Psalm 68, Christ’s Passion, and Trust in God

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

We are continuing with Psalm 68. We have now reached the second part of the psalm.

We have finished the first part, and today we begin the second. It starts at verse 20 and ends at verse 29. I do not know whether we will manage to cover it all today and leave the third part for next time.

Very much. Thank you.

At the beginning of this second part, the psalmist asks God to punish his enemies, all those who have tormented him and continue to do so.

“For You know my reproach, my shame, and my disgrace. All those who afflict me are before You. My soul expected reproach and misery. I waited for someone to grieve with me, but there was no one; for someone to comfort me, but I found no one. They gave me gall for food, and in my thirst they gave me vinegar to drink.”

As we have said, this psalm is considered messianic.

It speaks of the Messiah, and, if you remember, it is read on Great Friday. “They gave me gall for food, and in my thirst they gave me vinegar to drink. Let their table become a snare before them, a repayment and a stumbling block. Let their eyes be darkened so that they cannot see, and bend their backs forever. Pour out Your wrath upon them, and let the fury of Your wrath overtake them. Let their dwelling place be deserted, and let no one live in their tents.” The Apostle Peter also applies that verse to Judas. “For they persecuted the one You struck, and added to the pain of my wounds. Add lawlessness to their lawlessness, and do not let them enter into Your righteousness.”

“Let them be blotted out of the book of the living, and let them not be counted among the righteous.”

That brings the second part to a close. Now let us take the verses in order: “For You know my reproach, my shame, and my disgrace.”

I say all this in light of what came before, especially those two verses: “Do not turn Your face away from Your servant, for I am afflicted; hear me quickly. Draw near to my soul and redeem it; deliver me because of my enemies.” This is the psalmist’s prayer to God. I beg You, my God, to do this because You know my reproach. You know all the insults they heap upon me, and You know my shame and disgrace.

You know all the shame and disgrace I endure. “All those who afflict me are before You.” You also know everyone who causes me pain and torments me. This verse is very important. You will have noticed how often we say that, whatever our circumstances, we should remember that God knows our situation. Perhaps you have a problem caused by relatives or members of your family, by friends, acquaintances, strangers, or enemies. God knows who you are and who they are. He knows everything you endure, and He knows those who do these things. He has always known that they would happen. So when the psalmist says, “You know,” he means: You know everything I am suffering. Nothing escapes You. I am not telling You these things to make You aware of them. No.

I tell You so that I may ask You to have mercy on me and deliver me. But You also know those who afflict me. They too are before You; they cannot hide from You. You know every one of those who causes me pain and torments me.

It is a great thing, a very important thing, to keep this truth in mind: God knows everything. Everything is before Him, and nothing can be hidden from Him. A wicked person who plots against us may hide from other people, but he cannot hide from God’s eyes. God knows who he is and what he is doing. God knows what he intends to do against us. And God knows how much all this torments us, what it costs us, how deeply it hurts us.

God knows our strength and how much we can bear. Knowing this, someone in such a situation might say, “It is enough for me that God knows. He knows everything. That is enough.” And truly, a person can find rest in that. Of course, suffering still hurts. Affliction is painful. But what makes it worse is thinking that you are abandoned and alone, that the things done against you happen in secret and no one knows. That thought can fill a person with fear.

Our own strength is small. We feel we cannot endure, and we think everything is lost. But when we sense that God knows and sees everything, that He does not grow tired of watching, that not a single moment escapes His eyes, our soul finds great rest. It takes courage in such circumstances and is able to endure.

I will say once again: it is not enough simply to read David’s psalms and pray as he prayed. We must enter into David’s spirit; we must enter into it and acquire that spirit, that way of thinking, because for David, God is everything. David, the man, undergoes all that he undergoes and suffers all that he suffers. He knows this too, has taken measures, and does all that he can as a human being. Yet, on the other hand, everything is before God.

And this is not simply because God is almighty and all-knowing and sees everything. More than that—and without this, one cannot really feel it—David belongs to God. God has taken him into His care. God cannot simply abandon him. He holds David as His child and keeps him near. He is mindful of him and watches over him, as well as over those who torment him.

Little by little, let us bind ourselves to God and build such a relationship with Him that we place ourselves in His hands. As we were saying earlier with the ladies upstairs, while reading today’s chapter, toward the end the Apostle Paul speaks about the body and teaches us something important: a Christian does not belong to himself. Christ has authority over the Christian. If Christ does not have authority over you, then however much you call yourself a Christian, you are not one.

