God’s Dwelling on Zion and His Care for Israel

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

We are still in the first part of Psalm 67, where David describes Israel’s past conquests and the help God gave his people. We had reached verse 13. The first part runs through verse 11, and then the second part begins. We may not get that far today.

Perhaps we should make a small correction to what we said last time about the last two verses we discussed, verses 12 and 13: “The Lord will give a word to those who proclaim the good news with great power. The King of the armies of the beloved one, of the beloved one; and the beauty of the house will share in the spoils.”

We had said here that they are returning from a battle; we had seen the enemy, and those who will proclaim the victory and the spoils go ahead. Perhaps these two verses also refer to the victory the Israelites achieved when they came from the wilderness to Canaan and conquered Canaan.

The Lord will give a word to those who proclaim the good news with great power. The king of the hosts of his beloved people commands that the spoils be divided.

That is what the heralds proclaim. They return from the recent victory and announce that the King of the armies of His beloved people, Israel, has commanded the spoils to be shared fairly among everyone. When the Israelites entered Canaan, they defeated the Canaanites and took the land. God gives strength to the heralds who proclaim His command: the spoils are to be divided justly and equally. The first and greatest spoil was the land itself, along with all the other things they received. Now let us move on to verse fifteen: ‘If you lie down among the lots...’

And Sinai in the holy place. You ascended on high; You led captivity captive; You received gifts among men, even the disobedient, so that You might dwell among them. That is the nineteenth verse. As you can see, it reads better, but it makes no sense.

This psalm is difficult.

We read the Psalms in church and on other occasions, but we understand very little of them, as with the verses here. Fortunately, Psalters are now available with a translation, so every Christian can look at the explanation alongside the text and better grasp its meaning. So let us begin: “If you lie down among the allotments, the wings of a dove are covered with silver, and its back gleams with gold.” In these images, the psalm again refers to the time when the Israelites first conquered the land of Canaan.

So they conquered the land of Canaan, and it was divided among them. Each tribe, and each family within the tribe, received its allotted share. Now they could, so to speak, sleep peacefully among their allotments. Each had their own share, their own place. They settled in this new land, built their homes on their plots, and began their lives there. The psalm speaks of them as lying down: “If you lie down among the allotments, the wings of a dove are covered with silver.”

They are God’s people, and God loves them. He gives them their allotted land, goes before them, and defeats their enemies. God is with them and cares for them in a special way. Their peaceful life and all the blessings they enjoy there come from him.

As they rest, they become a sight to behold, like a dove with silvered wings and the part of its back between them gleaming with the pale sheen of gold. That part of its back is precisely...

It is the area above the breast, between the wings, and that part shines too. It is as though doves were resting there, each in its allotted place, with silver and gold wings. And it is not only the wings: the part of the back between them is golden too. What this means is that God, as he promised, led the Israelites to the land of Canaan and settled them there. They are in a land flowing with honey and milk.

They are in a land where they have found everything they need and can enjoy it. So they rest, like doves that have eaten their fill and then sleep, spreading their wings, spreading their wings and displaying the beauty of their plumage.

“The Heavenly One scatters kings upon it, and they shall be white as snow on Salmon.” Here, the Heavenly One means God. God enters the land of Canaan with his people. This refers again to an earlier time; David wrote the psalm many years later. God, the Heavenly One, enters Canaan with his people and scatters and drives out the kings who ruled there—the kings “upon it,” that is, in that land. “And they shall be white as snow on Salmon.” Mount Salmon is snowy and radiant with snow; much snow seems to have fallen there. But there is also something to say about what that snow is like.

For snow that animals and people have not trampled remains untouched, even in the mountains; and when the sun comes out over it, it is a delight to behold. So Mount Salmon is laden with snow, pure white and glistening. And so it is with you: God, the Heavenly One, drove the kings out of that land and gave it to you. Now you are there, laden with spoils, laden with good things.

A sight of beauty; it shines, it shines,

we could say.

Here, through these images, David wants to express other truths, which we can understand in a more spiritual sense. As he says in Psalm 50: “You will sprinkle me with hyssop, and I shall be cleansed; You will wash me, and I shall be made whiter than snow.” You will wash me, a sinner who committed those two grave sins. You, God, stoop down and accept my repentance. You will wash me and make me whiter than snow. He finds in snow a particularly vivid image, an example. As we have said before, nothing is whiter than snow. Even if you were to lay out the whitest bedsheet...

When there is snow, even the whitest sheet laid beside it looks a little dingy, a little dull. Nothing else has the whiteness of snow. Yet the psalmist dares to say, “You, O God, will cleanse me and make me whiter than snow.” He is showing us God’s power to cleanse even the most sinful person. Here again, David uses similar images to show how God regarded Israel as His own people and loved them. He took this people, made promises to them, and fulfilled those promises. He led them there, helped them conquer that land, and allotted it to them.

They settled there, with nothing left unresolved, and had many blessings. It was more than having good things to enjoy; the image itself was very beautiful. A man may have eaten well at home, yet for various reasons be sullen, unpleasant, and off-putting. Another may have eaten well and also have joy, grace, a glow, radiance, and beauty about him. That is how you should picture them.

Here he takes the doves as an example. That is how they appeared then, as they rested, each in its place on the mountain. Then he turns to Mount Salmon, its snow, and the other things.

God was the one who guided them; God was the one who helped them. God led them as they took possession of the land, including the mountain of God, which is none other than the hill of Zion. As we shall see shortly, this hill is so small that it hardly looks like a hill at all. Yet Holy Scripture, especially the Psalms, speaks of it often. It is God's hill, the hill of Zion, because the Tabernacle was set up there. From there God spoke, and, as the psalm says a little later, He would dwell there to the end. So they took possession of the mountain of God, Mount Zion: a rich mountain.

