Psalm 71 and the Justice of Christ’s Kingdom

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

I think we finished Psalm 70 last time, so today we can begin Psalm 71. Its heading says, “For Solomon.” As we can tell from its contents, it is a psalm of Solomon, not David. But it is also strongly messianic: it speaks of the Messiah, as do four other psalms we have seen so far.

Psalm 2 is messianic, as are Psalms 19, 20, and 44, and now this one, Psalm 71. Other psalms have such elements too, of course, but these speak especially of the Messiah. This psalm was probably written by Solomon, after David’s death, when Solomon became king as his successor.

We could divide it into five sections: verses 1 through 4, 5 through 7, 8 through 11, 10 through 15, and 16 through 17. Let us go straight to the psalm and see what it says. That will give us a better sense of its contents than describing them beforehand. The psalm speaks either of the new king or of his kingdom.

In his prayer, he asks God to give his kingdom justice and peace. Yet these things are described in a way that can only be fulfilled in the kingdom of Christ. It speaks of a reign that will last as long as the sun, and other things like that. Solomon did indeed live in peace, in greater quiet than his father, who was involved in wars. But Solomon lived only a few years, while the reign described here is eternal. So this psalm speaks

of the Messiah here.

“And Your righteousness to the king’s son, that he may judge Your people with righteousness and Your poor with justice. Let the mountains bring peace to Your people, and the hills righteousness. He shall judge the poor of the people, save the children of the needy, and humble the oppressor.” These are the first four verses, which form the first section. They speak of the king’s righteousness, but the king is also the Messiah. The psalm begins with the new king, Solomon, yet ultimately speaks of the Messiah.

So he prays to God: “Give Your judgment to the king.” Give the king authority to judge, the authority of a judge. Notice that he says “Your” judgment. God Himself is the rightful judge; He alone can judge without error. Human beings always get things wrong. But here the king asks God to give him His own authority and ability to judge. “And Your righteousness to the king’s son.”

The second half of the verse repeats much the same thought, but now the king is called “the king’s son.” This makes it clear that the speaker is not David. David was not the son of a king; Solomon was the son of King David. The first half says, “Give to the king,” and the second calls that king “the king’s son.” So it is Solomon, David’s son, who is now reigning. “God, give Your authority and ability to judge to the king, and…”

give him the ability to carry out perfect and complete justice—Your own righteousness. Give the king’s son the strength to carry out Your righteousness fully.” Of course, we could also understand it this way: “God, give Your authority to judge to the king, and give the ability to carry out Your righteousness to the king’s son”—that is, to me, for I am the king’s son.

We could also take it as a prayer for every king who succeeds a previous king. But since Solomon is writing, he is thinking chiefly of himself. He is praying. And we know that Solomon had a reputation for just judgment. Remember the famous case of the living child and the dead child, when both mothers claimed the living child.

And Your own authority to judge.

Yes, this is very, very important: to ask God to give you, for example, His love. Now that we have the incarnate God, Christ, we should ask Him to give us

His love, His peace, His humility, His prayer, His patient endurance, His gentleness, His forbearance—everything. That word “His” matters.

Remember, we have stressed this before. It is not enough simply to try to cultivate our own love, our own prayer, or our own humility. However much a person may love...

that love is poor and human. However humble a person becomes, that humility is still human and poor. The same is true of every other virtue.

We will give all we can as human beings. We will love as much as we can bear to love. But we do this so that God may finally give us His own love, His own humility, His own prayer, His own gentleness, His own peace. As He said, “My peace I give to you.”

He Himself said that He gives His own peace, His own joy, His own love. “Love one another as I have loved you.” As we have said before, this does not mean only, “I have loved you, so you should love one another too.” It means, “Love one another with the love with which I have loved you.” And if He says this, it means He gives us that love, just as He gives His peace, His prayer, His humility, and everything else.

This verse gives us—perhaps not the right; let us not put it that way—but the encouragement to ask for God’s grace, each of us according to our particular need.

It would not be presumptuous, for example, for a judge to say: “My God, I am the one who must hear this case. But who am I to judge? You know what each person does and why. You know where justice lies. You can judge rightly, and You have the authority to judge. Who am I to pass judgment and condemn anyone?” But if he thinks in this way and has the right disposition,

then God’s judgment can pass through his own actions, efforts, and decisions. God’s knowledge, His righteousness, and His decision can pass through them. So I think he may ask; it would not be presumptuous to say, “My God…”

It is not simply, “Help me to judge rightly.” We tend to approach everything this way, not only judging: we remain the ones doing the work and merely ask God for help. But there is another way.

I can act in such a way that God does through me what I am called to do. Of course, I must never dare to blame God for my mistakes. If a mistake is made, I made it, not God. But this is a great thing: to pray not merely, “Help me, enlighten me so I can judge rightly,” but, “My God, You placed me in this position; judge through me.” The same is true of a father or mother, with all they have to do. If God had not made you a father, could you have become one on your own? If God had not made you a mother, could you have become one on your own? You have duties to carry out, and God can carry them out through you.

You pray for God’s help, but you also ask Him to act through you and give you His own love. How would He love your children? How would He care for them—with what kindness, gentleness, forbearance, and prayer?

Please pay attention to the words “Your judgment.” He does not say, “Give me the ability to judge.” He asks, “Give me Your own authority to judge.” And he says, “Your justice”—God’s own justice. Give me the ability to put Your justice into effect. More than that: give Your own justice to the king, to the king’s son.