Baptism is not something you receive merely so you can say you have been baptized, or so you can gain a few of its blessings. You are baptized so that you may belong to Christ—if you want to. No one forces you. “Whoever wishes to come after Me, let him deny himself, take up his cross, and follow Me.” The first thing you must do is deny yourself and give up your claim to yourself. That is a cross. It does not happen without difficulty. No one lets go of himself easily, so do not be surprised if you find that you cannot do it. It will cost you; it is like being crucified.

In practice, though, a person often does not live as someone directed by Christ according to His will. Such a person may well need to ask whether he is truly a Christian, because that is not how he is living.

So this is David. Though he lived before Christ, he is a Christian before Christ. He feels that he belongs to God and that God knows him. That is why he can say with confidence, “You know my reproach, my shame, and all that I am going through. You also know those who afflict me.” Let us see what he says next: “My soul expected reproach and misery.”

I suppose he means this: my soul, my whole being, expects reproach and misery. But perhaps he also says it because he knows this: “I know how much I belong to you, how much I follow you, and how concerned my God is. Since I want your will to be done, I know that I will face reproach, and I was ready for it.”

So his soul expected reproach and misery. But the words may also mean something else, and perhaps this is the better reading: even as I say, “You know my reproach,” I am still expecting more. The reproaches and hardships are not over. It is not simply that I have suffered a few things and that is the end of it. Wherever I turn, I keep expecting reproach

and hardship.

“I waited for someone to grieve with me.” I waited for someone to come alongside me, to feel compassion for me. “But there was no one.” No one came. “I waited for comforters,” he says again, but found none. So he faces hardship on every side: reproach, suffering, mockery, and danger.

Things have reached the point where, wherever he goes, he expects nothing but reproach and hardship. And as though that were not enough, there is no one to share his sorrow. He longs for someone. He says, “I waited,” using a word that also means enduring patiently as one waits. We often find it in the Old Testament: “I waited patiently for the Lord, and He attended to me.” Waiting for the Lord takes patient endurance. Here, too, when he says, “I waited for someone to grieve with me,” he means that he waited deeply and earnestly. Above all, the words show

how much he needed someone, at least one person, to share his sorrow and feel compassion for him. But no one came. He needed comforters, and found none. There was nothing, anywhere, to bring him even a little comfort or support. David was left utterly alone. And it seems that God allows something like this to happen, to some degree, to every person. Of course, God allows it according to what each person can bear. He does not bring every trial upon everyone.

Not everyone has the strength to bear such a stripping away of every support. Countless troubles fall upon a person, and there is no one to lean on. It can go as far as the words of the Lord that we recalled earlier: “My God, my God, why have You forsaken me?” A person may even feel abandoned by God Himself. There are no comforters, no one to share the sorrow. And when a person is in pain and suffering, believing that God knows and sees everything...

A person may turn to God. Yes, there is comfort in that. Yet while turning to Him, one may feel that God is not listening or responding. At times this is a fearful trial: God seems to act as though He were not there. It is one thing when someone does not help you, but you can still see that person and hope he may come to your aid. Here, a person can feel as though God Himself is absent. Words cannot describe the faith that can arise from the soul at such a time, or how well that hour can teach a person the first and greatest lesson of faith. My faith.

God does not allow some people to face such trials because they cannot bear them. Yet there are others who cannot bear some such things, and God still allows the trials to come. God knows. Some are shaken. Others may appear shaken too, but the storm passes, and a great good emerges in their souls that could not have come about without that trial.

“They gave me gall for my food, and when I was thirsty, they gave me vinegar to drink.” Yes, this verse applies to Christ Himself. He was indeed given gall and vinegar.

So no one came to share my sorrow, stand beside me, or comfort me. Worse still, when I was hungry, they gave me gall instead of food; and when I was thirsty, they gave me vinegar instead of water to quench my thirst.

Remember the parable of the rich man and Lazarus. I do not know whether we have mentioned it before. The rich man dressed splendidly and feasted every day, while Lazarus tried to satisfy his hunger with the crumbs that fell from the table. And hunger was not his only suffering: he was covered with sores.

As though that were not enough, the dogs came around him. They could smell his sores from a distance, and they came and licked them. As John Chrysostom explains, and as I think the passage itself makes clear...

Well...

We need to pay attention to such details. I think a preacher once said that only the dogs came and licked the sores, and that this was some comfort to the rich man. But that is not what Christ means. They did not soothe Lazarus’s sores. Rather, even the dogs—as he says, even they—were an added hardship, an added pain. Lazarus was in such a state that he could not move, so the animals could do these things without his being able to drive them away.

So the dogs would come and lick his sores; that was all they were doing. For what does it mean that they licked them? They wanted to find a little blood; they wanted to... So they did not come to lick him very gently to bring him relief.

Thank you.

