Christ’s Eternal Kingdom in Psalm 71

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

I think we had reached Psalm 71 and had gone as far as verse four.

Now we move to verse five and the second part, where this kingdom is shown to be eternal. It says: “He shall endure with the sun, and before the moon, from generation to generation. He shall come down like rain upon a fleece, and like drops falling upon the earth. In his days righteousness shall spring up, and peace shall abound until the moon is no more.” These three verses, five, six, and seven, present this kingdom

of the new king as eternal.

This king is presented as eternal, if you like. “He shall endure with the sun” means that he will remain until the end of the ages, for as long as the sun exists. As we said, this is a messianic psalm: it speaks of the Messiah. However long Solomon lived, or might have lived, if the psalm meant Solomon alone and not the Messiah, it could never say that he would endure like this.

This king will remain. He will reign and live for as long as the sun exists. Solomon could not live that long. So this king is the Messiah; he is Christ. Only he and his kingdom will endure until the end of the ages. Through generation after generation, before the moon, this king will reign.

There is one interpretation, though I do not know whether it is right. It says that he will come before the moon and surpass it in the glory and length of his reign, from generation to generation. Perhaps the word “before” does not mean “earlier than” here, but has another sense that we commonly give it.

Before the moon, that is, for as long as the moon exists. As we said, the two halves of the verse say the same thing. The second half repeats the meaning of the first in different words. First it says that this king will remain, reign, live, and exist for as long as the sun exists. Then it says, “and before the moon, from generation to generation.”

It does not mean that he existed earlier than the moon. It means that this king will live and reign for as long as the sun and moon exist. He reigns before the moon, in its sight, so to speak. Imagine someone reigning here on earth while the moon looks down upon his kingdom. That is the sense: he will reign from generation to generation, before the moon, in its sight. In the end, it means until the moon is no more; it too will pass away with the sun.

On another occasion we had reason to say a few things about this. The Messiah, Christ, is Lord of all and Lord of eternity. He is not like other people, who may live for many years, but still only for a limited number of years. The Messiah is forever. He is eternal.

What Christ is, those who believe in him come to share. In Christ, a person becomes eternal. In Christ, one lives as long as Christ lives. And Christ lives forever; therefore, so does the one who believes in him. “Whether we live or whether we die, we are the Lord’s.” You see how Christians can overcome so many things that crush people today. Christians can overcome them and need not be tormented by them. For a Christian, even death has no such hold. Whether one lives or dies, one belongs to the Lord. And the Lord is eternal; the Lord is life. So if you belong to Christ, what does death mean?

Life remains within you: Christ, who is life.

Is Christ limited by anything? His years are not numbered, however many they might be, so that one day they run out. No. He endures until the end of the ages. Of course, he will go on existing beyond that as well. As you will have gathered from things we have said from time to time, people, Christians especially, become trapped in a tight enclosure that leaves them struggling to breathe, unable to bear life. For Christians too, and not just others, cut off their life, their very being, and their own time from eternity.

If we see everything in the light of eternity, if we see this present life in the light of the Kingdom of God, which is Christ himself, we see it very differently from the way we see it when we isolate it and stop there. Seen by itself, it becomes so poor and so confined. That is why a person feels suffocated without knowing what is wrong. It is like what happens to a baby. Something a few days ago brought this to mind, and I found myself thinking about it.

You may have noticed this yourselves. Sometimes a baby is bundled up in thick clothes, whether in a cradle, in a little bed, or in someone’s arms. The temperature around the child, together with all those clothes, makes the child uncomfortable. So the baby starts crying and keeps crying. It knows no other way to express it. It cries and squirms as though something hurts. A mother who does not recognize what is happening may not know what to do, and if the baby has been left with the father, he may know even less.

They try to soothe the child, offering a little water, a little milk, a toy, whatever they can think of. For a moment the baby seems to settle. But then it starts fussing again. The child cries and cannot settle down.

Sometimes you even think the child must be in pain somewhere. You may keep assuming the poor little thing has a stomachache, and of course that can happen. But in this case the child is suffering from the heat. Mothers who recognize it begin peeling off the layers, one by one, like the layers of an onion. Off comes one little garment, then another, then another. And there: the child can breathe. It comes alive.

The tight enclosure that had, in a way, shut the child off is gone

from the surroundings in which it could live. It had been shut inside that enclosure, that little cage, where it was stifling. Even if it would not truly suffocate, it would keep crying, hurting, and growing distressed. But once they take off some clothes and uncover its little arms, or perhaps just part of its arms, it seems transformed. Nothing is wrong anymore, and it wriggles with delight. You could say the child has opened up. It has come out of that enclosure into a vast space. It is not simply the room around the child that makes it comfortable. That room is connected with the world outside, and that world with all that lies beyond it.

The child had been trapped in there, unable to be at ease with the world beyond that enclosure. The same can happen to anyone who treats even the best and most spiritual things as though this world were all there is. That is what happens to people today: they know nothing else. They do not lift their eyes a little toward heaven, toward God. Some do lift their eyes and plead with him. But, as we said, they plead for God to come and help them here, so they can remain even more firmly enclosed and lose nothing of this. Whereas the person who understands begins to break through these...