At first glance, it may not seem like a great difference, but it is very great. There may seem to be no difference between saying, “My God, help me do this or that,” and saying, “My God, do it through me.” Yes, as we said, with the priest at the Divine Liturgy, of course, God will not do it. A layperson can never simply stand at the Holy Table and say, “Well, Christ will celebrate the Liturgy through me.” Christ celebrates the Liturgy, but through the priest, not through anyone else. Yet Christ will do the work He has to do among our children and in our families through the father, for our children. For that particular person, as with a teacher in school, and so on. At the Liturgy we say, “Christ celebrates the Liturgy.”

“The One who offers and is offered, who receives and is given.” You don’t quite agree. Not “Help me celebrate the Liturgy,” but “Enlighten me.”

Uh…

“Cleanse me, help me to stand before You, so that You may celebrate the Liturgy through me,” as it were. “That he may judge Your people with justice, and Your poor with judgment.”

Before going further, we said that this king is the Messiah. So the Messiah, as man, can say these very words to the Father, asking Him for the authority to judge and the ability to carry out His justice.

Thank you. These words apply above all to the Messiah, but by extension they apply to every soul: “That he may judge Your people with justice, and Your poor with judgment.”

That is what the king asks for here.

First, the king asks God for His authority to judge and His justice, so that he may judge the people. Whose people? God’s people: “That he may judge Your people with justice.” He asks to judge God’s people justly, wronging no one. “And Your poor with judgment.” The second half of the verse repeats the first thought, but its meaning shifts a little; it does more than use different words. He asks to judge “Your people with justice, and Your poor with judgment.”

He is to judge the people justly and give them their due. The poor, too, belong to God’s people, but they are singled out. In every age, the poor especially need someone to see that they are not wronged and that justice is done for them. The rich have resources at their disposal and can usually find a way to claim what is theirs. But the poor…

The king asks God to give him this authority, this ability, because someone may want to do justice and yet not manage to do so. He asks for this ability and also the willingness to judge the people rightly, to pass judgment on them rightly, and to render justice, especially to the poor. In the Old Testament, as we said, the poor are God’s people, the finest of God’s people. In the Old Testament, the poor are these: the poor in spirit. The poor in spirit, then, are those who, as we said, are the finest of God’s people. Now, since, as we said, this psalm…

…speaks of the Messiah and is a messianic psalm. The people here, of course, are not the Israelite people but the Messiah’s people. These poor are not merely the poor of the Old Testament but the poor of the New Testament, the poor among God’s new people. They are the Christian people, the Church: all those within the Church who are humble in spirit and will find justice from…

…the King, who is the Messiah, who is Christ. As you know, there was a time when these were highly regarded. Perhaps not so much now—I do not know; I have not seen what the books say these days. In the past, especially in apologetics, people placed great importance on the various proofs or indications of God’s existence.

Those arguments do not hold up very well, though they can do some good at the right moment. Among them was this thought: every human being thirsts inwardly for justice, for what is right. They said this to argue that there must be another life, not only this life here, that life must continue. It seems almost impossible, then, for a person to remain like this, longing to find justice someday.

Is there anyone who can truly say they are satisfied with the justice they have found in this world?

Will people simply remain like this, never finding justice, never able to say what is said in the Apocalypse: “You are righteous, O Lord”? This longing points to a life beyond this world, to what the Apostle Peter speaks of: new heavens and a new earth in which God’s righteousness dwells. The longing for justice runs so deep in the human soul, yet it is not fulfilled here.

I mention this to stress what matters here: the desire to see justice prevail is very strong in people. And you know how much is said and done today in the name of justice. A great deal.

I do not know whether people will ever find justice in this world. Many hope they can build a world where justice prevails completely. I do not think that will ever happen. People seek justice for themselves in such a way that they deny it to others. They claim their own rights while denying others the right to make the same claim. All this disorder and injustice exists because people are sinful. If people ceased to be sinful, they would become sinless.

Then injustice and such things would cease to exist. But of course that is not going to happen. Yet Christ, this king—for, as we said, the psalm refers to the Messiah—has come and is king of an eternal kingdom. He is not a man who might show someone a little favor, get something wrong, or become confused and cause injustice. There is no injustice. This king cannot be mistaken, fail to know, make some error, or favor one person and wrong another.

He has the authority to judge and to give each person what is rightfully theirs. This king judges his people, especially the poor, the weak, and the humble—those who have no one else to turn to but him, Christ the Messiah. This is a real truth, not just something we say.

Nor is it merely something we hope will come one day. Whoever comes to know and love Christ, enters into communion with him, and has him within, knows what it means to belong to Christ’s Church, his body. There the blood of Christ flows, his heart beats, and he governs. A Christian finds justice there and feels it. There is no need to wait for some future day: it begins even now. As one saint says... Thank you.

All people, he says, will pass through judgment, God’s judgment. Whoever passes through God’s judgment here will pass through it there. That is, someone who repents fully and is judged; for this is what repentance means: you stand under God’s judgment. ‘My God, look, I did all these things.’ You need neither witnesses nor anything else. You bring everything before him, and God sees it all. God judges, and judges justly, on the basis of your repentance, and forgives you. And a person feels, a person feels that he has found... That is why he says, ‘We have been justified.’ God has justified us; God justifies. But what do people do? As the Apostle Paul says of the Jews, wishing to establish their own righteousness, they did not submit to God’s righteousness, precisely because, he says, they want to justify themselves.

They want to appear before God as though everything is in order, without repenting of what they have done. So they lose God’s righteousness and are left with their own. They justify themselves. Everyone justifies themselves. But that does not mean they have found justice. Who in this world does not justify themselves in their dealings with others and in their relationship with God? Yet they will never be truly justified that way. If God justifies you, then you are justified. And God does so when you leave no trace of self-justification. Leave it to God; simply tell him what you have done, with sorrow. A person is judged even in this life: condemned or acquitted. And by acquitted, I mean acquitted by God.

