Resolution of Questions 31

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the unchanged Greek original is the authoritative text.

A first question, children, goes like this. It is said that not everyone who receives the Holy Mysteries actually takes the Body and Blood of the Lord into themselves. Is this true? Now pay attention to me: from the way it is worded, the question doesn't mean to ask whether the Body and Blood of Christ are present, whether they are real. Rather, as I understand it, it means to ask about being worthy, whether we receive the Body and Blood of Christ worthily. And if so, for what reasons, and how can the faithful truly receive Holy Communion?

From the second question it becomes clear that this is not a doubt about the Mystery itself, but about whether we commune worthily or not. I must tell you that here, regarding the Holy Eucharist, it is the Body and Blood of Christ objectively.

Whether we commune worthily or unworthily, the point is that we receive the Body and Blood of Christ, I say again, objectively. This matter came up these days because, as you know, it was supposedly claimed that one could catch an illness from receiving Holy Communion, and of course our Metropolis issued announcements, and others wrote about it, and so on.

And I too am preparing a response, not for the press, but for a talk we will have with the older ones. After the break, that is, on the first Sunday of the Fast, we have something more thorough to say about this matter.

The cause, children, is that we are ignorant of the essence of the Mystery of the Holy Eucharist. We do not know that it is the Body and Blood of Christ, and so we speak about what we see and not about what we believe. As a result, we end up drawing mistaken conclusions. I say again that the Mystery of the Holy Eucharist is the Body and Blood of Christ objectively. That is, truly so, regardless of how I am able to stand before it. But the question of how I can stand before it, how I can say that I am able to commune worthily, this is what the question is really asking: how can I make the most of the Mystery, how can I live it, how can I come to have a worthy participation.

Of course, first of all, it begins when you believe that you are unworthy. Because no one can ever approach this Mystery and say that they communed worthily. For that would be pride. Who is worthy? says one of the prayers within the Divine Liturgy.

No one bound by the desires and pleasures of the flesh is worthy to approach or draw near, and so on. No one, it says, who is bound to the desires of the flesh is worthy to approach the Mystery.

It is the grace of God that counts us worthy. It is a relative worthiness. And since it is relative, that means we will make some preparation. But absolutely worthy, no one is, absolutely no one, neither the priest nor the layman, no one at all.

Besides, this prayer is said chiefly for the priest. No one, it says, O Lord, is worthy; who could be worthy to draw near to Your Mystery? But if we are to create the conditions for, let us say, making good use of the Mystery, we need only remember the moment when the Church, in a certain way, calls us to become partakers.

What does it say? With the fear of God, with faith and love, draw near. There are the basic elements. First of all is the fear of God. I will have the fear of God. I will have the awareness of God's presence everywhere; God sees me, He hears me, at every moment.

Then I will have the faith that what I am about to receive is truly the Body and Blood of Christ. That is why, at the very last moment, we say the final troparia, just before we commune. We say the final troparia; and if there is the possibility for them to be said by the chanter, they are said by the chanter.

If not, the priest will say them by himself, on his own, and each of the faithful, with a little book, will say these troparia on their own. What does the first one say? I believe, and it even says: I still believe, that this is Your Body and this is Your Blood.

What does he renew? The confession of his faith, because the Apostle Paul says that for this reason not a few become ill and die. Because they do not discern that it is the Body and Blood of Christ; they regard it as wine and bread.

And sometimes, indeed, there is a mother whose little child may be crying, not a very small baby, not an infant of one month or three months. But a child who already understands and talks, say around three years old, somewhere around there, and the mother now says:

Come, my child, the priest is going to give you a little wine or a little bread. That is a very, very bad way to put it, a very bad expression. For this reason, of course, a lack of faith lies hidden there, and we renew before God our confession that we believe this is the Body and Blood of Christ.

And then there is also love. With the fear of God, it says, with faith and love, draw near. Love toward whom? This Mystery is exactly that, it is the Mystery of love. So how will I approach if I do not have love, first of all toward the One who calls me, toward God. And then there is love toward my fellow human beings, and, if you like, even more, love toward the whole of creation around us.

When I come to love God, to love people, to love even the little birds of the air, the ants, the plants, then I have become someone who feels compassion for the whole of creation. For Saint Isaac the Syrian says that this love brings even tears to the eyes for the whole of creation.

Not only for human beings, but for the whole of creation. So much, children, for this question. Another question goes like this.

Is it possible for the Holy Spirit of God to act through a priest who is not good, in the Mysteries of the Church?

Indeed, if every Mystery had to work according to the quality of the priest, you can understand what could happen. We would have to search out who is of good quality in order to receive the grace of God.

If it came down to the quality of the priest, you can imagine that the Church would automatically be turned into a judge, because every believer would become a judge, having to decide what sort of cleric this is. And then what do we do? If the believer becomes a judge, when the right to judge belongs to God alone. So this stance is not correct, this idea that if the priest is not a proper man...

If he is not an upright man, or this, or that, I don't know what might be the case, that the Mystery would then be invalid, or half-valid, or valid. These things are not correct. The right way to put it is this. A Mystery, children, is wrought by Christ. As our dogmatic theology says, it is accomplished by the work itself, by the work already wrought, that is the phrase.

What is offered is a work that God Himself has wrought. We call the Mystery of the Divine Eucharist a work of God. Who wrought it? Christ. This Mystery is already accomplished. It is His Body and His Blood upon the Cross, which abides continually within history.

So it is not the priest who accomplishes the work. Pay attention, this is subtle: the work is not accomplished by the priest. The priest is the one who lends, so to speak, his hands for the continuation of the Mystery of the Incarnation within history. And so he is exactly like a waiter who takes the food, already prepared, from the kitchen. What does the waiter do? He carries the food. Or, if you like, he can be compared to a water pipe that brings the water into our home from the reservoir. The pipe is not what produces the water; the reservoir does. The pipe carries the water into our home. So if this pipe, the priest, is a porous pipe, then during the flow of the water, that pipe drinks some of it too.

That is, when I serve the Liturgy, because you asked me to serve and because you are to receive Holy Communion, I too will commune, I too will benefit, and if I have reverence, then without question the first to benefit is myself. But if I, out of some bad attitude, out of a kind of professionalism, I don't know, say, I don't care about anything, they told me to do this, so I'll do it, nothing else concerns me, then I am not partaking, and I become a pipe made of a material that absorbs no water.

It is like a metal pipe: it takes nothing in. Water goes in, water comes out, and the pipe itself has received nothing. But the one who asked for it does receive. So if I, as a result, am not the right priest, the right one as far as quality goes, that is, say we have committed sins, whatever you like, then the Mysteries are still valid, and they are offered for the sake of the faithful. It is not only the priest who benefits. This is something we must not forget: that the Mysteries are always valid on one condition, that the priest has a canonical, pay attention to me now, has a canonical ordination.

That is, provided he was canonically ordained by a canonical bishop, and provided his priesthood is still unhindered, that is, the presiding authority has not come to tell him, you are under suspension. Because note, if the presiding authority tells him you are under suspension, like a deposition, or a suspension, then if he celebrates a Mystery, the Mystery is invalid. Then you understand we cannot have the Mystery, any Mystery, the Divine Liturgy, Holy Matrimony, anything at all, it is invalid, I say it again, it is invalid.

But when the obstacle does not exist, what is called an impediment to the priesthood, that is, the obstacle, from the verb to hinder, which means to block, when this does not exist, that is, the presiding authority has granted the authority, because the priesthood of the priest, pay attention, was not given once and for all, but is given at every single moment.

It is something we often do not realize, that the priesthood of the priest is at every moment drawn, flows out, from his presiding authority. At any moment, if the Bishop tells him for some reason, you shall not hear confessions, there he has an impediment; you shall not serve the Liturgy, there he has an impediment. The Mystery is rendered inoperative, inoperative. But when this is not the case, that is, there is canonical priesthood and there is no impediment, no obstacle, then without question the Mysteries are properly valid and the benefit for the faithful is the greatest. Just as you, if you go to the fountain, thirsty, parched with thirst, the fountain drinks no water, it is made of metal, but you drink, you drink and you satisfy your thirst.

So the priest, sadly, may gain nothing himself, but you who receive the Mystery from the priest's hands have the grace of God in abundance. So much for this question. Now a third question says this. It is said that Christianity stays only on paper, because if its words were put into practice, then the greatest revolution in the world would take place. How true is this?

This is what I told you earlier, my children, in the lesson we had. Christianity has to give its witness. If it does not give its witness that God is true, and this will only be given if the faithful live God, live Christ, live the Holy Spirit, live the spiritual life, then it is a dead Christianity. But if, if Christianity is the one that gives the witness, the spiritual witness, then without question it truly is the greatest revolution in the world, a peaceful revolution, that overturns the old worlds and establishes a new world.

It is what I told you in the lesson, Gandhi, who said, Christianity is good, but the Christians are bad. Can you imagine, if Christianity were lived consistently by those who bear it, by the Christians, how quickly the whole world would become Christian?