Those coverings, let us say, that hide eternity from a person and shut him off from it—when he casts them aside, he breaks free. He breathes a different air and escapes that suffocating condition. You might say he breathes the air of eternity, which is full of life. We make an enormous mistake here, yet people insist on remaining trapped. We wonder how long we can endure it and where it will lead. It is like the baby we spoke of: we think a little more milk, perhaps some chocolate, toys, smiles, and distractions will help. In the same way, we think that if we earn a higher salary, we will be better off.

I could mention other things, but I had better stop there, or someone might walk out! We think we will be better off. We only think so. It is not like that at all. Of course the baby needs milk and other things too; it cannot live without them. But the essential thing is for the baby to be freed from all those thick layers of clothing. In the same way, a person needs food and drink. But woe to us if we become trapped within this present life and never open ourselves to eternity. The Lord does not come to establish a good kingdom that lasts only a little while.

But His Kingdom is eternal, lasting to the end of the ages. ‘He shall come down like rain upon a fleece, like a drop falling upon the earth.’

Well...

Here the verse may hint at Christ’s birth. First, let us explain it. He will come down like rain, like dew, upon a fleece. A fleece is sheep’s wool. Remember what happened with Gideon. He will come down as dew settles on wool, without the slightest sound. Dew falls on wool and makes no noise at all. ‘Like drops falling upon the earth’: the drops fall on the ground. The words may also suggest rain falling first on the leaves of trees and then dripping down. Those drops do not strike with the force or the sound of rain falling directly. So it will be with the Messiah, the King. Perhaps this hints at Christ’s birth, at how He will come down. The fleece here may mean...

...the Virgin. He will come down and take flesh without anyone knowing, without any commotion. Then He will appear among people, in human society, like a drop of rain, quietly. This is what the Messiah will be like. So, first of all, we could say that the verse refers to the birth of the Messiah, Christ, which will take place quietly, without anyone knowing. But after that, Christ will also come down and enter within us—this King whose Kingdom is eternal.

He will enter each person’s soul as quietly as rain settles on a sheep’s fleece.

We do great harm to our soul when we do not simply and humbly surrender ourselves to God and let Him come into us like dew, like rain falling on wool. Instead, we want to force things. That may happen sometimes, but those are different cases. The usual way is this: Christ enters each soul quietly, when He finds no resistance. He comes to a soul that is humble, gentle, and simple. The grace of God comes without making a sound. There are some people who...

...even if a single drop of grace falls within them, stir themselves up and want to proclaim it to everyone. Take Protestants, for example: suppose they receive some grace. Afterward, they act in this way and make a great commotion. That is not how it should be. A person’s soul should be like a fleece: gentle, humble, and simple, as we said, rather than ready to erupt, burst out, and cause an uproar. Grace comes there calmly, very calmly.

More or less, we have all had the experience of finding grace within our soul without realizing it. We did not realize how it entered or where it came from; it did not even let us know how. And there it is, the grace of God within our soul, within our heart. And I would say that all that is needed in such cases is...

...to make no move, then, but to become still more humble, simpler, and gentler, to give thanks to God, and to say “Lord have mercy” to the God who has counted him worthy of this visitation. How often a person tries to be clever! It may indeed be a gift of God’s grace, but...

...he takes God’s grace for himself. He does not receive it as he should. He no longer remains like a fleece; he changes. And so, ‘like drops falling upon the earth.’ Water vapor rises from the sea and forms clouds. A cloud moves, and then it releases rain. The Lord has appeared and is present in this world. He came into this world as the Messiah, like rain upon a fleece. From then on He waters the Church, the members of the Church, and people generally.

But here again, this grace of the Messiah falls like a drop dripping upon the earth. That is, it makes no noise; it does not try to show itself off or attract attention, and so on.

‘In his days righteousness shall spring up, and there shall be abundant peace until the moon is no more.’ So in the days of the Messiah, throughout all these countless ages, grace will come like rain, like drops, like rain upon a fleece—and then what happens?

Righteousness will spring up in souls. When a garden or a field is watered, things begin to grow. Souls too will be watered quietly, and something will grow in them. What will grow? Righteousness, the psalm says, and abundant peace. We have come across this before, if you remember.

The, uh...

...the words, ‘Let the mountains bring peace to your people, and the hills righteousness.’ Peace and righteousness together contain all the virtues. Christians will acquire virtues, then, but these will be gifts of grace, as we have said, rather than achievements of their own.

A person may love, but only with human love. When grace comes, that love becomes love filled with grace. As we have said before, the Lord gives His own peace, His own love, His own joy, and His own righteousness. These are the gifts spoken of here. As grace waters souls, righteousness and abundant peace will spring up in them—peace in great abundance, an overflowing of peace. In Holy Scripture, righteousness usually means the whole range of virtues a person has before God. We could also say that righteousness concerns a person’s relationship with God, while peace concerns that person’s relationship with others. Abundant peace.