So the troubles piled up, one upon another, until no comfort remained. Here too, it is not only that he suffers reproach, hardship, mockery, and danger. No one feels for him, shows compassion, or stands beside him. He is utterly alone. And on top of that, even people he knows may treat him cruelly. Thank you.

His enemies afflict him, and perhaps others he knows do as well. They treat him as though, when he is hungry, they offer him gall instead of food—the bitter fluid called gall. And when he is thirsty, instead of giving him even a little water, they give him vinegar. I do not mean vinegar diluted with water, which can be refreshing and quench your thirst. Plain vinegar seems to burn the stomach. Vinegar is vinegar. If you drink it, you might add a few...

A few drops in food or water are one thing. But imagine being given a glass of plain vinegar to drink!

It might do all sorts of things, but it certainly will not quench your thirst. It will make matters even worse.

We know how often we say, “As if this were not enough, now that has happened too. And as if that were not enough, something else has come along.” Let us keep this in mind, and we will be ready for whatever comes.

It is a sign of God's love for His creature when He leaves that person like this. How much one suffers for love of God when God allows one to suffer for love of Him. It is a sign of God's great love for a person. Let us keep this in mind and not say that we cannot bear it. You know, God knows better than we do.

Εξακολουθούμε να είμαστε στον 68ο ψαλμό. Ήδη έχουμε περάσει στο δεύτερο μέρος του ψαλμού.

Έχουμε περάσει στο δεύτερο μέρος. Έχουμε τελειώσει μόνο το πρώτο μέρος και τώρα από σήμερα θα μπούμε στο δεύτερο μέρος του ψαλμού. Το δεύτερο μέρος αρχίζει από τον 20ό στίχο και τελειώνει στον 29ο. Δεν ξέρω αν προλάβουμε να πούμε όλο αυτό το δεύτερο μέρος για να μας μείνει το τρίτο.

Πολύ. Ευχαριστώ.

Αρχίζοντας εδώ σ' αυτό το δεύτερο μέρος, ο ψαλμωδός παρακαλεί τον Θεό να τιμωρήσει τους εχθρούς, όλους αυτούς οι οποίοι τον εβασάνισαν, τον ταλαιπώρησαν και τον ταλαιπωρούν ακόμη.

Συ γαρ γινώσκεις τον ονειδισμόν μου και την αισχύνην μου και την εντροπήν μου, εναντίον σου πάντες οι θλίβοντές με. Ονειδισμόν προσεδόκησεν η ψυχή μου και ταλαιπωρίαν και υπέμεινα συλλυπούμενον και ουχ υπήρξε και παρακαλούντας και ουχ εύρον. Και έδωκαν εις το βρώμα μου χολήν και εις την δίψαν μου επότισάν με όξος.

Που λέμε ότι ο ψαλμός αυτός θεωρείται μεσσιακός,

στον Μεσσία, και αν θυμάστε αναγινώσκεται ο ψαλμός αυτός την Μεγάλη Παρασκευή. Και έδωκαν εις το βρώμα μου χολήν και εις την δίψαν μου επότισάν με όξος. Γενηθήτω η τράπεζα αυτών ενώπιον αυτών εις παγίδα και εις ανταπόδοσιν και εις σκάνδαλον, σκοτισθήτωσαν οι οφθαλμοί αυτών του μη βλέπειν και τον νώτον αυτών διαπαντός σύγκαμψον, έκχεον επ' αυτούς την οργήν σου και ο θυμός της οργής σου καταλάβοι αυτούς. Γενηθήτω η έπαυλις αυτών ηρημωμένη και εν τοις σκηνώμασιν αυτών μη έστω ο κατοικών. Το στίχο επίσης ο Απόστολος Πέτρος τον εφαρμόζει στον Ιούδα. Ότι ον συ επάταξας, αυτοί κατεδίωξαν και επί το άλγος των τραυμάτων μου προσέθηκαν. Πρόσθες ανομίαν επί την ανομίαν αυτών και μη εισελθέτωσαν εν δικαιοσύνη σου.

Εξαλειφθήτωσαν εκ βίβλου ζώντων και μετά δικαίων μη γραφήτωσαν.

Τελειώνει το δεύτερο μέρος και ας πάρουμε με τη σειρά τους στίχους. Συ γαρ γινώσκεις τον ονειδισμόν μου και την αισχύνην μου και την εντροπήν μου.

Εεε... Λέγω όλα τα προηγούμενα και προπαντός τους δυο εκείνους στίχους: «Μη αποστρέψεις το πρόσωπό σου από το παιδί σου, ότι θλίβομαι, ταχύ επάκουσόν μου. Πρόσχες τη ψυχή μου και λύτρωσαι αυτήν, ένεκα των εχθρών μου ρύσαι με». Είναι προσευχή του ψαλμωδού εις τον Θεό. Σε παρακαλώ, Θεέ μου, να κάνεις αυτό τούτο διότι συ γνωρίζεις τον ονειδισμό μου, γνωρίζεις τον ονειδισμό μου, όλους αυτούς τους ονειδισμούς που κάνουν, και την αισχύνη μου και την εντροπή μου.