But it doesn't happen, and the Christianizing of the world is held back for this one reason alone: that our own example is very bad indeed. It's what I told you, the saying that God speaks: because of you my name is blasphemed among the nations, as God says.

And so we have a most weighty duty to display Christianity in practice, not the missionaries who will go off to foreign lands, but the life of a whole people must be exemplary, or of a family, or of a single person, it must be exemplary.

You children here in the catechism school, at your school you are exemplary persons from a Christian point of view, because if another sees you saying filthy words, going to filthy spectacles, and frequenting places where everyone goes indiscriminately, then you do not give good testimony, and then your duty before God is very heavy indeed.

And we come to a fourth question. Might there be, it says, some fixed posture that we ought to keep when we pray, in parentheses, for example, standing, or kneeling?

There isn't one. We can take any posture, my children, in our prayer, so long as the posture we take is a reverent one. We might say that reverence is what should mark us, whether we kneel or whether we stand.

You see, sometimes we kneel, especially the children do this, at some moment when everyone kneels, they kneel too. Especially when we have a communal prayer of absolution, and the children of course are rather small and do not understand much, you see that as they kneel, one talks with the other, kneeling there they chat with one another. This, of course, is not a reverent posture. So it is not the outward form of kneeling, but the substance of reverence that is missing. And so we must keep a reverent posture, whether kneeling or standing.

And reverent postures are nothing other than the one that gives the sense of God's presence, of the fear of God and the love of God. God sees me; right now I am speaking with God; I cannot sit there slack, look, slack, lazily idle.

Can you imagine going into the office of the headmaster, of the principal, and walking in. You lean on the desk with both your hands and say, Mr. Principal, you know about this and that, and then, because you have grown tired of standing like that, since you are talking for a while, you rest your elbows on the principal's desk too, or because you have grown tired even of that, you drag over a chair, cross one leg over the other, and carry on the conversation.

Tell me, how would you stand there, how would you hold yourself? And consider what our postures really mean. Our posture ought to be shaped by the sense of a presence. I am in the principal's office; so I must hold myself reverently, with a modest and respectful bearing.

It is the same before God. God sees me, He hears me. He is present, He is present, He sees me, He hears me. So how shall I stand reverently in my prayer? We would say that all this applies when things are good, when conditions are favorable. When they are, then we can always pray reverently standing, and reverently kneeling, and we can mix the two at some point, that is, at one moment in our prayer we are standing, and at a later moment we kneel. But always reverently. When, however, we do not have favorable conditions for prayer, for many reasons beyond our control. There are some who say their prayers in bed because they are too lazy: they undress, take off their clothes, fall into bed, pull the covers over themselves, and there they say their prayers, because they are lazy.

That is an irreverent way, and I have to tell you that more than a few children do this, and grown-ups do it too, and what you learn to do when you are young you keep doing when you are old, and it is a very serious thing. This is not right. On the other hand, there are some who say their prayers reverently, standing or kneeling, but then they fall ill, or have a serious condition, a grave illness, and cannot move. Say it is after an operation. And there they are, with the little tubes, with the IV drips, with all the rest.

The man is lying in bed unable to move, his spine broken, let us say, I do not know what he may have, he has been injured and so on, and he tells you, I do not pray because I cannot stand. Why? And can you not say your prayer lying down?

So now I will say my prayer lying down. I will not deprive myself of my prayer just because I cannot get up out of my bed. When I can stand and do not, that is irreverence; but when I cannot, and I still say my prayer, then of course I am being reverent, because I say my prayer even though I cannot get up. There are also times and conditions, it could be in the army, it could be, I do not know where, when a person says his prayer while walking, he walks and prays. I do not mean that 'pray without ceasing,' that we must pray continually and continually; I mean the case where I have no other way to say my prayer and I must keep my set prayer.

When I say set prayer, I mean the morning and the evening prayer. Apart from that, whatever I am doing in my life, I should be praying all through the day. That is, to keep the remembrance of God, the remembrance of God, constantly the remembrance of God. It does not stop me, while I am solving a mathematics problem, from keeping the remembrance of God. I have told you this before, and I will say it once more. When you have a subconscious awareness of certain things, a subconscious one, that is real, and you can act accordingly. For instance, you say to yourself that you are studying at home, but you are aware that at this very moment, while I am studying in my room, there is someone else studying in another room next door, and it is an apartment building where other people are living.

So I cannot make any noise, I must keep quiet. Does that stop me from solving my mathematics problems? No. But what happens is that, even as I work through my exercises, I have the sense that I must keep quiet, because someone else is studying. And what does this show? That I can keep a sense of the presence of God whatever work I am doing. At this moment I may be teaching catechism to you, I may be cooking, I may be solving problems and exercises, I may be doing my job, and still keep this sense of the presence of God. That is, the mind constantly holds this awareness: God is present, God is present, He sees me, He hears me; and so an ascent of the heart is born.

I will not go further into this subject, nor into the prayer that a person can say, Lord Jesus Christ, have mercy on me. I will not go there; I am telling you only this one feeling: that God sees me, He hears me, and that I cannot do anything contrary to what God wills.

And so I can say my prayer on a journey, inside the bus, and even down in a pit. It surprises you, you laugh, but take note: the Prophet Jeremiah said his prayer down inside a pit. Why? Because they had thrown him into the pit, to drown him, to kill him.

But he managed to keep afloat; he kept his mouth above the surface, in a pit of mire, full of filth. And there he said his prayer. I ask you, this prayer of the Prophet Jeremiah from down in the pit, was it heard by God? But of course it was, prayer in the highest sense.

Because it was not by his own choosing that he said his prayer down in the pit. It would be like someone saying, so as not to disturb anyone, I will now go and say my prayer in the lavatory. Why would you go and say your prayer in the lavatory?

If they had shut you in the lavatory to say your prayer, that would be one thing. But if they have not shut you in, and you have other places where you can say your prayer, why would you say your prayer in the lavatory? So you can see what comes first, so that you understand it well.

It is the reverence that must be present in any posture or place where we say our prayer. And one last question, children, is this.

Now here, of course, this question is also a little revealing, showing how a person, or a child, can picture certain things.

It doesn't matter, because a person always, especially when he is a small child, has, I don't know, some idea of how God regards him, how he sees God. How does he picture Him? Well, listen to what the question is. Since God made man just as He Himself was, since we say according to the image of God, how is it possible for each person to have a different form? Quite simply, because the child thinks of God as having one form, one face, and since He makes man according to His own image, as this passage of Holy Scripture says, then, since we have different faces, that is, you are dark-haired, you are fair-haired, then what is God, dark-haired, or fair-haired, what is He, does He have many faces, how can that be?

This shows, children, how a child can picture God. Take note: when we say the image of God, it means not only the chief characteristics, the spiritual ones, but also the bodily form. Because the Son of God is man, and so we now have the image of God in the human form as well.

It is not only in the divine, I stress this, it is also in the human form. Christ did not come to be according to the form of Adam; rather, Adam came to be according to the form of Christ, before Christ ever became man, in view of what the Son of God would become.

In view of what the Son of God would become, it was the Son of God, God the Word (Logos), who made Adam. This is something very important. So the image of God, at least in its bodily aspect, we would say, is the human form itself.

What we mean when we say, this is a man, that is what it is. For the rest, we have a great, an immense variety of forms. Do you know how many? As many as there are people, and not of one age only, but of all the centuries and all the ages.

Because quite simply one person never looks exactly like another, and each person is an unrepeatable wonder. For it is not only a matter of faces resembling one another; two twin children look alike, yet they always have something else that sets them apart.

Take just fingerprints, children; fingerprints are, in the strictest sense, an individual matter. Fingerprints never match anyone else's, not only among people living today, but also among those who have departed and those who are yet to come.

And one last question is on the same little slip of paper: why do we make the sign of the Cross with the right hand and not the left? Because if we did it with the left, we would have the question, why do we do it with the left and not the right?

So, children, pay attention: the right hand has always been an expression of what is good, of the good. That is why the Lord says, on this day of judgment, when we heard the Gospel, that He will place the godly on His right and the ungodly on His left; or again, Scripture says this too is the change wrought by the right hand of the Most High, the Most High comes and touches with His right hand, and so on.

Now, if this can become a habit of devotion, hear it as that too. When people pass by and greet me up in the upper church, do you know what happens? Because I cannot reach, I greet them with both my hands. And what do I say? May the Lord bless you, and I give both my hands.

Some are afraid to take the left and wait to take the right. And if I give them the left, no, they go for the right. This, of course, has by now become a superstition. That is all, children, for today; may the Lord bless you.

The Kingdom of God, my dear ones, is the new order of things to which God calls people. The Kingdom of God, when it is proclaimed, does nothing other than call man back from his exit out of Paradise.

It is the recall to Paradise, and the One who closed Paradise when He commanded that the flaming sword be set in place.

A first question says the following. What positive meaning can failure have in the life of a Christian?

A fine question, I tell you truly. What positive meaning can failure have in the life of a Christian? If you are held back a year in the same grade, you will understand and learn this, what meaning it can have.