‘Until the moon is no more.’ All this will continue until then. This also helps us understand the earlier words, ‘before the moon, from generation to generation’: until the moon itself comes to an end, until the end of the world. This will not happen only once. Certainly, when the Messiah appears, He will come like rain upon a fleece and like drops falling upon the earth. His grace will come, and righteousness will spring up. But it will not happen once and last only for a time. It will go on through all the ages. And if nothing else, here we ought to...

...say what the Epistle to the Hebrews says, as we have said before: ‘Jesus Christ is the same yesterday and today and forever.’ Christ is always the same—the same Christ. Tonight, at this very hour, we can believe that it is as though we were there on the day of Pentecost. He is the same Christ. And remember how we said that, in the judgment of one saint, the greatest sin, the greatest heresy, is to believe that things cannot be now as they were then. Yes, now.

People say, “There is no Holy Spirit now, no virtue, no grace. What happened then cannot happen today.” That, he says, is the greatest heresy. Perhaps no one proclaims it openly, but in practice, you might say that almost every Christian believes something like it. More or less, we all think our times are different. The days of the Apostles are gone, the days of the Martyrs, the Hermits, the Saints and the Fathers. But those days are not gone at all. The same Christ, the same Church, the same grace—everything is the same.

People, too, are basically the same. Many things may have influenced them, but deep down, people are the same. I’ll stop here because, as you can see, I don’t have much strength tonight, and our time is up. Forgive me for starting late. Go with God.

Νομίζω είχαμε φτάσει στον 71ο ψαλμό και είχαμε φτάσει μέχρι τον 4ο στίχο.

Περνούμε τώρα από τον πέμπτο στίχο και περνούμε στο δεύτερο τμήμα, όπου αυτή η Βασιλεία παρουσιάζεται αιωνία. Λέει: «Και συμπαραμενεί τω ηλίω και προ της σελήνης γενεάς γενεών. Καταβήσεται ως υετός επί πόκον και ωσεί σταγών η στάζουσα επί την γην. Ανατελεί εν ταις ημέραις αυτού δικαιοσύνη και πλήθος ειρήνης έως ου ανταναιρεθεί η σελήνη». Αυτοί οι τρεις στίχοι, πέμπτος, έκτος και έβδομος, παρουσιάζουν αυτή τη βασιλεία.

του νέου βασιλέως, αιωνίαν.

Ο Βασιλεύς αυτός παρουσιάζεται αιώνιος, αν θέλετε. Συμπαραμενεί, θα παραμείνει δηλαδή αυτός ο βασιλιάς τω ηλίω, δηλαδή μέχρι τις συντέλειες των αιώνων, μέχρι τότε που θα υπάρχει ο ήλιος. Με άλλα λόγια, μέχρι τις συντέλειες των αιώνων. Είπαμε ότι ο ψαλμός είναι Μεσσιακός, αναφέρεται στον Μεσσία, διότι ο Σολομών όσο κι αν έζησε ή όσο κι αν θα ζούσε, αν μιλούσε αυτός ο ψαλμός ειδικά για τον Σολομώνα και δεν εννοούσε τον Μεσσία, δεν μπορούσε να λέει ότι θα συμπαραμενεί.

Μένει δηλαδή, θα υπάρχει αυτός ο βασιλεύς, θα βασιλεύει, θα κυριαρχεί, θα ζει μέχρις ότου θα υπάρχει ήλιος. Ο Σολομών δεν μπορούσε να ζήσει τόσο πολύ. Είναι λοιπόν ο Μεσσίας αυτός, είναι ο Χριστός. Μόνον Αυτός και η Βασιλεία Του θα μείνει, θα υπάρχει μέχρι στη συντέλεια των αιώνων, γενεών και προ της σελήνης γενεάς γενεών, και ο βασιλεύς αυτός θα βασιλεύει.

Μια ερμηνεία, αλλά δεν ξέρω πως είναι σωστό. Ερμηνεύει: και θα προηγείται από τη σελήνη και θα υπερέχει από αυτήν σε ένδοξον διάρκεια και κυριαρχία επί γενεάς γενεών. Ίσως αυτό το «προ» να μην σημαίνει το «πριν», αλλά να σημαίνει αυτό που συνήθως λέμε με το «προ».

στη σελήνη, δηλαδή καθώς θα υπάρχει η σελήνη. Όπως είπαμε, τα δύο ημιστίχια λένε το ίδιο πράγμα, το πρώτο ημιστίχιο και το δεύτερο ημιστίχιο. Το δεύτερο επαναλαμβάνει την έννοια του πρώτου με άλλα λόγια. Στο πρώτο ημιστίχιο λέει ότι θα μείνει ο βασιλιάς αυτός, θα θα κυριεύει, θα ζει, θα υπάρχει έως τότε που θα υπάρχει ο ήλιος. Ύστερα λέει: «και προ της σελήνης γενεάς γενεών».