Όλη αυτήν την αισχύνη και την ντροπή που υφίσταμαι, εναντίον σου πάντες οι θλίβοντές με. Γνωρίζεις επίσης, μπροστά σου είναι, κάτω από την παρουσία σου είναι και όλοι εκείνοι οι οποίοι με θλίβουν, όλοι εκείνοι οι οποίοι με βασανίζουν. Είναι αυτός ο στίχος έτσι πολύ σημαντικός και θα έχετε προσέξει που λέμε συχνά ότι πάντοτε στην οποιαδήποτε κατάσταση να σκεπτόμαστε ότι ο Θεός γνωρίζει την κατάστασή μας. Έχεις ένα πρόβλημα, όχι απλώς μόνο από τον εαυτό σου, ένα πρόβλημα που δημιουργείται από τους συγγενείς σου, από τα μέλη της οικογένειάς σου, δημιουργείται γύρω σου, από τους φίλους σου ή τους γνωστούς ή αγνώστους ή εχθρούς. Ο Θεός γνωρίζει ποιος είσαι εσύ, ποιοι είναι αυτοί, γνωρίζει όλα αυτά που υφίστασαι, γνωρίζει αυτούς που τα κάνουν, όχι τώρα, τα γνωρίζει από πάντοτε, ότι αυτά έγιναν, γνωρίζει ο Θεός. Συ λοιπόν γινώσκεις, λέει εδώ, δηλαδή γνωρίζεις όλα αυτά τα οποία υφίσταμαι. Δεν σου διαφεύγει τίποτα, δεν σου τα λέω επομένως για να τα γνωρίζεις. Όχι!

Να σε παρακαλέσω να με λυπηθείς, να με λύσεις, αλλά γνωρίζεις επίσης και αυτούς οι οποίοι και αυτοί μπροστά σου είναι, δεν μπορούν να κρυφτούν από σένα, γνωρίζεις λοιπόν και αυτούς οι οποίοι με θλίβουν, όλους αυτούς οι οποίοι με θλίβουν, με βασανίζουν.

Μεγάλο, πολύ πολύ σημαντικό είναι αυτό, μεγάλο πράγμα είναι να έχει κανείς υπόψη του αυτή την αλήθεια, ότι ο Θεός όλα τα γνωρίζει, ότι όλα είναι ενώπιον του Θεού, ότι τίποτε δεν μπορεί να κρυφτεί από τον Θεό. Μπορεί ο κακός άνθρωπος, αυτός ο οποίος μηχανεύεται τούτο και εκείνο εναντίον μας, μπορεί να κρύβεται, δεν μπορεί να κρυφτεί από τα μάτια του. Ο Θεός τον ξέρει τι κάνει, τον ξέρει ποιος είναι και ξέρει ο Θεός εναντίον τι θα κάνει, εναντίον ας πούμε ημών. Και γνωρίζει ο Θεός πόσο μας βασανίζουν όλα αυτά, πόσο μας στοιχίζουν όλα αυτά, πόσο μας πλήττουν, πόσο μας πονούν.

Ο Θεός γνωρίζει τις δυνάμεις μας, πόσο αντέχουμε, τα γνωρίζει ο Θεός. Και θα μπορούσε δηλαδή ο άνθρωπος σε μια τέτοια περίπτωση να πει, αφού το γνωρίζει ο Θεός, μου φτάνει αυτό. Γνωρίζει ο Θεός, τα γνωρίζει όλα. Μου φτάνει αυτό. Πράγματι μπορεί ο άνθρωπος να αναπαυθεί, βέβαια ένα βάσανο είναι βάσανο, είναι μια θλίψη, είναι μια θλίψη, κάτι που πονάει, πονάει. Ωστόσο όμως, εκείνο που χειροτερεύει τα πράγματα είναι όταν ο άνθρωπος νομίζει είναι έρημος, νομίζει είναι μόνος, νομίζει ότι ό,τι γίνεται εναντίον του γίνεται κρυφά, δεν ξέρει κανένας και τρομοκρατείται από αυτό.