Or if you reflect on certain points in your life, and of course you have a philosophical mind, that is, you sit and ponder things, then of course you will understand what meaning a failure can have. So, children, pay attention, because the way we live in our age, as we were saying earlier, is a way in which we want to drive out failure completely, as if it were our most terrible enemy.

And first of all, we have exiled the very notion of failure from education. And we have reached the point, of course, where if we have a gravely sick patient, that patient is called education, which lies within an abyss of failure.

One sees this. So we strive to have no failure, and in the end we find ourselves with failure. The same thing happens in our life. In order to have no failure, in the end we find ourselves in the realm of failure.

I remember once a very good boy, Madopoulos; this was before 1960 that I am telling you about. Note that since then such stories have repeated themselves. But because I lived through this one, I am recounting it to you. This boy was always getting top marks, he would go out at school as flag-bearer and other such honors.

Without realizing it, he developed what is called the complex of success, a success complex. That is, this complex made him stand in fear before a possible failure. Then, I remember, before I left my hometown to come here to Larissa, he went to sit the entrance exams for the law school, he was the son of a journalist, they had their standing and so on, a top student, with distinctions, great and grand.

He went into the hall where they were going to write the exams then, back then they took the exams inside the university, and something gripped him, a fear. I will not write a top mark. He judged himself not to be very well prepared.

And he does not sit the exams, and he leaves. We tell him, my dear boy, sit down and write. Go in with a five and come out with a ten. The ten meaning top marks, of course. Do you want to go in with a ten? But he had accustomed himself and his surroundings to it.

So that he had become a prisoner of his surroundings. And please pay attention to these things, because these things, as I am telling you, have now become widespread. Back then they were isolated examples, and now they have become widespread. And he was afraid, a prisoner, as I told you, of his surroundings, of what his surroundings would say about him.

That the good, the excellent impression that others might have of him would be diminished. Anyway, he studied the whole year to go and sit the exams the following year; they used to give exams around September and October. Exams.

He repeated the same phenomenon, children, he went into the hall and did not write and left again. Then, of course, this could not go on forever, and he made the decision to go to Germany, to go to a school there. Of course he did not know German, he had to learn German.

The result was that this boy ended up, in the very end, going to become a chemist, from a lawyer to a chemist. Anyway, he ended up in the end working with a jackhammer on the roads, breaking up the asphalt.

At one point he came back to Greece, a decade later, somewhere around 1970, so by then he must have been about thirty years old. He came and found me here in Larissa, and he says to me, I'm going to catch the last train of my life.

He wanted to go after a certain job, and remember, we're talking about 1970, and he tells me, I asked there for a salary of ten thousand drachmas. What, I say to him, ten thousand drachmas in salary? I tell him, that's far too much, my child. You'll start with a smaller salary and you'll see, little by little.

Do you know what I started with, I tell him? With eight hundred and seventy drachmas in hand a month. I had to pay three hundred drachmas in rent and be left with five hundred and seventy for everything else. And you're telling me that right away you want a salary of ten thousand, right away? He says to me, it can't be done. Ah, I tell him, I see that your mind still hasn't changed, it hasn't changed. Children, I assure you, I don't know what became of him. Here we are in 1988, and what became of that young man I do not know, I do not know. You see how he was thinking? Because in front of those around him he always had to say that he was successful, that he had a salary, that he had this, that he had that, that he had it all.

Humility is missing, and so we learn this way of being from our earliest years, and, sad to say, who is it that teaches us this way, do you think? Do you know who? First of all, our very own home. Our parents, who love us, are the ones who breathe this spirit into us, not all of them, of course, but quite a few parents are caught up in this fashion, and the school as well, by the way it operates.

And you see, the girls above all, caught up in competition, struck with anxiety, falling apart when they have to take exams, terrified of coming in second, not first but second. Once a teacher, an educator, somewhere, not in our city, came to me indignant and grieved to tell me that her son hadn't taken first place. There had been some exams, some prizes had been given out, and so on, the question of who would come first, in the final year of high school.

He didn't come out first, he came second. And she was beside herself over it. And her son was saying to her, but mother, isn't it enough for you that I'm a diligent student, and after all a good student? So I was second, I wasn't first, the world is still fine. I tell her, my lady, your son is wiser than you, because I have to tell you that young people, when they think this way, are exposed, listen carefully, to mental illness. We start with anxiety and who knows what else, and we don't know where we'll end up. So, children, failure has meaning.

First of all at school. I wouldn't want to tell you to be lazy so that you fail, but if some failure does happen, just as a moment ago I was trying to find the word humanism, I'm tired, you tell me, I've been speaking since morning, my mind isn't working, you saw in the lesson earlier how I was trying to remember the word humanism, what's it called, humanism, did the world come to an end? If you were grading me, well, you'd give me a ten, you'd give me a nine, and so what happened? Did the world fall apart? Or do I ruin the good impression that you might have of me? What does that even mean, an impression? You should be a hard-working person, and give as much as you can,

give what you can, nothing more. And if now and then you have a failure, does the world come to an end? On the contrary, in fact, failure becomes a motive for greater struggle. What we're saying now about school applies to one's profession, it applies to the society we live in, and it applies to the spiritual life as well. Who told you that we won't have falls in our spiritual life, and what should we do afterward, give up every struggle? And then what would we have accomplished? So, children, failure has meaning, and many times God permits a failure of ours as a remedy, when we have egotism, He lets us have a failure so that we may be humbled, and so through the failure I gain the virtue of humility, I make an honest self-examination, and so on.

When the Apostle Paul says that there was given to me a thorn in the flesh, an angel of Satan, to buffet me, to buffet, do you know what that means? It means to cuff someone, but in a particular way: when I make my hand hollow, like this, cupped, cupped, and strike it on the back of another's neck, and it goes crack. I've told you this before. And it's not that the one who takes the blow is hurt, but he's humiliated by taking, we might say, a resounding cuff, resounding, one that makes a loud crack.

The Apostle Paul was saying, I have beside me, because God placed him beside me, an angel of Satan, He set a demon beside me, there to buffet me; the moment I go to lift up my head, crack, why? Because, you know, lest I be exalted.

And indeed the Apostle, rather Saint John Chrysostom, who interprets the Apostle Paul, says this: that it was not a matter of an illness, but of the temptations he had from his own people, from the Hebrews.

The moment he went to build something up, the Hebrews would come behind him and ruin his work, and he says that this was given to me as a buffeting to the flesh, meaning his kinsmen; besides, the Apostle Paul says somewhere that he wished to provoke his own flesh to jealousy, and by flesh he means his relatives, that is, his fellow countrymen, to provoke them, to stir them to jealousy, to move them to believe in Christ. That is why Chrysostom interprets it this way, and most probably this is the correct interpretation; so they wouldn't leave him in peace for a moment, and all these failures tempered Paul all the more, like steel. Do you know what he says? When I am weak, then I am strong.

When is he strong? When he is weak, that is, when difficulties are stirred up against him that hinder him from advancing. Why? Again, so that I may not be exalted, so that I may not become proud. So one can see what meaning failure takes on, children.

Do you know that Moses, the great Moses, who is chosen by God for that great mission which made him great in history, and great in the Heavens too, which made Moses great, was slow of speech and weak of voice?

He had a slowness of speech, he didn't speak well, his tongue didn't flow, and a weakness of voice, he couldn't be heard. And so he entreats God and says to Him, I beg You, Lord, release me from this, for I am a man weak of voice and slow of speech.

And God says to him, no, you shall go. But Lord, I beg You. No, you shall go, says God. Why? Because God wanted what the Apostle Paul later said: For my power is made perfect in weakness. My own power will be revealed and brought to perfection through your weakness. Who are you?

And so, children, let us not chase after the absolute, the perfect, success, the twenty out of twenty, the top mark with exclamation points. Failure will come too. So we ought to bow our heads and say, it doesn't matter. Glory to God, I will struggle again. I say it to you once more, whether in the arena of school, or the arena of one's profession, or the spiritual arena. I remember a certain person, a man who opened a greengrocer's shop; the first day, I don't know if I've told you this before, the first day they were distant relatives of ours, no one went to shop there; the second day no one went to shop; the third day no one. He grew discouraged, he despaired, and he leaves the shop with the shutters open, just as it was, the greengrocer's, and the greens, the vegetables, began to wilt,

he went off and got dead drunk; they carried him home in a heap, the shop left open, because he didn't know how to struggle. It went well, fine; it didn't go well, what can I do, what can I salvage, what can I begin again?

Let us learn to begin again in the face of a failure, let us learn to make a fresh start. Children, I say it once more, failure has the greatest importance and meaning, let us not drive it away, it is useful. And then, don't go chasing after high marks; they gave you a high mark, fine, they didn't give you a high mark, fine; don't become mark-hunters, chasers after high grades, that's a misfortune, because then we're no longer aiming, no longer targeting what has real worth, knowledge, formation, but only the mark, the show of it, what will I achieve, how will I boast and tell everyone else that I am somebody.

