Resolution of Questions 41

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the unchanged Greek original is the authoritative text.

A first question. This question says: I know that cavemen did not speak but only made inarticulate cries and various gestures matching what they wanted to express. Yet in the Old Testament we see that people from very long ago were able to speak and to understand one another. How can these two be reconciled?

Right. Of course, let's not forget, children, that the book of Holy Scripture is nothing other than God's revelation of things that man could never have known. The past is one of these. God reveals to us who made the creation, because no one was present when it was made. Just as God informs us how man came to be, so that he may know his origin and know that God made him.

Now, the person who stands within the realm of Holy Scripture has these answers. If he refuses to stand within the realm of Holy Scripture and would rather place himself in other realms, then of course he remains in ignorance. Science, we might say, does begin at a certain point by taking nothing for granted as already known beforehand.

Rather, it would want, with reason and experiment as its instruments, with observation and experiment, to draw its conclusions.

Of course, Holy Scripture does not prevent us from studying nature scientifically. It is enough for Scripture that nature was made by God. If, with this given, which does not conflict with science, you set out to investigate with your reason and with experiment,

then there is nothing blameworthy or objectionable in that. But within science various theories came to prevail. These theories, for the most part, though not all of them, are the materialist ones. For already from the last century many such materialist views had taken hold.

The strange thing is that in the name of science these materialist views are introduced, when they are nothing more than something based on a belief and nothing else. As, for example, the materialist believes that matter existed, exists, and will exist.

Remember how we spoke this year on the subject of materialism. This, however, is a dogma, or rather, better, a dogmatism. For can you prove that matter existed, exists, and will exist? What you take as a given is the very thing in question.

You cannot, therefore, say that what you assume is a scientific truth. So we have many such theories, foundations we might say, for man to be able to support certain things upon, and unfortunately materialism is among them. Its conclusions are mistaken. One cannot say, I will rest upon dogmatic givens, in a dogmatic manner, upon givens such as the eternity of matter, in order to draw conclusions. That is not science. Take note, that is not science. It is dogmatism.

Just as the Theory of Evolution, children, is a dogmatism, just as Spontaneous Generation, that man came from dead matter, and then, Spontaneous Generation, and then that he happened to undergo evolution, the Theory of Evolution, and so on. These are not scientific truths. Take note, they are not scientific truths. The misfortune is that these things are stated as if they were scientific truths. It is a lie.

So among these lies, these theories, is also the claim that man from the beginning, since he descends from animals, did not have articulate speech, and would make inarticulate cries just as a dog or a cat would make.

But that is how it is; I do not know when science will reach the point of saying something different, or whether it ever will. For the believer this is what matters: that Holy Scripture tells us man is a creature of God, made in the image of God, and that he had endowments which from the very beginning were those we find today in a human being, and, if you want me to be more precise, endowments which had their expression to a far better and greater degree.

Specifically, that is, man speaks, Adam speaks, he has articulate speech; the proof is that when God brings the animals to him to show them to him, Adam has the ability to form words, names. To name something means I have the capacity also to think, that is, to create concepts and to express a concept with a word.

He therefore has reason and the ability to express his reason, just as, since we have the word, he has articulate speech, that is, he is able to speak. These things were so from the beginning. Indeed, Adam is regarded as the prototype of man, and this prototype of man fell, declined, and we arrived at a decadence of the human race.

That we may find savage men to a hopeless degree is because man grew wild. Not that within him he does not have all those endowments which, under favorable conditions, he would not be able to express.

He has them, but he did not have the conditions. That is, when you leave some person to grow up alone in the forest, he will not learn to speak. This does not mean by that that he does not have the capacity to speak; he simply did not learn to speak.

So man underwent rather a degeneration; to help you understand, Adam had the prophetic gift. When he said of Eve that she is flesh of his flesh and that from then on there would be the form of marriage, and so on and so forth.

And further, if you want to have a picture of who Adam was, do you know which person we have who is the old Adam before he fell? Jesus Christ. Jesus Christ is the old Adam before the Fall. You understand how much higher Jesus Christ is compared to us, compared to us. It shows how low we have fallen. We do not, then, have an evolution from the lower to the higher. On the contrary, we have a decline in the human personality, owing to the fact that man did not watch over himself.

So a believing person who respects himself will not accept without question these givens, which in large part are the mistaken ones of science, as I explained to you. Rather, he will accept what the Word of God says.

And if one day science finds it, so much the better. If it does not find it, it does not find it; the believing person is not concerned with what science will say with all these things it states. So much, children, for this question.

Another question puts it this way.

Does it carry any meaning when the deacon shifts his stole at the moment the Our Father is sung in the Divine Liturgy?

As is well known, this thing, the orarion as it is called, is nothing other than a sign of diaconal service. So, in order to serve, because at the Our Father, the deacon is outside, at the chanting of the Our Father.

We are now preparing to serve at the Holy Table. The priest serves too, that is, the priest celebrates, the deacon ministers, and he arranges this form, he changes the arrangement to show that he is now about to serve at the Holy Table in the Mystery of the Holy Eucharist.

He will not celebrate; the deacon does not celebrate, the priest celebrates, but the deacon ministers, as a sign of service. So much for that question.

Another question says this. Can you tell me, since God is almighty, could he not have made Eve so that she would refuse the apple the devil gave her? First of all, I would like to tell you that it is not a matter of an apple, nor of an apple tree.

Holy Scripture does not tell us whether it was an apple or an apple tree, there where the devil appeared and where God had spoken. You shall not taste of this fruit, it says simply this fruit; it makes no difference at all what kind of fruit it was.

The fruit had nothing poisonous in it; it was simply the commandment. Good or evil would come out of keeping the commandment. But when it says here that he could have made Eve refuse, made Eve say no, well, why should he have made her refuse?

God set, he set an ascesis, an ascetic discipline; and if you ask why he set this discipline, I will answer you, because in this way he wanted to make man become aware of his freedom. And consequently, the holiness that he would acquire, his holiness would be stabilized, just as it was stabilized in the holy Angels too.

His holiness would be stabilized, and this holiness of his would be the fruit of his own freedom. Yes, I could have done it, but I did not do it, and so he is sanctified, holiness is stabilized. But when can we speak of virtue? When an act is done freely.

When the foundation, the precondition of freedom, is absent, we cannot speak of virtue, can we? Of course God could have prevented Eve. But he does not appear until after the evil has been carried out.

Because if God had appeared before the evil, then man would not have been free. And if he had said to him, hey, stop, do not do this, then quite simply man would never have carried out virtue in freedom.

And it is a strange thing, there are two contradictory questions among our people, not among you children, but among the grown-ups too. The one is, why did God leave us free; I have a question for the grown-ups for tomorrow, for in this way, it says, the Kingdom of God would be filled.

If God had not left us free, since then we would always do the good. And the other question is the indignation, why did God not make us free. That is, there is a notion that God does not keep us free and that he binds us. Neither the one, or rather this second one, is correct. He does not bind us. Man is free, and so no one can, in the name of this freedom, say.

That I will not keep God's commandments, or that I will keep them. It is a matter where man himself, within his freedom, must understand what he ought to do. The Apostle Paul says, and I have told you this many times and it is a correct position concerning freedom.

All things are lawful for me, but not all things are beneficial. Everything is permitted to me, but not everything benefits me. So the first-formed could, they could transgress the commandment. They were free, but this was not to their benefit; the first-formed did not consider that this was not to their benefit. Did they not know it? They clearly knew it, clearly, because God told them, in the day you eat, you shall die the death, you shall die.

In any case, however the matter stands, the point is that God could not, did not want to prevent it. Because he himself gives freedom, and because virtue is based, founded upon freedom. Make good use of your freedom and you will become a Saint.

If you do not make good use of it, you have Hell. Or, if you had to be without freedom and be a Saint, you could not be called a Saint, because holiness is a virtue and it presupposes freedom.

A second question says, one further down on the worksheet I mean: on the one hand religion says, an eye for an eye, it is an eye for an eye, well now of course let us move on. And on the other, if someone comes and strikes you on the one cheek, you turn and offer the other as well.

How are these two reconciled? Which of them should we keep today? Indeed. This has a historical placement, we might say: an eye for an eye in the Old Testament. The other, if someone strikes you on your one cheek, to strike means to slap.

Turn the other one too; that is, show what we might call passivity. But of course this is not passivity at all; it is a tremendously great dynamism. You have the strength to turn the other cheek as well. So this is not passivity; it is power. Be that as it may. Which one is right? Both are right.

When God wants to train a person, to raise him in his character from being, in a sense, a savage, to make him reach the highest level, that is, to turn the other cheek as well. When the Hebrews stayed four hundred and thirty years in Egypt, they grew savage; and what does it mean that they grew savage? It means that the children of Abraham, Isaac, and Jacob were no longer, as we would say, refined in their character.

They had more or less forgotten the true God, more or less; that is, they had ended up as slaves of the Egyptians and so on. This people, since it had a certain savagery, also had the matter of taking justice into their own hands. What does that mean, taking justice into your own hands? I will not take you to court; I will settle my own claim myself. Listen, I will settle my own claim by myself.

So, suppose you put out one of my eyes; I attack you and kill you outright. In order to restrain this taking of justice into one's own hands, and to restrain you from doing something worse than what the other person did to you, you stay at what is called the equal measure; that is, if he put out your eye, you will put out his eye too, but in a court of law. You will go to court; you will not take justice into your own hands; you will go to court, you will file a complaint against him, and then the court will put out that eye of his that he put out of yours, that is, the left one; let him too have the left one put out.

This is what "an eye for an eye and a tooth for a tooth" means, and so on. In the same way, if you killed someone without cause, you would have faced execution for murder. But why was it done this way? Because a training in moral character had to be established. Man had to rise from zero up to some level. For if those people, there at Sinai, had been given the law of the New Testament, it would have meant trying to make sense of it: forgive my enemy? What are you saying, are you joking?

So this people had to mature somewhat in its morality, and then it would receive the perfect law. That is why the Apostle Paul says that the Old Testament, at this point, is a tutor unto Christ. It comes to train you, to make you climb a few grades, a few degrees, a few steps, so that you can receive the teaching of Christ, which says, love your enemies, and so on. So it is nothing but a morality, mark me, of a passing character. I will not remain within it; we are Christians.

But today, unfortunately, we have once again grown savage, so that if someone wrongs you in something, you are sometimes forced, when he does not understand, to tell him: forgive him; what am I saying, forgive him; please, forgive him, it is nothing.

No; in that case he may go to court and ask for the punishment of the man who wronged him. But however much punishment, as those who judge the court decide. So you see that very many times we Christians, while we ought to conduct ourselves by the law of the New Testament, the perfect laws, we conduct ourselves, unfortunately, by the law of the Old Testament. Because within ourselves we do not have forgiveness; we have not lived this higher climate of the spiritual life. Think then how savage the Hebrews in Egypt had grown over so many years, and how, so to speak, God is forced; that is, He trains them and takes things little by little in order to improve His people.

So much for this question. Further, it asks: if a baby dies after its Baptism, will it go to Paradise or to Hell? Why should it go to Hell, since it was baptized? First of all, it was baptized; and even if it had not been baptized, it would not go to Hell, but it would undergo, as it is said, a certain hardship. However the matter stands, the point is, all the more so, if a baby is baptized; this is why we take care to baptize children in good time, so that if they die, we elders may not bear the sin of not having baptized that child, so that it may not undergo what it would undergo; for in any case, in the end, it will gain the Kingdom of God. And there is a question I did not want to answer, because I have answered it many times,

it says: please, could you tell us what age we will be when the Resurrection of the dead takes place at the Second Coming? Of course, Holy Scripture does not say what age we will be, how we will be; but a troparion there, of Cheesefare, of Cheesefare Week, says that we will all be of the same age, the age of Christ, which is the age of maturity.

That is, an infant who died as an infant will not be raised as an infant, and someone who died elderly and was in a terrible bodily condition, paralyzed and so on and so on and so on, will not be raised as an old man. Everyone will be of the same age, the age of thirty years, or thirty-three years if you like.

So this baby too that will have died, that will have been baptized, is now in Paradise. When it is raised, it will take on the full body of a grown person, as I explained to you, in order to live within the Kingdom of God.

So much for this question. In any case, we must baptize; and let me tell you something for this reason too, so that you know it and tell it also to your parents and so on. If some child is in danger; indeed, sometimes the moment it is born it is in danger of dying.

We baptize the child by what is called air-baptism. But why air-baptism? As if we regard the air as a baptismal font full of water. And we may take a glass of water and sprinkle with water. Sprinkle with water, mark this.

So we say: the servant of God, so-and-so, or the handmaid of God, is baptized, in the name of the Father, first sprinkling, and of the Son, second sprinkling, and of the Holy Spirit, third sprinkling. Further, I would like to tell you that if there is a priest, a priest is present, and there is of course no possibility of a baptismal font and so on, and the child is born and is dying.