A rich mountain. The Psalms often use that word. A rich mountain means, let us say...

A valley, a plain, a field—that's where the word fits: the soil is deep, so to speak, and therefore fertile. Now, now why is this mountain called rich, using that same word?

Many good things were gathered on this mountain.

A mountain of curds: again, the same image. Think of milk thickening into cheese. All the substance of the milk gathers in the cheese, while what remains is whey, almost like water. The substance of the milk, its butterfat and all the rest, is in the cheese. So the whole mountain is pictured as rich as cheese, full of an abundance of good things.

A rich mountain, again. A second time he adds, “a rich mountain.” Here he is referring to Mount Zion, which was also conquered later. Later still, David brought the Tabernacle of Witness there, if I remember correctly, and it became God’s dwelling place. God dwelt there, spoke to His people from there, and gave them His blessings. Now he continues: “Why do you imagine, you mountains of curds, that you are the mountain in which God was pleased to dwell? For the Lord will dwell there to the end.” Here David seems to write this psalm in thanksgiving.

He speaks with great enthusiasm about Mount Zion, which God chose as His dwelling, though it is only a little hill. David seems to hear the other mountains speaking: Hermon, Tabor, and the rest. They are real mountains, high and imposing. He pictures them protesting: 'Why do you imagine, you mountains of curds, that you are the mountain in which God was pleased to dwell?' It is as though they say, 'How can you call that little hill a mountain of curds? We are the rich, abundant mountains!'

So why are you protesting, why are you complaining, you rich mountains? Why do you take the floor, so to speak, and speak and complain and voice your grievance? You complain about and accuse the mountain in which God was pleased to dwell, the mountain He was pleased to choose and inhabit. God chose it. Mount Zion may be a little hill, but I am not the one who singled out this mountain, this hill. God is the one who set it apart. God is the one who decided to dwell on this hill, this mountain, so do not protest or complain. 'For the Lord will dwell there to the end.' And you should know that He did not merely...

“I chose this mountain and dwelt on this mountain,” but He will dwell there to the end. He will remain encamped on this mountain to the end. To the end... Thank you. Perhaps he means to the end of the world. Let us go on to verse 18: “The chariot of God is ten thousandfold, thousands of rejoicing ones; the Lord is among them, as at Sinai, in the holy place.” David means that God, the Lord, came and took possession of this mountain. He made His dwelling there so that His myriads would encamp there until the end. God came in His chariot, and the chariot of God is ten thousandfold. This chariot...

It is drawn by more than two horses, or five, or ten. It is attended by myriads upon myriads: thousands are ten thousand, and a thousand thousands are a million. Those who draw God's chariot, so to speak, are the angels: thousands of rejoicing ones. They do not merely draw it; they rejoice as they do so. The angels rejoice because their joy is to do what God wills, so that His will may be done more and more.

'In the holy place.' Here, most likely, he means that the Lord came down upon Sinai amid thunder, lightning, and thick darkness. He made that mountain holy and gave the commandments. There God spoke and appeared to Moses.

That same Lord came down upon this hill as well. Just as Sinai is holy because He descended there, so this hill is holy too. This place, the hill of Zion where He now dwells, is holy.

Verse 19: “You ascended on high; You led captivity captive. You received gifts among men, even from the disobedient, so that You might dwell among them.”

The Apostle Paul also uses the first half of this verse, changing it slightly. He cites it in the New Testament, in Ephesians 4:8. “You ascended”—You, God; the words are addressed to God. “O God, yes, You are the one who ascended on high.” There, of course, the Apostle Paul refers to Christ’s Ascension: “He ascended on high; He led captivity captive.” And instead of saying “He received gifts,” he says, “He gave, He gave”—rather, God gave gifts to men. We shall see. In Paul’s passage, Christ ascended on high; Christ ascended into heaven, Christ went up into heaven. Here, however, it probably means that…

As we have said, whenever Jerusalem, its sanctuary and Temple—the place where the Temple was built—are spoken of, the language is always of going up. The Lord Himself says, “Two men went up”; they went up to the Temple. In earlier times the city lay farther south, on lower ground, so people really did go uphill to the Temple. With the city as it is today, it does not seem so obvious that one goes uphill to the Temple, but when the city lay farther south, one really did. Or, speaking of Jerusalem more generally, a man was going down toward Jerusalem. The Lord also goes up from Jericho to Jerusalem.

That is the sense of 'You ascended on high' here. God was with His people, going ahead of them like a commander in their conquests. They advanced from the lower ground, with God leading them, until they reached the height of Zion, that holy hill where His dwelling would be. God ascended the hill and took possession of it. 'You led captivity captive': the Jebusites lived on the hill of Zion, where the Temple was later built. They were defeated and taken captive.

But it is God who ascends, and God who takes the captives. 'You received gifts among men.' The psalm says 'received'; Paul says 'gave': Christ 'ascended on high, led captivity captive, and gave gifts to men.' Here God, victorious on that hill, receives gifts offered to Him by the people. 'Even from the disobedient, that You might dwell among them.'

Well...

Even those who did not want You to go up there, who did not want You to...

...conquer this land and this hill, and become lord of the hill, with Your beloved people beside You. Now that You dwell there and have overcome them all, even those who resisted You have seen that they cannot stand against You.

They too now dwell there.

In the end they submitted, and so the first part comes to a close. We have reached the eleventh verse, where, we might say, the first part of Psalm 67 ends. At first glance, what we have discussed in these last verses may not strike us very strongly.