Όχι με την έννοια πριν από τη σελήνη, αλλά με την έννοια ότι ο βασιλιάς αυτός θα υπάρχει, θα ζει, θα βασιλεύει έως ότου υπάρχει ο ήλιος και έως ότου υπάρχει και η σελήνη. Αυτή είναι η έννοια, δηλαδή μπροστά στη σελήνη. Ας πούμε κάποιος βασιλεύει εδώ επί της γης και η βασιλεία του είναι ενώπιον της σελήνης. Αυτή είναι η έννοια, η σελήνη βλέπει από πάνω, παρακολουθεί. Θα βασιλεύσει λοιπόν επί γενεάς γενεών. Ναι, μπροστά στη σελήνη, ενώπιον της σελήνης. Σε τελευταία ανάλυση δηλαδή σημαίνει έως ότου θα υπάρχει η σελήνη, η οποία και αυτή θα καταστραφεί μαζί με τον ήλιο.

Κι άλλη φορά μας δόθηκε αφορμή να πούμε μερικά πράγματα πάνω σε ένα τέτοιο νόημα. Ότι ο Μεσσίας, ο Χριστός, είναι κύριος των πάντων, είναι κύριος της αιωνιότητας. Δεν είναι όπως είναι οι άλλοι οι άνθρωποι και λοιπά για πολλά χρόνια, αλλά πάντως για μετρημένα χρόνια, αλλά είναι για πάντα ο Μεσσίας, αιωνίως.

Εμείς, ό,τι είναι ο Χριστός, γίνονται και εκείνοι που πιστεύουν σε Αυτόν. Εν τω Χριστώ γίνεται αιώνιος κανείς. Εν τω Χριστώ υπάρχει όσο υπάρχει και ο Χριστός. Και ο Χριστός υπάρχει πάντοτε και επομένως και εκείνος που πιστεύει στον Χριστό. Εάν τε ζώμεν, εάν τε αποθνήσκωμεν, του Κυρίου εσμέν. Πώς δηλαδή οι χριστιανοί μπορούν να ξεπεράσουν πολλά πράγματα που κυριολεκτικά έτσι συνθλίβουν τον σημερινό άνθρωπο. Ναι, θα τα ξεπεράσουν οι χριστιανοί και να μην παιδεύονται. Ε, για τους χριστιανούς δεν υπάρχει ούτε θάνατος ούτε τέτοια. Ή ζει κανείς ή πεθαίνει, είναι του Κυρίου, ο οποίος Κύριος είναι αιώνιος, ο οποίος Κύριος είναι η ζωή. Οπότε αν είσαι του Χριστού, τι θα πει θάνατος;

Ζωή μένει μέσα σου, η ζωή, Χριστός.

Περιορίζεται από τίποτε ο Χριστός; Δεν είναι μετρημένα τα χρόνια του, ας πούμε πολλά χρόνια, αλλά μετρημένα, κάποτε θα περάσουν. Όχι, μέχρι τις συντέλειες των αιώνων. Φυσικά από εκεί και πέρα θα υπάρχει και θα υπάρχει, αλλά και μέχρι τις συντέλειες των αιώνων. Όπως θα έχετε καταλάβει από όσα λέμε κατά καιρούς, όλοι οι άνθρωποι, ειδικότερα οι χριστιανοί, εγκλωβίζονται μέσα σε έναν κλοιό που τους κάνει να ασφυκτιούν, να μην αντέχουν να ζήσουν. Διότι ακριβώς αποκόπτουν, και οι χριστιανοί, όχι μόνο οι άλλοι άνθρωποι, αποκόπτουν τη ζωή τους, το είναι τους, την εποχή τους, αποκόπτουν από την αιωνιότητα.

Αν κανείς δει τα πάντα μέσα στην αιωνιότητα, αν δει την παρούσα ζωή υπό το πρίσμα της αιωνιότητας, αν δει την παρούσα ζωή υπό το πρίσμα της βασιλείας του Θεού που είναι ο ίδιος ο Χριστός, την βλέπει εντελώς διαφορετικά από ό,τι την βλέπει αν την απομονώνει, την παρούσα ζωή, και κανείς μένει απλώς σε αυτό. Είναι κάτι πάρα πολύ φτωχό, είναι κάτι πάρα πολύ κλειστό, πολύ κλειστό, και γι' αυτό κάνει τον άνθρωπο να ασφυκτιά και δεν ξέρει κανείς τι φταίει. Παθαίνει σαν μωρό παιδί, δεν ξέρω πώς μου ήρθε πριν από λίγες μέρες και έτσι το σκεπτόμουν επειδή έτυχε.

Μερικές φορές θα το διαπιστώσατε και παλιότερα και θα έχετε προσέξει, όταν μωρό είναι έτσι ντυμένο βαριά με χονδρά ρούχα και ή είναι στην κούνια ή είναι στο κρεβατάκι του ή είναι στην αγκαλιά κάποιου κλπ. και η εν γένει θερμοκρασία του χώρου μέσα στον οποίο είναι και το μωρό είναι τέτοια που φέρνει δυσφορία στο παιδί. Και αρχίζει λοιπόν το μωρό να κλαίει, να κλαίει, δεν ξέρει τίποτε άλλο, απλώς κλαίει, κλαίει, κουνιέται, σαν κάτι να του φταίει, σαν κάτι να πονάει. Και όσες δεν ξέρουν, όσες μητέρες δεν ξέρουν ή αν τύχει να το αφήσουν στον πατέρα, ο οποίος ίσως ακόμη πιο πολύ δεν ξέρει.