It is about to die, no time remains, nothing. Then, if the priest who is present says it, sprinkles with water and says, the servant of God is baptized, in the name of the Father and of the Son and of the Holy Spirit, the Baptism is fully complete, and if the child lives, it is not baptized again.

But if a priest is not present, then the child is baptized again. This is because Baptism is not permitted to be done a second time; but since it was incomplete and performed by a layperson, it is enough that the layperson be a baptized and Orthodox Christian; nevertheless, the Baptism is repeated canonically by a priest.

Again we ask: if we kneel on a Sunday, is it bad, and if so, what is the bad in it? I have spoken to you on this subject, and last year too we gave a long answer; I had given it; I will tell you only this, only in a couple of words.

Not kneeling on Sunday is the symbol of the Resurrection of the dead. Because Christ rose on Sunday, for this reason we too shall rise; and indeed, if you like, the Resurrection of the dead will be on a Sunday.

I do not say this arbitrarily; I knew it, but I also rediscovered it the other day; it is in the Philokalia. Saint Peter of Damascus says it, if I remember rightly. Just as Pentecost too, mark this, it says; and the birth of Christ took place on a Sunday, the birth of Christ on a Sunday, the Resurrection on a Sunday, Pentecost on a Sunday, and the Second Coming of Christ will take place on a Sunday. And consequently, since it will be a Sunday, then the Resurrection of the dead too will be on a Sunday, because when the Lord appears, at the same time the Resurrection of the dead will also take place. If you ask me, our Lord told us, we do not know the day and the hour; we do not know which Sunday this will be.

And no, what I said is not a contradiction, that it will be a Sunday. I know this; I'm not the one saying it, our Church says it. So when we do not kneel on Sunday, I express it, it is a symbol, I express the Resurrection of the dead. If someone knelt, or used to kneel, he committed no sin. But once he knows this, it is good to keep this symbol, because it is a symbol that has been established by synodical acts of our Church, both patristic and synodical acts. And again a question that resembles something earlier I told you about; I said it was about the grown-ups, forgive me, this question came from you.

In our age sin in the world has taken on enormous proportions. God from the beginning had given man his freedom. Yet it turned out that this freedom brought the opposite results. Since God is the God of love and of the good, why does He not intervene to save the situation?

That way they would surely have gone in great numbers into His Kingdom, whereas today this ends up being a distant dream. Yes, this is exactly what I answered you earlier, my children, and so I have nothing to add: that God leaves man free. God desires all men to be saved, says the Apostle Paul, and to come to the knowledge of the truth. God wants all men to be saved, but not all men want, for their own part, to be saved, to such a degree that the Apostle Paul is compelled, so to speak, to say that fearful thing, though it is unfortunately an observation, that not all have faith, that faith is not for all men. There are people who have grown old, we might say, or grown up within rationalism, within unbelief, or whose life is, pay attention to a word I am about to say,

it is not mine, what do the Fathers say, their life is swinish; that is, to put it now plainly in Greek, piggish, their life is piggish. Such people, how is it ever possible for them to feel anything, since a pig always wallows in the mud? How is it ever possible for the pig to understand that there are also clean places? And if you put the pig in a clean place, it will seek out the mire again. That is what these people resemble; the expression is not mine, they are swinish people. That is how the Fathers describe such people. Well, unfortunately for them, these people can never reach the level of faith, not all have faith. So, the Apostle Paul: not all have faith.

You will say to me, can we too end up there? I don't know; if we are not careful with our life, I don't know. The point is that we can end up there, and may God protect us. Children, pay attention, the point further is that we must make good use of our freedom. All things are permitted to me, but not all things are profitable. Never forget this: all things are lawful for me, but not all things are expedient.

Thank you.

And now is the time for our questions, children.

A question that I have just now pulled out of the box, as you saw earlier, is from today. It says: today in church we heard in the Gospel the parable of the talents. Would you be so kind as to tell us how each of us can understand which is the talent, or the talents, that God has given us to work with?

Yes, that is, here it is presupposed as known that the talents are abilities. The capacities are the natural and the acquired gifts, as well as those that the Spirit of God gives us altogether extraordinarily, because we have the status of being a Christian.

These, of course, are the talents. John Chrysostom says that they are the capacities we have. That is why you also see an unequal distribution. One receives five, another two, and another one. According to his ability, as the parable in the Gospel of Matthew says, according to the ability of each one, according to the ability of every man.

Consequently, the capacities are what are here called talents. If you ask me why they are called talents, it seems that they are silver talents, because it says further on, even if it does not have a universal meaning of silver coin, where it says, my silver coin he ought to have put in the bank, it says to the third servant, my silver coin. Silver coin means something that is of silver, but we can also say that silver coin is a general name for money.

That is, my money; so the possibility is not excluded that the talent could also have been of gold. So we had a golden talent, a silver talent, and a copper talent; we also had a copper talent. Indeed, when people sometimes gathered together, going back to the time they discovered copper, a large quantity of copper was also considered great wealth.

Because with that copper one could make many things. In any case, the talent was a fairly large quantity in weight of some metal, whether gold, or silver, or copper. A great weight, a very great weight.

One who had a talent was considered rich. Hence the name talented, that is, one who has talents, one who is rich. Of course the meaning of talented passed from the material form and from wealth into the spiritual, which is why today we call a spiritual gift a talent, and we call talented one who has many spiritual gifts.

But why are the spiritual gifts called talents? Because, just as the value of a talent was great, far more so if the talent were of gold, so too a gift is very precious, for the one who has it, that gift, whatever the gift may be.

So here the question is, since we will not of course analyze the parable, the question is how we can know, how each of us can understand and know which is the talent, or the talents, that God has given us to work with.

That is, what talents do I have? You know that the word talent, listen, listen, listen, look here. Once upon a time the word talent decided to take a journey to Europe. It took the train, or if you like it also took the airplane, and went off to Europe.

It sat down there, it settled in comfortably, this word was used by the foreigners. And at some point it decided to return back again, this word, the word. And now the word returned no longer under the name talanton, but under the name talento.

But talento is a translation of talent, in English at least, or talent in French, of the Greek, the most Greek word, which means talanton. You see, today we say this man has talento; we ought to say this man has talanton. And don't go far afield: once the stool, the stool, the stool, this thing we sit on, the stool, in antiquity they called it skimpous.

Skimpous, of the skimpous. This word too went off to Europe, they made it into skampo, and it came back as skampo. And today we do not say skamni, which is the modern Greek form of the word skimpous, but it is skampo. Why should I say skampo and not say, most beautifully, skamni? If I do not say skimpous, you see what happens to us. And up to a point it is natural for words to travel about like this. But if they become many, then we lose our language, and these are unacceptable things. So, the point is how I can have knowledge of these talents that God has given me. The talents, children, refer also to the body; that is, there are bodily talents, there are intellectual, or rather psychic and spiritual ones.

The bodily talents are good health, strong legs, strong hands, strong eyes. If, for example, you have strong legs, could you not most beautifully serve some people because you have strong legs?

If you have good health, couldn't you help some people precisely because you have good health? Then we have the gifts of the soul. What are the gifts of the soul? I'm not saying spiritual, I'm saying gifts of the soul. First of all there is the intellect, having a sharp mind. When your mind is very quick, you're clever, your mind is keen, with that keen mind of yours, can't you really help other people? And if you're an intellectual, can't you write good things, can't you translate good things, say from the ancient language into the modern, or take a patristic text and translate it, so that others too who don't understand much can read it?

They weren't educated, their minds aren't sharp, take it however you like. So these are the intellectual gifts, the talents, the intellectual ones, by which you can become a writer, become a scholar, become a speaker, whatever you want.

Then there are the emotional gifts, which are still gifts of the soul. The emotional gifts are there when, within yourself, you carry, moderately developed, a compassion for your fellow man. That is how you choose, let us say, the calling of a nurse, or of a doctor, man or woman, or other professions that have a social character and that need heart. When a doctor or a nurse, you know, has heart, has that emotional sensitivity, that is a very beautiful thing. You know how they handle the sick person, how they take hold of him, with the tips of their fingers, with their very fingertips, we say, so that he will not feel any pain. The one who has no heart barges into everything; he might say to you, come, show me what you have, you have cancer and you are going to die, and very soon at that, and that person will die the very moment he hears it.

But when he has a heart, feeling, he can of course tell you that there is something very serious in the illness, yet he won't kill you with an abrupt manner, and so on. Then we have the volitional gifts, those that concern the will: the one who has persistence, patient endurance, to make something with persistence, so that we say, how did you manage it? He persists because he has the gift of persistence, of patient endurance, and so on. So we have the gifts of the intellect, the emotional ones, the volitional ones. These cover the whole realm of what we would call the gifts of the soul in man.

We spoke of the bodily ones, we spoke of the ones of the soul. Now there are the spiritual ones. The spiritual gifts are not in relation to the spirit of man, but in relation to the Holy Spirit. They are the gifts that the Spirit of God gives, and which of course are extraordinary gifts, which one receives through continual abiding in the Church, Pentecost.

The Holy Spirit who abides; and we receive the Spirit of God through our Baptism, and the gifts of the Holy Spirit we receive through Chrismation. And now these are the spiritual marks, which are many.

That one may be able to discern, for instance, the discernment of spirits which the Apostle Paul speaks of. The discernment, to say that this is counterfeit, this is genuine. Something the others don't see. The gift of healings and many others, the prophetic gift and many, many, many others.

The interpretation of the Scriptures: do you think the interpretation of the Scriptures is an easy thing? It is not easy, because if it were easy we wouldn't have the heretics, for they do not have the Spirit of God, since if they had the Spirit of God they would never interpret in a heretical way, and so on.

So we can distinguish what gifts God has given us. At some point we must discover these gifts, by making an effort. If we see that it isn't within us, we let it go. But if we see that it is there, we cultivate it, just as it is with the quarries: we walk over the top, we see earth, and underneath there may be a source of wealth, there may be gold, there may be silver, there may be oil, there may be marble, there may be precious things.

You have to dig in order to find them. In the same way one can see what gifts he has, and he must cultivate them in such a way that, first, God is glorified; second, he himself is saved; and third, the other people, who are members of the Church, are saved.

So much for this question.

Let us go to another question. Again I will tell you, I will plead with you: this one of course is very well written, but one further down is very badly written. I've had a terrible time figuring out what it wants to say. Clear letters, clear.

And paper well cut, not frayed. I've told you this before; it is a matter of order, it is a matter of respect, first and foremost toward yourselves. And besides, when we write clear letters, everyone reads them gladly. If they don't read them gladly, it is to our own detriment.

If you write exams and you have bad handwriting, then the teacher will get tired of it and will throw you a grade lower than what you deserve, because he got tired, because he can't make out the letters. So it is to our advantage to have good handwriting, fine penmanship. The late and lamented calligraphy, oh my, how beautiful calligraphy was.

But in any case, when we write good letters, the other person reads them gladly. And it is in our favor also to write cleanly, that is clearly, not dirty, no smudges, no crossings-out, clean, everything will be clean.

If we are at home, we can jot something down roughly somewhere and then write it out cleanly on a paper that we will hand in. I would say it is not a luxury; in our day it is very common. You can even use a typewriter. A typewriter isn't expensive; you can have it at home and type whatever you need on it. They are clean, beautiful letters, and there too we will mind the spacing of the lines and so on, so that everything is beautiful, legible, clean. Now then, a question says: what voice of the world did the Saints not heed, and what are the sinful things of the world that the Saints sacrificed? Now, what voice of the world they did not heed. Children, the voice of the world is the very voice of the world. The world itself, which is likened to the Sirens of Odysseus.

When these Sirens come out, you know what the Sirens were, mythical figures, figures, women, on some let's say mythical island, who sang very beautifully and drew in the passersby with their ships, and there these Sirens would do them harm, these dreadful Sirens. So, Sirens, the voices of the Sirens, are the world. When it tells you, they publish, let's say, all sorts of announcements, invitations: we'll have a dance, we'll have a wonderful time, an entertainment, an excursion, this, that. All these are invitations, they are the voices of the world, and they summon us. The Saints closed their ears to the voices of the world; this is well known.

And further, children, there is the devil, who gilds these voices, who comes and reinforces these voices of the world; and the devil uses the world, for according to the Evangelist John, the whole world, the whole, lies in the evil one, it lies within the evil ones, within the demons. The world, mind you, the world is an instrument of Satan, and the devil, through the world, puts forward those well-known three temptations of Christ, the temptations that he offered to Christ as well.

You know which they are. The first temptation is the temptation of the pleasures. Let the stones become loaves of bread. He didn't say, let the stone become a loaf. The stones. So as not to go too far into it, for this is a large subject, they are the pleasures. It is the temptation of the pleasures.

of all the pleasures, that is, whatever excites the nervous system, from immorality to gluttony and greed of the belly, that is, those who say, I wouldn't want to eat a lot, but I want it choice, and they go and pay fabulous sums many times over just to go and eat these choice things.