So much for that question. Another question says: is karate a religion? Karate, as you know it, is this: it is a form of wrestling, and indeed, as you said, a Japanese form of wrestling. It has certain moves and certain maneuvers, certain tricks, let's say, this form of wrestling. Once I got into a taxi and saw a photograph, the taxi driver's little boy, in those tunics they wear, the ones who do karate, who fight and so on, and he was in some such pose. I say, is this your child? He says yes. And he goes to karate, he tells me, yes. I say, why? And he says to me, to secure him in life, so that he'll know how to defend himself.

Well, ever since then I have heard this argument many times. Because, people say, in our day we have so many criminals, we ought to go and train at these karate schools so we can learn to defend ourselves.

My friends, don't you think it's ridiculous, truly ridiculous, to carry this as our equipment in life, supposedly so we'll know how to defend ourselves? You know how to defend yourself, fine, but what does the other one do, what does the criminal do? He too learns karate. And then what happens? Do you know how we really defend ourselves against criminals?

I wouldn't want to tell you that if for a moment someone has the strength to corner and restrain a criminal, well, if he does it well, fine, but that doesn't mean I'm going to go and train specifically in order to corner a criminal. The way to deal with the menace of criminals is not there; it is to learn to be a spiritual person. And when I become a spiritual person, then I corner even the demons, not only, not only the criminals. Let me tell you of an instance that is recorded in Holy Scripture. I won't go back to the Old Testament, where I would find many examples, many passages; I'll take one from the New Testament.

When the disciples went, forgive me, when the Lord went with His disciples to the Garden of Gethsemane and prayed, in view of His Passion. He was going to His Passion willingly, of His own will, mark this, of His own will; and at that moment it was not His divinity that was put forward, but His human nature, with all its weaknesses, His human nature. The Lord sweats, He agonizes in the Garden of Gethsemane. "Father, if it be possible, let this cup pass from Me," and so on, which shows the human side, at the very moment when the Lord is already speaking with His disciples, especially the three, telling them, look, they are coming to arrest Me, they are at the door.

They had opened the gate of the garden, they had come inside, and in front was Judas, who, come now, kisses Him, betraying the Son of Man. "Are you here, friend? Here you are? With a kiss you betray Me, you hand over the Son of Man?" "Hail, Rabbi," said that wretched man, the most tragic figure in this history that follows, the most tragic figure, Judas Iscariot. And then come those who were to arrest Him, the servants of the chief priests and the rest, and the Lord says to them, whom do you seek? And they answer, Jesus the Nazarene, because it was night and they could not make out His face well; that is why they needed Judas as a guide, to show where He was and who He was.

And the Lord says, listen, "I am He," it is in the Gospel according to John, "I am He." The moment they heard that "I am He," something fearful, they drew back and fell to the ground.

They got up and drew near again. I ask you, whom do you seek? Jesus the Nazarene. I told you, I am He. And again they drew back and fell to the ground. Let no one say that it was some divine radiance, some divine uncreated energy that overpowered the enemies. The Lord was going to His sacrifice, but here only the human nature is at work; here the divine nature does not take part. That calm, that gentleness of the Lord, the face of the Lord, His word and so on, had overpowered the enemies.

My friends, the demons too are overpowered when there is another karate that we have learned, to be the masters of our passions. Therefore it is not a good way to go to such schools to learn what we learn there.

But there is also something else, I haven't yet answered the question, and it is this: that indeed karate, like some other things, yoga and the rest, sitting down in a state of reasoning, in a meditation, staring at one thing, staring at the big toenail on your foot and gazing at it there for a whole hour, continuously.

And so on; it is a training in this very thing. Do you know what all this amounts to? To my telling you to make prostrations. But the prostration is not gymnastics. From one point of view the prostration too may be regarded as gymnastics, but it is not gymnastics; it is a religious expression.

Consequently, karate is simply, we might say, the outer surface of the shop window. Little by little, the one who occupies himself with karate will little by little enter into the so-called Eastern meditations as well. And so karate serves the Eastern religions. So much for this question too.

A third question, I was saying we had a bit more to say but we didn't manage it; it asks how Christianity is persecuted today. Indeed, how it is persecuted. It is not difficult, my friends, to learn how Christianity is persecuted.

Roughly speaking, we would say it is through mudslinging. When they begin to accuse Christianity, and to say, the Church did this, the priest did that, the bishop did this, such and such a Christian did that.

Where you see them with big crosses, who does this and does that. And of course I wouldn't want to say that there is no inconsistency, there is. Because we Christians have quite a lot of inconsistency; that is true.

And we give the enemies of the Church a foothold. But beyond that, there is today this hostile disposition against the Church. You see it diffused everywhere, from the television to the radio, to the newspapers, to the magazines, even to your school, as I was telling you earlier.

Right up to, who is there who would not turn against the Church, against Christ, against the Gospel, and so on. But chiefly there is today the mudslinging. Persecution, my friends, has many forms.

It has many forms. When, for example, they tell you at school, children, we're going to have a carnival. You'll come, we'll dress up, and so on. But the carnival is pagan. Ah, they say, what kind of talk is this, pagan?

What is this thing? Suppose you give in. Then you have fallen victim to this persecution, to the persecutors of Christianity, of the Church. Suppose you resist; then of course you get labeled. They'll say, ah, you, who, and so on, and there the mudslinging begins, that makes you out to be the Christian. And you're this way, and you're that way, and so on. I've just given you a small little example. My friends, today the Church of Christ is persecuted in every way. When there are books that turn against the person of Christ, by whom, whom shall I single out, Kazantzakis, or shall I take the older books, of the past generation, of the generation before that, from the last century, the so-called publications of the AFKSI? The AFKSI is on Kanningos Street in Athens, on Kanningos Square; there the AFKSI stood, from the last century, as I told you, how.

How the Enlightenment and atheism entered Greece, right up to today, Kazantzakis and newer ones who take aim at the person of Christ. I would say, my Lord, if they revile You like this, how much more me, who am only a man. The Lord said it: if they revile Me, they will revile you too; if they have heard Me, they will hear you too. And so, with this war that is being waged, unhappily, against our homeland, we might say a deep division is taking place, between the one who will remain faithful and the one who will not remain faithful. Let us be aware of this, and whoever has set it well, well in his heart to remain faithful, let him be careful never to bend under any mudslinging that the enemies of the Church may throw at him.

Furthermore, it says, and here what I would like to read is a continuation, it is four points, but let me take the first one. Unceasing prayer helps toward the purity of the heart and of the nous. Unceasing prayer, my friends, is the "Lord Jesus Christ, have mercy."

Before I move on, I'd like to say something to you about this prayer, since the question came up and we have very few minutes left: this prayer that is called unceasing never stops. It creates a constant remembrance of Jesus Christ, a remembrance of God that is constant, constant. It works like this; it has the following elements.

When we say 'Lord Jesus Christ,' we have three names that belong to the same person. We call Him Lord, Jesus, and Christ. That is the first part, the part that names Him. The second part of the prayer says, 'have mercy on me.' So all prayers, every one of them, are this: two parts. Let me say it once more: the one part is the name of Christ, and the other is something that concerns me. For instance, 'have mercy on me,' or 'help me,' or whatever else you might want to put in place of 'have mercy on me.' 'Have mercy on me' is a general expression for every request. But what matters is the name, my children, because by the power of the name of Christ we have all that we will ever have, all the profit and all the fruitfulness, to be specific.

When we say 'Lord,' we confess the divinity of Jesus Christ; when we say 'Jesus,' 'Lord Jesus,' when we say 'Jesus,' we confess the humanity of Christ. That is, that He is perfect God and perfect man. So the expression 'Lord Jesus' is a confession that You are the God-Man.

And this is enormous, it is tremendously enormous, to confess the divine-human nature of Christ. And the word 'Christ,' 'Lord Jesus Christ,' the word 'Christ,' the third name, expresses the work of the God-Man. And what is that work? It is the mediation of God, the mediation of Christ, that is, His mediating work on behalf of human beings before God. This is, first of all, His very incarnation itself; then it is His sacrifice on the Cross; then it is His Ascension into Heaven, where Christ, by His mere presence, that is, this human nature of His, is a mediation before the Holy Triune God on behalf of us human beings.

So with these three names we confess the divine nature, the human nature, and the work of Christ. This is because it is an Orthodox expression; for if I do not confess Christ as Lord, then I am an Arian, that is, in the heresy of Arius, who does not accept the divinity of Christ.

If I do not call Christ Jesus, then I am a Monophysite, because I deny the human nature of Christ. And what is His work? The work of the salvation of human beings. Christ is not here to do politics for us or to give us food to eat with golden spoons.

Or as the people of Capernaum imagined, that they would eat in the wilderness without working, with Christ giving them bread in abundance through His blessing, and the fish. No, none of all that. So the whole theology of the person of Christ is in this, in this little prayer.

'Lord Jesus Christ,' now, since I confess You in this Orthodox way, now You have mercy on me. And 'have mercy on me' is a general designation, my children, of my every need, of my every concern, of whatever I have, of whatever I want. Because I do not know what to ask for, I therefore say, 'let God have mercy on me,' and He knows what He will give me.

That is all, my children, for today.