Λοιπόν, προσπαθεί το παιδί να το καθησυχάζει, να το δώσει νεράκι, να το δώσει γαλατάκι, να το δώσει φουρφουράκι, ξέρω εγώ, και τέτοια. Και προς στιγμή φαίνεται το παιδί ότι να ησυχάζει. Πάλι όμως, πάλι δεν γίνεται. Ανησυχεί πάλι. Ανησυχεί το παιδί, κλαίει. Κλαίει, δεν ησυχάζει.

Καμιά φορά μάλιστα νομίζει κανείς κάπου που πονάει το παιδί και μπορεί να επιμένει αυτό το καημένο να το πονάει το στομαχάκι του, που μπορεί να είναι και αυτό. Αλλά σε αυτή την περίπτωση το παιδί υποφέρει, σκάει. Σκάει και οι μητέρες που ξέρουν αρχίζουν λοιπόν και βγάζουν ένα ένα τα φλούδια όπως από το κρεμμύδι. Λοιπόν πετούν το ένα ρουχαλάκι, πετούν το άλλο ρουχαλάκι, πετούν το άλλο ρουχαλάκι, να, το παιδί παίρνει αναπνοή, παίρνει ζωή.

Έφυγε ο κλοιός που τρόπον τινά απομόνωνε το παιδί.

από όλο το περιβάλλον μέσα στο οποίο μπορούσε να ζήσει, το απομόνωνε, μέσα στον κλοιό εκείνο εκεί, μέσα στο κλουβί εκείνο εκεί, που θα έσκαγε το παιδί. Αλλά κι αν δεν έσκαγε, σπάνιο δηλαδή να γίνει αυτό, θα κλαίει όμως, θα πονάει, θα ταράσσεται. Και όταν το ξεντύσουν λοιπόν και γυμνάει και τα χεράκια του, ίσως τα μισά χεράκια του κάποια φορά μέχρις εκεί φτάνει, και σαν να άλλαξε, να μην συμβαίνει τίποτα και χοροπηδάει. Θα έλεγε κανείς σε αυτή την περίπτωση ότι το παιδί ξανοίχτηκε, βγήκε από τον κλοιό και ξανοίχτηκε σε έναν απέραντο χώρο. Διότι δεν είναι απλώς ο κλειστός χώρος μέσα στον οποίο μένει το παιδί και αισθάνεται άνετα, αλλά αυτός ο χώρος βρίσκεται σε μια ισορροπία σε σχέση με το έξω και το έξω σε σχέση με το παραπέρα.

Ενώ ήταν εγκλωβισμένο εκεί μέσα. Ήταν κατά τέτοιο τρόπο που δεν μπορούσε να έχει ισορροπία με την έξω πραγματικότητα, έξω από τον κλοιό αυτόν. Λοιπόν, όποιος και αν είναι, όταν και τα πιο καλά πράγματα, τα πιο πνευματικά πράγματα, τα πάρει εγκοσμιοκρατικά. Και αυτό που παθαίνουν σήμερα οι άνθρωποι, δεν ξέρουν τίποτε άλλο. Δεν σηκώνουν λίγο τα μάτια τους προς τον ουρανό, δεν σηκώνουν λίγο τα μάτια τους προς τον Θεό. Τα σηκώνουν τα μάτια, δεν μιλούμε τώρα για ανθρώπους, τα σηκώνουν τα μάτια και παρακαλούν, αλλά είπαμε, παρακαλούν έτσι που να έρθει και ο Θεός να βοηθήσει εδώ να εγκλωβιστούν ακόμα πιο πολύ, δηλαδή να μην χάσουν τίποτα από την αυτή. Ενώ εκείνος ο οποίος ξέρει και αρχίζει να σπάει αυτά τα... Σας ευχαριστώ.

τα...

σκεπάσματα ας πούμε, να τα πετάει πέρα, τα σκεπάσματα που τον κρύβουν από την αιωνιότητα, τον αποκλείουν από την αιωνιότητα, ξεγλιτώνει και αναπνέει μέσα σε άλλο αέρα και ξεγλιτώνει από την ασφυκτική αυτή κατάσταση που πνίγεται. Θα έλεγε κανείς ότι αναπνέει τον αέρα της αιωνιότητος που είναι όλο ζωή. Το τι λάθος λοιπόν κάνουμε σε αυτό το σημείο δεν λέγεται. Και όμως επιμένουν οι άνθρωποι να είναι εγκλωβισμένοι. Για να δούμε, πότε θα βαστάξουμε, πού θα πάει το πράγμα. Νομίζω δηλαδή, όπως κάνει εκεί που λέγαμε, κάνουν στο μωρό, αν έπινε λίγο γάλα παραπάνω, φάει καμιά σοκολάτα και του δώσουν παιχνίδια, γελάσματα, ξεγελάσματα. Έτσι λοιπόν, ναι, άμα πάρουμε περισσότερο μισθό, νομίζουμε θα είμαστε καλύτερα,