So these are the pleasures of the throat and the belly, of the sexual instinct; and there are also the pleasures of the cigarette, the pleasures of drugs. Everything that excites the nervous system, because pleasure excites the nervous system. That is the first temptation. The second temptation is when the devil said to Christ, 'I will give you all the riches of the kingdoms.' This, my children, is the temptation of wealth, that is, of the love of money, of the love of riches; and you know how much people love money. And the third temptation is the temptation of pride, or of vainglory. When the devil told Christ to throw himself down from the pinnacle of the temple, he set him up there, saying, people will see, they will marvel at you.

And in a very quick and easy way you will win your Messianic cause. If you are the Son of God. Because that is where the devil is driving, most cunningly: If you are the Son of God, since you heard that at your Baptism, if you are... In any case, the point is these three temptations. If someone closes his ears to these three temptations and struggles, then of course this is nothing other than what he says next: what did people sacrifice, the Saints? Well, they sacrificed these very things. I do not want anything beyond what I already want; I do not want to become rich; what I have is enough for me. Give a command, Paul says, to the rich of this present age, Paul says to Timothy, that he should command those who are now rich, what?

Not to seek to grow rich, because those who seek to grow rich pierce themselves with many sorrows, they nail themselves with many sorrows. If great poverty has its sorrows, great wealth too has its sorrows. That is why the wise Sirach said, 'Lord, make me neither rich nor poor, for if you make me rich I will forget you, and if you make me poor I will grow resentful. But grant that I have enough to get by.' Still, my children, the Saints do indeed sacrifice all these things, though I would say, why should it be a sacrifice? In reality it is the right positioning of a person in this world. One earns money, money, money, and then he dies. And what does he take out with him afterward? Yesterday I was reading about a certain man.

A certain man. Indeed, I had gone to Athens two years ago, as I recall, and as we were passing along a street, there was a very rich man, very rich, exceedingly rich; he was a bank director, very rich, a bank governor — let me not say his name — and there are streets named after him, and much wealth.

He built many houses. He had come from Alexandria, and he made one house, so they say, in Egyptian style, one in Greek, one in Arab, and one in Gothic, all around, houses of that sort. And as we were passing by, they had also built a lovely little church there. Orlandos was the one who built it, and Kontoglou decorated it. And as we were passing, I saw that they had the gate of the courtyard wall standing open, and he says, what are you working on there? He says, we're working on, that is, we're tending the grave of so-and-so, he has died. And I said, well, what did you expect, of course he was going to die, he was going to die. And what came of it all? Do you remember what Abba Saint Sisoes said when he looked upon the tomb of Alexander the Great? It's shown in the frescoes too: he clasps the fingers of his hands together and says, Alexander, here is where you are now, inside a tomb,

Here you are. This is how one fights vainglory, pride, and so on and so forth. In all this you have nothing to sacrifice; you simply position yourself rightly. And when you live according to the Gospel you position yourself rightly. But here the question is, what did they sacrifice? I will tell you what one can sacrifice: lawful enjoyments and situations — lawful ones that are not sinful.

He means, for instance, that the Apostle Paul had the right not to work, not to labor, because the Lord said, 'the worker is worthy of his wage'; since you are working in my service, you will be fed from what the faithful give you — the Lord says this.

The Apostle Paul does not make use of this right, and what does he do? Of course, many times he accepted the contributions of Christians. But when he went somewhere, his first task was to find some work; he did manual labor, and he shows his calloused hands to the priests of Ephesus when he called them to come to Miletus.

Because they had no time — they had to be quickly in Jerusalem, they had to be there for Pentecost — he says to them, 'I coveted no one's silver or gold or clothing. From you I took nothing, nor do I wish to take anything; rather, these hands ministered to my needs.' And he shows them his hands.

My own needs and the needs of my fellow workers. He had the right to receive; it is not a sin. Yet he sacrifices this right of his — here we can speak of sacrifice — he sacrifices it because he wants to present the Gospel with even greater, dazzling splendor.

'Giving no occasion for stumbling in anything', so that the ministry might not be blamed, so that we might not give even the slightest cause for the ministry of the Gospel to be accused. Or further, to sacrifice even his basic comfort and all these things — these things are a sacrifice, they are a sacrifice.

Or further, to remain without possessions: he has no right to hold some kind of surplus property, but remains without possessions — this is a sacrifice. Or further, he has the right to marry and have children, yet he does not marry, for the sake of the Gospel — what is that? It is a sacrifice.

So much, then, for how the people of God stand before the world. A second question: How can we decide and act according to the will of God and love toward our neighbor?

I would like to tell you that many times the wording, not only here but in other questions too, is such that it gives the impression that we ought to give a 'retseta' — retseta means a recipe; it is a foreign word, used by the medical world, and perhaps still today.

A recipe on the basis of which we will make something. Just as you take a recipe from your girlfriend. From your girlfriend, from the girl's friend. How they make the must-cookies.

Things are not like that. Things are not like that. Because many times we want to achieve something. How does it happen, it asks, how can we decide? Well, how does it happen? What am I supposed to do for you? Should I go inside you, should I work the energy within you, within your heart — how can we decide?

It is enough that you want it; that is the answer. It is enough that you want it. We want to achieve something in a magical way, with a recipe. As I keep telling you, I have noticed this in the wording of many questions. Please, take this element out — that in some magical or mechanistic way, or by following a recipe, we are supposed to achieve something.

No. And do you know why? Because deep down we want to overcome our own will, our own free choice, which would not want to attain something. It says no. Something else says yes, and now in some magical way we are supposed to accommodate our free choice. It does not work that way. So, my children, not only regarding what we are asking, but regarding anything — pay attention, it is the will. You want it; if you want it, you achieve everything.

How can we decide? Well, how does it happen? If you want it, if you want it. And to act according to the will of God and love toward our neighbor. Saint Symeon the New Theologian says: If you want, within twenty-four hours you become a saint, if you want. And what is astonishing is that this experience of his — forgive me, what he writes — is his own experience, from when he first began to live the spiritual life. There are two problems. There are two problems. The one problem is how I am to bring myself to want. And the second problem is how I am to maintain what I attained and wanted to attain. I can become a saint in twenty-four hours. Without doubt. Without doubt. One can even reach the point of having not a single evil thought among the logismoi, the intrusive thoughts. For twenty-four hours.

But the second twenty-four hours, the third, the thousandth twenty-four hours of the year, after ten years — that, then, is the matter of maintenance and growth. So I can become a saint at once, but I must maintain it and increase it.

And this 'I maintain and I increase' is achieved only through what we call ascesis, the ascetic discipline; that is why ascesis comes in, children. Otherwise I achieve nothing. I can, let's say, go without eating for twenty-four hours. I'll say, I didn't eat, I fasted.

Yes, but what about the next twenty-four hours? And how can I eat very, very little, the way some people do? Look, very little. It simply takes ascetic discipline. So for all of these things, as we said, ascesis is needed. And then there is prayer. If you want something, ask for it with all the strength of your soul.

Plead with God, and He will help you obtain it. Notice something. It strikes you that, although Canaan was called the land of the Promise, the land of the Promise, and God said to Abraham, I will give this land, notice, to his descendants.

When the Hebrews first appeared there at the Jordan River, did the land become theirs automatically? Because the land was inhabited by many peoples. Many peoples. Did they conquer it just like that, as if by magic, the way Jericho fell? No, they fought wars.

You know that three hundred years, four hundred years later, Jerusalem was conquered, which the Jebusites held; Jerusalem was not built by the Hebrews. And David won Jerusalem. Someone will say, but sir, you said that this land is ours, yet here we have to do so much to conquer it.

And who told you, God will say, that you would not have to offer your own toil? I told you that I am giving it to you, but your toil will play its part. However much toil you put in, if I do not give it to you, you will not obtain it.

So then God says, very well. I told you: think of it as your own, and you will win it through warfare, through struggle, that is. Did you catch that? And one more thing. Saint Symeon the New Theologian had bought the book of Saint Mark the Ascetic. Back in those days there was a saying, and it became proverbial: Sell, it says, sell everything and buy Mark.

Sell what you have and buy Mark. Well now, can you believe that, next only to Holy Scripture, the book Saint Symeon studied was Saint Mark? Today we read countless books and get nothing out of them.

Why? Because we do not read correctly. You can read only one book and achieve a great many things. Why? Because ascesis and attentive observation are missing. And here there is a kind of magic at work; we think that through much study we will succeed, but we will achieve nothing.

Because we do not single out those things which we are meant to achieve. So much, then, for this question as well.

Μια πρώτη απορία. Ξέρω, λέγει η απορία αυτή, ότι οι άνθρωποι των σπηλαίων δεν μιλούσαν παρά μόνον έβγαζαν άναρθρες κραυγές και έκαναν διάφορες χειρονομίες, ανάλογες με αυτό που ήθελαν να εκφράσουν. Όμως, στην Παλαιά Διαθήκη βλέπουμε ότι οι άνθρωποι από πολύ παλιά μπορούσαν να μιλούν και να συνεννοούνται. Πώς μπορούν να συμφωνήσουν αυτά τα δύο;

Μάλιστα. Βέβαια, μην ξεχνάμε παιδιά, ότι το βιβλίο της Αγίας Γραφής δεν είναι παρά η Αποκάλυψη του Θεού για πράγματα που ο άνθρωπος δεν θα μπορούσε να γνωρίζει. Όπως είναι και το παρελθόν. Μας αποκαλύπτει ο Θεός ποιος έκανε τη δημιουργία, διότι κατά την κατασκευή της δεν ήταν κανείς παρών. Όπως μας πληροφορεί ο Θεός και πώς έγινε ο άνθρωπος, να γνωρίζει την καταγωγή του και να γνωρίζει ότι τον έκανε ο Θεός.

Τώρα, ο άνθρωπος που είναι μέσα στον χώρο της Αγίας Γραφής έχει αυτές τις απαντήσεις. Αν αρνηθεί να είναι εις τον χώρον της Αγίας Γραφής και θα ήθελε να βρεθεί σε άλλους χώρους, τότε βεβαίως αγνοεί. Βέβαια η επιστήμη, θα λέγαμε, έχει και μια στιγμή την αρχή να μην λαμβάνει τίποτα υπόψη ως γνωστόν εκ των προτέρων.

Αλλά θα ήθελε με όργανο τη λογική και το πείραμα, την παρατήρηση και το πείραμα, να βγάλει τα συμπεράσματά της.

Βέβαια η Αγία Γραφή δεν εμποδίζει το να μελετήσουμε τη φύση κατ' επιστήμη. Της είναι αρκετό ότι η φύση έγινε από τον Θεό. Αν με αυτό το δεδομένο, που δεν έρχεται σε αντίθεση με την επιστήμη, ξεκινήσεις να ερευνήσεις με τη λογική σου και με το πείραμα,

τότε δεν υπάρχει τίποτα το αξιοκατάκριτον, το μεμπτόν. Αλλά μέσα στην επιστήμη επεκράτησαν διάφορες θεωρίες. Αυτές οι θεωρίες ως επί το πλείστον, όχι όλες, είναι οι υλιστικές. Διότι ήδη από τον περασμένον αιώνα επεκράτησαν πολλές τέτοιες υλιστικές αντιλήψεις.

Το περίεργο είναι ότι εν ονόματι της επιστήμης εισάγονται αυτές οι υλιστικές αντιλήψεις, ενώ δεν είναι παρά βασισμένες σε ένα πιστεύω και τίποτε άλλο. Όπως, επί παραδείγματι, πιστεύει ο υλιστής ότι η ύλη υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει.

Ενθυμηθείτε, στα θέματα περί υλισμού, πώς μιλήσαμε φέτος. Αυτό είναι μια δογματική όμως, ένας δογματισμός καλύτερα. Διότι μπορείς να αποδείξεις ότι η ύλη υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει; Αυτό που το παίρνεις εσύ ως δεδομένο είναι ζητούμενο.

Δεν μπορείς συνεπώς να λες ότι αυτό που παίρνεις είναι μια επιστημονική αλήθεια. Έχουμε λοιπόν πολλές τέτοιες θεωρίες, θα λέγαμε βάσεις, για να μπορεί ο άνθρωπος να στηρίξει μερικά πράγματα, και δυστυχώς είναι και ο υλισμός. Τα συμπεράσματά του είναι εσφαλμένα. Δεν μπορεί κανείς να πει ότι θα στηρίζομαι πάνω σε δογματικά δεδομένα, κατά δογματικόν τρόπον, σε δεδομένα όπως είναι η αιωνιότητα της ύλης, για να βγάζω συμπεράσματα. Αυτό δεν είναι επιστήμη. Προσέξτε, αυτό δεν είναι επιστήμη. Είναι δογματισμός.

Όπως η Θεωρία της Εξελίξεως, παιδιά, είναι ένας δογματισμός, όπως η Αυτόματος Γένεσις, ότι ο άνθρωπος έγινε από την νεκρά ύλη, μετά, Αυτόματος Γένεσις, μετά ότι έτυχε Εξελίξεως, η Θεωρία της Εξελίξεως, κλπ. Αυτά δεν είναι επιστημονικές αλήθειες. Προσέξτε, δεν είναι επιστημονικές αλήθειες. Το δυστύχημα είναι ότι αυτά λέγονται σαν επιστημονικές αλήθειες. Είναι ψέμα.