Μία πρώτη απορία, παιδιά, λέγει τα εξής. Λέγεται πως όλοι όσοι κοινωνούν των αχράντων μυστηρίων, δεν παίρνουν πραγματικά μέσα τους το σώμα και το αίμα του Κυρίου. Αληθεύει αυτό; Προσέξτε με, από τη διατύπωση, δεν θέλει να πει αυτό, εάν υπάρχει το σώμα και το αίμα του Χριστού, αν είναι, αλλά εάν μάλλον, όπως το καταλαβαίνω, θα ήθελε να πει άξια, αν παίρνουμε άξια το σώμα και το αίμα του Χριστού. Αν ναι, για ποιους λόγους και πώς θα μπορέσουν οι πιστοί να κοινωνούν πραγματικά;

Από τη δεύτερη ερώτηση φαίνεται ότι δεν πρόκειται για την αμφιβολία περί του μυστηρίου, αλλά το εάν κοινωνούμε άξια ή όχι. Πρέπει να σας πω ότι εδώ ως προς το θέμα της Θείας Ευχαριστίας είναι σώμα και αίμα Χριστού εξ αντικειμένου.

Είτε άξια, είτε ανάξια κοινωνήσουμε, το θέμα είναι ότι παίρνουμε το σώμα και το αίμα του Χριστού, ξαναλέγω, εξ αντικειμένου. Αυτό το θέμα, επειδή προβλήθη αυτές τις ημέρες, όπως ξέρετε δήθεν τάχα, ότι μπορεί κανείς να κολλήσει την αρρώστια από το εάν κοινωνεί και βέβαια έγιναν και ανακοινώσεις της Μητροπόλεώς μας και οι άλλοι γράψανε και λοιπά.

Όμως, και εγώ ετοιμάζω μία απάντηση, όχι στον τύπο, αλλά σε ομιλία που θα είχαμε στους μεγάλους. Μετά από τη διακοπή, δηλαδή την πρώτη Κυριακή των Νηστειών, κάτι έχουμε να πούμε για το θέμα αυτό πιο εμπεριστατωμένο.

Η αιτία είναι ότι αγνοούμε, παιδιά, την ουσία του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας. Δεν ξέρουμε ότι είναι το σώμα και το αίμα του Χριστού και έτσι μιλάμε για ό,τι βλέπουμε και δεν μιλάμε για ό,τι πιστεύουμε. Συνεπώς, έτσι μπορούμε να βγάζουμε εσφαλμένα συμπεράσματα. Ξαναλέγω ότι το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας είναι το σώμα και το αίμα του Χριστού εξ αντικειμένου. Δηλαδή πραγματικά, αδιάφορα εγώ πώς μπορώ να σταθώ μπροστά του, αλλά πώς μπορώ να σταθώ, πώς μπορώ να λέγω ότι μπορώ να κοινωνώ άξια, θέλει να πει η απορία του εξής, πώς μπορώ να αξιοποιήσω το μυστήριο, πώς μπορώ να το ζήσω, πώς δηλαδή να φτάσω να έχω μια αξία μετοχή.

Βέβαια καταρχάς όταν πιστεύεις ότι είσαι ανάξιος. Γιατί κανείς ποτέ δεν μπορεί να προσέλθει στο μυστήριο αυτό και να λέει ότι άξια κοινώνησα. Διότι είναι υπερηφάνεια. Ποιος είναι άξιος, λέει μια ευχή μέσα στη Θεία Λειτουργία.

Ουδείς άξιος των συνδεδεμένων τες σαρκικές επιθυμίες και ηδονές, προσέρχεσθαι ή προσεγγίζειν ή κτλ. Κανείς λέγει δεν είναι άξιος που είναι δεμένος με τις επιθυμίες, τις σαρκικές, να προσέλθεις στο μυστήριο.

Μας καταξιώνει η χάρη του Θεού. Είναι μια σχετική αξιότητα. Και όταν είμαι σχετική σημαίνει μια προετοιμασία θα κάνουμε. Αλλά απόλυτα άξιος δεν είναι κανένας, απολύτως κανένας, ούτε ο ιερεύς, ούτε ο λαϊκός, κανείς τίποτα.

Εξάλλου αυτή η ευχή λέγεται κυρίως πιο πολύ δια τον ιερέα. Κανείς λέει, Κύριε, δεν είναι άξιος, ποιος να είναι άξιος να προσεγγίσει το μυστήριό σου; Αλλά εάν όμως πρέπει να δημιουργήσουμε προϋποθέσεις για μια, θα λέγαμε, αξιοποίηση του μυστηρίου, δεν έχουμε παρά να θυμηθούμε όταν κατά κάποιο τρόπο μας καλεί η Εκκλησία να γίνουμε μέτοχοι.

Τι λέγει; Μετά φόβου Θεού, πίστεως και αγάπης προσέλθετε. Να τα στοιχεία τα βασικά. Πρώτα πρώτα είναι ο φόβος του Θεού. Θα έχω το φόβο του Θεού. Θα έχω την αίσθηση της απανταχού παρουσίας του Θεού, ο Θεός με βλέπει, με ακούει, ανά πάσα στιγμή.

Μετά θα έχω την πίστη ότι αυτό που θα κοινωνήσω είναι πραγματικά σώμα και αίμα Χριστού. Γι' αυτό τελευταία στιγμή λέμε τα τελευταία τροπάρια, λίγο πριν κοινωνήσουμε. Λέμε τα τελευταία τροπάρια, εάν μεν υπάρχει δυνατότητα να ειπωθούν από τον Ψάλτη, λέγονται από τον Ψάλτη.

Εάν όχι, ο ιερεύς θα λέει καθ' εαυτόν, από μόνος του, και ο κάθε πιστός με ένα βιβλιαράκι θα λέει από μόνος του τα τροπάρια αυτά. Το πρώτο τι λέει, έτσι πιστεύω, ακόμα λέει πιστεύω, ότι αυτό είναι το σώμα σου και αυτό είναι το αίμα σου.

Ανανεώνει τι, την ομολογία της πίστεώς του, διότι λέει ο Απόστολος Παύλος, ότι γι' αυτό αρρωσταίνουν και πεθαίνουν όχι λίγοι. Επειδή δεν διακρίνουν ότι είναι σώμα και αίμα Χριστού, το θεωρούν κρασί και ψωμί.

Και καμιά φορά μάλιστα όταν καμιά μαμά που το παιδάκι της μπορεί να κλαίει, όχι πολύ μωρό, όχι νήπιο ενός μηνός και τριών μηνών. Αλλά παιδάκι μου καταλαβαίνει και μιλάει να είναι τριών χρονών, ξέρω κάπου εκεί, και να λέει η μητέρα τώρα.

Έλα παιδάκι μου, θα σου δώσει ο παππούλης κρασάκι ή ψωμάκι, είναι πολύ πολύ κακή έκφραση σε αυτό, πολύ κακή έκφραση. Γι' αυτό λοιπόν, βέβαια υποκρύπτεται εκεί μια απιστία, ανανεώνουμε στο Θεό την ομολογία μας, ότι πιστεύουμε ότι αυτό είναι το σώμα και το αίμα του Χριστού.

Και κατόπιν είναι και η αγάπη. Με τα φόβου λέει Θεού, πίστεως και αγάπης προσέλθεται. Αγάπη πού; Το μυστήριο είναι αυτό, είναι το μυστήριο της αγάπης. Συνεπώς πως θα προσέλθω εάν δεν έχω αγάπη πρώτα πρώτα σε εκείνον που με καλεί, στο Θεό. Και ύστερα είναι η αγάπη προς τους συνανθρώπους μου και αν θέλετε και περισσότερο η αγάπη σε ολόκληρη την γύρω δημιουργία.

Όταν φτάνω να αγαπώ το Θεό, τους ανθρώπους, να αγαπώ ακόμα τα πουλάκια του ουρανού, τα μυρμήγκια, τα φυτά. Είμαι εκείνος που έχω μια ευσπλαχνία για ολόκληρη τη δημιουργία. Γιατί λέγει ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος ότι αυτή η αγάπη φέρνει ακόμη και δάκρυα στα μάτια για ολόκληρη την κτίσιν.

Όχι μόνο για τους ανθρώπους, για ολόκληρη την κτήση. Αυτά παιδιά με αυτήν την απορία. Μια άλλη απορία λέγει το εξής.

Είναι δυνατόν το Άγιο Πνεύμα του Θεού να ενεργεί διαμέσου ενός όχι καλού ιερέως στα μυστήρια της Εκκλησίας;

Βέβαια, αν έπρεπε να ενεργούσε κάθε μυστήριο διαμέσου της ποιότητος του ιερέως, καταλαβαίνετε τι θα μπορούσε να γίνει. Θα έπρεπε να ψάχνουμε ποιος είναι καλής ποιότητος για να δεχθούμε τη χάρη του Θεού.