άλλο δεν ξέρω να μην λέω τώρα και φύγει και κανένας. Λοιπόν, νομίζουμε θα είμαστε καλύτεροι. Νομίζουμε. Δεν είναι καθόλου έτσι. Φυσικά το παιδί έχει ανάγκη από το γαλατάκι του και έχει ανάγκη το παιδί και από άλλα πράγματα. Έχει ανάγκη. Δεν μπορεί να ζήσει χωρίς αυτά, αλλά όμως είναι βασικό το παιδί να μην είναι εγκλωβισμένο μέσα στα ρουχαλάκια του, τα χοντρά, τα πολλά και τα λοιπά. Έτσι ο άνθρωπος χρειάζεται και να φάει και να πιει και λοιπά, αλλά αλίμονο εάν εγκλωβιστεί μέσα στην πραγματικότητα της παρούσας ζωής και δεν ξανοιχτεί προς την αιωνιότητα. Λοιπόν, δεν έρχεται ο Κύριος να ιδρύσει μία βασιλεία, καλή βασιλεία για λίγο καιρό.

Αλλά η βασιλεία του είναι αιωνία, μέχρι συντελείας των αιώνων. Καταβήσεται ως υετός επί πόκον και ωσεί σταγών η στάζουσα επί την γη.

Εεε...

Τώρα εδώ μπορεί να υπαινίσσεται λίγο τη γέννηση του Χριστού. Θα κατεβεί δηλαδή, ας το εξηγήσουμε πρώτα, θα κατεβεί όπως η βροχή, η δροσιά δηλαδή, επί πόκον. Πέκω, πέκω πώς είναι το ρήμα, κουρεύω. Λοιπόν, ο πόκος είναι το μαλλί, το μαλλί του προβάτου. Ενθυμηθείτε την περίπτωση του Γεδεών. Θα κατεβεί λοιπόν όπως κατεβαίνει δροσιά στο μαλλί, ούτε ακούγεται καθόλου. Καθόλου δεν ακούγεται. Να πούμε, δεν θα κάνει και τον παραμικρό θόρυβο. Η δροσιά πέφτει στο μαλλί, δεν κάνει τον παραμικρό θόρυβο. Και ως σταγών η στάζουσα επί την γην. Και όπως οι σταγόνες που στάζουν επί την γην, πέφτουν πάνω στη γη οι σταγόνες. Έτσι όπως το λέει δεν αποκλείεται να εννοεί: οι σταγόνες, η βροχή πέφτει ας πούμε, πέφτει πάνω στα φύλλα των δένδρων και από εκεί ύστερα κατεβαίνει. Λοιπόν δεν έχουν οι σταγόνες αυτές την ορμή που έχουν και δεν πέφτουν με τον θόρυβο που πέφτει ευθύς εξ αρχής η βροχή. Έτσι λοιπόν θα συμβεί με τον Μεσσία, με τον Βασιλιά. Ίσως υπαινίσσεται εδώ τη γέννηση του Χριστού, δηλαδή θα κατέβει. Πόκος εδώ, ή λέει...

της Παρθένου, θα κατέβει λοιπόν, θα σαρκωθεί χωρίς να μάθει κανείς τίποτα, χωρίς να γίνει κανείς θόρυβος. Και θα βγει λοιπόν εις τους ανθρώπους, εις την κοινωνία, ναι, σαν μια, σαν σταγόνα βροχής και όχι σαν κάτι που κάνει φοβερό θόρυβο. Αυτός θα είναι ο Μεσσίας. Λοιπόν, καταρχήν θα μπορούσαμε να πούμε ότι αναφέρεται στη γέννηση του Μεσσία, του Χριστού, που θα γίνει έτσι χωρίς να το μάθει κανείς, αθορύβως. Αλλά εν συνεχεία θα κατεβεί, θα μπει δηλαδή ο Χριστός, ο Βασιλιάς αυτός που η βασιλεία του είναι αιώνια.

Θα μπει λοιπόν στην ψυχή του καθενός έτσι αθόρυβα όπως έρχεται η βροχή στο μαλλί, στο μαλλί του προβάτου.

πολύ την ψυχή μας όταν δεν αφήνουμε απλά τον εαυτό μας ταπεινά, δεν τον παραδίδομε στον Θεό για να αφήσουμε τον Θεό να έρθει σαν δροσιά μέσα μας, να έρθει σαν βροχή, σαν σε μαλλί μέσα μας. Αλλά θέλουμε να εκβιάσουμε τα πράγματα. Βέβαια, καμιά φορά γίνεται κι αυτό, αλλά αυτό είναι άλλες περιπτώσεις. Ο κανόνας είναι αυτός εδώ, ότι ο Χριστός αθορύβως εισέρχεται στην κάθε μία ψυχή, αλλά στην ψυχή που δεν βρίσκει αντίσταση. Στην ψυχή η οποία είναι ταπεινή, είναι πραεία, είναι απλή και θα έρθει η χάρη του Θεού και δεν θα κάνει θόρυβο. Υπάρχουν ορισμένοι οι οποίοι