Ανάμεσα λοιπόν σε αυτά τα ψέματα, θεωρίες, είναι και ότι ο άνθρωπος απαρχής, αφού κατάγεται από ζώα, να μην έχει τον έναρθρον λόγον, και να βγάζει άναρθρες κραυγές όπως ακριβώς θα βγάζει ένα σκυλί, μια γάτα.

Αλλά είναι έτσι, δεν ξέρω πότε θα φτάσει η επιστήμη να πει το διαφορετικό, κι αν θα φτάσει. Για τον πιστό ενδιαφέρει τούτο, ότι η Αγία Γραφή μας λέγει ότι ο άνθρωπος είναι δημιούργημα του Θεού, κατ' εικόνα Θεού, και είχε προσόντα τα οποία ήσαν απαρχής εκείνα που βρίσκουμε σήμερα σε έναν άνθρωπο, και αν θέλετε να είμαι ακριβέστερος, προσόντα τα οποία είχαν την έκφρασή τους σε πολύ καλύτερο και μεγαλύτερο βαθμό.

Δηλαδή συγκεκριμένα, ο άνθρωπος ομιλεί, ο Αδάμ ομιλεί, έχει έναρθρον λόγον, απόδειξις ότι όταν ο Θεός του φέρει τα ζώα για να του τα δείξει, ο Αδάμ έχει την ικανότητα να κατασκευάζει λέξεις, ονόματα. Όνομα, σημαίνει έχω την δυνατότητα και να σκέφτομαι, δηλαδή να δημιουργώ έννοιες και μια έννοια να την εκφράζουμε με μια λέξη.

Έχει συνεπώς λογική και την ικανότητα να την εκφράζει τη λογική του, όπως ακόμα, αφού έχουμε τη λέξη, έχει τον έναρθρο λόγο, δηλαδή δύναται να ομιλεί. Αυτά είναι απαρχής. Μάλιστα, θεωρείται ο Αδάμ ότι είναι πρότυπον ανθρώπου και αυτό το πρότυπον του ανθρώπου έπεσε, ξέπεσε και φτάσαμε σε μια παρακμή του ανθρωπίνου γένους.

Ότι μπορεί να βρούμε αγριανθρώπους σε βαθμό απελπιστικό, είναι γιατί ο άνθρωπος αγρίεψε. Όχι ότι μέσα του δεν έχει όλα εκείνα τα προσόντα που κάτω από ευνοϊκές συνθήκες δεν θα μπορούσε να τα εκφράσει.

Έχει, αλλά δεν είχε τις συνθήκες. Δηλαδή όταν κάποιον άνθρωπο τον αφήσετε να μεγαλώσει στο δάσος μόνο του, δεν θα μάθει να ομιλεί. Δεν σημαίνει με αυτό ότι δεν έχει την δυνατότητα να ομιλεί, δεν έμαθε να ομιλεί.

Έτσι ο άνθρωπος υπέστη μάλλον εκφυλισμό, για να το καταλάβετε, ο Αδάμ είχε το προφητικό χάρισμα. Όταν είπε στην Εύα ότι είναι σάρκα από τη σάρκα του και ότι εφεξής θα υπάρχει το σχήμα του γάμου και λοιπά και λοιπά.

Και ακόμα, αν θέλετε να έχετε μια εικόνα ποιος ήταν ο Αδάμ, ξέρετε ποιο πρόσωπο έχουμε που είναι ο παλαιός Αδάμ πριν πέσει; Ο Ιησούς Χριστός. Ο Ιησούς Χριστός είναι ο παλαιός Αδάμ πριν πέσει. Καταλαβαίνετε πόσο υψηλότερος είναι ο Ιησούς Χριστός έναντι ημών, έναντι μας. Σημαίνει πόσο χαμηλά πέσαμε. Δεν έχουμε λοιπόν μιαν εξέλιξη από τα κατώτερα στα ανώτερα. Αντιθέτως έχουμε μιαν παρακμή στην ανθρωπίνη προσωπικότητα, ένεκα του ότι ο άνθρωπος δεν επρόσεξε τον εαυτό του.

Έτσι, ένας που σέβεται τον εαυτό του πιστός άνθρωπος, δεν θα δεχτεί αναμφισβήτητα τα δεδομένα αυτά, τα οποία εν πολλοίς είναι εσφαλμένα της επιστήμης, σας εξήγησα. Αλλά θα δεχτεί αυτό που λέγει ο Λόγος του Θεού.

Και αν κάποτε η επιστήμη το βρει, τόσο το καλύτερο. Αν δεν το βρει, δεν το βρει, τον πιστόν άνθρωπο δεν τον ενδιαφέρει τι θα πει η επιστήμη με όλα αυτά τα οποία λέγει. Αυτά με αυτή παιδιά την απορία.

Μια άλλη απορία λέει το εξής.

Έχει κάποια συμβολή η αλλαγή της ζώνης του διακόνου κατά την ώρα που λέγεται το Πάτερ Ημών στη Θεία Λειτουργία και ανέπια;

Όπως είναι γνωστό ότι αυτό, το ωράριον όπως λέγεται, δεν είναι παρά ένα σύμβολον διακονίας. Έτσι, προκειμένου να διακονήσει, διότι με το Πάτερ Ημών, είναι απέξω ο διάκονος, με την εκφώνηση του Πάτερ Ημών.

Ήδη ετοιμαζόμαστε να διακονήσουμε επί της Αγίας Τραπέζης. Διακονεί και ο ιερεύς, δηλαδή τελεί ο ιερεύς, διακονεί ο διάκονος και βάζει αυτό το σχήμα, αλλάζει το σχήμα για να δείξει ότι ήδη θα διακονήσει επί της Αγίας Τραπέζης στο Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας.

Δεν θα επιτελέσει, δεν επιτελεί ο διάκονος, επιτελεί ο ιερεύς, αλλά διακονεί όμως ο διάκονος, ως σχήμα διακονίας. Αυτά και για αυτήν την απορία.

Μια άλλη απορία λέγει. Μπορείτε να μου πείτε εφόσον ο Θεός είναι παντοδύναμος, δεν μπορούσε να κάνει την Εύα ώστε να αρνηθεί το μήλο που της έδωσε ο διάβολος; Καταρχάς θα ήθελα να σας πω ότι δεν πρόκειται περί μήλου, ούτε περί μηλιάς.

Η Αγία Γραφή δεν μας αναφέρει αν είναι το μήλο ή μηλιά, εκεί που ενεφανίστη ο διάβολος και που είπε ο Θεός. Δεν θα δοκιμάσετε από τον καρπόν αυτόν, λέει απλώς τον καρπόν αυτόν, δεν θα έχει καμία σημασία τι καρπός θα είναι το αυτός.

Ο καρπός δεν είχε τίποτε το δηλητηριώδες, ήταν απλώς η εντολή, το καλό ή το κακό θα έβγαινε από την τήρηση της εντολής. Όταν όμως, εδώ λέει ότι θα μπορούσε να αρνηθεί η Εύα, να κάνει την Εύα να αρνηθεί, μα γιατί να την κάνει να αρνηθεί;

Ο Θεός έβαλε, έβαλε μια άσκηση, αν ερωτήσετε γιατί έβαλε την άσκηση θα σας απαντήσω, διότι με τον τρόπον αυτόν ήθελε να κάνει τον άνθρωπο να συνειδητοποιήσει την ελευθερία του. Και συνεπώς, η αγιότητα που θα αποκτούσε και θα εσταθεροποιείτο η αγιότητά του, όπως εσταθεροποιήθηκε και στους Αγίους Αγγέλους.

Θα εσταθεροποιείτο η αγιότητά του και αυτή η αγιότητά του θα ήταν καρπός της δικής του ελευθερίας. Ναι, μπορούσα να το κάνω, αλλά δεν το έκανα, και έτσι αγιώνεται, σταθεροποιείται η αγιότητα. Αλλά πότε μπορούμε να μιλάμε για αρετή; Όταν μία πράξη γίνεται ελεύθερα.

Όταν δεν υπάρχει το υπόβαθρον, η προϋπόθεση της ελευθερίας, δεν μπορούμε να μιλάμε για αρετή, έτσι; Βεβαίως μπορούσε να εμποδίσει ο Θεός την Εύα. Αλλά δεν εμφανίζεται παρά μόνο μετά από την επιτέλεση του κακού.

Διότι εάν ενεφανίζετο ο Θεός προ του κακού, τότε δεν θα ήταν ελεύθερος ο άνθρωπος. Και όταν θα του έλεγε, ε, στάσου, μην το κάνεις αυτό, τότε απλούστατα ο άνθρωπος δεν θα επιτελούσε ποτέ εν ελευθερία την αρετή.

Και είναι περίεργο πράγμα, υπάρχουν δύο αντιφατικές απορίες στους ανθρώπους μας, όχι σε εσάς τα παιδιά, και στους μεγάλους. Η μία είναι, γιατί μας άφησε ο Θεός ελευθέρους, έχω μία απορία για τους μεγάλους για αύριο, έτσι με τον τρόπο αυτόν λέει θα γέμιζε η Βασιλεία του Θεού.

Εάν δεν μας άφηνε ελευθέρους ο Θεός, γιατί θα κάνουμε πάντα το καλό. Και η άλλη απορία είναι η αγανάκτηση, γιατί ο Θεός δεν μας έκανε ελευθέρους. Δηλαδή υπάρχει αντίληψη ότι ο Θεός δεν μας έχει ελευθέρους και μας δεσμεύει. Ούτε το ένα ή μάλλον το δεύτερο αυτό δεν είναι σωστό. Δεν μας δεσμεύει. Ο άνθρωπος είναι ελεύθερος και έτσι δεν μπορεί κανείς εν ονόματι της ελευθερίας αυτής να πει.

Ότι εγώ δεν θα τηρήσω τις εντολές του Θεού ή θα τις τηρήσω. Είναι ένα θέμα που πρέπει ο ίδιος ο άνθρωπος, μέσα στην ελευθερία του, να καταλάβει τι πρέπει να κάνει. Λέει ο Απόστολος Παύλος, και σας το έχω πει πολλές φορές και είναι μια σωστή θέση περί ελευθερίας.

Πάντα μοι έξεστιν, αλλ' ου πάντα συμφέρει. Όλα μου επιτρέπονται, αλλά όλα δεν με συμφέρουν. Μπορούσε λοιπόν, μπορούσαν οι πρωτόπλαστοι να παραβούν την εντολή. Ήσαν ελεύθεροι, αλλά δεν τους συνέφερε αυτό, δεν σκέφτηκαν οι πρωτόπλαστοι ότι αυτό δεν τους συνέφερε, δεν το ξέραν, σαφώς το εγνώριζαν, σαφώς, διότι ο Θεός τους είπε, εν ημέρα φάγητε, θανάτω αποθανείσθε, θα πεθάνετε.

Πάντως όπως και έχει το πράγμα, το θέμα είναι ότι δεν μπορούσε, δεν ήθελε ο Θεός να εμποδίσει. Διότι ο ίδιος δίνει την ελευθερία και διότι η αρετή είναι βασισμένη, θεμελιωμένη επάνω στην ελευθερία. Κάνε καλή χρήση της ελευθερίας και θα γίνεις Άγιος.

Εάν δεν κάνεις καλή χρήση έχεις κόλαση. Ή, αν έπρεπε να μην έχεις ελευθερία και να ήσουν Άγιος, δεν θα μπορούσες να λεγόσουν Άγιος, γιατί η αγιότητα αρετή είναι και προϋποθέτει την ελευθερία.

Μια δεύτερη απορία λέει, μια παρακάτω στη γεωχαρτή εννοώ, από τη μια μεριά η θρησκεία λέει, οφθαλμόν αντί οφθαλμού, είναι οφθαλμόν αντί οφθαλμού, τώρα βέβαια τέλος πάμε. Και από την άλλη, αν κάποιος έρθει και σε χτυπήσει από το ένα μάγουλο, εσύ γύρνα και από το άλλο.

Πώς συμβιβάζονται αυτά τα δύο; Εμείς σήμερα ποιο πρέπει να τηρούμε; Μάλιστα. Αυτό έχει μία ιστορική θα λέγαμε τοποθέτηση, οφθαλμόν αντί οφθαλμού στην Παλαιά Διαθήκη. Το άλλο, αν κάποιος σε ραπίσει στο ένα σου μάγουλο, ραπίζω θα πει χαστουκίζω.

Γύρνα και το άλλο, δηλαδή δείξε μία, θα λέγαμε, παθητικότητα. Βεβαίως δεν είναι παθητικότητα αυτό, είναι ένας φοβερά μεγάλος δυναμισμός. Έχεις τη δύναμη να γυρίσεις και το άλλο σου μάγουλο. Δεν είναι λοιπόν παθητικότητα αυτό, είναι δυναμικότητα. Ας είναι. Ποιο είναι το σωστό; Και τα δυο είναι σωστά.