That happens because the person repents, and God takes care of what follows. Then the person has truly found justice. They also know that God’s righteousness can reach everyone. Anyone willing to do the same can find it. It begins here, though it reaches its fullness, like everything else, in the age to come. Here we receive a foretaste of the Kingdom of Heaven and of God’s righteousness. We come to feel that God has justified us and given us our due, so we no longer carry the feeling that someone has robbed us of what is rightfully ours. What a great mistake each of us makes when we cling to that feeling.

We react and take measures, afraid that even God might somehow deny us justice. You know how often we defend ourselves and quarrel with others...

Ah, we are afraid of being exposed, afraid we will fail to justify ourselves, as though someone were going to take away what is rightfully ours. No! Do you want to find justice? Give up every claim to your own rights. Once you do, you have no claim at all. You are the only one in the wrong; everyone else is in the right. Believe it; accept it. And leave yourself completely exposed before God. Let God give you his righteousness, not your own.

You will know it when you feel that God has justified you. That is what the psalm asks for here: ‘Give me your authority to judge, your righteousness.’ So let us ask God to give us his righteousness and help us see that we have no righteousness of our own. How mistaken we are, and how much we suffer for it, as though we knew nothing at all. Thank you.

Τελειώσαμε, νομίζω, την περασμένη φορά τον εβδομηκοστό ψαλμό και μπορούμε σήμερα να μπούμε στον εβδομηκοστό πρώτο, ο οποίος, εβδομηκοστός πρώτος ψαλμός, καθώς λέει, εις Σολομών. Και καθώς μπορούμε να καταλάβουμε από το περιεχόμενό του, είναι ψαλμός του Σολομώντος και όχι του Δαβίδ. Αλλά είναι και ένας ψαλμός πολύ μεσσιακός, αναφέρεται στον Μεσσία. Όπως είναι και τέσσερις ακόμη ψαλμοί από αυτούς που έχουμε δει έως εδώ.

Ο δεύτερος ψαλμός είναι μεσσιακός, ο 19ος ψαλμός, ο 20ος, ο 44ος και αυτός εδώ. Βέβαια και άλλοι έχουν τέτοια στοιχεία, αλλά κυρίως αυτοί οι ψαλμοί αναφέρονται στον Μεσσία, και αυτός εδώ, ο 71ος. Ο οποίος μάλλον εγράφη από τον Σολομώντα και μάλλον εγράφη μετά τον θάνατο του Δαβίδ, όταν αυτός ανέλαβε βασιλεία ως διάδοχος του Δαβίδ.

Θα μπορούσαμε να το χωρίσουμε σε πέντε τμήματα: πρώτος στίχος έως τέταρτος, πέμπτος έως έβδομος, όγδοος έως ενδέκατος, δέκατος έως δέκατος πέμπτος και δέκατος έκτος έως δέκατος έβδομος στίχος. Καλά είναι να περάσουμε αμέσως, θα δούμε το περιεχόμενο. Αντί να λέμε τώρα ποιο είναι το περιεχόμενο του ψαλμού, θα δούμε καλύτερα ποιο είναι το περιεχόμενο του ψαλμού, εάν περάσουμε αμέσως στον ίδιο τον ψαλμό. Αναφέρεται δηλαδή ο ψαλμός αυτός ή στον καινούριο βασιλέα ή στο βασίλειό του.

Ζητεί στην προσευχή του από τον Θεό να έχει το βασίλειό του δικαιοσύνη, ειρήνη, και λέγονται όλα αυτά κατά τέτοιο τρόπο που μόνο στο βασίλειο του Χριστού μπορούν αυτά. Ομιλεί δηλαδή για μια βασιλεία που θα μείνει μέχρις ότου μένει και ο ήλιος και άλλα τέτοια, που ο Σολομών πράγματι έζησε ειρηνικά, έζησε πιο ήσυχα, ο πατέρας του βρισκόταν σε πολέμους και τέτοια, αλλά έζησε λίγα χρόνια. Ενώ εδώ είναι αιώνια. Ετούτος λοιπόν ο ψαλμός αναφέρεται

στον Μεσσία εκείνη τη στιγμή.

Την δικαιοσύνη σου τω υιώ του βασιλέως. Κρίνειν τον λαόν σου εν δικαιοσύνη και τους πτωχούς σου εν κρίσει. Αναλαβέτω τα όρη ειρήνην τω λαώ σου και οι βουνοί δικαιοσύνην. Κρινεί τους πτωχούς του λαού και σώσει τους υιούς των πενήτων και ταπεινώσει συκοφάντην. Είναι οι τέσσερις πρώτοι στίχοι που αποτελούν το πρώτο τμήμα, στο οποίο γίνεται λόγος για τη δικαιοσύνη του βασιλέως, αλλά του βασιλέως όμως Μεσσία. Αρχίζει από τον βασιλέα, ο νέος Σολομών, αλλά όμως αναφέρεται τελικά και στον Μεσσία.

Ο Θεός, προσεύχεται δηλαδή στον Θεό, το κρίμα σου τω βασιλεί δώσε. Δώσε στον βασιλέα την εξουσία να δικάζει, τη δικαστική δηλαδή εξουσία. Και όταν λέει το κρίμα σου, βάζει το «σου». Δικαστής αρμόδιος είναι ο ίδιος ο Θεός και αυτός μόνο μπορεί να κρίνει, οι άνθρωποι πάντοτε πέφτουν έξω. Αλλά εδώ παρακαλεί ο βασιλεύς να του δώσει αυτή τη δικαστική του εξουσία και ικανότητα που έχει, να τη δώσει σε αυτόν, στον βασιλέα. Και την δικαιοσύνη σου τω υιώ του βασιλέως.