Και αν στάλαξε καμιά σταγόνα χάριτος μέσα τους, κινητοποιούνται και τάχα να το διαλαλήσουν και στους άλλους. Ας πούμε ότι οι Προτεστάντες, ας πούμε ότι παίρνουν κάποια χάρη, αν υποθέσουμε ότι παίρνουν κάποια χάρη. Εν συνεχεία ενεργούν κατά αυτόν τον τρόπο, χαλούν τον κόσμο. Δεν είναι έτσι, δεν είναι. Η ψυχή του ανθρώπου πρέπει να είναι ως πόκος. Όπως είπαμε, πράα, ταπεινή, απλή, όχι έτοιμη να εκραγεί, να ξεσπάσει, να θορυβηθεί και να θορυβήσει κλπ. Εκεί έρχεται ήρεμα, ήρεμα έρχεται η χάρις.

Έχουμε λίγο πολύ όλοι μια πείρα, ότι χωρίς να το καταλάβουμε, τη χάρη βρίσκουμε μέσα στην ψυχή μας. Χωρίς να το καταλάβουμε πώς μπήκε, από πού μπήκε, ούτε μας έδωκε να καταλάβουμε πώς. Και να την, είναι μέσα στην ψυχή μας, μέσα στην καρδιά μας, η χάρη του Θεού. Και θα έλεγα και όλο το οποίο χρειάζεται σε αυτές τις περιπτώσεις είναι...

Κίνηση μην κάνει κανείς, έτσι, αλλά ακόμη πιο πολύ να ταπειρωθεί, ακόμη πιο πολύ να γίνει απλός, ακόμη πιο πολύ έτσι, να γίνει πράος και να ευγνωμονεί τον Θεό και να λέει το «Κύριε ελέησον» στον Θεό που αξιώθηκε αυτής της επισκέψεως. Πόσες και πόσες φορές κάνει κανείς τον έξυπνο. Ε, μπορεί να είναι μια χάρις του Θεού.

Σφετερίζεται την Χάρη του Θεού. Δεν χρησιμοποιεί καλώς την Χάρη του Θεού. Και δεν μένει πόκος, αλλοιώνεται. Και ως σταγόνες λοιπόν, οι στάζουσαι επί την γην. Έτσι, όπως οι σταγόνες, να σηκώνονται υδρατμοί από τη θάλασσα, σηκώνονται, γίνονται σύννεφα και το σύννεφο μετακινείται και να το έρχεται και αφήνει πια και πέφτει η βροχή. Εμφανίζεται ο Κύριος, υπάρχει ο Κύριος σε αυτόν τον κόσμο, ήρθε ως Μεσσίας σε αυτόν τον κόσμο, ήρθε ως υετός επί πόκων και ποτίζει από εκεί και πέρα, ποτίζει την Εκκλησία, ποτίζει τα μέλη της Εκκλησίας, ποτίζει γενικώς τους ανθρώπους.

Αλλά και εδώ πάλι αυτή η Χάρις του Μεσσία πέφτει σαν σταγόνα, η οποία στάζει επί την γην. Με την έννοια δεν κάνει θόρυβο, με την έννοια δεν προσπαθεί να επιδειχθεί, να προκαλέσει και τα λοιπά.

Εν τες ημέρες αυτού δικαιοσύνη και πλήθος ειρήνης έως ου ανταναιρεθεί η σελήνη. Στις ημέρες λοιπόν του Μεσσία, δηλαδή όλους αυτούς τους αιώνες, στους ατέλειωτους αιώνες, καθώς λοιπόν θα έρθει η Χάρις ως βροχή, ως σταγόνες, ως υετός επί πόκων, έλα!

Βλαστήσει η δικαιοσύνη στις ψυχές, δηλαδή όπως ποτίζεται ένας κήπος, ποτίζεται ένα χωράφι και βλαστάνε έπειτα. Θα ποτιστούν οι ψυχές, αλλά έτσι αθορύβως και θα βλαστήσουν. Τι θα βλαστήσουν; Δικαιοσύνη, λέει. Και πλήθος ειρήνης, πάλι αυτό το είχαμε βρει, αν θυμίστε.

Την, εεε...

Την «αναλαβέτω τα όρη ειρήνην τω λαώ σου και οι βουνοί δικαιοσύνην». Λοιπόν ειρήνη και δικαιοσύνη είναι τα δύο αυτά μέσα στα οποία είναι όλες οι αρετές. Δηλαδή θα αποκτήσουν οι χριστιανοί αρετές. Αρετές, αλλά όχι αρετές κατορθώματα των ανθρώπων, αλλά αρετές της χάρης, έχουμε πει.