Όταν ο Θεός θέλει να παιδαγωγήσει τον άνθρωπο, από αγριάνθρωπο τρόπον τινά στα ήθη του, να τον κάνει, να φτάσει στο τελευταίο, δηλαδή να γυρίσει και το άλλο μάγουλο. Όταν οι Εβραίοι έμειναν 430 χρόνια στην Αίγυπτο, αγρίεψαν, δηλαδή τι θα πει αγρίεψαν, δεν ήταν θα λέγαμε στο ήθος τα παιδιά του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ

Περίπου είχαν ξεχάσει τον αληθινό Θεό, περίπου, δηλαδή ήσαν, κατάντησαν δούλοι των Αιγυπτίων κλπ. Ο λαός αυτός, αφού είχε μια αγριότητα, είχε και το θέμα της αυτοδικίας. Τι θα πει αυτοδικία; Δεν θα σε πάω στο δικαστήριο, θα ξεκαθαρίσω μόνος μου το δίκιο μου, ακούστε, θα ξεκαθαρίσω μόνος μου το δίκιο μου.

Έτσι, αν υποτεθεί ότι εσύ μου έβγαλες το ένα μάτι, εγώ σου επιτίθεμαι και σε σκοτώνω ολότελα Ο Θεός για να περιορίσει αυτήν την αυτοδικία και για να περιορίσει το να μην κάνεις κάτι χειρότερο από εκείνο το οποίο ο άλλος σου έκανε Μένεις στο λεγόμενο ίσον, δηλαδή εάν σου έβγαλε το μάτι θα του βγάλεις και εσύ το μάτι, αλλά εν δικαστηρίω Θα πας στο δικαστήριο, δεν θα κάνεις αυτοδικία, θα πας στο δικαστήριο, θα του κάνεις μήνυση και το δικαστήριο τότε θα του βγάλει το μάτι εκείνο που σου έβγαλε και ο άλλος, δηλαδή το αριστερό, το αριστερό να του βγάλει και αυτός.

Αυτό θα πει οφθαλμόν αντί οφθαλμού και δόντι αντί δοντιού και ούτω καθεξής. Όπως αν κάποιον χωρίς λόγο τον φόνευες, θα είχες αντιμετωπίσει την εκτέλεση των φόνων. Αλλά αυτό γιατί; Διότι έπρεπε να δημιουργηθεί μία παιδαγωγία στο θέμα του ήθους. Από μηδέν έπρεπε να ανεβεί ο άνθρωπος σε κάποιο επίπεδο. Διότι το να εδίδετο σε αυτούς τους ανθρώπους, εκεί πέρα στο Σινά, να εδίδετο ο νόμος της Καινής Διαθήκης, θα ήταν να καταλάβει το πράγμα, να συγχωρήσω τον εχθρό μου, τι λες, αστειεύεσαι;

Έπρεπε λοιπόν να ωριμάσει ο λαός αυτός κάπως την ηθική Και κατόπιν θα έπαιρνε τον τέλειο νόμο Γι' αυτό λέγει ο Απόστολος Παύλος ότι η Παλαιά Διαθήκη στο σημείο αυτό είναι παιδαγωγός εις Χριστόν Έρχεται να σε παιδαγωγήσει, να ανεβείς μερικά γράδα, μερικούς βαθμούς, μερικά σκαλοπάτια Για να μπορείς να δεχθείς τη διδασκαλία του Χριστού που λέγει αγαπάτε τους εχθρούς σας κτλ Δεν είναι λοιπόν παρά μία ηθική, προσέξτε με, παροδικού χαρακτήρος. Δεν θα μείνω μέσα σε αυτή, εμείς είμεθα χριστιανοί.

Αλλά σήμερα δυστυχώς έχουμε πάλι αγριέψει, ώστε αν κάποιος σε αδικεί σε κάτι, να αναγκαστείς κάποτε όταν δεν καταλαβαίνει, του λες συγχώρεσέ τον, τι λέω να τον συγχωρήσω, σε παρακαλώ συγχώρεσέ τον, δεν είναι τίποτα.

Όχι, τότε μπορεί να πάει στο δικαστήριο και να ζητήσει την τιμωρία του ανθρώπου που του έκανε κακό Αλλά πόσα τιμωρία, όσοι κρίνουν το δικαστήριο Έτσι βλέπετε ότι πάρα πολλές φορές εμείς οι χριστιανοί, ενώ θα έπρεπε να πολιτευόμεθα με τον νόμο της Καινής Διαθήκης, των τέλειων νόμων Πολιτευόμεθα δυστυχώς με τον νόμο της Παλαιάς Διαθήκης Γιατί μέσα μας δεν έχουμε τη συγχωρητικότητα, δεν έχουμε ζήσει αυτό το ανώτερο κλίμα της πνευματικής ζωής Σκεφτείτε τότε οι Εβραίοι στην Αίγυπτο τόσα χρόνια πόσο είχαν αγριέψει και που, ας το πω έτσι, εξαναγκάζεται ο Θεός Δηλαδή παιδαγωγεί και παίρνει τα πράγματα λίγο λίγο για να βελτιώσει το λαό του

Αυτά και με αυτή την απορία Ακόμη λέγει, αν ένα μωρό πεθάνει μετά τη βάπτισή του, θα πάει στον Παράδεισο ή στην κόλαση; Γιατί να πάει στην κόλαση, αφού εβαπτίστη; Καταρχάς εβαπτίστη, και να μην εβαπτίζετο, δεν θα επήγαινε στην κόλαση, αλλά θα υφίστατο, όπως λέγεται, μια ταλαιπωρία Όπως και αν έχει το πράγμα, το θέμα είναι, πολύ παραπάνω, εάν ένα μωρό βαπτιστεί, γι' αυτό φροντίζουμε να βαπτίζουμε τα παιδιά εγκαίρως, ώστε αν πεθάνουν, να μην έχουμε εμείς οι μεγάλοι το αμάρτημα γιατί το παιδί αυτό δεν το βαφτίσαμε, να μην υποστεί εκείνο που θα υποστεί, πάντως τελικά, τελικά θα κερδίσει τη Βασιλεία του Θεού. Και λέει μια απορία που δεν ήθελα να απαντήσω γιατί πολλές φορές έχω απαντήσει,

λέει σας παρακαλώ θα μπορούσατε να μας πείτε τι ηλικία θα έχουμε όταν γίνει η Ανάσταση των νεκρών στη Δευτέρα Παρουσία. Βέβαια δεν λέει η Αγία Γραφή τι ηλικία θα έχουμε, πώς θα είμαστε, ένα τροπάρι όμως εκεί της Τυρινής, της Εβδομάδας Τυρινής, λέγει ότι θα έχουμε όλοι την ίδια ηλικία, την ηλικία του Χριστού, είναι η ηλικία της ωριμότητας.

Δηλαδή ένα νήπιο που πέθανε νήπιο δεν θα αναστηθεί νήπιο και ένας που πέθανε ηλικιωμένος και ήταν σε σωματική κατάσταση φοβερή, παράλυτος και λοιπά και λοιπά και λοιπά δεν θα αναστηθεί γέρων. Όλοι θα έχουν την ίδια ηλικία, την ηλικία των 30 ετών ή 33 ετών αν θέλετε.

Οπότε και το μωρό αυτό που θα έχει πεθάνει, θα έχει βαπτιστεί, τώρα είναι στον Παράδεισο. Όταν θα αναστηθεί, θα πάρει πλήρες σώμα μεγάλου ανθρώπου, όπως σας εξήγησα, για να ζήσει μέσα στη Βασιλεία του Θεού.

Αυτά και με αυτήν την απορία. Πάντως πρέπει να βαπτίζουμε, γι' αυτό να σας πω και σας κάτι, να το ξέρετε, να το πείτε και στους γονείς σας και τα λοιπά. Αν κάποιο παιδί κινδυνεύει, μάλιστα κάποτε μόλις γεννιέται κινδυνεύει να πεθάνει.

Το βαφτίζουμε το παιδί, όπως λέγεται αεροβάπτισμα. Γιατί όμως αεροβάπτισμα; Σαν να θεωρούμε τον αέρα μια κολυμβήθρα γεμάτη νερό. Και να μην πάρουμε από ένα ποτήρι νερό. Και να ραντίσουμε με νερό. Να ραντίσουμε με νερό, προσέξτε.

Οπότε λέμε βαπτίζεται ο δούλος του Θεού ή δούλη του Θεού τάδε, Εις το όνομα του Πατρός, Πρώτος Ραντισμός, και του Υιού, Δεύτερος Ραντισμός, και του Αγίου Πνεύματος, Τρίτος Ραντισμός. Ακόμη θα ήθελα να σας έλεγα ότι αν είναι ιερεύς, παρίσταται ιερεύς, και δεν υπάρχει βέβαια δυνατότητα κολυμβήθρας κλπ, το παιδί γεννιέται και πεθαίνει.

Ετοιμάζεται να πεθάνει, δεν μένει χρόνος, τίποτα. Τότε, εάν ο ιερεύς που παρίσταται πει, ραντίσει με νερό και πει το βαπτίζεται ο δούλος του Θεού, εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, το βάπτισμα είναι πληρέστατον και αν το παιδί ζήσει δεν ξαναβαπτίζεται.

Αν όμως δεν παρίσταται ιερεύς, τότε το παιδί ξαναβαπτίζεται. τούτο γιατί το βάπτισμα δεν επιτρέπεται να γίνει δεύτερη φορά, αλλά επειδή το ατελές και από λαϊκόν, αρκεί να είναι βαπτισμένος και ορθόδοξος χριστιανός, όμως επαναλαμβάνεται το βάπτισμα κανονικά από ιερέα.

Πάλι ερωτάμε, ερωτώμε, αν γονατίσουμε μια Κυριακή είναι κακό, αν ναι ποιο είναι το κακό; Σας έχω πει για αυτό το θέμα και πέρυσι είχαμε κάνει μια μακρά απάντηση, είχα δώσει, σας λέω μόνο τούτο, μόνο με δύο λόγια.

Το μη γονάτισμα της Κυριακής είναι το σύμβολο της Αναστάσεως των Νεκρών. Επειδή ο Χριστός ανέστη την Κυριακή, γι' αυτό και εμείς θα αναστηθούμε και μάλιστα αν θέλετε. Και η Ανάσταση των Νεκρών θα είναι ημέρα Κυριακή.

Δεν το λέγω αυθαίρετα και το εγνώριζα, αλλά και το ξαναβρήκα προχθές, είναι στη Φιλοκαλία Το λέγει ο Άγιος Πέτρος ο Δαμασκηνός, αν θυμάμαι καλά Όπως και η Πεντηκοστή, προσέξτε, λέγει, και η γέννηση του Χριστού έγινε Κυριακή, η γέννηση του Χριστού Κυριακή, η Ανάσταση Κυριακή, η Πεντηκοστή Κυριακή και η Δευτέρα του Χριστού Παρουσία θα γίνει Κυριακή Και συνεπώς, αφού θα είναι Κυριακή, τότε και η Ανάσταση των Νεκρών θα είναι ημέρα Κυριακή, διότι όταν ο Κύριος εμφανιστεί, ταυτόχρονα θα γίνει και η Ανάσταση των Νεκρών Αν με ρωτήσετε, ο Κύριος μας είπε, δεν γνωρίζουμε την ημέρα και την ώρα, δεν ξέρουμε ποια θα είναι αυτή η Κυριακή

Και όχι, δεν είναι σε αντίθεση αυτό που είπα, ότι θα είναι η Κυριακή, ξέρω, δεν το λέγω εγώ, το λέει η Εκκλησία μας Συνεπώς, έτσι, όταν δεν γονατίζουμε την Κυριακή, εκφράζομαι, σύμβολον είναι, εκφράζομαι την Ανάσταση των νεκρών Αν κάποιος γονάτισε ή γονάτιζε, δεν έκανε αμαρτία Από τη στιγμή όμως που το γνωρίζει, καλό είναι να τηρεί αυτό το σύμβολο, διότι είναι ένα σύμβολο που έχει καθιερωθεί από συνοδικές της Εκκλησίας μας πράξεις, και πατερικές και συνοδικές πράξεις Και πάλι μια απορία η οποία μοιάζει με κάτι προηγούμενο που σας είπα, σας είπα ότι ήταν για τους μεγάλους, συγγνώμη, από σας ήλθε η απορία

Στην εποχή μας η αμαρτία στον κόσμο έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις Ο Θεός από την αρχή είχε δώσει στον άνθρωπο την ελευθερία του Όμως αποδείχθηκε ότι η ελευθερία έφερε αντίθετα αποτελέσματα Αφού ο Θεός είναι ο Θεός της αγάπης και του καλού Γιατί δεν επεμβαίνει για να σώσει την κατάσταση;