Το δεύτερο ημιστίχιο που επαναλαμβάνει, θα λέγαμε, την ίδια έννοια, μόνο που εδώ ο βασιλεύς είναι ο υιός του βασιλέως και από εδώ φαίνεται καθαρά ότι δεν είναι ο Δαβίδ. Ο Δαβίδ δεν είναι υιός κανενός βασιλέως, ο Σολομών είναι υιός του βασιλέως Δαβίδ. Εφόσον εδώ γίνεται λόγος για υιό του βασιλέως, ο οποίος και αυτός είναι βασιλιάς, διότι στο πρώτο ημιστίχιο λέει «δώσ' στον βασιλιά», είναι λοιπόν ο Σολομών, ο οποίος είναι υιός του βασιλέως Δαβίδ, βασιλεύει και αυτός τώρα. Θεέ, δώσε την δικαστική σου εξουσία και ικανότητα στον βασιλέα και...

δώσε την ικανότητα να εφαρμόζει τέλεια και πλήρη δικαιοσύνη, τη δική σου δικαιοσύνη. Εις τον υιόν δώσε αυτή την ικανότητα, λοιπόν, την δύναμη αυτή να μπορεί να εφαρμόζει πλήρως την δικαιοσύνη σου εις τον υιόν του βασιλέως. Βέβαια αυτό θα μπορούσε να το πάρει κανείς και αλλιώς: Θεέ, δώσε την δικαστική εξουσία σου εις τον βασιλέα και την ικανότητα να εφαρμόζει τη δικαιοσύνη σου δώσε στον υιό του βασιλέως, βέβαια, σε μένα που είμαι ο υιός του βασιλέως.

Θα μπορούσαμε να το πάρουμε και σε όλους τους διαδόχους βασιλείς, διαδόχους των βασιλέων. Μπορούσαμε και έτσι να το πάρουμε. Αλλά κυρίως όμως εννοεί εδώ, καθώς γράφει ο Σολομών, εννοεί τον εαυτό του. Προσεύχεται. Και ξέρουμε ότι ο Σολομών είχε φήμη σε δικαιοσύνη. Θυμηθείτε και εκείνη την περίπτωση, την κλασική, του ζωντανού παιδιού και του νεκρού παιδιού, που και οι δυο μανάδες διεκδικούσαν το ζωντανό παιδί.

Και τη δική σου δικαστική εξουσία.

Ναι, είναι πολύ πολύ σημαντικό αυτό, να ζητάς να σου δώσει ο Θεός, ας πούμε, την αγάπη Του. Τώρα εμείς που έχουμε πλέον τον ενανθρωπίσαντα Θεό, τον Χριστό, να ζητούμε να μας δώσει

την αγάπη του, την ειρήνη του, την ταπείνωσή του, την προσευχή του, την υπομονή του, την πραότητά του, την ανεκτικότητά του, τα πάντα. Αλλά το «του» εκεί έχει σημασία.

Θυμηθείτε ότι άλλες φορές το έχουμε τονίσει αυτό, ότι δεν κάνουμε καλά που απλώς προσπαθούμε να καλλιεργήσουμε την αγάπη μας, τη δική μας όμως, ή την προσευχή μας, τη δική μας, ή την ταπείνωση, τη δική μας. Όσο και αν αγαπήσει ο άνθρωπος...

Φτωχή είναι, ανθρώπινη. Όσο και αν ταπεινωθεί ο άνθρωπος, η ταπείνωσή του είναι ανθρώπινη. Φτωχή. Και κάθε άλλη αρετή.

Ανθρώπινο θα το δώσουμε όλο. Θα αγαπήσουμε όσο μπορούμε. Όσο αντέχουμε να αγαπήσουμε, θα αγαπήσουμε. Αλλά για να μας δώσει τελικά ο Θεός τη δική Του αγάπη. Για να μας δώσει τελικά ο Θεός τη δική Του ταπείνωση, τη δική Του προσευχή, τη δική Του πραότητα, τη δική Του ειρήνη, όπως είπε: «Την ειρήνη την εμήν δίδωμι».

Ο ίδιος είπε ότι δίδει τη δική του ειρήνη, τη δική του χαρά, τη δική του αγάπη. «Αγαπάτε αλλήλους καθώς εγώ ηγάπησα υμάς». Όχι με την έννοια μόνο, όπως το λέγαμε και άλλη φορά, με την έννοια ότι όπως εγώ σας αγάπησα έτσι να αγαπάτε και εσείς αλλήλους. Όχι, με την αγάπη που σας αγάπησα εγώ να αγαπάτε και εσείς. Και αν το λέει αυτό, σημαίνει ότι δίνει την αγάπη, όπως δίνει την ειρήνη του, δίνει την προσευχή του, την ταπείνωσή του και όλα.

Και ο στίχος αυτός μας δίνει, θα λέγαμε, έτσι, αν όχι το δικαίωμα, μην το πούμε έτσι, αλλά μας ενθαρρύνει ο στίχος αυτός να ζητούμε ο καθένας και κατά ειδικότερο τρόπο τη χάρη του Θεού.

Ναι, δεν θα ήταν τόλμη, ας πούμε, ένας δικαστικός να πει, δεν θα ήταν τόλμη να πει: «Θεέ μου, βέβαια εγώ είμαι εκείνος που δικάζω, αλλά όμως ποιος είμαι εγώ που δικάζω; Εσύ ξέρεις, εσύ ξέρεις τι κάνει ο κάθε άνθρωπος, γιατί το κάνει ο κάθε άνθρωπος, και εσύ ξέρεις τελικά πού είναι το δίκιο, και εσύ ξέρεις τελικά και μπορείς να κρίνεις δίκαια και έχεις και την εξουσία να κρίνεις. Εγώ, για να πω, ποιος είμαι να κρίνω και να καταδικάσω;» Βέβαια, δεν θα γίνονται ανθρώπινα, τα ανθρώπινα δεν γίνονται, αλλά όμως καθώς θα σκεφτήκατε έτσι, αν έχει ανάλογη διάθεση.