Οι δικές του οι δυνάμεις είναι μικρές, δεν αντέχει, νομίζει χάνονται τα πάντα. Όταν όμως έχει την αίσθηση ότι όλα τα γνωρίζει ο Θεός και όλα τα βλέπει ο Θεός και ο Θεός δεν θέλει να κοιτάξει τα ωρολόγια, δεν θέλει ξέρω εγώ, δεν κουράζεται να παρακολουθεί, ούτε μία στιγμή δεν μπορεί να ξεφύγει από τα μάτια του Θεού. Αν το έχουμε αυτό υπόψη μας, πολύ αναπαύεται η ψυχή μας, πολύ ξεκουράζεται η ψυχή μας. Παίρνει θάρρος σε αυτές τις περιπτώσεις και έτσι μπορεί να αντέξει.

Αλλά ακόμη μια φορά θα πω ότι δεν φτάνει απλώς να διαβάζουμε τους ψαλμούς του Δαβίδη και να προσευχόμαστε έτσι όπως προσεύχθηκε ο Δαβίδης. Πρέπει να μπούμε στο πνεύμα του Δαβίδη, πρέπει να μπούμε και να αποκτήσουμε αυτό το πνεύμα, αυτή τη νοοτροπία, γιατί για τον Δαβίδη τα πάντα είναι ο Θεός. Ο άνθρωπος, ο Δαβίδης, υφίσταται όλα αυτά που υφίσταται, παθαίνει όλα αυτά που παθαίνει, το ξέρει και αυτό, έχει λάβει μέτρα, ο άνθρωπος κάνει ό,τι μπορεί να κάνει. Αλλά από την άλλη πλευρά όμως όλα είναι ενώπιον του Θεού.

Με την έννοια μόνο ότι ο Θεός είναι παντοδύναμος και παντογνώστης και τα βλέπει όλα. Με την έννοια κυρίως, γιατί αλλιώς δεν μπορεί να το νιώσει κανείς αυτό, με την έννοια ότι ο Δαυίδ ανήκει στον Θεό πια, τον έχει αναλάβει ο Θεός, επομένως δεν μπορεί να τον εγκαταλείπει κάποιες στιγμές ο Θεός, ο Θεός λοιπόν τον έχει παιδί του, τον έχει κοντά του, τον έχει υπόψη του, τον βλέπει, τον παρακολουθεί και αυτόν και εκείνους οι οποίοι τον βασανίζουν.

Αρχίσουμε λίγο λίγο να δένουμε τον εαυτό μας με τον Θεό έτσι, να συνδέουμε τον εαυτό μας με τον Θεό, να είναι η σχέση μας με τον Θεό έτσι, ώστε ο Θεός να μας έχει στα χέρια Του. Όπως το λέγαμε προηγουμένως τώρα με τις κυρίες επάνω, διαβάζοντας το κεφάλαιο το σημερινό, αν και είδαμε λίγο πολύ όλο το κεφάλαιο, αλλά προς το τέλος εκεί που ομιλεί ο Απόστολος Παύλος για το σώμα και θεολογεί πάνω στο θέμα αυτό και θα λέγει έτσι ο Απόστολος Παύλος, που βγαίνει το συμπέρασμα ότι ο χριστιανός δεν ορίζει τον εαυτό του. Ο χριστιανός δεν ορίζει, ο Χριστός. Αν δεν σε ορίζει ο Χριστός, όσο χριστιανός και να λες δεν είσαι.

Η βάπτιση δεν γίνεται για να λες ότι είσαι βαπτισμένος, η βάπτιση δεν είναι απλώς να πάρεις μερικά αγαθά του βαπτίσματος, η βάπτιση γίνεται για να γίνεσαι του Χριστού, αν θέλεις, αν δε θέλεις, κανείς δεν σε υποχρεώνει, όστις θέλει οπίσω μου ελθείν, όστις θέλει οπίσω μου ελθείν, απαρνησάσθω εαυτόν και αράτω τον σταυρόν αυτού και ακολουθείτω μοι. Το πρώτο που θα κάνεις είναι να απαρνηθείς τον εαυτό σου, να εγκαταλείψεις τον εαυτό σου, είναι σταυρός, αυτό δεν γίνεται έτσι χωρίς δυσκολία, δεν αφήνει κανείς εύκολα τον εαυτό του και μην παραξενεύεσαι που δεν μπορείς να το κάνεις, θα σου στοιχίσει αυτό, είναι σαν να σε σταυρώσουν. Ευχαριστώ που παρακολουθήσατε το βίντεο.

Στην πράξη δεν είναι έτσι τα πράγματα, που τον ορίζει ο Χριστός όπως θέλει. Ναι, μπορεί να προβληματιστεί πάνω στο αν είναι χριστιανός ή δεν είναι, διότι δεν είναι έτσι.