Έτσι σίγουρα θα πήγαιναν πάρα πολύ στη βασιλεία του Ενώ σήμερα αυτό καταντάει ένα μακρινό όνειρο Ναι, είναι ό,τι σας απάντησα παιδιά προηγουμένως και συνεπώς δεν έχω τίποτα να προσθέσω, ότι δηλαδή ο Θεός αφήνει τον άνθρωπο ελεύθερο Ο Θεός πάντας ανθρώπους θέλει σωθήναι, λέει ο Απόστολος Παύλος, και εις επίγνωσιν αληθείας ελθείν Ο Θεός θέλει όλοι οι άνθρωποι να σωθούν, αλλά δεν θέλουν όλοι οι άνθρωποι για λογαριασμό τους να σωθούν σε βαθμό που αναγκάζεται τρόπον τινά ο Απόστολος Παύλος να πει εκείνο το φοβερόν, αλλά είναι μια διαπίστωση δυστυχώς, ου πάντων η πίστις, ότι δεν είναι για όλους τους ανθρώπους η πίστις. Υπάρχουν άνθρωποι που γέρασαν θα λέγαμε ή μεγάλωσαν μέσα στον ορθολογισμό, στην απιστία ή η ζωή τους είναι, προσέξτε μια λέξη που θα πω,

Δεν είναι δική μου, οι πατέρες τι λένε, η ζωή τους είναι χοιρώδης, δηλαδή, να το πω τώρα απλώς ελληνικά, γουρουνίσια, είναι γουρουνίσια η ζωή τους, άνθρωποι τέτοιοι, πως είναι δυνατόν ποτέ να αισθανθούν, αφού πάντα ένα γουρούνι μέσα στη λάσπη κυλιέται, πως είναι δυνατόν ποτέ να καταλάβει το γουρούνι ότι υπάρχουν και καθαροί χώροι, και αν το βάλετε σε ένα καθαρό χώρο το γουρούνι, θα αναζητήσει πάλι το βούρκο, Έτσι μοιάζουν οι άνθρωποι αυτοί, η έκφραση δεν είναι δική μου, είναι χοιρώδεις άνθρωποι. Έτσι οι πατέρες λέγουν αυτούς τους ανθρώπους Ε, δυστυχώς για αυτούς, οι άνθρωποι αυτοί δεν μπορούν ποτέ να φτάσουν στο επίπεδο της πίστεως, ου πάντων η πίστις. Έτσι, Απόστολος Παύλος, ου πάντων η πίστις

Θα μου πείτε, μπορούμε να φτάσουμε και εμείς εκεί; Ξέρω εγώ, εάν δεν προσέξουμε τη ζωή μας, ξέρω εγώ Το θέμα είναι ότι μπορούμε να φτάσουμε, και να μας φυλάξει ο Θεός Παιδιά προσέξτε, το θέμα ακόμα είναι ότι πρέπει να κάνουμε καλή χρήση της ελευθερίας μας Όλα μου επιτρέπονται, αλλά όλα δεν συμφέρουν Αυτό μην το ξεχνάτε ποτέ, πάντα μοι έξεστιν, αλλ' ου πάντα συμφέρει

Ευχαριστώ.

Και τώρα η ώρα των αποριών μας, παιδιά.

Μία απορία που τώρα την έβγαλα από το κουτί, είδατε προηγουμένως, είναι σημερινή. Λέγει, σήμερα στην Εκκλησία ακούσαμε στο Ευαγγέλιο την παραβολή των ταλάντων. Θα είχατε την καλοσύνη να μας πείτε πώς μπορεί ο καθένας μας να καταλάβει ποιο είναι το τάλαντο ή τα τάλαντα που μας έδωσε ο Θεός να εργαστούμε;

Ναι, δηλαδή, εδώ προϋποτίθεται οι γνώσεις ότι τα τάλαντα είναι ικανότητες. Οι δυνατότητες είναι τα φυσικά, τα επίκτητα χαρίσματα, όπως και εκείνα που μας δίδει το Πνεύμα του Θεού όλως εκτάκτως. Γιατί έχουμε την ιδιότητα του χριστιανού.

Αυτά βέβαια είναι τα τάλαντα. Λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος ότι είναι οι δυνατότητες που έχουμε. Γι' αυτό βλέπετε και μια άνιση κατανομή. Ο ένας παίρνει πέντε, ο άλλος δύο και ο άλλος ένα. Κατά την δύναμη, όπως λέγει η παραβολή στο κατά Ματθαίον, κατά τη δύναμη εκάστου, κατά τη δύναμη του καθενός.

Συνεπώς, είναι οι δυνατότητες αυτά που λέγονται εδώ τάλαντα. Αν με ρωτήσετε γιατί λέγονται τάλαντα, φαίνεται ότι πρόκειται περί αργυρών ταλάντων, διότι λέγει παρακάτω, εάν δεν έχει βέβαια καθολική σημασία αργύριων, που λέει το αργύριό μου όφειλε να το βάλει στην τράπεζα, λέει στον τρίτον δούλον, το αργύριό μου. Αργύριον θα πει κάτι που είναι ασημένιο, αλλά μπορούμε όμως να πούμε ότι είναι γενική ονομασία αργύριον των χρημάτων.

Δηλαδή τα χρήματά μου, οπότε δεν αποκλείεται η περίπτωση το τάλαντο να ήταν και χρυσούν. Είχαμε λοιπόν τάλαντον χρυσούν, τάλαντον άργυρουν και τάλαντον χαλκούν, είχαμε και χαλκούν τάλαντον. Μάλιστα όταν συνελάσσονται κάποτε οι άνθρωποι, βρισκόμενοι ξέρω από τότε που βρήκαν τον χαλκόν, μία μεγάλη ποσότητα χαλκού θεωρείται και πολύς πλούτος.

Διότι με τον χαλκόν εκείνο μπορούσε κανείς να κάνει πολλά πράγματα. Τέλος πάντων, το τάλαντο ήταν μια αρκετά μεγάλη ποσότητα σε βάρος κάποιου μετάλλου, ή χρυσού, ή αργύρου, ή χαλκού. Πολύ βάρος, πάρα πολύ βάρος.

Ένας ο οποίος είχε ένα τάλαντο εθεωρείτο πλούσιος. Εξού και η ονομασία ταλαντούχος, δηλαδή αυτός που έχει τάλαντα, αυτός που είναι πλούσιος. Βέβαια η σημασία του ταλαντούχου από την υλική μορφή και του πλούτου πέρασε στην πνευματική, γι' αυτό σήμερα τάλαντο λέμε ένα πνευματικό χάρισμα και ταλαντούχον λέμε έναν ο οποίος έχει πολλά πνευματικά χαρίσματα.

Γιατί όμως τα πνευματικά χαρίσματα λέγονται τάλαντα, διότι όπως η αξία ενός ταλάντου ήταν μεγάλη, πολύ παραπάνω αν ήταν χρυσό το τάλαντο, έτσι και ένα χάρισμα είναι πολύ πολύτιμο, εκείνος που το έχει αυτό το χάρισμα, το όποιο χάρισμα.

Εδώ λοιπόν η απορία είναι, γιατί δεν θα αναλύσουμε βέβαια την παραβολή, η απορία είναι πώς μπορούμε να γνωρίζουμε, πώς μπορεί ο καθένας μας να καταλάβει, να γνωρίζει ποιο είναι το τάλαντο ή τα τάλαντα που μας έδωσε ο Θεός να εργαστούμε.

Δηλαδή εγώ τι τάλαντα έχω, ξέρετε ότι οι λέξεις τάλαντον, ακούστε, ακούστε, ακούστε, να δείτε εδώ. Κάποτε η λέξη Τάλαντον απεφάσισε να κάνει ένα ταξίδι μέχρι την Ευρώπη. Επήρε την αμαξοστοιχία ή αν θέλετε πήρε και το αεροπλάνο και πήγε στην Ευρώπη.

Κάθισε εκεί, στρογγυλοκάθισε, χρησιμοποιήθηκε από τους ξένους αυτή η λέξη Και κάποτε απεφάσισε να γυρίσει πάλι πίσω, η λέξη αυτή, η λέξη Και τώρα η λέξη γύρισε όχι πια με την ονομασία Τάλαντον, αλλά με την ονομασία Ταλέντο

Αλλά το ταλέντο είναι μετάφρασις του talent, αγγλικά τουλάχιστον, ή talent γαλλικά, της ελληνικής, ελληνικοτάτης λέξεως που θα πει τάλαντον Βλέπετε σήμερα λέμε αυτός έχει talento, θα πρέπει να το λέγαμε αυτός έχει talento Μη πάτε μακριά, κάποτε το σκαμνί, το σκαμνί, το σκαμνί, αυτό που καθόμαστε το σκαμνί, το λέγανε στην αρχαιότητα ο σκύμπους

Σκύμπους του Σκύμποδος Πήγε και αυτή η λέξη στην Ευρώπη, την κάνανε σκαμπό και γύρισε ως σκαμπό Και σήμερα δεν λέμε σκαμνή που είναι η νεοελληνική της λέξεως σκύμπους Αλλά είναι σκαμπό, γιατί να το πω σκαμπό και να μην το πω ωραιότατα σκαμνή Αν δεν το πω σκύμποδα, βλέπετε τι παθαίνουμε εμείς Και μέχρι σ' ενός βαθμού είναι φυσικό να διακινούνται έτσι οι λέξεις Αν όμως γίνουν πολλές, τότε χάνουμε τη γλώσσα μας και είναι πράγματα απαράδεκτα Λοιπόν, το θέμα είναι πώς μπορώ να έχω γνώση αυτών των ταλάντων που μου έχει δώσει ο Θεός Τα ταλάντα παιδιά αναφέρονται και στο σώμα, δηλαδή είναι σωματικά ταλάντα, είναι διανοητικά ή καλύτερα ψυχικά και πνευματικά

Τα σωματικά ταλάντα είναι η καλή υγεία, τα γερά πόδια, τα γερά χέρια, τα γερά μάτια Αν επί παραδείγματι έχεις γερά πόδια, δεν θα μπορούσες ωραιότατα να εξυπηρετείς κάποιους ανθρώπους επειδή έχεις γερά πόδια;

Αν έχεις καλήν υγεία, δεν θα μπορούσες να βοηθήσεις κάποιους ανθρώπους γιατί ακριβώς έχεις καλήν υγεία; Κατόπιν, έχουμε τα ψυχικά τάλαντα, ποια είναι τα ψυχικά, δεν λέω πνευματικά, λέω ψυχικά Καταρχάς είναι η διάνοια, το να έχεις γερό μυαλό, όταν το μυαλό σου είναι πολύ στροφο, είσαι έξυπνος, κόβει το μυαλό σου, με το κοφτερό σου αυτό μυαλό, δεν μπορείς πραγματικά να βοηθήσεις άλλους ανθρώπους; Αν είσαι μάλιστα διανοούμενος, δεν μπορείς να γράψεις καλά πράγματα, δεν μπορείς να μεταφράσεις καλά πράγματα, ας πούμε από τα αρχαία στα νέα, ή να πάρεις ένα κείμενο πατερικό, και να το μεταφράσεις, και να το διαβάσουν και άλλοι που δεν καταλαβαίνουν πολλά πράγματα.

Δεν μορφώθηκαν, το μυαλό τους δεν κόβει, όπως θέλετε, πάρτε το. Είναι λοιπόν τα διανοητικά χαρίσματα, τάλαντα, διανοητικά, που μπορείς να γίνεις συγγραφεύς, να γίνεις λόγιος, να γίνεις ομιλητής, ό,τι θέλεις.

Μετά, είναι τα συναισθηματικά χαρίσματα, πάντα ψυχικά, τα συναισθηματικά όταν μέσα σου διατηρείς, μέτρια ανεπτυγμένα, και διατηρείς μία συμπάθεια στον άλλον άνθρωπο. Έτσι διαλέγεις ας πούμε το επάγγελμα της αδελφής νοσοκόμου ή του ιατρού ή της ιατρού ή άλλα που έχουν κοινωνικό χαρακτήρα και που χρειάζονται καρδιά. Όταν ένας γιατρός ή μία νοσοκόμα, ξέρετε, έχουνε καρδιά, έχουνε συναισθηματικότητα, αυτό είναι πολύ ωραίο πράγμα. Ξέρετε πώς πιάνουν τον άρρωστο, πώς τον πιάνουν, με τις άκρες των δακτύλων, άκρες δακτύλων λέμε, με τις άκρες των δακτύλων, να μην πονέσει. Εκείνος που δεν έχει καρδιά, μπαίνει στα όλα, μπορεί να σου πει, για δείξε τι έχεις, έχεις καρκίνο και θα πεθάνεις, και σε ώρα πολύ, αυτός θα πεθάνει εκείνη την ώρα που το ακούει αυτό.

