρούνται. Αυτό είναι ένας πειρασμός. Και δεν ξέρω αν υπάρχουν πολλοί χριστιανοί που λίγο πολύ δεν έχουν περάσει από αυτόν τον πειρασμό. Και ξέρω ή δεν ξέρω αν υπάρχουν πολλοί χριστιανοί που και ακόμη, ας πούμε, λίγο πολύ δεν πειράζονται.

Βλέπουν άλλους που ούτε εκκλησιάζονται, για να πούμε έτσι στα δικά μας, να έρθουμε στα δικά μας πράγματα, ούτε εκκλησιάζονται, ούτε προσεύχονται, ούτε καμία σχέση έχουν με τον Θεό, ούτε να προσπαθήσουν να είναι δίκαιοι, να προσπαθήσουν να είναι καλοί και τα λοιπά, κι όμως έχουν όλα τα αγαθά. Δεν ζηλεύει κανείς; Όλοι οι χριστιανοί ακόμη ζηλεύουν, και όχι μόνο ζηλεύουν, κλονίζονται και δεν αποκλείεται να υπάρχουν και περιπτώσεις που, παρασυρόμενοι, εγκαταλείπουν τον αγώνα τους, εγκαταλείπουν την πίστη τους και, πώς λένε σήμερα, χρήμα, χρήμα να έχεις, χρήμα αυτό, αυτό, χρήμα να έχεις, θέσεις να έχεις, αξιώματα να έχεις, αυτό είναι η ζωή και όλα τα άλλα.

Θα δίσταζα να πω ότι υπάρχουν άνθρωποι, οι οποίοι, χριστιανοί εντός εισαγωγικών, οι οποίοι μπορεί διαμέσου, διαμέσου, ας πούμε, της πίστεως αν θέλετε, να μην πω τίποτε άλλο, θέλουν να εξασφαλίσουν θέσεις, χρήματα, πάλι το ίδιο δηλαδή επιδιώκουν. Αλλά βρίσκουν ότι μέσα από τους δρόμους της πίστεως θα τα καταφέρουν καλύτερα. Και δεν έχουν καμία σχέση με την πίστη και δεν έχουν καμία σχέση με τον Θεό, ενώ είναι μέσα σε ένα... Πάρα πολύ λοιπόν, πολύ επιδρά αυτό, ο πλούτος, η ευμάρεια, η καλοπέραση κλπ.

Πολύ επιδρά και πολλούς ανθρώπους.

Τους εξαπατά και τους βγάζει από τον δρόμο του Θεού. Θα πείτε, καλά, δεν τα βλέπει αυτά ο Θεός; Πώς τα αφήνει αυτά ο Θεός; Ε, ο Θεός ξέρει καλύτερα από εμάς. Τελικά, πιστός, άξιος για τον Θεό, αν θέλετε, άξιος για τον Θεό και κατάλληλος για τον Θεό, είναι εκείνος ο οποίος όλα αυτά θα τα ξεπεράσει και από τίποτε από αυτά δεν θα επηρεαστεί και θα μείνει πιστός στον Θεό. Πιο κάτω έχει κάτι πολύ ωραία που λέει πλέον ο Ψαλμωδός, που πάλι επανέρχεται στον εαυτό του. Για να δούμε.

Εδώ ακόμη είμαστε σε αυτούς. Και είπαν... Είναι δύο-τρεις στίχοι, λοιπόν, που αναφέρονται στις επιδράσεις που έχει η ευτυχία των ασεβών. Είδαμε λοιπόν έναν στίχο, προχωρούμε τώρα. «Και είπαν, πώς έγνω ο Θεός και ει έστι γνώσις εν τω υψίστω;» Λοιπόν, όλοι αυτοί που προσέχουν τι συμβαίνει με τους ασεβείς, που ευτυχούν και τα λοιπά, και σκανδαλίζονται, ναι, είπαν, λέει, «πώς έγνω ο Θεός;» Δηλαδή δεν απορρίπτουν τον Θεό, δεν φτάνουν μέχρι αυτού του σημείου να απορρίψουν τον Θεό, να πουν «δεν υπάρχει Θεός». Αλλά κάπου εκεί είναι ο Θεός. Ξέρει ο Θεός τώρα τι γίνεται εδώ;