Ποιότητος ιερέως, ακόμη μπορείτε να φανταστείτε ότι αυτομάτως θα μεταβάλλεται η Εκκλησία σε κριτήν, διότι ο κάθε πιστός μεταβάλλεται σε κριτήν, θα πρέπει να κρίνει ποιος ποιότητος είναι ο κληρικός. Και τότε τι κάνουμε, εάν ο πιστός μεταβάλλεται σε κριτήν, το δικαίωμα του κριτού το έχει μόνο ο Θεός, άρα δεν είναι σωστή αυτή η τοποθέτηση ότι εάν ο ιερεύς δεν είναι άνθρωπος.

Άνθρωπος σωστός, ή τούτο, ή εκείνο, δεν ξέρω τι μπορεί να συμβαίνει, ότι το μυστήριο θα ήταν άκυρο ή μισοέγκυρο ή έγκυρο, αυτά τα πράγματα δεν είναι σωστά. Η τοποθέτηση είναι η εξής. Ένα μυστήριο, παιδιά, είναι εργασμένο από τον Χριστό. Όπως το λέει η δογματική μας, είναι εξ έργου ειργασμένου, έτσι λέγεται.

Αυτό που προσφέρεται είναι ένα έργο που το έχει εργαστεί ο Θεός. Θεουργία, λέμε το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Ποιος το εργάστηκε; Ο Χριστός. Είναι τετελεσμένο το μυστήριο αυτό. Είναι το σώμα του και το αίμα του επί του Σταυρού που διαρκώς υπάρχει μέσα στην ιστορία.

Το έργο λοιπόν δεν το τελείει ο ιερεύς. Προσέξτε είναι λεπτό, το έργο δεν το τελείει ο ιερεύς Ο ιερεύς είναι εκείνος ο οποίος δανείζει, ούτως ειπείν, τα χέρια του Δια την συνέχιση του μυστηρίου της Σαρκώσεως μέσα στην ιστορία Και συνεπώς είναι ότι ακριβώς ένας σερβιτόρος που παίρνει από την κουζίνα το έτοιμο φαγητό Τι κάνει ο σερβιτόρος, μεταφέρει το φαγητό Ή αν θέλετε μπορεί να παρομοιαστεί με μια σωλήνα νερού που μας φέρει το νερό στο σπίτι μας από το υδραγωγείο Η σωλήνα δεν είναι εκείνη που παράγει το νερό, αλλά το υδραγωγείο Η σωλήνα μεταφέρει το νερό στο σπίτι μας Έτσι, αν τώρα αυτή η σωλήνα, ο ιερεύς, είναι μία πορώδη σωλήνα, κατά τη διάρκεια της ροής του νερού, πίνει και εκείνη η σωλήνα

Δηλαδή, όταν εγώ λειτουργώ, γιατί μου είπατε να λειτουργήσω και γιατί θα πρέπει να κοινωνήσετε, και εγώ θα κοινωνήσω, και εγώ θα ωφεληθώ και αν έχω ευσέβεια, τότε αναμφισβήτητα ο πρώτος ωφελημένος είμαι εγώ. Αλλά εάν όμως εγώ από έναν, ξέρω εγώ, από μια κακή τοποθέτηση, από έναν επαγγελματισμό δεν ξέρω, λέω δεν με ενδιαφέρει τίποτε, μου είπαν να κάνω αυτό, θα το κάνω αυτό, δεν με ενδιαφέρει τίποτε άλλο. Δεν μετέχω, τότε γίνομαι σωλήνα από υλικό που δεν απορροφά νερό.

Όπως μια μεταλλική σωλήνα, δεν παίρνει τίποτα, όταν μπει το νερό μέσα, βγει το νερό, αυτή τίποτα δεν πήρε Έτσι, παίρνει όμως εκείνος που ζήτησε Αν εγώ, συνεπώς, δεν είμαι ο σωστός ιερεύς, ο σωστός από την άποψη ποιότητος Δηλαδή, δεν ξέρω, κάναμε αμαρτίες, ό,τι θέλετε, πείτε, τότε τα μυστήρια είναι έγκυρα και προσφέρονται χάριν των πιστών Δεν ωφελείται μόνο ο ιερέας. Αυτό δεν πρέπει να το ξεχνούμε, ότι τα μυστήρια είναι πάντοτε έγκυρα με μια προϋπόθεση, ότι ο ιερέας έχει κανονικήν, προσέξτε με, έχει κανονικήν χειροτονία.

Δηλαδή, εφόσον κανονικά χειροτονήθηκε από κανονικόν επίσκοπον και ακόμα την ιεροσύνη του την έχει ακώλυτον, δηλαδή δεν έρχεται η προϊσταμένη αρχή να του πει είσαι σε αργία. Διότι προσέξτε, αν η προϊσταμένη αρχή του πει είσαι σε αργία, όπως είναι η καθαίρεση, ή μια αργία, τότε αν αυτός τελέσει ένα μυστήριον, το μυστήριον είναι άκυρον, τότε αντιλαμβάνεστε δεν μπορούμε να έχουμε το μυστήριο, οποιοδήποτε μυστήριο, θείας λειτουργίας, του γάμου, οτιδήποτε, είναι άκυρο, το ξαναλέγω είναι άκυρο.

Όταν όμως δεν υπάρχει το εμπόδιο, όπως λέγεται, κώλυμα ιεροσύνης, δηλαδή το εμπόδιο από το κωλύω θα πει εμποδίζω, όταν δεν υπάρχει αυτό, δηλαδή η προϊσταμένη αρχή έχει δώσει την εξουσία, γιατί η ιεροσύνη του ιερέως, προσέξτε, δεν δόθη άπαξ, αλλά ανά πάσα στιγμή δίδεται.

Είναι κάτι που πολλές φορές δεν το ξέρομε αυτό, η ιεροσύνη του ιερέως ανά πάσα στιγμή έλκεται, απορρέει, από την προϊσταμένη του αρχή Ανά πάσα στιγμή, αν του πει ο Επίσκοπος για κάποιο λόγο, δεν θα εξομολογείς, εκεί έχει εμπόδιο, δεν θα λειτουργείς, εκεί έχει εμπόδιο Είναι ανενέργητο το μυστήριο, ανενέργητο Όταν όμως δεν υπάρχει αυτό, δηλαδή υπάρχει κανονική ιεροσύνη και δεν υπάρχει εμπόδιο κώλυμα, τότε αναμφισβήτητα τα μυστήρια είναι σωστά έγκυρα και η ωφέλεια για τους πιστούς είναι μεγίστη Όπως εσύ, αν θα πας στη βρύση, είσαι διψασμένος, σκασμένος από τη δίψα, η βρύση δεν πίνει τίποτα νερό, είναι μεταλλική, αλλά εσύ πίνεις, πίνεις και χορταίνεις τη δίψα σου

Έτσι μπορεί ο ιερεύς να μην ωφεληθεί κατά δυστυχίαν, αλλά εσύ όμως που δέχεσαι το μυστήριο από τα χέρια του ιερέως έχεις πλουσία τη χάρη του Θεού Αυτά και για αυτήν την απορία Λέγει μια τρίτη απορία Λέγεται ότι ο χριστιανισμός μένει μόνο στα χαρτιά, γιατί αν τα λεγόμενά του γίνουν πράξη τότε θα γίνει η μεγαλύτερη επανάσταση στον κόσμο Κατά πόσο αληθεύει αυτό;

Είναι αυτό που σας είπα προηγουμένως, παιδιά, στο μάθημα που κάναμε Ο χριστιανισμός πρέπει να δώσει την μαρτυρία του. Εάν δεν δώσει την μαρτυρία του ότι ο Θεός είναι αληθής, και θα δοθεί αυτό μόνον εάν οι πιστοί ζουν το Θεό, ζουν το Χριστό, ζουν το Πνεύμα το Άγιον, ζουν τη πνευματική ζωή, τότε είναι ένας νεκρός χριστιανός Αν όμως, αν όμως, ο Χριστιανισμός είναι εκείνος που θα δώσει τη μαρτυρία, την πνευματική μαρτυρία, τότε αναμφισβήτητα πράγματι είναι η μεγαλύτερη επανάσταση μέσα στον κόσμο, η ειρηνική επανάσταση, ανατρέπει των παλαιών κόσμων και εγκαθιδρεί έναν καινούργιο κόσμο.

Είναι εκείνο που σας είπα στο μάθημα, ο Γκάντι που είπε, καλός είναι ο χριστιανισμός, κακοί είναι οι χριστιανοί. Μπορείτε να φανταστείτε ότι αν ο χριστιανισμός ήταν συνεπής από τους φορείς του, από τους χριστιανούς, πόσο γρήγορα όλος ο κόσμος θα γίνεται ο χριστιανικός;

Αλλά δεν γίνεται και εμποδίζεται ο εκχριστιανισμός του κόσμου μόνο και μόνο, διότι το παράδειγμά μας είναι πάρα πολύ κακό. Είναι εκείνο που σας είπα, που λέει ο Θεός, το ρητό, δι' υμών βλασφημείται το όνομά μου εν τοις έθνεσι, που λέει ο Θεός.