Έτσι λοιπόν, έτσι είναι ο Δαυίδ χωρίς να είναι χριστιανός, είναι χριστιανός προ Χριστού, έτσι είναι ο Δαυίδ και αισθάνεται ότι ανήκει στον Θεό, τον γνωρίζει ο Θεός και γι' αυτό είναι πεπεισμένος και το λέγει, γνωρίζεις τον ονειδισμό μου, την εντροπή μου, όλα αυτά που περνώ, αλλά γνωρίζεις και τους θλίβοντάς μου. Και ας δούμε τι λέει στη συνέχεια, ονειδισμόν προσεδόκησεν η ψυχή μου και ταλαιπωρίαν.

Αυτό, υποθέτω, το λέγει, δηλαδή η ψυχή μου, ο εαυτός μου, το είναι μου, περιμένει ονειδισμόν και ταλαιπωρίαν. Αλλά το λέει γι' αυτό και με την έννοια ίσως ότι το ξέρω. Το ξέρω πόσο ανήκω σε εσένα, πόσο ακολουθώ εσένα, πόσο ανησυχεί ο Θεός μου. Εφόσον θέλω να γίνει το δικό σου θέλημα, το ξέρω ότι θα έχω ονειδισμούς και ήμουν έτοιμος.

Περίμενε λοιπόν η ψυχή μου, προσεδόκησεν η ψυχή μου, περίμενε ονειδισμόν και ταλαιπωρίαν. Αλλά μπορεί όμως να σημαίνει, που ίσως είναι το πιο, είναι προτιμότερο αυτό, μπορεί να σημαίνει ότι να τώρα, τώρα που τα λέγω αυτά, που γνωρίζεις τον ονειδισμό μου κτλ., τώρα περιμένω, δηλαδή δεν είναι ότι τέλειωσαν οι ονειδισμοί και οι ταλαιπωρίες, ότι έγιναν μερικοί ονειδισμοί και μερικές ταλαιπωρίες, έγιναν μερικά βάσανα και αυτά μόνο· απλώς περιμένω συνεχώς και από εδώ και από εκεί και από εκεί να στραφώ, περιμένω ονειδισμούς

και ταλαιπωρία.

Υπέμεινα συλλυπούμενον και περίμενα κάποιον να έρθει να με συμπαρασταθεί, να με συμπονέσει, κάποιον να με συλλυπηθεί. Και ουχ υπήρξε, και δεν βρέθηκε κανείς, δεν παρουσιάστηκε κανείς, και παρακαλούντας υπέμεινα, πάλι το ίδιο, περίμενα επίσης ανθρώπους, κάποιους να έρθουν να με παρηγορήσουν και δεν βρήκα, δεν παρουσιάστηκε κανένας. Δηλαδή, από παντού, από παντού λοιπόν δυσκολεύομαι. Ονειδισμοί, ταλαιπωρίες, εμπαιγμοί, κίνδυνοι.

Έφτασαν εκεί τα πράγματα που δεν περιμένει τίποτε άλλο, όπου και αν είναι, όπου και αν βρεθεί, δεν περιμένει τίποτε άλλο παρά ονειδισμούς και ταλαιπωρίες. Και σαν να μην φτάνει αυτό, δεν υπάρχει κανείς να τον συλλυπηθεί. Το θέλει πάρα πολύ, υπέμενα, περίμενα, και βάζει το ρήμα όχι ας πούμε ανέμενα αλλά υπέμενα. Αυτό τακτικά το συναντούμε στην Παλαιά, υπέμεινα τον Κύριον και προσέσχε μοι. Το υπέμεινα εκεί σημαίνει περίμενα τον Κύριο, αλλά περίμενα με υπομονή. Περίμενα με υπομονή, να περιμένεις τον Κύριο ήθελε υπομονή, δεν γίνεται τελείως, και εδώ υπέμεινα συλλυπούμενον, περίμενε, περίμενε όχι λίγο, όχι έτσι επιπόλαια. Το περίμενε πάρα πολύ, το περίμενε και κυρίως το υπέμεινα σημαίνει εδώ

είχα ανάγκη, είχα ανάγκη τουλάχιστον να βρεθεί ένας που θα με συλλυπηθεί, θα με συμπονέσει και δεν βρέθηκε. Είχα ανάγκη από παρηγορητάς και δεν βρέθηκε κανείς. Έτσι, από παντού ας πούμε, δεν υπάρχει τίποτε, τίποτε θα έλεγε κανείς, τίποτε έτσι που να είναι λίγο καλό, λίγο ευχάριστο, λίγο παρήγορο, λίγο να τον στηρίξει, τίποτε. Λοιπόν, έμεινε έτσι εντελώς ξεκρέμαστος ο Δαυίδ και φαίνεται πως ο Θεός λίγο πολύ επιτρέπει να συμβεί αυτό σε κάθε άνθρωπο. Βέβαια επιτρέπει ο Θεός να συμβεί σε αυτόν ο οποίος το αντέχει. Είναι μερικά πράγματα που δεν τα επιτρέπει σε όλους ευθέως.