Διότι δεν μπορούν μέσα τους να το τακτοποιήσουν αυτό το θέμα. Ξέρει ο Θεός τι γίνεται; Δηλαδή τα βλέπει όλα αυτά τα πράγματα ο Θεός και τα αφήνει έτσι; Δεν γίνεται. Δεν ξέρει ο Θεός. «Πώς έγνω ο Θεός;» Πού να ξέρει ο Θεός τι γίνεται εδώ, τι κάνουν οι άνθρωποι; «Και ει έστι γνώσις εν τω υψίστω;»

3 Πράγματι γνωρίζει ο Θεός τι γίνεται; Ο Ύψιστος γνωρίζει τι γίνεται εδώ στη γη, τι λαμβάνει χώρα εδώ στη γη; Το γνωρίζει άραγε;

Πειρασμός, ε!

Διότι, ναι, πειράζεται σε αυτό το σημείο, όπως καταλαβαίνετε: Είναι δυνατόν να τα ξέρει ο Θεός και να τα αφήνει να γίνουν έτσι; Μπορεί πως δεν λαμβάνει τα θολογνώσεις. Δηλαδή, όπως είπαμε, δεν απορρίπτουν τον Θεό, δεν πάβουν να πιστεύουν στην ύπαρξη του Θεού, αλλά δεν πιστεύουν στην πρόνοια του Θεού.

Απορρίπτουν την πρόνοια του Θεού, ότι ο Θεός παρακολουθεί, βλέπει, προνοεί, αγαπά, συγκαταβαίνει ο Θεός, και όλα αυτά δεν τα ξέρει ο Θεός. Δεν μπορούν αυτό, δεν μπορεί να το χωρέσουν και σήμερα είναι πολλοί έτσι σκανδαλισμένοι, πάρα πολλοί. Αμέσως, αμέσως και ο πιο αδιάφορος θα πει: «Δεν βλέπει ο Θεός που πεινούν τώρα στην Αιθιοπία; Τι κάνει ο Θεός;» Δεν βλέπει ο Θεός, ανάλογα και με την πολιτική τοποθέτηση ο καθένας, δεν βλέπει ο Θεός τι κάνουν, ας πούμε, οι αριστεροί και δεν επεμβαίνει; Δεν βλέπει ο Θεός, οι άλλοι πάλι απ' την άλλη τοποθέτηση, δεν βλέπει ο Θεός τι κάνουν όλοι αυτοί οι δεξιοί, πώς τα λένε και τα λοιπά; Και τα αφήνει ο Θεός και κατασκανδαλίζονται οι άνθρωποι, άντε να βρεις άκρη. Λοιπόν, ο Θεός έτσι θα αφήνει να είναι; Εδώ είναι το θέμα, δηλαδή όλο το μυστικό.

Σας παρακαλώ, δηλαδή, μια φορά ακόμη έτσι να το τονίσουμε και να το προσέξουμε. Θέλεις να βρεις την άκρη της κλωστής, τον μίτο εκεί, και να πας μετά όπου βγάλει. Αν λυθούν όλα αυτά, θέλεις να βρεις την αρχή από τον Θεό. Αρχή είναι από τον Θεό. Δες τα πράγματα όπως τα βλέπει ο Θεός, δες τα πράγματα μέσα από το μάτι του Θεού. Και μετά θα βρεις άκρη. Γι' αυτό είναι πάρα πολύ ωραίο, μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση, δεν τον είχα προσέξει παλιότερα αυτόν τον Ψαλμό, έτσι πως αρχίζει εδώ, και τώρα μου έκανε μεγάλη εντύπωση. Αρχίζει έτσι, έχει να πει τι θα πει για το ότι και ο ίδιος ο Ψαλμωδός σκανδαλίζεται και οι άνθρωποι πολλοί σκανδαλίζονται και λέει «τι γίνεται με τους ασεβείς;» κλπ. Αλλά αρχίζει όμως «πόσο αγαθός είναι ο Θεός στον Ισραήλ, στους ευθείς την καρδία». Ναι, αυτό πρέπει