Όταν όμως έχει καρδιά, συναίσθημα, μπορεί βέβαια να σου πει ότι υπάρχει πολύ σοβαρό της αρρώστιας, αλλά δεν θα σε σκοτώσει με έναν απότομο τρόπο και ούτω καθεξής Έχουμε μετά τα βουλητικά χαρίσματα, αυτά που αφορούν στη βούληση, εκείνος που έχει επιμονή, υπομονή, να φτιάξει κάτι με επιμονή, που να πούμε πώς τα καταφέρεις Επιμένει γιατί έχει το χάρισμα της επιμονής, της υπομονής και ούτω καθεξής Έχουμε λοιπόν τα χαρίσματα τα νοητικά, τα συναισθηματικά, τα βουλητικά Αυτά καλύπτουν όλον τον χώρο των ψυχικών, θα λέγαμε των ψυχικών χαρισμάτων του ανθρώπου.

Είπαμε τα σωματικά, λέμε τα ψυχικά. Τώρα είναι τα πνευματικά. Τα πνευματικά χαρίσματα δεν είναι σε σχέση με το πνεύμα του ανθρώπου, αλλά σε σχέση με το Άγιον Πνεύμα. Είναι τα χαρίσματα που δίδει το πνεύμα του Θεού και που βέβαια είναι έκτακτα χαρίσματα, τα οποία παίρνει κανείς με την διαρκή παραμονή στην Εκκλησία, Πεντηκοστή.

Το Πνεύμα το Άγιον που παραμένει, και το παίρνουμε το πνεύμα του Θεού με το βάπτισμά μας και τα δώρα του Αγίου Πνεύματος τα παίρνουμε με το χρίσμα. Και είναι τώρα πνευματικά αυτά τα γνωρίσματα, τα οποία είναι πολλά.

Να μπορεί να διακρίνει κανείς, φέρ' ειπείν, της διακρίσεως πνευμάτων που λέει ο Απόστολος Παύλος. Τη διάκριση, να πει ότι αυτό είναι κίβδηλο, αυτό είναι γνήσιο. Κάτι που δεν το βλέπουν οι άλλοι. Το χάρισμα των Ιάσεων και άλλα πολλά, το προφητικό χάρισμα και άλλα πολλά, πολλά, πολλά, πολλά.

Την ερμηνεία των γραφών, νομίζετε ότι είναι εύκολο πράγμα η ερμηνεία των γραφών; Δεν είναι εύκολο, γιατί αν ήταν εύκολο δεν θα είχαμε τους αιρετικούς, γιατί αυτοί δεν έχουν το πνεύμα του Θεού, διότι αν είχαν το πνεύμα του Θεού ουδέποτε θα ερμήνευαν κατά αιρετικόν τρόπον και ούτω καθεξής.

Έτσι μπορούμε να ξεχωρίσουμε τι χαρίσματα μας έδωκε ο Θεός. Κάποτε πρέπει να τα ανακαλύψουμε τα χαρίσματα αυτά, κάνοντας μία προσπάθεια. Αν δεν δούμε ότι δεν υπάρχει μέσα μας, παραιτούμεθα. Αν δούμε όμως ότι υπάρχει το καλλιεργούμε, όπως ακριβώς είναι τα λατομεία, περπατάμε από πάνω βλέπουμε χώμα και από κάτω μπορεί να υπάρχει πηγή πλούτου, να υπάρχει χρυσάφι, να υπάρχει ασήμι, να υπάρχει πετρέλαιο, να υπάρχουν μάρμαρα, να υπάρχουν πολύτιμα πράγματα.

Πρέπει να σκάψεις για να τα βρεις, έτσι μπορεί κανείς να δει τι χαρίσματα έχει και πρέπει αυτά να τα καλλιεργήσει εις τρόπον ώστε, πρώτον, να δοξάζεται ο Θεός, δεύτερον, να σώζεται ο ίδιος και τρίτον, να σώζονται οι άλλοι άνθρωποι που είναι μέλη της Εκκλησίας.

Αυτά με αυτή την απορία.

Πηγαίνουμε σε μια άλλη απορία. Πάλι θα σας πω, θα παρακαλέσω, βέβαια αυτή είναι πολύ καλά γραμμένη, μια παρακάτω είναι πολύ κακά γραμμένη. Έχω τρομάξει να βγάλω τι θέλει να πει. Καθαρά γράμματα, καθαρά.

Και χαρτί καλά κομμένο, όχι ξεφτισμένο, σας το έχω πει και άλλη φορά, είναι θέμα τάξεως, είναι θέμα σεβασμού, πρώτα-πρώτα προς τον εαυτό σας. Και ακόμη όταν γράφουμε καλά γράμματα τα διαβάζει όλος ευχαρίστως. Εάν δεν τα διαβάσει ευχαρίστως είναι εις βάρος μας.

Αν γράφετε εξετάσεις και γράφετε κακογραφία, έχετε κακογραφία, τότε ο καθηγητής θα βαρεθεί, θα πετάξει ένα βαθμό κατώτερο από εκείνο που αξίζεται, γιατί βαρέθηκε, γιατί δεν βγάζει τα γράμματα. Συμφέρει λοιπόν σε εμάς να έχουμε καλογραφία, καλλιγραφία, η μακαρίτισσα καλλιγραφία, πω πω, τι ωραία ήταν η καλλιγραφία.

Αλλά εν πάση περιπτώσει, άμα γράφουμε καλά γράμματα, ο άλλος διαβάζει ευχαρίστως. Και είναι υπέρ ημών και η καθαρογραφία, δηλαδή καθαρά, όχι βρώμικα, όχι μουτζούρες, όχι σβησίματα, καθαρά, θα είναι όλα καθαρά.

Αν είμεθα σπίτι μας, μπορούμε να γράψουμε πρόχειρα κάπου κάτι και καθαρογράφουμε σε ένα χαρτί που θα το παραδώσουμε Θα έλεγα δεν είναι πολυτέλεια, είναι στην εποχή μας πάρα πολύ συνηθισμένο, μπορείτε ακόμη να χρησιμοποιείτε και γραφομηχανή Δεν είναι ακριβή μια γραφομηχανή, μπορείτε να την έχετε σπίτι σας και να γράφετε ό,τι έχετε ανάγκη στη γραφομηχανή Είναι καθαρά, ωραία γράμματα και εκεί θα προσέχουμε τις αποστάσεις, ξέρω εγώ, των γραμμών κλπ. να είναι όλα ωραία, ευανάγνωστα, καθαρά Λοιπόν, λέει μια απορία. Ποια φωνή του κόσμου δε λογάριασαν οι Άγιοι και ποια είναι τα αμαρτωλά πράγματα του κόσμου που θυσίασαν οι Άγιοι; Μάξ, ποια φωνή του κόσμου δε λογάριασαν. Παιδιά, η φωνή του κόσμου είναι η ίδια η φωνή του κόσμου. Ο ίδιος ο κόσμος, ο οποίος παρομοιάζεται με τις σειρήνες του Οδυσσέως.

Όταν αυτές οι σειρήνες βγαίνουν, ξέρετε τι ήταν οι σειρήνες, μυθικά πρόσωπα, πρόσωπα, γυναίκες, σε κάποιο ας πούμε μυθικό νησί που τραγουδούσαν πολύ ωραία και προσήλκυαν τους περαστικούς με τα καράβια τους και εκεί τους κακοποιούσαν αυτές οι σειρήνες, οι φοβερές σειρήνες Λοιπόν, σειρήνες, φωνές σειρήνων είναι ο κόσμος Όταν σου λέει, δημοσιεύουνε ξέρω εγώ, για ελυστερές ανακοινώσεις, προσκλήσεις, θα έχουμε ένα χορό, θα περάσουμε πολύ ωραία, μια διασκέδαση, μια εκδρομή, ένα τούτο, ένα εκείνο Όλα αυτά είναι προσκλήσεις, είναι οι φωνές του κόσμου και μας προσκαλούν Οι Άγιοι έκλεισαν τα αυτιά τους εις τις φωνές του κόσμου, αυτό είναι γνωστό

Και ακόμα είναι παιδιά ο διάβολος, ο οποίος χρυσώνει αυτές τις φωνές, έρχεται και ενισχύει αυτές τις φωνές του κόσμου και χρησιμοποιεί ο διάβολος των κόσμων, γιατί κατά τον Ευαγγελιστή Ιωάννη, ο κόσμος λέει όλος, όλος, εν τω πονηρώ κείται, βρίσκεται μέσα εις των πονηρών, εις των διάβολων, ο κόσμος, προσέξτε, είναι εργαλείο του σατανά ο κόσμος και ο διάβολος, διά του κόσμου, προβάλλει αυτούς τους γνωστούς τρεις πειρασμούς του Χριστού που τους προσέφερε και στον Χριστό τους πειρασμούς.

Ξέρετε ποιοι είναι. Ο πρώτος πειρασμός είναι ο πειρασμός των ηδονών. Πέσει πέτρα να γίνουν ψωμιά. Δεν είπε πέσει πέτρα να γίνει ψωμί. Οι πέτρες. Να μην πολυπραγμονώ γιατί είναι μεγάλο το θέμα αυτό. Είναι οι ηδονές. Είναι ο πειρασμός των ηδονών.

όλων των ηδονών, ό,τι δηλαδή διεγείρει το νευρικό σύστημα από την ανηθικότητα μέχρι τη γαστριμαργία και την λαιμαργία, δηλαδή είναι εκείνοι που λένε δεν θα ήθελα να φάω πολύ αλλά το θέλω εκλεκτών και πάνε και πληρώνουν μυθώδη ποσά πολλές φορές να πάνε να φάνε αυτά τα εκλεκτά.

Είναι λοιπόν οι ηδονές του λάρυγγος και της κοιλίας, του γενετησίου ενστίκτου, είναι ακόμα οι ηδονές του τσιγάρου, οι ηδονές των ναρκωτικών Παν ό,τι διεγείρει το νευρικό σύστημα, διότι η ηδονή διεγείρει το νευρικό σύστημα Ο πρώτος πειρασμός, ο δεύτερος πειρασμός όταν ο Χριστός, ο διάβολος είπε στον Χριστόν, θα σου δώσω όλα τα πλούτη των βασιλειών Είναι ο πειρασμός, παιδιά, του πλούτου, δηλαδή της φιλαργυρίας, της αγάπης προς τα χρήματα και ξέρετε πόσο οι άνθρωποι αγαπούν τα χρήματα Και ο τρίτος πειρασμός είναι της υπερηφανίας ή κενοδοξίας Όταν ο διάβολος είπε στον Χριστόν πέσε από το αέτωμα του ναού, τον έβαλε εκεί πάνω, θα δουν, θα σε θαυμάσουν

και με πολύ γρήγορο και εύκολο τρόπο θα κερδίσεις την Μεσσιανική σου υπόθεση, Αν Συ είσαι ο Υιός του Θεού, γιατί εκεί το πάει ο διάβολος, πονηρότατα, Εάν είσαι ο Υιός του Θεού, γιατί το άκουσες την Βάπτιση, Εάν είσαι, εν πάση περιπτώσει το θέμα είναι αυτοί οι τρεις πειρασμοί, Αν κανείς κλείσει τα αυτιά του σ' αυτούς τους τρεις πειρασμούς και αγωνιστεί, τότε βεβαίως δεν είναι τι άλλο παρά εδώ που λέει, στη συνέχεια, τι θυσίασαν οι άνθρωποι, οι Άγιοι, ε, θυσίασαν αυτά τα πράγματα, δεν θέλω παραπέρα από εκείνο που θέλω, δεν θέλω να γίνω πλούσιος, μου αρκεί εκείνο το οποίον έχω, παράγγελε λέει στους πλουσίους του νυν αιώνος, λέει ο Παύλος, ο Παύλος στον Τιμόθεο, να παραγγείλει στους νυν πλουσίους, τι

Να μην ζητάνε να πλουταίνουν, γιατί εκείνοι που ζητούν να πλουταίνουν, περιέπειραν εαυτούς οδύνες πολλές, περιέπειραν, κάρφωσαν τον εαυτό τους με πολλές οδύνες, εάν η πολλή φτώχεια έχει οδύνες, αλλά και ο πολλής ο πλούτος έχει οδύνες, γι' αυτό έλεγε ο Σοφός Σιράχ, Κύριε, μη με κάνεις ούτε πλούσιον, ούτε πτωχόν, διότι αν με κάνεις πλούσιον θα σε ξεχάσω, και αν με κάνεις πτωχόν θα αγανακτήσω. Αλλά δώσε να έχω τόσο που να περνώ. Ακόμη, παιδιά, όλα αυτά βέβαια τα θυσιάζουν οι Άγιοι, αν και θα έλεγα γιατί να είναι θυσία, στην πραγματικότητα είναι η σωστή τοποθέτηση του ανθρώπου στον κόσμο εν αυτώ. Κερδίζει κανείς λεφτά, λεφτά, λεφτά και μετά πεθαίνει. Και τι βγάζει μετά. Διάβαζα χθες για κάποιον.