Έχουν κουράγιο όλοι να τα αντέξουν. Αυτή η απογύμνωση από τα πάντα, δηλαδή όχι μόνο πέφτουν χίλια δυο πάνω στον άνθρωπο, αλλά και δεν υπάρχει και κανένα στήριγμα, μέχρι και σημείο, όπως το είχαμε βρει λίγο και πιο πάνω και είχαμε αναφέρει ακριβώς τα λόγια εκείνα του Κυρίου: «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειπες;» Μέχρι τη στιγμή που αισθάνεται κανείς εγκαταλελειμμένος και από τον ίδιο τον Θεό. Όχι παρηγορητές και συλλυπούμενοι δεν υπάρχουν, αλλά και από τον ίδιο Θεό του, διότι όταν κανείς μέσα στον πόνο, στη θλίψη, καθώς πιστεύει ότι όλα τα ξέρει ο Θεός και τα βλέπει...

Καταφεύγει, μπορεί και να καταφεύγει κανείς εις τον Θεό, ναι, είναι ανάπαυσης, είναι ανάπαυση. Αλλά ενώ καταφεύγει, αισθάνεται κανείς ότι σαν να μην ακούει ο Θεός, σαν να μην ανταποκρίνεται ο Θεός. Μερικές φορές, δηλαδή, δοκιμασία φοβερή: η στάση του Θεού είναι έτσι, σαν να μην υπάρχει ο Θεός. Διότι άλλο είναι, δεν σε βοηθάει κάποιος, αλλά τρόπον του να το βλέπεις ότι υπάρχει μέσα του εκεί και ίσως κάποια στιγμή να ξεκινήσει. Αλλά η στάση του Θεού είναι έτσι, σαν να αισθάνεται κανείς σαν να μην υπάρχει ο Θεός. Το τι πίστη βγαίνει τότε από την ψυχή του ανθρώπου δεν λέγεται. Το τι κατάλληλη είναι αυτή η ώρα για να μάθει ο άνθρωπος αυτό το μάθημα της πίστης, που είναι το κύριο και πρώτο, δεν λέγεται. Την πίστη μου.

Αλλά ο Θεός δεν επιτρέπει να έρθουν αυτές οι δοκιμασίες όμως, διότι δεν το αντέχει. Βέβαια είναι και άλλοι που δεν αντέχουν μερικά τέτοια πράγματα και ο Θεός τα επιτρέπει να έρθουν. Ο Θεός πάλι ξέρει. Ο Θεός, δηλαδή, και κλονίζονται ορισμένοι. Και είναι άλλοι όμως που μπορεί να φανεί ότι κλονίζεται, αλλά περνάει η μπόρα μετά και βγαίνει το μεγάλο καλό στην ψυχή τους που δεν θα έβγαινε αλλιώς αν δεν περνούσε από αυτήν τη δοκιμασία.

Έδωκαν στο βρώμα μου χολήν και στη δίψα μου επότισαν με όξος. Ναι, ο στίχος αυτός εφαρμόζεται στον ίδιο τον Χριστό, που πράγματι του έδωσαν χολήν και όξος.

Έδωκαν λοιπόν, όχι δεν ήρθε να με συμπονέσει κανένας, δεν ήρθε κανείς να με συμπαρασταθεί και να με παρηγορήσει, αλλά ενώ πείνασα, μου έδωκαν αντί για φαγητό χολήν και όταν δίψασα, αντί για νερό, να ξεδιψάσω, ένα ξίδι, όξος.

Θυμηθείτε, δεν ξέρω αν το αναφέραμε άλλη φορά, εκεί στην παραβολή του Πλουσίου και του Λαζάρου, που λέγει ότι ο Πλούσιος ενεδιδύσκετο καθ' ημέραν λαμπρώς και τα λοιπά, ευφραινόμενος καθ' ημέραν λαμπρώς, και ο Λάζαρος μόλις από τα ψιχία που έπεφταν στο τραπέζι προσπαθούσε να κορέσει την πείνα του. Δεν έφτανε αυτό ότι ήταν πεινασμένος, αλλά ήταν και πληγωμένος, είχε πληγές.

Δεν έφτανε αυτό, αλλά και τα σκυλιά εκεί τριγύρω, καθώς έβγαζαν κακοσμία οι πληγές και τα σκυλιά έχουν όσφρηση οξυτάτη, πληροφορούνται λοιπόν και πηγαίνουν, και πήγαιναν και τα σκυλιά και... έγλυφαν τις πληγές. Και όπως ερμηνεύει ο Ιερός Χρυσόστομος και όπως φαίνεται, νομίζω, καθαρά...