Πρέπει να αρχίσει ο καθένας ότι ο Θεός είναι αγαθός, ότι ο Θεός είναι αγάπη. Αλλιώς δεν είναι Θεός δηλαδή. Άμα δέχεσαι το Θεό, είναι αυτό. Άμα δεν δέχεσαι ότι είναι αυτό το πράγμα, Θεός αγαθός, φιλάνθρωπος, ελεήμων, τα ξέρει όλα, προνοεί όλα, τα μπορεί όλα και τα λοιπά, τα ελέγχει όλα, όλα τα έχει στα χέρια του και τα λοιπά, άμα δεν το δέχεσαι αυτό, δεν υπάρχει τέτοιο Θεό, αδύναμο Θεό, δεν υπάρχει τέτοιο Θεό. Άμα λοιπόν ξεκινήσει από εκεί μετά, που είναι η αρχή της κλωστής όπως είπα, μετά βρίσκεις τη λύση, βλέπεις ότι πράγματι, πράγματι συμβαίνουν όλα αυτά επειδή ο Θεός αγαπά τον κόσμο, ενώ εκ πρώτης όψεως νομίζουμε ότι ο Θεός δεν προνοεί και ο Θεός δεν αγαπά. Και προνοεί ο Θεός και αγαπά ο Θεός και αφήνει να γίνονται όλα αυτά γιατί έχει το λόγο του. Και το λόγο αυτό το μαθαίνουμε εκεί πίσω πέντε. Αλλά πρέπει να δούμε.

Λοιπόν, «πώς έγνω ο Θεός και ει έστι γνώσις εν τω υψίστω;» Είναι δυνατόν ο Θεός να τα γνωρίζει όλα αυτά, λοιπόν, να έχει γνώση σε όλο αυτό; Όχι, η απάντηση ας πούμε είναι όχι. Τρόπον τινά δεν λέει εδώ το όχι, αλλά βγαίνει. Διότι τι λέει στη συνέχεια ο άλλος στίχος; «Ιδού ούτοι οι αμαρτωλοί και ευθηνούντες».

Να, μπροστά μας το έχουμε το, έχουμε την πραγματικότητα. Αυτοί εδώ είναι αμαρτωλοί και ενώ είναι αμαρτωλοί, όμως είναι πανευτυχείς, ευδαιμονούν. Έχουν όλα τα αγαθά, τα πλούτη, εις τον αιώνα κατέσχον πλούτου. Δηλαδή έχουν πλούτο όχι για μια μέρα, όχι για δύο μέρες, όχι για λίγο καιρό, για πάντα, για πάντα, είναι πλούσιοι. Πώς είναι δυνατόν; Και αυτό συμβαίνει με τους αμαρτωλούς, οι ευτυχείς έχουν τα πάντα, έχουν συνεχώς τον πλούτο, στον αιώνα τον άπαντα είναι αυτοί οι αμαρτωλοί. Λοιπόν, έχει γνώση όλο αυτό εδώ ο Θεός; Γνωρίζει όλα αυτά που συμβαίνουν εδώ ο Θεός; Όχι.

Τώρα στη συνέχεια είναι δύο στίχοι, νομίζω 13 και 14. Ο Ψαλμωδός περνάει στον εαυτό του. «Και είπα, άρα ματαίως εδικαίωσα την καρδία μου και ενιψάμην εν αθώοις τας χείρας μου».