But what speaks to us today through all this is that when God makes a person His own and regards that person as His own, that settles it. This is the great meaning of God's relationship with the people of Israel: God was pleased to have this people as His own.

That they might be worthy of it. God chose them so that, through this people, He might also make all other people His own. And because they were His people, He continually defended them, fought for them, cared for them, and gave them all His good things. So when God makes you His own, acknowledges you, and takes you into His care as His own—every baptized Orthodox Christian belongs to God from the outset, but conditionally, as Saint Diadochos of Photike says. A person is baptized and receives grace. Grace immediately cleanses the image of God within that person. But then baptismal grace waits for that person to grow and willingly offer himself to the work grace seeks to do in him.

Otherwise grace will not continue its good work in him, if he, as a person able to choose, does not give himself willingly. So a baptized person belongs to God, but only in potential. For that to become a living reality, each person must choose to become God's own. However much you desire it, and however sure you may be that you belong to God, if God does not show that it has become so, you are deceiving yourself. But once God takes you into His care and regards you as His own, everything else will be set right. Enemies will be scattered and defeated, the passions will depart, and the soul will be filled.

The soul will shine like gold, radiant and clean as snow. It will be laden with good things and ascend the hill. All these images speak of the blessings God gave that people, precisely because they were His beloved people, His own people, whom He Himself had chosen. And when we have such a God, who loves us and wants us to be His own, and who cares for us in this way when we are His, what more could a person want? Let us stop here.

Βρισκόμαστε ακόμη στο πρώτο μέρος του εξηκοστού εβδόμου ψαλμού, όπου ο Δαβίδ περιγράφει τις κατακτήσεις του Ελλήνου, την βοήθεια του Θεού, τις κατακτήσεις που έγιναν στο παρελθόν. Λοιπόν, είχαμε φτάσει μέχρι και τον 13ο στίχο. Το πρώτο μέρος είναι μέχρι το 11ο στίχο, και πήγαινε ο φάς μουσική σήμερα, και μετά βγήκε το πρώτο μέρος.

Και μόνον ίσως πρέπει να διορθώσουμε κάπως αυτά τα οποία είχαμε πει στις δυο τελευταίες στίχες της Περιμερισμένης Χοράς, τον 12ο και 12ο τελευταίο στίχο. Ο Κύριος δώσε ρήματα στις αυαντιχειδωμένες, δυνάμει πολύ, ο βασιλέψης των δυνάμεων, του αγαπητού, της αιρεότητας, του ήχου, διανέστησης, σκύλων.

Είχαμε πει εδώ ότι επιστρέφουν από μια μάχη, είχαμε δει τον εχθρό, και προπορεύονται αυτοί οι οποίοι θα διαλαλήσουν τη νίκη και τα λάφυρα. Ίσως και αυτοί οι δυο στίχοι αναφέρονται στη νίκη που επέτυχαν οι Ισραηλίτες όταν ήρθαν από την έρημο στη Χαναάν και κατέκτησαν τη Χαναάν.

και την κατέκριζαν. Κύριος δώσε ρήματα της παντεινιζομένης δυνάμου πολύ. Ο βασιλές των δυνάμων του αγαπητού θεωρότυπη που είχον διελέξει τη σκύλα.

δει... Δηλαδή ό ,τι διαλαλούν οι κήρυκες Τι λέγει ο βασιλεύς των δυνάμεων του αγαπητού λαούτου που είναι ο Ιβραήλ, διαλογούν οι πείρηκες που επιστρέφουν από την πρόσχατερτη νίκη και ότι ο βασιλεύς των δυνάμεων τη διαντολεί να μοιράσουν εξίσου και δίκαια τα λάθη που έχουν σε όλους Αλλά τότε πρωτοντήκαν στον ΑΑΜ και νίκησαν στους κανανέμους και πήραν τη γλυφτήρια Ο Θεός είναι εκείνος ο οποίος ενδυναμώνει τους πύρηκες οι οποίοι διαλενούν και λένε ότι ο Θεός δίνει εντολή, όπως βλέπεις, σε αυτόν τον αδερφή του λαού, δίνει εντολή να μοιράσουν τα σκύλα τα Λάφεβα με δικαιοσύνη και ενισότητα και να στολήθηκαν και τα λοιπά. Τα πρώτα Λάφερα είναι η Υγεία Γη που την εμπίρεσε όπως και πολλά άλλα. Λοιπόν, τώρα είναι καλό να κάνουμε την βιβλιοφασία στους δύο πληθυγούς και να προχωρήσουμε τώρα στο 15ο διεξέση. Εάν κοιμηθείτε αναμέσως των γλύρων...

και Σινά εν τω Αγίω. Ανέβης εις ύψος, ηχμαλώτευσας αιχμαλωσίαν, έλαβες δόματα εν ανθρώποις, και γαρ απειθούντες του κατασκηνώσαι. Είναι ο δεκαεννιάτος στίχος. Όπως βλέπετε, διαβάζει καλύτερα, δεν βγάζει κανένα νόημα.

ευρωπαϊκός αλμός είναι στην δύσκολη.

Διαβάζουμε και στις εκκλησίες και κάποιες κατηγορίες, αλλά λίγο τους καταλαβαίνουμε, όπως και τους εδώ στίχους. Ευτυχώς τώρα που κυκλοφορούν και οι εξωτερικοί που έχουν και τη μετάφραση και μπορεί κάθε χριστιανός να βλέπει την ερμηνεία δίπλα και να μπαίνει καλύτερα στο νόημα. Λοιπόν, ας αρχίσουμε: «Εάν κοιμηθείτε ανά μέσον των κλήρων, πτέρυγες περιστεράς περιηργυρωμέναι και τα μετάφρενα αυτής εν χλωρότητι χρυσίου». Δηλαδή, έτσι με εικόνες τώρα, ο ίδιος ο ψαλμός αναφέρεται πάλι στην εποχή εκείνη που πρωτοκατέκτησαν τη γη Χαναάν.