Στη δική του, ας πούμε, ενέργεια και προσπάθεια και κρίση, περνάει η κρίση του Θεού. Περνάει η γνώση του Θεού, η δικαιοσύνη του Θεού, η απόφαση του Θεού. Και μπορεί λοιπόν να ζητήσει, νομίζω ότι δεν θα ήταν τόλμημα να πει: «Θεέ μου...»

Όχι απλώς «βοήθησέ με να δικάσω σωστά». Όχι, ναι, γιατί αυτά έχουν και λίγο, για όλα τα πράγματα, όχι μόνο τώρα για τη δίκη, αλλά για όλα τα πράγματα, όπως έχουμε πει νομίζω και άλλη φορά, τελικά μένουμε εμείς και απλώς ζητούμε τη βοήθειά του και είναι κάπως αλλιώτικο αυτό. Άλλο είναι αυτό και άλλο είναι...

Να λειτουργώ έτσι, να ενεργώ έτσι που ο Θεός να κάνει δι' εμού ό,τι θα κάνω. Μόνο να μην έχω την τόλμη να φορτώνω τα λάθη στον Θεό, διότι τα λάθη, αν έγινε λάθος, εγώ το έκανα, δεν το έκανε ο Θεός. Αλλιώς, είναι μεγάλο πράγμα αυτό: όχι να προσευχηθεί απλώς «βοήθησέ με, φώτισέ με να δικάζω σωστά», αλλά «δίκαζε δι' εμού, Θεέ μου, που με έβαλες σε αυτή τη θέση». Ναι, το ίδιο ο πατέρας, ο γονέας εκεί που έχει σωρό πράγματα να κάνει. Αν είσαι πατέρας, αν δεν σε έφτιαχνε ο Θεός πατέρα, θα γινόσουν πατέρας έτσι μόνος σου; Αν δεν σε έκανε ο Θεός μητέρα, θα γινόσουν μόνη σου μητέρα; Και έχεις ορισμένα καθήκοντα να κάνεις, αλλά μπορεί ο Θεός διά σου να κάνει αυτά τα καθήκοντα.

Προσεύχεσαι απλώς παρακαλώντας τον Θεό να σε βοηθήσει, αλλά παρακαλείς τον Θεό να ενεργήσει εκείνος διά σου, να σου δώσει τη δική του αγάπη. Πώς θα αγαπούσε αυτός τα παιδιά σου, πώς θα ενδιαφερόταν για τα παιδιά σου, με τι καλοσύνη και με τι πραότητα και με τι επιείκεια και με τι προσευχή.

Παρακαλώ να το προσέξουμε αυτό, «το κρίμα σου» που λέει, και δεν λέει «δώσ' μου την ικανότητα να μπορώ να δικάσω», αλλά «δώσ' μου τη δική σου δικαστική εξουσία, τη δική σου», όπως λέει και «τη δικαιοσύνη σου», τη δική σου δικαιοσύνη, να μπορώ να εφαρμόζω τη δική σου δικαιοσύνη, όχι απλώς να εφαρμόζω τη δική σου δικαιοσύνη. Τη δική σου δικαιοσύνη δώσε στον βασιλέα, στον υιό του βασιλέως.

Ναι, δεν φαίνεται εκ πρώτης όψεως μεγάλη διαφορά, αλλά είναι πολύ μεγάλη. Δεν φαίνεται διαφορά μεταξύ του να λες «βοήθησέ με, Θεέ μου, να κάνω τούτο και εκείνο» και του άλλου, «εσύ, Θεέ μου, κάνε δι' εμού». Ναι, όπως είπαμε, και ο ιερεύς στη Θεία Λειτουργία εκεί, βέβαια, δεν θα κάνει ο Θεός. Ποτέ δεν μπορεί να πάει ένας λαϊκός, παραδείγματος χάρη, και να σταθεί στην Αγία Τράπεζα και να πει «Ε, ο Χριστός δι' εμού θα κάνει τη λειτουργία». Ναι, ο Χριστός κάνει τη λειτουργία, αλλά δι' του ιερέως, όχι δι' άλλου. Όμως, ο Χριστός θα κάνει το έργο που έχει να κάνει στα παιδιά μας, στις οικογένειες, διά του πατρός, για τα παιδιά μας. Για το συγκεκριμένο αυτό πρόσωπο, όπως για τον διδάσκαλο στα σχολεία κτλ. Εκεί στη λειτουργία λέμε: «Ο Χριστός λειτουργεί».

Ο προσφέρων και προσφερόμενος και προσδεχόμενος και δεδόμενος. Δεν συμφωνείς τόσο. Όχι, βοήθησέ με να λειτουργήσω, αλλά φώτισέ με.

Εεε...

Καθάρισέ με, βοήθησέ με να σταθώ, να λειτουργήσεις δι' εμού, ας πούμε. Κρίνειν τον λαόν σου εν δικαιοσύνη και τους πτωχούς σου εν κρίσει.

Εδώ είπαμε, πριν προχωρήσουμε, ότι ο βασιλεύς αυτός είναι ο Μεσσίας, γι' αυτό και μπορεί ο Μεσσίας καλύτερα να πει αυτό ακριβώς. Ζητεί ο Μεσσίας σαν άνθρωπος από τον Πατέρα, ζητεί να του δώσει αυτήν την δικαστική εξουσία, να του δώσει αυτήν την ικανότητα να εφαρμόζει την δικαιοσύνη του για την δικαστική εξουσία.