Αγαπά κανείς, αλλά αγαπά απλώς ανθρωπίνως. Όμως, καθώς έρχεται η χάρις, η αγάπη αυτή γίνεται αγάπη της χάρητος. Λοιπόν, είπαμε και άλλη φορά, ο Κύριος δίδει τη δική του ειρήνη, δίνει τη δική του αγάπη, δίδει τη δική του χαρά, δίνει τη δική του δικαιοσύνη. Αυτοί είναι εδώ οι... Θα βλαστήσουν λοιπόν οι ψυχές, καθώς θα ποτιστούν από τη χάρη, δικαιοσύνη και πλήθος ειρήνης και πάρα πολλή ειρήνη, πλημμύρα ειρήνης. Είπαμε δικαιοσύνη συνήθως στην Αγία Γραφή σημαίνει το σύνολο των αρετών. Το σύνολο των αρετών που έχει ενώπιον του Θεού κανείς, και ειρήνη θα λέγαμε, ας πούμε, η δικαιοσύνη είναι η σχέση του ανθρώπου με τον Θεό και η ειρήνη είναι η σχέση του ανθρώπου με τους άλλους ανθρώπους. Πλήθος ειρήνης.

Ου ανταναιρεθεί η σελήνη. Όλα αυτά θα γίνουν, από εδώ καταλαβαίνουμε καλύτερα και εκείνο που έλεγε «προ της σελήνης γενεάς γενεών», έως ότου να έρθει και η συντέλεια της σελήνης, να έρθει να εκλείψει η σελήνη, δηλαδή να έρθει η συντέλεια του κόσμου και να εκλείψει η σελήνη. Δηλαδή αυτό δεν θα γίνει μια φορά. Βέβαια άμα την εμφάνιση του Μεσσία θα έρθει ο υετός επί πόκων, θα έρθει λοιπόν ως σταγόνες στάζουσαι επί την γην, θα έρθει η χάρις του λοιπόν και θα βλαστήσει κτλ. Αλλά αυτό δεν θα γίνει μια φορά άπαξ και όσο κρατήσει. Αλλά αιωνίως θα γίνεται. Αιωνίως. Και αν όχι τίποτε άλλο εδώ θα πρέπει

πούμε, αν όχι τίποτε άλλο, κάτι άλλο να πούμε, το είπαμε και άλλη φορά, θα πρέπει να πούμε αυτό που λέει η προς Εβραίους Επιστολή: «Ιησούς Χριστός χθες και σήμερα, ο αυτός και εις τους αιώνας». Δηλαδή, ο Χριστός είναι πάντα το ίδιο. Ο ίδιος Χριστός. Απόψε αυτήν την ώρα μπορούμε να πιστεύουμε ότι είναι σαν να είμαστε την ημέρα της Πεντηκοστής, ο ίδιος Χριστός. Και ενθυμίστε που λέγαμε ότι κατά τη γνώμη ενός Αγίου η μεγαλύτερη αμαρτία, η μεγαλύτερη αίρεση είναι να πιστεύει κανείς ότι τώρα δεν είναι τα πράγματα όπως ήταν τότε. Τώρα, ναι.

Δεν υπάρχει Πνεύμα Άγιον τώρα, δεν υπάρχει αρετή, δεν υπάρχει χάρις, δεν μπορεί να γίνει τώρα εκείνο το οποίο έγινε τότε. Αυτό, ναι, η μεγαλύτερη, λέει, αίρεση. Και λέμε, δεν το διαλαλεί ίσως κανείς, αλλά στην πράξη δεν θα έλεγε κανείς ότι δεν υπάρχει χριστιανός σήμερα που να μην το πιστεύει έτσι περίπου. Λίγο πολύ δηλαδή, ναι, όλοι νομίζουμε ότι τώρα είναι τα χρόνια μας τέτοια και λοιπά. Πάνε τα χρόνια των Αποστόλων, πάνε τα χρόνια των Μαρτύρων, πάνε τα χρόνια των Ερημιτών, των Αναχωρητών, των Αγίων, των Πατέρων, πάνε αυτά όλα. Καθόλου δεν πήγανε. Ο ίδιος Χριστός, η ίδια Εκκλησία, η ίδια Χάρις, τα πάντα.

Οι άνθρωποι είναι οι ίδιοι κατά βάση, δεν είναι αλλιώτικοι. Μπορεί να έχουν επηρεαστεί από πολλά κλπ. Στο βάθος όμως όλοι οι άνθρωποι είναι το ίδιο. Θα σταματήσω εδώ γιατί όπως βλέπετε δεν έχω και πολύ κουράγιο απόψε, αλλά συνεπληρώθηκε η ώρα. Συγγνώμη που αρχίσαμε αργά. Να πάτε στο καλό. Τώρα έχουμε αυτούς που έμειναν και σήμερα, καμιά 5-6 από σήμερα που δεν πρόλαβα να τους δω όλους για την εξομολόγηση, και είναι και από τον αριθμό 323 έως 337, 15 είναι. Λοιπόν αύριο έχουμε μια σύναξη και έτσι κι αλλιώς μετά τη σύναξη κατά τη μία η ώρα πιστεύω να αρχίσω να τους δω και αυτούς που είναι καμιά 20αριά, δεν είναι λίγοι, ίσως και 25. Αυτά.