Κατέκτησαν λοιπόν τη γη Χαναάν και έγινε η διανομή, πήρε ο καθένας τον κλήρο του, κάθε φυλή αλλά και η κάθε οικογένεια της φυλής πήρε τον κλήρο και τώρα κοιμούνται, ας πούμε, ήσυχα ανάμεσα στους κλήρους του. Καθένας τον κλήρο του, καθένας τον τόπο του, δηλαδή εγκαταστάθηκαν στην καινούργια γη, στη χώρα αυτήν, έφτιαξαν και τα σπίτια τους, θα φέρνει αυτό το μέρος του, το οικόπεδό του, και πήρε μπρος τη ζωή. Αλλά, ας πούμε, σκορφιάζεται εδώ ότι καθοπορευθέλει, όπως είναι και λοιπά, κοιμούνται. Και αν κοιμηθείτε ανάμεσα στους κλήρους, πτέρυγες περιστεράς περιηργυρωμέναι.

Και για τους Ρωμαίους.

Επειδή είναι λαός του Θεού και ο Θεός τους αγαπά, και ο Θεός είναι που ψεύδε και τον γνήρο, ο Θεός είναι που προπορεύεται αυτών, ο Θεός είναι που νίκησε τους εχθρούς, ο Θεός είναι μαζί τους. Γι' αυτό θρεπτείται ιδιαίτερα ο Θεός. Και επομένως, κατά λάθος που έχουν την ήσυχη ζωή που έχουν, όλα τα κατάφερα που έχουν εκεί,

Καθώς κοιμούνται, θέλονται, γίνονται περίβλεπτοι, όπως οι φτερούγες της περιστεράς, του περιστεριού, που θα είναι αργυρό και χρυσό. Και τα μετάφρενα αυτής είναι χλωρότητι χρυσίου. Τα μετάφρενα είναι ακριβώς...

Πάνω από το στέρνο, δηλαδή χειράκι, αλλά στο σημείο που είναι το στέρνο, και το σημείο αυτό εκκλησίζει, και αυτό δηλαδή σαν να κοιμούνται περιστέρια εκεί στην Αιγύη αυτήν, καθένα στα μερίδιά του, και έχουν φτερά αργυρά και χρυσά. Και όχι μόνο τα φτερά, αλλά και το μέρος που είναι ανάμεσα στα φτερά του, πίσω εδώ, και τα μετάφρενα σε χρυσίδι. Δηλαδή θέλει να πει ότι ο Θεός, όπως τους υποσχέθηκε ότι θα τους οδηγήσει στη γη Χαναάν, τους οδήγησε, τους εγκατέστησε και είναι σε μια χώρα που τρέχει μέλι και γάλα.

Είναι σε μια χώρα που όλα τα έχουν, όλα τα βρήκαν και τα απολαμβάνουν και αναπαύονται λοιπόν. Και αναπαύονται όπως τα περιστέρια όταν είναι χορτάτα και κοιμούνται μετά, και χρησιμοποιούνται στις φτερούγες, και χρησιμοποιούνται στις φτερούγες, και έτσι μια άλλη πλησία.

Διασκορπίζει ο Επουράνιος βασιλείς επ' αυτής και χιονωθήσονται εν Σελμών. Ο Επουράνιος εδώ είναι ο Θεός. Ο Θεός, λοιπόν, εισέρχεται στη γη Χαναάν, πάλι αναφέρεται, δηλαδή στην παλιά εποχή. Ο Δαβίδ, ο ψαλμός που τα γράφει ο Δαβίδ, είναι πολλά χρόνια ύστερα. Ο Θεός εισέρχεται, ο Επουράνιος δηλαδή εισέρχεται στη γη Χαναάν με το λαό του και αυτός είναι εκείνος ο οποίος διασκορπίζει τους βασιλείς που ήταν εκεί και τους διώχνει, τους βασιλείς επ' αυτής, πάνω δηλαδή σε αυτήν την χώρα, πάνω να φύγει κανένας άνθρωπος, και χιονωθήσονται εν Σελμών. Και όπως το όρος Σελμών είναι χιονισμένο, κατάφωτο, το έλεγε ο Λανίσις, από χιόνι, έπεφτε πολύ χιόνι φαίνεται εκεί, αλλά και που πλέον είναι και αυτό το χιόνι.

Γιατί χιόνι δεν το έχουνε πατήσει, ας πούμε, ζώα και άνθρωποι και τα λοιπά, αλλά είναι ανέπαφο το χιόνι και στα βουνά, επειδή είναι το χιόνι και βγει ο ήλιος, ε, είναι χάρμα οφθαλμών. Λοιπόν, όπως το όρος Σελμών, λοιπόν, που είναι κατάφορτο από χιόνι, αλλά και το χιόνι το οποίο είναι κατάλευκο και λαμπειρίζει, και έτσι τώρα εσείς εκεί που ο Θεός ο Επουράνιος δηλαδή βασιλείς βρήκε αυτήν την χώρα και έδιωξε όλους τους βασιλείς που έδιωξε αυτήν την χώρα και έδιωξε αυτήν την χώρα σε εσάς και τώρα και εσείς είσαστε εκεί κατάφορτοι από λάφυρα, κατάφορτοι από αγαθά.