Κάποιον. Μάλιστα, είχα πάει στην Αθήνα πριν από δύο χρόνια, να θυμάμαι, και όπως περνούσαν από έναν δρόμο, ένας πολύ πλούσιος, πολύ πλούσιος, πάρα πολύ πλούσιος, ήταν διευθυντής τραπέζης, πολύ πλούσιος, διοικητής τραπέζης, ας μην πω το όνομά του, και δρόμοι στο όνομά του υπάρχουν και, και, πολλής πλούτος.

Έκανε πολλά σπίτια, είχε έρθει από την Αλεξάνδρεια, έκανε ένα, ένα λέγει, Αιγυπτιακού στυλ, ένα ελληνικού, ένα αραβικού και ένα γοτθικού τριγύρω, σπίτια Λοιπόν, και όπως περνούσαμε, είχαν εκτίσει και ένα ωραίο εκκλησάκι, το είχε φτιάξει αυτό ο Ορλάνδος και το διακόσμησε ο Κόντογλου και όπως περνούσαμε, είδα εκεί που είχαν την πόρτα ανοιχτή της μάντρας, λέει, τι φτιάχνετε, λέει, φτιάχνουμε, δηλαδή, περιποιούμεθα τον τάφο του τάδε, πέθανε, λέω, τι θα κάνει, θα πέθαινε, θα πέθαινε, λοιπόν, και τι βγήκε, θυμόσαστε τι έλεγε ο Αββάς Όσιος Σισώης, όταν είδε τον τάφο του Αλεξάνδρου, είναι και σε τοιχογραφίες, συμπλέκει τα δάκτυλα των χεριών του και λέει, Αλέξανδρε, εδώ βρίσκεσαι, μέσα σε ένα τάφο,

Εδώ είσαι. Έτσι κανείς πολεμάει την κενοδοξία, την υπερηφάνεια και λοιπά και λοιπά και λοιπά. Όλα αυτά δεν έχεις τίποτα να θυσιάσεις, απλώς τοποθετήσαι σωστά. Και όταν ζεις ευαγγελικά τοποθετήσαι σωστά. Αλλά εδώ η απορία τι εθυσίασαν. Θα σας πω τι μπορεί να θυσιάσει κανείς. Νόμιμες απολαύσεις και καταστάσεις. Νόμιμες που δεν είναι αμαρτωλές.

Θέλει πει να, ο Απόστολος Παύλος είχε το δικαίωμα να μην εργάζεται, να μην εργάζεται, γιατί ο Κύριος είπε άξιος ο εργάτης του μισθού αυτού, εφόσον δουλεύεις στη δική μου υπηρεσία θα τρέφεσαι από κείνα που σου δίδουν οι πιστοί, το λέει ο Κύριος.

Ο Απόστολος Παύλος δεν κάνει χρήση αυτού του δικαιώματος και τι κάνει; Βέβαια πολλές φορές δέχτηκε συνεισφορές χριστιανών. αλλά όταν πήγαινε κάπου, πρώτη δουλειά ήταν να βρει κάπου δουλειά, έκανε χειρονακτική εργασία και δείχνει τα χέρια του τα ροζιασμένα στους πρεσβυτέρους της Εφέσου, όταν τους κάλεσε να έρθουν στη Μίλητο.

Για να μην είχαν χρόνο, να είναι γρήγορα στα Ιεροσόλυμα, έπρεπε να είναι την Πεντηκοστή εκεί, και τους λέγει, αργυρίου και χρυσίου και ιματισμού ουδενός επεθύμησα. Από σας δεν πήρα τίποτα, ούτε θέλω να πάρω τίποτα, αλλά στις ανάγκες μου υπηρέτησαν τα χέρια αυτά, και τους δείχνει τα χέρια του.

Τις ανάγκες τις δικές μου και τις ανάγκες των συνεργατών μου. Είχε δικαίωμα να πάρει, δεν είναι το αμαρτία, θυσιάζει όμως το δικαίωμά του αυτό, εδώ μπορούμε να μιλάμε για θυσία, θυσιάζει γιατί θέλει να παρουσιάσει ακόμη με πιο περισσότερα εκτιφλωτική λαμπρότητα το Ευαγγέλιο.

μηδεμίαν εν μηδενί προσκοπήν διδόντες, να μην μωμηθεί η διακονία, να μην δώσουμε σε καμία ούτε την πιο μικρή αιτία, για να μην κατηγορηθεί η διακονία του Ευαγγελίου. ή ακόμα να θυσιάζει και τη στοιχειώδη άνεσή του και όλα αυτά, αυτά τα πράγματα είναι θυσία, είναι θυσία.

ή ακόμη να μένει ακτήμων, δεν έχει δικαίωμα να έχει μια κάποια υπεριουσία, αλλά να μένει ακτήμων, αυτό είναι θυσία. ή ακόμη δεν έχει δικαίωμα να παντρευτεί και να κάνει παιδιά, αλλά δεν παντρεύεται χάρη του Ευαγγελίου, αυτό τι είναι; Είναι θυσία.

αυτά λοιπόν ως προς το πως στέκονται οι άνθρωποι του Θεού μπροστά στον κόσμο. Μια δευτέρα απορία. Πώς γίνεται να αποφασίζουμε και να ενεργούμε σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και την αγάπη προς τον πλησίον;

Θα ήθελα να σας έλεγα ότι πολλές φορές η διατύπωση, όχι μόνον εδώ, αλλά και σε άλλες απορίες, είναι τέτοια η διατύπωση που δίνει την εντύπωση ότι θα έπρεπε να δώσουμε μία ρετσέτα, ρετσέτα θα πει συνταγή, είναι ξένη λέξη, λέγεται από τον ιατρικό κόσμο και μέχρι σήμερα ίσως.

Μια συνταγή βάσει της οποίας θα φτιάξουμε κάτι. Όπως ακριβώς παίρνετε μια συνταγή από τη φιλενάδα σας. Από τη φιλενάδα σας, από τη φιλενάδα της κοπέλας. Πώς κάνουν τα μουστοκούλουρα.

Δεν είναι τα πράγματα έτσι. Δεν είναι τα πράγματα έτσι. Διότι πολλές φορές θέλουμε να επιτύχουμε κάτι. Πώς γίνεται λέει, πώς γίνεται να αποφασίζουμε; Ε πώς γίνεται, τι να σου κάνω; Να πω μέσα σου, να σου κάνω εγώ την ενέργεια, μέσα στην καρδιά σου, πως γίνεται να αποφασίσουμε;

Αρκεί να το θέλεις, αυτή είναι η απάντηση. Αρκεί να το θέλεις, θέλουμε με ένα μαγικό τρόπο, με μια συνταγή να επιτύχουμε κάτι. Το έχω σας ξαναλέω παρατηρήσει στη διατύπωση πολλών αποριών. Σας παρακαλώ βγάλετε αυτό το στοιχείο, ότι με ένα μαγικό ή μηχανιστικό τρόπο ή κατόπιν μιας συνταγής θα πρέπει να επιτύχουμε κάτι.

Όχι. Και ξέρετε γιατί; Γιατί στο βάθος θέλουμε να υπερνικήσουμε τη θέλησή μας, την προαίρεσή μας, η οποία δεν θα ήθελε να πετύχει κάτι. Αυτή λέει όχι. Κάτι άλλο λέει ναι και τώρα πρέπει με ένα μαγικό τρόπο να βολέψουμε την προαίρεσή μας. Αν δεν γίνεται. Λοιπόν, παιδιά, όχι γι' αυτό που ερωτώμε, αλλά για οτιδήποτε. Προσέξτε, είναι η θέληση. Θέλεις, άμα θέλεις, όλα τα πετυχαίνεις.

Πώς γίνεται να αποφασίσουμε; Ε, πώς γίνεται; Αν θέλεις, άμα θέλεις. Και να ενεργούμε σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και την αγάπη προς τον πλησίον. Λέγει ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, λέει: Αν θέλεις, μέσα σε 24 ώρες γίνεσαι Άγιος, αν θέλεις. Και μάλιστα το καταπληκτικό είναι ότι αυτή του την εμπειρία, συγγνώμη, αυτό που γράφει είναι εμπειρία του, όταν πρωτοξεκίνησε να ζήσει πνευματική ζωή. Υπάρχουν δύο προβλ Δύο προβλήματα υπάρχουν. Το ένα πρόβλημα είναι πώς θα κάνω να θέλω. Και το δεύτερο πρόβλημα είναι πώς θα συντηρήσω αυτό που πέτυχα και που ήθελα να πετύχω. Μπορώ να γίνω σε 24 ώρες Άγιος. Αναμφισβήτητα. Αναμφισβήτητα. Μπορεί κανείς ακόμη να φτάσει και στους λογισμούς να μην έχει κανέναν πονηρό λογισμό. 24 ώρες.

Αλλά το δεύτερο 24ωρο, το τρίτο, το χιλιοστό 24ωρο του χρόνου, ύστερα από 10 χρόνια, είναι λοιπόν το θέμα της συντηρήσεως και της αυξήσεως. Μπορώ λοιπόν να γίνω αμέσως Άγιος, αλλά πρέπει να συντηρήσω και να αυξήσω.

Και αυτό το συντηρώ και αυξάνω, πετυχαίνεται μόνο με αυτό που λέμε, με την άσκηση, γι' αυτό μπαίνει η άσκηση παιδιά. Αλλιώτικα δεν πετυχαίνω τίποτα. Μπορώ ας πούμε 24 ώρες να μην φάω. Θα πω δεν έφαγα και νήστεψα.

Ναι αλλά το άλλο 24 ώρα Και πως μπορώ να τρώγω πάρα πολύ λίγο όπως κάποιος; Κοίτα, πάρα πολύ λίγο. Θέλει άσκηση, απλώς. Για όλα λοιπόν αυτά χρειάζεται, όπως είπαμε, η άσκηση. Ακόμα είναι η προσευχή. Θέλεις κάτι, ζήτησέ το με όλη τη δύναμη της ψυχής σου.

Παρακάλεσε τον Θεό και Εκείνος θα σε βοηθήσει να το αποκτήσεις. Προσέξτε κάτι, σας κάνει εντύπωση ότι ενώ η Χαναάν ελέγετο η γη της Επαγγελίας, της Υποσχέσεως. Και ο Θεός είπε στον Αβραάμ θα δώσω τη γη αυτή, προσέξτε, στους απογόνους του.

Όταν πρωτοεμφανίστηκαν οι Εβραίοι εκεί στον Ιορδάνη ποταμό, αυτομάτως, γιατί η γη κατοικείτο από πολλούς λαούς. Πολλούς λαούς, την κατέκτησαν έτσι ως διά μαγείας, όπως έπεσε η Ιεριχώ; Όχι, έκαναν πολέμους.

Ξέρετε ότι τριακόσια χρόνια, τετρακόσια χρόνια μετά, κατεκτήθη η Ιερουσαλήμ, την οποία κατείχαν οι Ιεβουσαίοι, δεν εκτίσθη από τους Εβραίους η Ιερουσαλήμ. Και την κέρδισε ο Δαβίδ την Ιερουσαλήμ. Θα πει κάποιος, μα κύριε, είπες ότι είναι δική μας η γη αυτή, αλλά εδώ κάνουμε πολλά όμως να την κατακτήσουμε.

Και ποιος σου είπε, θα πει ο Θεός, ότι δεν θα πρέπει εσύ να προσφέρεις τον κόπο σου; Εγώ σου είπα ότι σου τη δίδω, αλλά θα συμβάλλει ο κόπος σου. Όσο κόπο και να βάλεις, άμα εγώ δεν σου τη δώσω, δεν θα την αποκτήσεις.

Συνεπώς, είμαι εντάξει ο Θεός. Σου είπα, σκέψου ότι είναι δική σου, θα την κερδίσεις με πόλεμο. Με αγώνα δηλαδή. Το προσέξατε αυτό; Και κάτι ακόμα. Ο Άγιος Συμεών, ο νέος θεολόγος, είχε αγοράσει τον Άγιο Μάρκο τον ασκητή. Τότε υπήρχε η εξής φράσις, παροιμιώδης έμεινε: Πώλησον, λέγει, πώλησον τα πάντα και αγόρασον Μάρκον.

Ότι έχεις πουλισέτα και να αγοράς τον Μάρκο. Ε, λοιπόν, το πιστεύετε ότι μετά την Αγία Γραφή μελέτη του Αγίου Σημαίων ήταν ο Άγιος Μάρκος. Σήμερα διαβάζουμε πάμπολα βιβλία και δεν πετιανούμε τίποτα.

Γιατί; Γιατί δεν διαβάζουμε σωστά. Ένα βιβλίο μόνο μπορείς να διαβάζεις και να επιτύχεις πάμπολα πράγματα. Γιατί; Γιατί λείπει η άσκηση και η παρατήρηση. Και εδώ μια μαγεία υπάρχει, νομίζουμε με την πολλή μελέτη ότι θα επιτύχουμε, τίποτα θα πετύχουμε.

Γιατί δεν επισημαίνουμε εκείνα τα οποία πρέπει να πετύχουμε. Αυτά και για αυτήν την απορία.