Ευχαριστώ. Αυτά κυρίως αρμόζουν στον Μεσσία, αλλά κατά επέκταση όμως σε κάθε ψυχή. Κρίνει τον λαόν σου εν δικαιοσύνη και τους πτωχούς σου εν κρίση.

Λένε. Αυτό το ζητάει τώρα εδώ ο βασιλεύς.

Καταρχήν, ο βασιλεύς του ζητάει αυτό, ζητάει δηλαδή τη δικαστική εξουσία του Θεού, την δικαιοσύνη του Θεού, για να κρίνει τον λαό. Ποιον λαό; Του Θεού πάλι. Κρίνει τον λαό σου εν δικαιοσύνη. Για να κρίνει τον λαό του Θεού εν δικαιοσύνη, να μην αδικεί κανένα. Και τους πτωχούς σου εν κρίση. Θα έλεγα ότι έχουμε το δεύτερο ημιστίχιο που επαναλαμβάνει την πρώτη έννοια, αλλά πάντοτε η έννοια, και την επαναλαμβάνει, όχι απλώς έχει διαφορετικές λέξεις, αλλά καμιά φορά έχει κάπως διαφορετικότερη αυτή. Και τους πτωχούς σου εν κρίση. Να κρίνει λοιπόν τον λαόν εν δικαιοσύνη και τους πτωχούς σου. Τον λαόν σου εν δικαιοσύνη και τους πτωχούς σου εν κρίση.

Δικάζει δηλαδή τον λαόν, όταν τον δικάζει, αλλά εν δικαιοσύνη, να αποδίδει δικαιοσύνη. Και οι πτωχοί πάλι είναι ο λαός του Θεού, αλλά ειδικότερα όμως. Οι πτωχοί είναι εκείνοι ανέκαθεν και πάντοτε, εκείνοι οι οποίοι έχουν ανάγκη να μην τους αδικήσουν, αλλά να αποδώσουν σε αυτούς δικαιοσύνη. Αυτοί είναι κυρίως που έχουν ανάγκη και χρειάζονται έναν που να προσέξει αυτούς για να δίδει σε αυτούς δικαιοσύνη. Ανέκαθεν οι πτωχοί σε κάθε εποχή, γιατί οι άλλοι από εδώ από εκεί, καθώς πλούσιοι και καθώς έχουν στη διάθεσή τους τόσα μέσα, θα βρουν έναν τρόπο να βρουν το δίκιο τους. Οι πτωχοί...

Εδώ ο βασιλεύς παρακαλεί τον Θεό να του δώσει αυτήν την εξουσία, αυτήν την ικανότητα, διότι μπορεί να θέλει κανείς να αποδώσει δικαιοσύνη και να μην τα καταφέρνει. Να έχει λοιπόν την ικανότητα αυτήν, αλλά και τη διάθεση να κρίνει σωστά τον λαό, να δικάζει σωστά τον λαό, να αποδίδει δικαιοσύνη και ειδικότερα στους πτωχούς. Βέβαια οι πτωχοί, είπαμε, στην Παλαιά Διαθήκη είναι ο λαός του Θεού, η αφρόκρεμα του λαού του Θεού. Στην Παλαιά Διαθήκη οι πτωχοί είναι αυτοί, οι πτωχοί τω πνεύματι. Οι πτωχοί τω πνεύματι είναι αυτοί λοιπόν οι οποίοι, είπαμε, είναι η αφρόκρεμα του λαού του Θεού. Τώρα επειδή είπαμε ότι ο ψαλμός αυτός

αφαίρετε... Αναφέρεται στον Μεσσία, είναι Μεσσιακός ο ψαλμός. Ο λαός αυτός εδώ βέβαια δεν είναι ο Ισραητικός λαός, αλλά είναι ο λαός του Μεσσία. Οι πτωχοί αυτοί δεν είναι οι πτωχοί απλώς της Παλαιάς Διαθήκης, αλλά είναι οι πτωχοί της Καινής Διαθήκης, πτωχοί του Νέου Λαού του Θεού. Είναι ο Χριστιανικός λαός, η Εκκλησία, είναι όλοι αυτοί που μέσα στην Εκκλησία, ταπεινοί τω πνεύματι, θα βρουν δίκαιο, θα βρουν δικαιοσύνη από...

Τον Βασιλέα, που ο Βασιλεύς είναι ο Μεσσίας, είναι ο Χριστός. Όπως θα ξέρετε, έναν καιρό που είχαν περί πολλού, τώρα δεν πολύ τα, δεν ξέρω, δεν είδα και τα βιβλία τι γράφουν τώρα, παλαιά είχαν περί πολλού, εκεί στην απολογητική κυρίως, είχαν περί πολλού τις διάφορες αποδείξεις ή ενδείξεις της υπάρξεως του Θεού.

Ε, αυτά δεν πολύ ευσταθούν, τέλος πάντων, και αυτά καλά κάνουν, καλό κάνουν κάποια ορισμένη στιγμή σε κάποια κατάλληλες που με όρουν. Εκεί λοιπόν, μεταξύ των άλλων, έλεγαν και αυτό, ότι κάθε άνθρωπος μέσα του διψά τη δικαιοσύνη, το δίκιο. Και δεν είναι δυνατόν, ας πούμε, ναι, αυτά τα λέγανε προκειμένου να αποδείξουν ότι πρέπει να υπάρχει κι άλλη ζωή, όχι μόνο αυτή εδώ η ζωή, να υπάρχει συνέχεια. Δεν είναι δυνατόν λοιπόν να μείνει έτσι ο άνθρωπος με τον καημό αυτό να βρει κάποτε δίκιο, σχεδόν.