Ε, σκομπέ, εσύ ταινιά ομορφής, είναι, λαμπερίζει, λαμπερίζει το πρωτοστατιόνι.

θα μπορούσαμε να πούμε.

Δηλαδή εδώ, με εικόνες, θέλει να πει ορισμένες άλλες αλήθειες και εμείς τώρα μπορούμε να τις πάρουμε ως πνευματικότερα. Δηλαδή, όπως λέγει στον Πεντηκοστό Ψαλμό, «ραντιείς με υσσώπω και καθαρισθήσομαι, πλυνείς με και υπέρ χιόνα λευκανθήσομαι». Θα με πλύνεις εσύ, Θεέ μου, εμένα τον αμαρτωλό, εμένα που έκανα τη διπλή μεγάλη αμαρτία. Εσύ ο Θεός συγκαταβαίνεις και δέχεσαι τη μετάνοιά μου, θα με πλύνεις και θα με κάνεις λευκό περισσότερο από το χιόνι. Βρίσκει μια εικόνα, ένα παράδειγμα δηλαδή, πολύ έτσι εκφραστικό, με το χιόνι. Είπαμε και άλλη φορά, δεν υπάρχει λευκότερο από το χιόνι. Το πιο λευκό σεντόνι να βάλει κανείς.

Την εποχή που έχει χιόνι κατάλληλο από κάπου, το πιο λευκό σεντόνι κοντά στο χιόνι θα φαίνεται κάπως και πλημμυδμένο, κάπως μουντό, διότι η λευκότητα του χιονιού δεν υπάρχει άλλη. Δηλαδή, τολμά να πει: «Εσύ ο Θεός θα με καθαρίσεις και θα με λευκάνεις περισσότερο και από το χιόνι», και τονίζει εδώ τη δύναμη που έχει ο Θεός να καθαρίζει τον πιο αμαρτωλό άνθρωπο. Έτσι, εδώ πάλι, με παρόμοιες εικόνες, δηλαδή, θέλει να δείξει πώς ο Θεός αυτόν τον λαό τον θεωρούσε τυπώτων λαότων, ήταν αγαπητός στον λαό, τον πήρε αυτόν τον λαό, του έδωκε υποσχέσεις, εκπλήρωσε υποσχέσεις, τον πήγε και αυτήν τη χώρα κατέκτησε, βοήθησε ο Θεός να κατακτηθεί αυτή η χώρα, σέβε και τον κλήρω.

Κατατοπίθηκαν εκεί, δεν είχαν καμιά εκκρεμότητα, έχουν πολλά αγαθά, και όχι απλώς αγαθά για να απολαμβάνουν αγαθά, αλλά το ίδιο είναι πολύ όμορφη. Πώς, ας πούμε, ένας άνθρωπος μπορεί να έφαγε καλά στο σπίτι, αλλά για διάφορους λόγους είναι κατσούφης, είναι αποκρουστικός, απωθητικός, ξέρω εγώ, κλπ. Ενώ ένας άλλος και έφαγε καλά, αλλά και έχει μια χαρά, έχει μια χάρη, έχει μια λάμψη, έχει μια ακτινοβολία, έχει μια ομορφιά. Έτσι θα το βλέπεις.

Και παίρνει, ως παράδειγμα εδώ, τα περιστέρια. Έτσι νοιάζονται και στη στιγμή, καθώς ήσαν αναπαυμένα καθένα στο μέρος του βουνού. Ή, έπειτα, που παίρνει το βουνό, το εξελμόνι, τα χιόνια και τα άλλα.

Βασιλεία των Ουρανών, Αγία Γραφή, Ανάσταση, Αποκάλυψη, Απόστολος, Ευαγγελισμός, Παρά όπως ο Θεός είναι εκείνος πάλι που υπέβηξε, ο Θεός είναι εκείνος που βοήθησε, ο Θεός είναι εκείνος ο οποίος έλεγε και την ίδια κι έτσι κατακτήθηκε και χειριεύτηκε και το όρος του Θεού που δεν είναι άλλο, είναι ο λόφος Ιώνα. Βέβαια, ο λόφος αυτός, όπως θα το πούμε προς έξι ως η στιγμή για τους Αγιστόχους, είναι ένας λόφος που σχεδόν δε φαίνεται καν ότι είναι λόφος Όπως είναι και τα σπηλή κανείφα, δεν διακρίνεται, αλλά όμως μέσα στην Αγία Γραφή και διότι στους ψαλμούς ήρθαν πολλοί λόγοι για αυτόν τον λόφο, και μάλιστα εδώ τον ονομάζει λόφο, όμως είναι ο λόφος εκτός του Θεού, ο λόφος Σιών, διότι εκεί καταστάθηκε η σκηνή του μαρτυρίου και από εκεί μιλούσε ο Θεός και, όπως λέγει πιο κάτω, καταστάθηκε για πάντα και όχι προσωρινά. Κατακτήθηκε λοιπόν και το όρος του Θεού, αυτό το όρος Σιών, όρος πίον.

Όρος πίον. Συχνά χρησιμοποιεί τη λέξη στους ψαλμούς ιδίως. Το όρος πίον, πίον είναι, πούμε...

Μια κοιλάδα, μια πεδιάδα, ένα χωράφι εκεί ταιριάζει, είναι παχύ, ας πούμε, το χώμα και επομένως γόνιμο. Τώρα, τώρα γιατί είναι πίον, με τη λέξη την ίδια.

Πολλά αγαθά μαζεύτηκαν σε αυτό το όρος.