και συνεπώς έχουμε βαρύτατο χρέος να εμφανίσουμε στην πράξη το χριστιανισμό, όχι οι Ιεραπόστολοι που θα πάνε σε ξένες χώρες, αλλά η ζωή ενός λαού πρέπει να είναι υποδειγματική, ή μιας οικογενείας ή ενός προσώπου, πρέπει να είναι υποδειγματική.

Είσαστε παιδιά εδώ στο κατηχητικό σχολείο, στο σχολείο σας είσαστε υποδειγματικά πρόσωπα από χριστιανικής πλευράς, διότι αν σε βλέπει ο άλλος να λες βρώμικες κουβέντες, να πηγαίνεις σε βρώμικα θεάματα και να συχνάζεις σε τόπους που όλοι πηγαίνουν αδιάκριτα, τότε δεν δίνεις καλή μαρτυρία και τότε το χρέος σου είναι πάρα πολύ βαρύ απέναντι στο Θεό.

και ερχόμεθα σε μία τετάρτη απορία. Μήπως, λέγει, υπάρχει κάποια ορισμένη στάση την οποία πρέπει να έχουμε όταν προσευχόμαστε, εντός παρενθέσεως, παραδείγματος χάρη, όρθιοι γονατιστοί;

Δεν υπάρχει, μπορούμε κάθε στάση, παιδιά, να έχουμε στην προσευχή μας, αρκεί η στάση που θα έχουμε να είναι ευλαβής. Θα λέγαμε η ευλάβεια είναι εκείνη η οποία πρέπει να μας χαρακτηρίζει είτε γονατίζουμε είτε ιστάμεθα.

Βλέπετε καμιά φορά γονατίζουμε, ιδίως τα παιδιά αυτό το κάνουν, σε κάποια στιγμή που όλοι γονατίζουν, γονατίζουν και αυτά. Ιδίως όταν έχουμε ομαδική συγχωρητική ευχή και τα παιδιά βέβαια είναι κάπως μικρά, δεν καταλαβαίνουν και πολλά πράγματα, και βλέπετε όπως γονατίζουν, το ένα μιλάει με το άλλο, γονατισμένα μιλάει το ένα με το άλλο. Αυτό βεβαίως δεν είναι μία ευλαβής στάση. Δεν είναι το σχήμα συνεπώς του γονατίσματος, αλλά είναι η υπόθεση της ευλαβείας που λείπει. Έτσι πρέπει να έχουμε ευλαβή στάση, είτε γονατισμένη είτε όρθια.

Και οι ευλαβείς στάσεις δεν είναι τίποτα άλλο παρά εκείνη η οποία δίδει την αίσθηση της παρουσίας του Θεού, του φόβου του Θεού και της αγάπης του Θεού. Ο Θεός με βλέπει, τώρα ομιλώ με το Θεό, δεν μπορώ να κάθομαι νωχελός, κοιτάξτε νωχελός, τεμπέλικα.

Μπορείτε να φανταστείτε να πάτε στο γραφείο του γυμνασιάρχη, του Λυκειάρχη και μπείτε μέσα. Ακουμπήστε με τα δυο σας χέρια πάνω στο γραφείο και του πείτε κύριε Λυκειάρχα, ξέρετε το και το, και μετά επειδή κουραστήκατε να είστε έτσι, επειδή μιλάτε αρκετά, ακουμπάτε και τους αγκώνες σας επάνω στο γραφείο του Λυκειάρχου, ή επειδή και έτσι κουραστήκατε, τραβάτε μια καρέκλα, βάζετε και το ένα πόδι απάνω στο άλλο και συνεχίζετε τη συζήτηση.

Πείτε μου πώς θα σταθείτε, θα έχετε και τι είναι οι στάσεις μας. Οι στάσεις μας πρέπει να καθορίζεται από την αίσθηση μιας παρουσίας. Είμαι στο γραφείο του Γυμνασιάρχη. Πρέπει λοιπόν να έχω μια ευλαβή στάση, μια σεμνή στάση.

Κατά τον ίδιο τρόπο και απέναντι στο Θεό. Ο Θεός με βλέπει, με ακούει. Είναι παρόν, είναι παρόν, με βλέπει, με ακούει Πώς λοιπόν θα σταθώ ευλαβώς στην προσευχή μου; Θα λέγαμε ότι αυτά όταν καλώς έχουν τα πράγματα, συνθήκες ευνοϊκές Όταν υπάρχουν τότε μπορούμε και όρθιοι πάντα ευλαβώς να προσευχηθούμε και γονατιστοί πάντα ευλαβώς και μεικτά κάποια ώρα, δηλαδή κάποια στιγμή μέσα στην προσευχή μας, στιγμή εκείνη η προσευχή να είμαστε όρθιοι, κάποια στιγμή μετά να γονατίσουμε Πάντα όμως ευλαβώς, όταν όμως δεν έχουμε ευνοϊκές συνθήκες προσευχής, για πολλούς λόγους έξω από την θέλησή μας Είναι μερικοί που κάνουν την προσευχή τους στο κρεβάτι επειδή βαριούνται, εκδύνονται, βγάζουν τα ρούχα τους, πέφτουν στο κρεβάτι, κουκουλώνονται και εκεί κάνουν την προσευχή τους γιατί βαριούνται

Αυτός είναι ανευλαβής τρόπος και πρέπει να σας πω ότι δεν είναι λίγα τα παιδιά που το κάνουν αυτό και μεγάλοι το κάνουν αυτό και ό,τι μάθεις μικρός να το κάνεις και μεγάλος, και είναι πάρα πολύ σοβαρό. Αυτό δεν είναι σωστό. Αντιθέτως, είναι μερικοί οι οποίοι κάνουν ευλαβώς την προσευχή τους όρθιοι ή γονατιστοί, μα όταν αρρωστήσουν ή έχουν βαριά μορφή, μια βαριά αρρώστια και δεν μπορούν να κινηθούν. Είναι μια εγχείρηση, ας πούμε, έτσι. Και είναι εκεί με τα σωληνάκια, με τους ορούς, με δεν ξέρω τι.

Είναι στο κρεβάτι ο άνθρωπος ακίνητος, σπασμένη, λέει, κάνει η ραχοκοκαλιά του, δεν ξέρω τι μπορεί να έχει, τραυματίας είναι και τα λοιπά και σου λέει ότι δεν κάνω προσευχή επειδή δεν μπορώ να είμαι όρθιος. Γιατί; Και δεν μπορείς να κάνεις την προσευχή σου πλαγιασμένος;

Συνεπώς, τώρα θα κάνω πλαγιασμένος την προσευχή μου, δεν θα στερηθώ της προσευχής μου γιατί δεν μπορώ να σηκωθώ από το κρεβάτι μου. Όταν όμως μπορώ είναι ανευλάβεια, όταν όμως δεν μπορώ και κάνω την προσευχή μου τότε βεβαίως είμαι ευλαβής Γιατί κάνω την προσευχή μου έστω κι αν δεν μπορώ να σηκωθώ Ακόμη υπάρχουν κάποτε συνθήκες, μπορεί αυτό να είναι στο στρατό, μπορεί να είναι, δεν ξέρω πού μπορεί να είναι Που να κάνει κανείς την προσευχή του περπατώντας, να περπατεί και να κάνει την προσευχή του Δεν εννοώ εκείνο το αδιαλείπτως προσεύχεσθε, ότι πρέπει να προσευχόμεθα συνεχώς και συνεχώς, αλλά εννοώ, τι εννοώ, την περίπτωση που δεν μπορώ αλλιώτικα να κάνω την προσευχή μου και πρέπει να κάνω την τακτή προσευχή μου.

Όταν λέω τακτή εννοώ την πρωινή και τη βραδινή, κατά τα άλλα, ό,τι να κάνω στη ζωή μου πρέπει συνεχώς την ημέρα μέσα πρέπει να κάνω προσευχή Δηλαδή να έχω μνήμη του Θεού, τη μνήμη του Θεού, διαρκώς τη μνήμη του Θεού Μα δεν με εμποδίζει όταν λύνω ένα πρόβλημα μαθηματικό να έχω τη μνήμη του Θεού Σας το έχω και άλλη φορά πει, θα το πω άλλη μία φορά Όταν έχεις μια υποσυνείδητη αίσθηση κάποιων πραγμάτων υποσυνείδητη, αυτό είναι αληθές και μπορείς να ενεργείς με κάποιον τρόπο Δηλαδή λες, λες ότι διαβάζω στο σπίτι μέσα, έχεις όμως μια συνείδηση ότι αυτή τη στιγμή που εγώ διαβάζω στο δωμάτιό μου είναι κι άλλος που διαβάζει σε ένα άλλο δωμάτιο δίπλα και είναι πολυκατοικία που κάποιοι άλλοι άνθρωποι μέσα εδώ υπάρχουν

Δεν μπορώ λοιπόν εγώ να κάνω κάποια ανησυχία, πρέπει λοιπόν να κάνω μια ησυχία Αυτό με εμποδίζει από το να λύνω τα προβλήματά μου στα μαθηματικά; Όχι Αλλά τι, έχω μια αίσθηση τώρα που λύνω τις ασκήσεις μου, ότι πρέπει να κάνω και ησυχία, γιατί κι άλλος διαβάζει Αυτό τι σημαίνει, ότι μπορώ να έχω μια αίσθηση της παρουσίας του Θεού, ό,τι δουλειά και να κάνω Μπορεί αυτή τη στιγμή να κάνω κατηχητικό σε εσάς, μπορεί να μαγειρεύω, μπορεί να λύνω προβλήματα, ασκήσεις, μπορεί να κάνω το επάγγελμά μου και να έχω αυτή την αίσθηση της παρουσίας του Θεού Το μυαλό δηλαδή διαρκώς έχει αυτή την αίσθηση, ο Θεός είναι παρόν, ο Θεός είναι παρόν, με βλέπει, με ακούει και δημιουργείται μια ανάβαση της καρδιάς

για να μην προχωρήσω περισσότερο στο θέμα αυτό και της προσευχής που μπορεί να λέει ο άνθρωπος, Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με, δεν προχωρώ εκεί, σας λέω μόνο αυτό το αίσθημα ότι ο Θεός με βλέπει, με ακούει και ότι δεν μπορώ να κάνω κάτι που απάδει σε εκείνο που ο Θεός θέλει.