Υπάρχει κανένας άνθρωπος, όποιος λίγο πολύ... Κάπως να είναι ευχαριστημένος, ικανοποιημένος σε αυτόν τον κόσμο ότι βρήκε το δίκιο.

Και εδώ, έτσι θα μείνουν, λέει, οι άνθρωποι; Δεν θα βρουν κάποτε το δίκιο, δεν θα ικανοποιηθούν κάποτε, δεν θα πούνε; Ακριβώς αυτό που λέει εκεί στην Αποκάλυψη, θα λένε «δίκιο εσείς εκεί». Αυτό λοιπόν πώς να μας πείθει ότι πρέπει να υπάρχει συνέχεια του κόσμου τούτου, εκεί όπου, όπως λέγει ο Απόστολος Πέτρος, καινούς ουρανούς και καινή γη να αναμένουμε, όπου υπάρχει η δικαιοσύνη του Θεού, η δικαιοσύνη κατοικεί. Είναι κάτι δηλαδή το οποίο δεν μπορεί να... ενώ υπάρχει τόσο έντονο μέσα στον άνθρωπο και τελικώς δεν ικανοποιείται ο άνθρωπος, δεν μπορεί να μείνει έτσι η ψυχή του ανθρώπου ανικανοποίητη ως προς αυτό το θέμα.

Το ανέφερα αυτό για να... Να τονίσω τώρα εδώ που μας χρειάζεται ότι υπάρχει πάρα πολύ έντονη αυτή η τάση στον άνθρωπο, να δει να επικρατεί η δικαιοσύνη. Και ξέρετε πόσα λέγονται σήμερα και πόσα γίνονται χάριν αυτής της δικαιοσύνης. Πολλά.

Δεν ξέρω αν ποτέ οι άνθρωποι θα βρουν, βέβαια, τη δικαιοσύνη. Πολλοί ελπίζουν ότι θα τα καταφέρουν να φτιάξουν έναν τέτοιο κόσμο που να επικρατεί πλήρως δικαιοσύνη. Νομίζω δεν πρόκειται να γίνει ποτέ αυτό το πράγμα, διότι ήδη οι άνθρωποι είναι εκείνοι οι οποίοι ζητούν τη δικαιοσύνη κατά τέτοιο τρόπο που αφαιρούν το δίκαιο από τους άλλους. Αυτό είναι το θέμα. Κατά τέτοιο τρόπο ζητούν οι άνθρωποι το δίκαιό τους που αφαιρούν το δικαίωμα να έχει ο άλλος, να ζητάει κι άλλος το δίκαιο. Και επειδή όλα αυτά, όλη αυτή η αταξία που υπάρχει στον κόσμο και επομένως και η αδικία και τα πάντα, οφείλονται στο ότι οι άνθρωποι είναι αμαρτωλοί. Αν πάψουν οι άνθρωποι να είναι αμαρτωλοί, γίνονται αναμάρτητοι.

Θα πάψει να υπάρχει και αδικία και τέτοια. Λοιπόν, δεν πρόκειται βέβαια να γίνει αυτό. Όμως, όμως, ο Χριστός, αυτός ο βασιλιάς, γιατί είπαμε, ο ψαλμός αναφέρεται στον Μεσσία, αυτός ο βασιλιάς λοιπόν, ο Μεσσίας, ο οποίος ήρθε και ο οποίος είναι βασιλεύς ενός αιωνίου βασιλείου, και ο οποίος έχει πλήρως αυτή την πέρα για πέρα... Δεν είναι ένας άνθρωπος ο οποίος μπορεί και να χαριστεί λίγο, μπορεί και να πέσει έξω, μπορεί και να τα μπερδέψει και να γίνει αδικία. Δεν είναι αδικία. Δεν υπάρχει περίπτωση αυτός ο βασιλιάς να πέσει έξω, να μην ξέρει, να κάνει κάποιο λάθος ή να χαριστεί σε κάποιον και να αδικήσει έναν άλλον. Είναι απολύτως.

Της εξουσίας αυτής, της δικαστικής, που αποδίδει πλήρως δικαιοσύνη και πλήρως αποδίδει το δίκαιο. Και είναι αυτός ο βασιλιάς που κρίνει τον λαό του και τον κρίνει και αποδίδει στον καθένα το δίκιο, και ειδικότερα στους φτωχούς, ειδικότερα στους αδυνάτους, ειδικότερα στους ταπεινούς, ειδικότερα σε αυτούς οι οποίοι δεν περιμένουν από κανέναν άλλον και ο μόνος που τους μένει είναι αυτός ο βασιλιάς, ο Χριστός, ο Μεσσίας. Λοιπόν, αυτό είναι μια αλήθεια και δεν είναι μια αλήθεια με λόγια.

Είναι μια αλήθεια που την περιμένουμε, μια αλήθεια που μπορεί να έρθει κάποτε κτλ. Αυτό είναι μια αλήθεια ότι όποιος γνωρίσει τον Χριστό, αγαπήσει τον Χριστό, έρθει σε κοινωνία με τον Χριστό, έχει μέσα του τον Χριστό, νιώσει καλά καλά ότι είναι μέσα στην Εκκλησία του Χριστού που είναι το σώμα του Χριστού, μέσα εκεί που ρέει το αίμα του Χριστού, μέσα εκεί που χτυπάει η καρδιά του Χριστού, μέσα εκεί που ο Χριστός κυβερνάει, βρίσκει το δίκαιο, το αισθάνεται ο Χριστιανός αυτό. Δεν περιμένει κάποτε να έρθει γι' αυτό το δίκαιο, όχι, από τώρα ήδη. Όπως λέγει εκεί ένας άγιος... Ευχαριστώ.