Όρος τετυρωμένον, πάλι το ίδιο, όπως πούμε το γάλα, που πήζει και γίνεται τυρί, και εκεί στο τυρί είναι μαζεμένη όλη η ουσία του γάλακτος. Το άλλο που μένει είναι το τυρόγαλο, εκεί που σχεδόν νερό είναι. Όλη η ουσία του γάλακτος, το βούτυρο κτλ., είναι στο τυρί. Όλο το βουνό που έγινε σαν τυρί από την πλευρά του πάχους, της αφθονίας των αγαθών.

Όρος πίον πάλι. Δεύτερη φορά προσθέτει «όρος πίον». Εδώ αναφέρεται στο όρος Σιών, το οποίο και αυτό κατακτήθηκε αργότερα και αργότερα ακόμη μετεφέρθη από τον Δαβίδ. Δεύτερη φορά ανατιμούμε καλά τη σκηνή του μαρτυρίου και έγινε πλέον κατοικητήριο του Θεού. Και εκεί μας έφυγαν πολλά καταγραφάβια, εκεί κατοικούσε ο Θεός και από εκεί ο Θεός μιλούσε στο λαό Του και έδινε τις ευλογίες του στο λαό του. Προχωρεί τώρα: «Ινατί υπολαμβάνετε όρη τετυρωμένα το όρος που ευδόκησε ο Θεός κατοικείν εν αυτώ; Και γαρ ο Κύριος κατασκηνώσει εις τέλος». Εδώ τώρα ο Δαβίδ σαν να γράφει αυτόν τον ψαλμό και ευχαριστώ.

Με πολύ ενθουσιασμό, ας πούμε, μιλεί για το όρος Σιών, το οποίο προτίμησε ο Θεός να κατοικήσει. Και το όρος αυτό είναι ένας λοφίσκος. Λοιπόν, ο Δαβίδ σαν να ακούει τώρα εδώ τα άλλα όρη, τα οποία είναι όρη πραγματικά, όρος Ερμών, ο Θαβώρ, τα άλλα. Είναι πολύ, πολύ, είναι κανονικά βουνά, ψηλά βουνά, πλούσια βουνά, ας πούμε, σε όγκο και λοιπά. Και σαν να βλέπει αυτά τα βουνά ο Δαβίδ να διαμαρτύρονται: «Ἱνατί ὑπολαμβάνετε ὄρη τετυρωμένα τὸ ὄρος ὃ εὐδόκησεν ὁ Θεὸς κατοικεῖν ἐν αὐτῷ;» Σαν να λένε τα βουνά αυτά: «Τι λες τώρα ότι όρος τετυρωμένο λοιπόν είναι αυτός ο λόφος εκεί; Εμείς είμαστε τα όρη τα τετυρωμένα, τα παχιά όρη».

Λοιπόν, τι διαμαρτύρεστε, τι παραπονείστε λοιπόν εσείς, τα βουνά αυτά, τα τετυρωμένα; Γιατί υπολαμβάνετε, παίρνετε το λόγο, ας πούμε, και μιλάτε και παραπονείστε και εκφράζετε το παράπονο; Το όρος ο ευδόκησεν ο Θεός κατοικείν εν αυτώ, παραπονείστε και κατηγορείτε το βουνό, το οποίο ευδόκησε ο Θεός να το διαλέξει και να κατοικήσει. Ο Θεός το διάλεξε. Μπορεί να είναι ένας μικρός λόφος, ο λόφος Σιών, αλλά δεν είμαι εγώ ο οποίος το διακρίνω αυτό το όρος, αυτό το λόφο. Είναι ο Θεός ο οποίος το ξεχώρισε. Ο Θεός είναι εκείνος ο οποίος αποφάσισε να κατοικήσει εις αυτό το λόφο, εις αυτό το όρος, και επομένως μη διαμαρτύρεστε, μην παραπονείστε. Και γαρ ο Κύριος κατασκηνώσει εις τέλος. Και πρέπει να το ξέρετε ότι όχι απλώς

Διάλεξα αυτό το βουνό και κατοίκησα σε αυτό το βουνό, αλλά κατασκηνώσει εἰς τέλος. Θα μείνει μέχρι τέλους κατασκηνωμένος σε αυτό το όρος. Μέχρι τέλους... Ευχαριστώ. Μέχρι, μέχρι τέλους του κόσμου, ας πούμε, θα εννοεί. Προχωρούμε, 18ος στίχος: «Τὸ ἅρμα τοῦ Θεοῦ μυριοπλάσιον, χιλιάδες εὐθηνούντων· Κύριος ἐν αὐτοῖς ἐν Σινᾷ ἐν τῷ ἁγίῳ». Δηλαδή, υποθέτει εδώ ο Δαβίδ, θέλει να πει, ναι, ήρθε ο Θεός, ο Κύριος, και κατέλαβε αυτό το όρος και κατασκήνωσε σε αυτό για να κατασκηνώσει τα μύρια του σε αυτό μέχρι τέλους. Ήρθε ο Θεός με το άρμα Του, το άρμα του Θεού μυριοπλάσιον, με το άρμα του, το οποίο άρμα...

Το σύρουν δύο ίπποι, πέντε ίπποι, δέκα ίπποι άλογα, αλλά μυριάδες, χιλιάδες, χιλιάδες είναι δέκα χιλιάδες, και χίλιοι χιλιάδες είναι ένα εκατομμύριο, και τρόπον τινά αυτοί που σύρουν το άρμα του Θεού είναι οι άγγελοι, οι χιλιάδες εὐθηνούντων, εὐθηνούντων, δεν το σύρουν απλώς. Άλογα, το άρμα του Θεού, δηλαδή το σύρουν δυο τρία άλογα, χιλιάδες το σύρουν, και αυτοί που το σύρουν είναι άγγελοι. Και μάλιστα εὐθηνοῦντες άγγελοι, δηλαδή οι εὐθηνοῦντες εδώ είναι χιλιάδες εὐθηνοῦντες, χιλιάδες άγγελοι, οι οποίοι χαίρονται, διότι η χαρά των αγγέλων είναι να κάνουν αυτό που θέλει ο Θεός, να γίνεται πάνω και πάνω το θέλημα του Θεού.