Εεε...

Δηλαδή πρέπει να τα προσέχουμε αυτά, γιατί καμιά φορά κανένας ιεροκήρυκας, νομίζω κάποτε ένας ιεροκήρυκας, έλεγε ότι, να, μόνο τα σκυλιά ερχόταν, ας πούμε, και έγλυφαν τις πληγές και ήταν μια παρηγορία αυτό για τον Πλούσιο, ενώ δεν είναι αυτό. Δεν ανακούφιζαν, ας πούμε, τις πληγές του Λαζάρου, δεν θέλει να πει αυτό ο Χριστός, αλλά θέλει να πει, αλλά και εκείνες, όπως το λέει, αλλά και εκείνες, δηλαδή μια πρόσθετη ταλαιπωρία, ένας πρόσθετος πόνος, καθώς τα σκυλιά εκεί, ότι αυτός ήταν σε τέτοια κατάσταση που δεν μπορούσε να κουνηθεί. Και επομένως και τα ζώα που πήγαιναν εκεί μπορούσαν να κάνουν αυτά τα πράγματα χωρίς εκείνος να μπορεί να τα διώξει.

Λοιπόν, πήγαιναν τα σκυλιά και γινόταν με το να γλείφουν τις πληγές, γινόταν αποκλειστικά. Διότι έγλυφαν, τι θα πει έγλυφαν εκείνα; Ήθελαν να βρουν λίγο αίμα, ήθελαν να... Επομένως, δεν πήγαιναν να γλύψουν απαλά απαλά για να ανακουφίσουν.

Ευχαριστώ.

Λοιπόν, αλλά έχει και την έννοια αυτή: ήταν το ένα, το άλλο και το άλλο, το ένα πάνω στο άλλο. Δεν έμεινε καμιά παρηγοριά. Έτσι και εδώ δεν είναι ότι έχει ονειδισμούς, δεν είναι ότι έχει ταλαιπωρίες και εμπαιγμούς και όλα αυτά, δεν είναι ότι κινδυνεύει, δεν είναι ότι κανείς δεν τον αντιπαθεί, κανείς δεν τον συμπονεί, κανείς δεν τον συμπαραστέκεται, είναι εντελώς μόνος, αλλά επιπλέον του φέρονται, έτσι ίσως και γνωστοί ακόμα. Ευχαριστώ.

Τον θλίβουν οι εχθροί, αλλά και ίσως κι άλλοι γνωστοί, του φέρονται έτσι ωσάν να του δίνουν την ώρα που πεινάει, ωσάν να του δίνουν, αντί για τροφή, να του δίνουν χολή. Και εννοεί χολή εδώ, χολή, αυτό το υγρό που βγάζει η χολή, και φυσικά είναι... Και την ώρα που διψάει, αντί να του δώσει λίγο νερό, να δώσει, στην έσχατη, λίγο, δεν έχει τίποτα άλλο, εντάξει, θα του δώσει λίγο νερό. Δεν θα δώσει νερό, θα του δώσει ξίδι. Ξίδι όχι την έννοια, το ξίδι όταν είναι με νερό μαζί και δεν ξέρω τι άλλο αν έχει, είναι αρκετά δροσιστικό και αρκετά ξεδιψάει τον άνθρωπο, αλλά σκέτο ξίδι μου φαίνεται θερίζει το στομάχι. Ξίδι είναι ξίδι, αν πιεις ξίδι να ρίξεις μερικές...

Σταγόνες στο φαγητό ή στο νερό. Άλλο να σου δώσουν ένα ποτήρι ξίδι σκέτο να πιεις.

Οτιδήποτε άλλο μπορεί να κάνει, αλλά να αφαιρέσει τη δίψα δεν πρόκειται να αφαιρέσει· θα προσθέσει κι άλλο κακό.

Τα έχουμε υπόψη μας αυτά που πολλές φορές λέμε: δεν μου φτάνει αυτό, μου ήρθε και εκείνο, δεν μου φτάνει εκείνο, μου ήρθε και το άλλο. Ας τα έχουμε υπόψη μας αυτά και σήμερα θα είμαστε έτοιμοι για όλα.

Είναι ένδειξη αγάπης του Θεού προς το πλάσμα του όταν το αφήνει έτσι. Πόσο για την αγάπη του Θεού παθαίνει κανείς, όταν αφήνει λοιπόν ο Θεός να παθαίνει κανείς για την αγάπη του. Είναι ένδειξη μεγάλης αγάπης του Θεού προς τον άνθρωπο. Αυτό το έχουμε υπόψη μας και να μη λέμε ότι δεν αντέχουμε. Ξέρετε, ο Θεός καλύτερα από εμάς.