Εγώ λοιπόν, βλέποντας δηλαδή όλα αυτά και κλονιζόμενος και εγώ και που κινδύνευσα να παρασυρθώ, αλλά δεν έγινε όμως τελικά, ο Ψαλμωδός ας πούμε γλιτώνει επειδή ακριβώς άρχισε έτσι όπως άρχισε. Αν ξεκινείς από την αγάπη του Θεού και μπεις λοιπόν μέσα στον κόσμο, μέσα στην κοινωνία τη σημερινή και δεις όλα αυτά που συμβαίνουν, πόσες φορές έτσι, «Θεέ μου, Θεέ μου, τι είναι τούτο, τι είναι εκείνο, τι είναι το άλλο;» Επειδή όμως δέχεσαι την αγάπη του Θεού, επειδή πιστεύεις στον Θεό ως αγάπη, έχεις πείρα της αγάπης του Θεού, τελικώς δεν σκανδαλίζεσαι, τελικώς δεν θα χάσεις την πίστη σου, αλλά μέσα από εκεί θα βγεις πολύ πιο πιστός και θα βγεις πολύ περισσότερο, θα γνωρίζεις την αγάπη του Θεού και θα έχεις αισθανθεί την αγάπη του Θεού. «Και είπα λοιπόν, άρα ματαίως εδικαίωσα την καρδία μου και ενιψάμην εν αθώοις τας χείρας μου». Αφού είναι έτσι τα πράγματα, εγώ ματαίως, αδίκως δηλαδή, προσπάθησα να διατηρήσω την καρδιά μου καθαρή και να έχω καθαρά χέρια, που λένε, και «ενιψάμην εν αθώοις τας χείρας μου» και γενικώς δηλαδή να είμαι προσεκτικός στη ζωή, να μην κάνω αδικία, να μην κάνω κακό σε κανέναν.

Αααα... Είναι και τα χέρια μου καθαρά και η καρδία μου καθαρή. Αυτό θέλει κόπο, αυτό θέλει προσπάθεια. Μάλιστα μέσα σε μια τέτοια κοινωνία. Λοιπόν, δηλαδή αν ο Θεός δεν βλέπει τι γίνεται, αν ο Θεός δεν παρακολουθεί, τότε εις μάτην εγώ έκανα έναν τέτοιο αγώνα, έναν τέτοιο κόπο να κρατήσω καθαρή την καρδιά μου και γενικότερα να είναι καθαρή η ζωή μου και καθαρά τα χέρια μου και να είναι έτσι, να έχω την αθωότητα ας πούμε του ανθρώπου ο οποίος αγωνίζεται ακριβώς για να μην κάνει κακό σε κανέναν. «Και εγενόμην μεμαστιγωμένος όλην την ημέραν και ο έλεγχός μου εις τας πρωίας».

Απλώς δηλαδή, προσπάθησα να έχω καθαρή καρδιά, προσπάθησα να είμαι αθώος μέσα στη ζωή, ανάμεσα στους άλλους ανθρώπους, αλλά εγενόμην, άρα λοιπόν πάλι δηλαδή άρα ματαίως εγενόμην, και εγενόμην μεμαστιγωμένος όλη την ημέρα. Άρα λοιπόν ματαίως, εις μάτην, άδικα, συνέθλιψα τον εαυτό μου, συνέτριψα τον εαυτό μου, ζόρισα τον εαυτό μου, σαν να έδειρα τον εαυτό μου, τον μαστίγωσα τον εαυτό μου όλη την ημέρα, δηλαδή όλη την ημέρα, την κάθε μια ημέρα σε όλη μου τη ζωή. Γιατί γενικώς ας πούμε ο άνθρωπος για να ζήσει με τον Θεό είναι δύσκολο. Ειδικότερα όταν ζεις σε μια τέτοια κοινωνία που από παντού ας πούμε υπάρχει το κακό, η αδικία και τα λοιπά. Βρίσκεται ένας άνθρωπος ο οποίος να κάνει αγώνα

ο Νώε που ήταν ολομόναχος με τα παιδιά του εκεί και όλοι οι άλλοι και τον περιγελούσαν κιόλας. Λοιπόν, προσπάθησε να ζήσει κατά Θεόν, ενώπιον του Θεού. Λοιπόν, θέλει αυτό, θέλει κόπο αυτό, θέλει σαν να μαστιγώνει κανείς τον εαυτό του όλη την ημέρα. Δηλαδή έχει την έννοια αυτού του ζορίσματος, ότι έτσι είναι προσεκτικός κανείς στη ζωή, παρακολουθεί τον εαυτό του, δυσκολεύει τον εαυτό του, διότι ο κάθε άνθρωπος έχει την τάση από μέσα του να κάνει το κακό. Δεν υπάρχει κανείς άνθρωπος που εξαιρείται και για να αποφύγει κανείς αυτό το πράγμα πρέπει να δέρνει τον εαυτό του, να συγκρατήσει τον εαυτό του, να ζορίσει τον εαυτό του μερικές φορές σαν να τον δέρνει.