«Ἐν τῷ ἁγίῳ». Εδώ πάλι, κατά πάσα πιθανότητα, θέλει να πει: ο Κύριος κατέβηκε εκεί στο Σινά, μέσα στις βροντές, μέσα στις αστραπές, μέσα στον γνόφο, και αγίασε το Σινά, το όρος αυτό, και έδωκε τις εντολές. Και μίλησε ο Θεός και εμφανίστηκε στον Μωυσή ο Θεός.

Ναι... Αυτός ο Κύριος, συνήθως, κατέβηκε και εδώ σε αυτόν τον λόφο, και όσο άγιο είναι το Σινά που κατέβηκε εκεί, τόσο άγιο είναι και εδώ. Άγιος είναι αυτός ο λόφος, άγιος είναι αυτός ο τόπος, ο λόφος Σιών, που τώρα κατασκηνώνει σε αυτόν.

Δέκατος ένατος στίχος: ανέβης εις ύψος, αιχμαλώτευσας αιχμαλωσίαν. Έλαβες δόματα εν ανθρώπω, και γαρ απειθούντες του κατασκηνώσαι.

Αυτό το στίχο, το πρώτο ημιστίχιο, το χρησιμοποιεί και ο Απόστολος Παύλος, τροποποιώντας τον λίγο το στίχο αυτόν. Ο Απόστολος Παύλος το χρησιμοποιεί στην Καινή Διαθήκη, Εφεσίους 4,8. Ανέβης εσύ, ο Θεός, απευθυνόμενος τώρα δηλαδή στο Θεό. Ο Θεέ, ναι, εσύ είσαι που ανέβης εις ύψος. Βέβαια, εκεί ο Απόστολος Παύλος, με τον οποίο μας πιστήκα αυτό, αναφέρεται στην ανάληψη του Χριστού: ανέβη εις ύψος, αιχμαλώτευσεν αιχμαλωσίαν, και αντί να πει «έλαβε δώματα», λέγει «έδωκεν, έδωκεν». Έδωκεν μάλλον ο Θεός δώματα τοις ανθρώποις. Θα δούμε. Τώρα, εκεί ο Απόστολος Παύλος λέγει ότι ανέβη εις ύψος, ο Χριστός ανέβη στον ουρανό, ανήλθε ο Χριστός στον ουρανό. Εδώ, όπως μάλλον σημαίνει ότι

Επειδή πάντοτε όταν γίνεται λόγος, όπως έχουμε πει, για την Ιερουσαλήμ, για το ιερό, το ναό δηλαδή εκεί, την Ιερουσαλήμ, το μέρος όπου έχει χτιστεί ο ναός, για τον λόγο, πάντοτε γίνεται λόγος για ανάβαση. Ο ίδιος ο Κύριος λέει: «Δύο άνθρωποι ανέβησαν», στο ιερό ανέβησαν, καθώς μάλιστα η παλιά πόλη ήταν προς νότον και προς το νότιο είναι πιο πλαγιά, πιο χαμηλά είναι αυτά. Τώρα, έτσι όπως είναι η πόλη, δεν φαίνεται και τόσο πολύ ότι πηγαίνοντας στο ναό ανεβαίνει κανείς, αλλά όπως ήταν παλιά η πόλη προς το νότιο μέρος, όντως ανέβαινε. Ή για την Ιερουσαλήμ γενικότερα, άνθρωπος κατέβαινε προς την Ιερουσαλήμ. Ή, αναφερόμενος ο Κύριος, ο Κύριος αναβαίνων από την Ιεριχώ προς την Ιερουσαλήμ αναβαίνει.

Με αυτήν την έννοια εδώ, «ἀνέβης εἰς ὕψος», δηλαδή ξανά ήταν ο Θεός με τον λαό Του, προπορεύεται σαν στρατάρχης μπροστά από τον λαό για τις κατακτήσεις. Λοιπόν, από τα χαμηλότερα μέρη προχωρούν, ο Θεός μπροστά, και φτάνουν στο ύψος του λόφου Σιών, του λόφου, του ιερού αυτού λόφου, του ιερού αυτού λόφου, όπου έχετε σκήνες τώρα. Λοιπόν, φτάνει ο Θεός, ανεβαίνει δηλαδή στον λόφο αυτό και κατακτά αυτόν τον λόφο, και «ᾐχμαλώτευσας αἰχμαλωσίαν». Δηλαδή, ναι, όπως εμφανίστηκε και στον λόφο της Σιών και εκεί που αργότερα έγινε ο Ναός ήταν οι Ιεβουσαίοι και όχι απλώς τους ενίκησαν αλλά τους αιχμαλώτισαν.