Όλοι οι άνθρωποι, λέει, θα περάσουν από την κρίση, την κρίση του Θεού. Όποιος περάσει από την κρίση του Θεού εδώ, θα περάσει εκεί. Ένας δηλαδή ο οποίος πλήρως θα μετανοήσει και θα κριθεί, διότι μετάνοια αυτό θα πει: θα σταθείς κάτω από το κριτήριο του Θεού. Θεέ μου, να, όλα αυτά τα έκανα. Δεν χρειάζεσαι ούτε μάρτυρες ούτε τίποτε, θα παρουσιάσεις όλα και τα λοιπά και τα βλέπει ο Θεός. Και κρίνει ο Θεός, δίκαια κρίνει ο Θεός, με βάση τη μετάνοιά σου και σε συγχωρεί και αισθάνεται ο άνθρωπος, αισθάνεται ο άνθρωπος ότι βρήκε... Γι' αυτό λέγει «εδικαιώθημεν», εδικαίωσε ο Θεός, δικαιώνει ο Θεός. Αλλά οι άνθρωποι τι κάνουν; Όπως λέγει και ο Απόστολος Παύλος για τους Εβραίους, την ίδια δικαιοσύνη θέλοντας να στήσουν, ουχ υπετάγησαν τη δικαιοσύνη του Θεού, επειδή ακριβώς, λέει, θέλουν να αυτοδικαιωθούν.

Να παρουσιαστούν εις τον Θεόν ότι είναι εντάξει και δεν μετανοούν για τα έργα τους. Λοιπόν, χάνουν τη δικαιοσύνη του Θεού και μένουν με τη δική τους δικαιοσύνη. Αυτοδικαιώνονται. Μόνοι άνθρωποι αυτοδικαιώνονται. Αυτό δεν σημαίνει ότι βρήκα το δίκαιο όμως, αν θέλετε να το πούμε έτσι. Ποιος δεν αυτοδικαιώνεται σε αυτόν τον κόσμο, σε όλες τις υποθέσεις και στη σχέση του με τον Θεό; Αλλά ποτέ δεν θα είναι δικαιωμένος. Αν σε δικαιώσει ο Θεός, θα σε δικαιώσει ο μέλος, και ο Θεός σε δικαιώνει όταν ακριβώς εσύ ίχνος δεν θα αφήσεις πέσει σου αυτοδικαιώσεως. Άσ' το στον Θεό, εσύ πες μόνο κατ' ορθώματά σου με ουσιαγωγή πόνο. Κρίνεται λοιπόν ο άνθρωπος από αυτόν τον κόσμο, κρίνεται και ή καταδικάζεται ή αθωώνεται. Αθωώνεται με την έννοια ότι θα ώστε να θεωρούν.

Αυτός διότι ο άνθρωπος ακριβώς μετανοεί και αναλαμβάνει ο Θεός τα περαιτέρω. Σε αυτή την περίπτωση λοιπόν ο άνθρωπος βρήκε πλήρως το δίκιο και όχι μόνο αυτό αλλά αισθάνεται ότι αυτή η δικαιοσύνη του Θεού μπορεί να καλύψει τους πάντες και δεν έχει κανένα πρόβλημα. Οι πάντες άμα θελήσουν να κάνουν το ίδιο πράγμα θα βρουν αυτή τη δικαιοσύνη του Θεού, η οποία αρχίζει από εδώ, αλλά όπως όλα και όλα τα άλλα, στον τέλειον βαθμό συντελούνται στον άλλο κόσμο. Αλλά από εδώ αρχίζουν, σε μια πρόγευση της βασιλείας των ουρανών, και η δικαιοσύνη αυτή του Θεού. Η αίσθηση, αν θέλετε, ότι μας εδικαίωσε ο Θεός, ότι μας απέδωσε δίκιο ο Θεός, ότι δεν έχουμε κανένα αυτό μέσα μας, ότι μας έφαγαν το δίκιο. Τι μεγάλο λάθος κάνει ο καθένας.

Όταν αντιδρά, έπρεπε να είναι και φοιτητέ τώρα εδώ που λέμε την Κυριακή το απόγευμα, λοιπόν, για την αντίδραση αυτή. Λοιπόν, τι μεγάλο λάθος κάνει όταν αντιδρά κανείς και λαμβάνει μέτρα, μην τυχόν του φάει το δίκιο ο Θεός. Ε, να δείτε πόσες φορές. Και την ώρα δηλαδή που υπερασπιζόμαστε τον εαυτό μας και τσακωνόμαστε με τους άλλους.

Α, μην τυχόν εκτεθούμε, μην τυχόν δεν αυτοδικαιωθούμε, σαν να πρόκειται να μας φάνε το δίκαιο. Όχι! Θέλεις να βρεις το δίκαιο σου; Παραιτήσου κάθε δικαίου. Άμα παραιτηθείς, δεν έχεις κανένα δίκαιο. Ο μόνος άδικος είσαι εσύ, όλοι οι άλλοι έχουν δίκαιο. Έτσι πίστεψε, έτσι πάρ' το. Και άφησε τον εαυτό σου εντελώς εκτεθειμένο στον Θεό. Να σου δώσει το δικό του δίκαιο ο Θεός και όχι το δικό σου.

Αν νιώσεις ότι σε δικαιώνει ο Θεός, όπως εδώ ακριβώς. Μου λέει, τη δική σου δικαστική εξουσία, τη δική σου δικαιοσύνη. Εδώ λοιπόν να μας δώσει ο Θεός το δίκαιο, το δικό Του, να το νιώσουμε ότι δικό μας δίκαιο δεν έχουμε, τι είπατε. Πόσο λάθος κάνουμε και πώς τα παθαίνουμε όλα αυτά σαν να μην ξέρουμε, σαν να είμαστε αγράμματοι. Ευχαριστώ.