Ξέρουμε, υπήρξαν μες στην ιστορία της Εκκλησίας, υπήρξαν. Ασκηταί ακόμη οι οποίοι εμαστίγωναν τον εαυτόν. Βέβαια εδώ στην Ανατολή όχι, αλλά στη Δύση συνέβη αυτό. «Και ο έλεγχός μου εις τας πρωίας», δηλαδή ματαίως, εγώ εις μάτην, αδίκως, στα χαμένα, κάθε πρωί ξυπνούσα και άρχιζε η καινούργια μέρα, έκανα έναν έλεγχο στον εαυτό μου κάθε πρωί, καθώς ξυπνούσα και παρουσιαζόμουν ενώπιον του Θεού και εξέταζα κατά πόσον είμαι όπως με θέλει ο Θεός, κατά πόσον έζησα και έχω διάθεση να ζήσω όπως θέλει ο Θεός, να κάνω το θέλημά Του, να κάνω τις εντολές Του.

Από ό,τι ξέρω, πολλές φορές έτσι μπαίνει ο αγωνιζόμενος χριστιανός, μπαίνει σε αυτόν τον πειρασμό. Περνάει και μια τέτοια δυσκολία. Ναι, εντάξει, βάζει κάτω τον εαυτό του και τον ζορίζει και τον παιδεύει και τον ταλαιπωρεί με την καλή έννοια και τον πιέζει εκεί και βιάζει τον εαυτό του να κάνει το θέλημα του Θεού. Αλλά έτσι μερικές φορές δεν του φαίνεται καλά: «Τι κάνω; Μήπως το κάνω εις μάτην;» Δηλαδή εγώ πιο έξυπνος είμαι από τους άλλους, όλοι οι άλλοι οι οποίοι δεν κάνουν τέτοια πράγματα; Ανάλογα πού ζει κανείς, σε ποιο περιβάλλον, και βλέπει ας πούμε, εργάζεται σε ένα εργοστάσιο και προσπαθεί να ζει σαν χριστιανός και βλέπει ότι όλοι ούτε δίνουν καμία σημασία και κάνουν ό,τι τους έρχεται. Λοιπόν, αυτός...

Πρωί κάνει τον έλεγχο αυτόν, κάθε βράδυ κάνει τον έλεγχο αυτόν και ζορίζει τον εαυτό του και προσπαθεί να ζήσει κατά Θεόν και του έρχεται, δηλαδή, «Για στάσου», μου λες, «εγώ πέφτω έξω; Μήπως όλοι αυτοί οι άλλοι έχουν δίκιο και χαίρονται τη ζωή τους, απολαμβάνουν τη ζωή, απολαμβάνουν τα αγαθά της ζωής και εγώ τα στερούμαι;» Έρχεται αυτός ο πειρασμός σε αρκετούς χριστιανούς. Και βλέπετε εδώ υπάρχει ένας Ψαλμωδός που τα γράφει. Βέβαια σαν να μπαίνει στη θέση μας ή εμείς τώρα βρισκόμαστε στη δική του θέση. Λοιπόν, τα γράφει αυτά ο Ψαλμωδός εδώ, ότι δια πολλών θλίψεων δει ημάς εισελθείν εις την Βασιλεία του Θεού. Μια από τις θλίψεις είναι και αυτή, δεν είναι μόνο το να...

Ζορίζεται κανείς, να προσπαθεί κανείς, να αγωνίζεται κανείς, έχει να κάνει με εχθρούς και τα λοιπά. Αλλά έρχεται και αυτός ο πειρασμός, έρχεται και αυτή η θλίψη. Μήπως δηλαδή οι άλλοι κάνουν καλύτερα κι εγώ έτσι άδικα ταλαιπωρώ τον εαυτό μου και δεν έχω να κερδίσω τίποτε και δεν έχει να βγει τίποτε; Έλεγα δηλαδή, μακάριος αυτός ο οποίος ξεπερνάει όλους αυτούς τους πειρασμούς και τελικώς μένει πιστός, έστω κι αν μείνει ολομόναχος εν μέσω όλων των ανθρώπων, τελικώς μένει πιστός εις το θέλημα του Θεού και εις τις εντολές του Θεού. Σταματούμε εδώ και θα συνεχίσουμε την άλλη φορά.