Ο Θεός όμως είναι αυτός που ανεβαίνει και ο Θεός είναι αυτός που αιχμαλωτίζει τους αιχμαλώτους. «Ἔλαβες δόματα ἐν ἀνθρώποις». Εδώ στον ψαλμό λέει «ἔλαβες». Ο Παύλος λέγει «ἔδωκεν», ο Χριστός έδωκε, «ἀνέβη εἰς ὕψος, ᾐχμαλώτευσεν αἰχμαλωσίαν καὶ ἔδωκε δόματα τοῖς ἀνθρώποις». Εδώ έλαβε. Δηλαδή ο Θεός, ως νικητής πλέον εκεί σε αυτόν τον λόφο που αιχμαλώτισε τους πάντες και τα λοιπά, όλοι οι άνθρωποι του προσέφεραν δώρα, δόματα, δώρα, και έλαβε λοιπόν ο Θεός δώρα από τους ανθρώπους. «Καὶ γὰρ ἀπειθοῦντας τοῦ κατασκηνῶσαι».

Εεε...

Ακόμη και εκείνοι οι οποίοι δεν σε ήθελαν να ανέβεις εκεί, δεν σε ήθελαν, πρέπει να...

Κατακτήσεις τη χώρα αυτή και να κατακτήσεις αυτόν τον λόφο και να γίνεις κύριος του λόφου αυτού και μαζί σου ο λαός, ο λαός σου ο αγαπητός. Λοιπόν, κι αυτοί τώρα, όσο εσύ κατοικείς πια και νίκησες τους πάντες, κι αυτοί ἀπειθοῦντες. Λοιπόν, τελικά είδαν και αυτοί ότι δεν γίνεται διαφορετικά.

Κατασκηνώνουν και αυτοί τώρα.

Υποτάχθηκαν τελικά και έτσι τελειώνει το πρώτο μέρος. Φτάσαμε στον 11ο στίχο, τελειώνει το πρώτο μέρος του Ψαλμού, ας πούμε, 67. Και καθώς στους τελευταίους στίχους είναι αυτά τα οποία είπαμε, ναι, εκ πρώτης όψεως δεν μας κάνουν πολλή εντύπωση.

Αλλά εκείνο που βγαίνει για μας από όλα αυτά σήμερα είναι ότι ο Θεός είναι εκείνος ο οποίος, άμα κάνει δικό Του έναν άνθρωπο, να τον θεωρεί δικό Του έναν άνθρωπο, όπως εδώ το λαό αυτό, τελείωσε. Αυτή είναι η μεγάλη σημασία εδώ στη σχέση του Θεού με τον Ισραηλικό λαό: ότι ο Θεός ευδόκησε να τον έχει αυτόν τον λαό δικό Του.

Να το αξίζει. Έτσι, διάλεξε ο Θεός για να κάνει διαμέσου αυτού του λαού και όλους τους άλλους ανθρώπους δικούς Του. Αλλά βγαίνει όμως αυτό, ναι, και σαν δικός Του που ήταν ο λαός, συνεχώς ο Θεός υπερασπίζεται αυτόν τον λαό, πολεμάει για αυτόν τον λαό και φροντίζει αυτόν τον λαό και δίνει σε αυτόν τον λαό όλα τα αγαθά Του. Όταν ο Θεός λοιπόν σε κάνει δικό Του, σε αναγνωρίσει πλέον, σε αναλάβει ως δικό Του, και τώρα καταρχήν κάθε χριστιανός, κάθε ορθόδοξος χριστιανός βαπτισμένος είναι του Θεού, αλλά είναι του Θεού υπό αίρεση, όπως λέει ο Άγιος Διάδοχος Φωτικής. Βαπτίζεται κανείς, παίρνει τη χάρη, η χάρη αμέσως καθαρίζει το κατ' εικόνα, αλλά ύστερα όμως η χάρη περιμένει, αυτή η χάρη η βαπτισματική περιμένει να μεγαλώσει κανείς και να προσφέρει τον εαυτό του θεληματικά.

Την εργασία, εις το έργο που θέλει η χάρη να κάνει επάνω του. Αλλιώς δεν θα εργαστεί η χάρη, από εκεί και πέρα δεν θα συνεχίσει το καλό έργο η χάρη επάνω του, αν σαν λογικό πλέον κανείς δεν δώσει τον εαυτό του εκουσίως. Έτσι, γενικότερα κανείς είναι βαπτισμένος, είναι του Θεού, αλλά είναι δυνάμει. Εν ενεργεία πρέπει τελικά να το θελήσει ο καθένας να γίνει του Θεού και όσο κι αν το επιθυμείς να γίνεις του Θεού, όσο κι αν νομίζεις του Θεού, αν τελικά ο Θεός δεν δείχνει ότι έγινε έτσι, πλανάσαι. Να σε αναλάβει λοιπόν ο Θεός, ναι, να σε έχει δικό Του ο Θεός, να σε θεωρεί δικό Του, από εκεί και πέρα ύστερα όλα θα τακτοποιηθούν και οι εχθροί θα διασκοπιστούν και θα νικηθούν και τα πάθη θα φύγουν και θα γεμίσει η ψυχή.

Θα χρυσίζει η ψυχή και θα λάμπει η ψυχή και θα είναι σαν το χιόνι καθαρή η ψυχή και θα είναι φορτωμένη αγαθά η ψυχή και θα ανέβει στο λόφο ψηλά η ψυχή και όλα αυτά τα οποία λέγεται, όλα αυτά τα αγαθά που έδωσε ο Θεός στο λαό. Ακριβώς διότι ο λαός ήταν ο αγαπητός λαός, ο δικός Του λαός, αυτός που ο ίδιος διάλεξε. Και όταν έχουμε ένα τέτοιο Θεό και όταν έχουμε έναν Θεό που μας αγαπάει έτσι και μας θέλει έτσι δικούς Του και όταν είμαστε δικοί Του μας φροντίζει έτσι, τι άλλο θέλει ο άνθρωπος; Ας σταθούμε εδώ.