Λοιπόν, ακόμα μπορεί να κάνω την προσευχή μου στο ταξίδι, στο λεωφορείο μέσα και στον βόθρο μέσα. Σας κάνει εντύπωση, γελάτε, προσέξτε, ο προφήτης Ιερεμίας έκανε την προσευχή του μέσα εις τον βόθρο. Γιατί; Διότι τον είχαν ρίξει μέσα εις τον βόθρο, διότι να τον πνίξουν, να τον σκοτώσουν.

Αλλά κατάφερνε να επιπλέει, είχε το στόμα του έξω από τον βόθρο, σε λάκκο βορβόρου, με ακαθαρσίες. Και έκανε την προσευχή του, σας ερωτώ, αυτή η προσευχή του Προφήτου Ιερεμίου από τον βόθρο μέσα, ακουγόντανε στον Θεό; Μα βέβαια, κατεξοχήν προσευχή.

Γιατί δεν ήταν θέλημα δικό του να κάνει την προσευχή του μέσα από τον βόθρο. Όπως θα έλεγε κάποιος ότι, να μην ενοχλήσω, τώρα πάω και κάνω την προσευχή μου στο αποχωρητήριο. Γιατί να πας να κάνεις στο αποχωρητήριο την προσευχή σου;

Εάν σε κλείνα στο αποχωρητήριο να κάνεις την προσευχή σου; Αν όμως δεν σε έχουν κλείσει και έχεις άλλους χώρους να κάνεις την προσευχή σου, γιατί να κάνεις στο αποχωρητήριο την προσευχή σου; Λοιπόν, καταλαβαίνετε εκείνο το οποίο προέχει, για να το καταλάβετε καλά.

Είναι η ευλάβεια που πρέπει να υπάρχει σε οποιαδήποτε στάση ή τόπο που μπορούμε να κάνουμε την προσευχή μας. Και μία τελευταία, παιδιά, είναι η εξής.

Τώρα εδώ βέβαια είναι και λιγάκι ενδεικτική αυτή η απορία, το πώς ένας άνθρωπος ή ένα παιδί μπορεί να φαντάζεται μερικά πράγματα.

Δεν πειράζει, γιατί πάντοτε ο άνθρωπος, ιδίως άμα είναι μικρό παιδί, έχει, δεν ξέρω, ο Θεός πώς τον θεωρεί, πώς τον βλέπει τον Θεό. Πώς τον φαντάζεται; Λοιπόν, ακούστε τι λέει η απορία. Αφού ο Θεός έκανε τον άνθρωπο όπως ήταν αυτός, αφού λέμε κατ' εικόνα Θεού, πώς είναι δυνατόν ο κάθε άνθρωπος να έχει διαφορετική μορφή; Απλούστατα, διότι θεωρεί τον Θεό ότι έχει μία μορφή, ένα πρόσωπο, και αφού τον κάνει τον άνθρωπο σύμφωνα με τη δική του εικόνα, όπως λέγει αυτή η θέση της Αγίας Γραφής, άρα λοιπόν αφού έχουμε εμείς διαφορετικά πρόσωπα, δηλαδή εσύ είσαι μελαχρινός, εσύ είσαι ξανθός, τότε ο Θεός τι είναι, μελαχρινός, τι είναι, ξανθός, τι είναι, έχει πολλά πρόσωπα, πώς γίνεται;

Αυτό δείχνει, παιδιά, πώς ένα παιδί μπορεί να φαντάζεται τον Θεό. Προσέξτε, όταν λέμε εικόνα του Θεού, δεν σημαίνει παρά τα κύρια γνωρίσματα, τα πνευματικά, αλλά και η σωματική κατασκευή. Διότι ο Υιός του Θεού είναι άνθρωπος, και έχουμε τώρα την εικόνα του Θεού και στην ανθρώπινη κατασκευή.

Δεν είναι μόνο στη Θεία, το υπογραμμίζω, είναι και στην ανθρώπινη κατασκευή. Δεν έγινε ο Χριστός δυνάμει του σχήματος του Αδάμ, αλλά ο Αδάμ έγινε δυνάμει του σχήματος του Χριστού. Πριν να ενανθρωπήσει, ενόψει τι θα γίνεται ο Υιός του Θεού.

Ενόψει του τι θα γίνεται ο Υιός του Θεού, έκανε τον Αδάμ ο Υιός του Θεού, ο Θεός Λόγος. Αυτό είναι πάρα πολύ σπουδαίο. Συνεπώς, η εικόνα του Θεού, τουλάχιστον στη σωματική θα λέγαμε τοποθέτηση, έχουμε το σχήμα άνθρωπος.

Αυτό που λέμε, αυτός είναι άνθρωπος, αυτό είναι, κατά τα άλλα, το ότι έχουμε μια μεγάλη, μεγίστη ποικιλία στις μορφές. Ξέρετε πόσες; Όσοι είναι οι άνθρωποι, όχι μιας εποχής, όλων των αιώνων και όλων των εποχών.

Γιατί απλούστατα ποτέ ένας άνθρωπος δεν μοιάζει με έναν άλλον, και ο κάθε άνθρωπος είναι ένα ανεπανάληπτο φαινόμενο. Διότι δεν είναι μόνο το πρόσωπό του να μοιάζεις· δύο δίδυμα παιδιά μοιάζουν, αλλά έχουν κάτι άλλα διαφορετικά.

Πάρτε μόνο τα δακτυλικά αποτυπώματα, παιδιά· τα δακτυλικά αποτυπώματα είναι κατά κυριολεξία ατομική υπόθεση. Ποτέ τα δακτυλικά αποτυπώματα δεν ταιριάζουν με κάποια άλλα, όχι μόνο με τους συγχρόνους ανθρώπους, αλλά και με εκείνους που έφυγαν και με εκείνους που θα έλθουν.

Και μια τελευταία είναι στο ίδιο μέσα χαρτάκι· γιατί κάνουμε το σταυρό μας με το δεξί χέρι και όχι με το αριστερό; Γιατί αν κάναμε με το αριστερό θα είχαμε την ερώτηση, γιατί κάναμε με το αριστερό και όχι με το δεξί.

Λοιπόν, παιδιά, προσέξτε· το δεξί χέρι, πάντοτε, είναι έκφραση του αγαθού, του καλού, του αγαθού. Γι' αυτό λέει και ο Κύριος, τη σημερινή μέρα της κρίσης που ακούσαμε το Ευαγγέλιο, θα βάλει, λέει, από τα δεξιά του τους ευσεβείς και από τα αριστερά τους ασεβείς· ή ακόμα, λέει η Γραφή, και αυτή, λέει, είναι η αλλοίωσις της δεξιάς του Υψίστου, έρχεται και εγγίζει ο Ύψιστος με το δεξί του χέρι και λοιπά.

Τώρα, αν αυτό μπορεί να γίνει πρόληψη, ακούσατέ το και σαν πρόληψη. Όταν περνάει ο κόσμος και με χαιρετάει επάνω στον επάνω ναό, ξέρετε τι γίνεται; Επειδή δεν φτάνω, χαιρετάω με τα δύο μου χέρια. Και τι λέγω; Να σας ευλογεί ο Κύριος, και δίνω και τα δύο μου χέρια.

Μερικοί φοβούνται να πάρουν το αριστερό και περιμένουν να πάρουν το δεξί. Και αν εγώ τους δίνω το αριστερό, όχι, αυτοί πάνε στο δεξί. Αυτό βεβαίως πια το θέμα έχει γίνει μια πρόληψη. Αυτά, παιδιά, για σήμερα· ο Κύριος να σας ευλογεί.

Η Βασιλεία του Θεού είναι, αγαπητοί μου, η νέα τάξη των πραγμάτων που καλεί ο Θεός τους ανθρώπους. Η Βασιλεία του Θεού όταν κηρύσσεται δεν κάνει τι άλλο παρά να ανακαλεί τον άνθρωπο από την έξοδό του από τον παράδεισο.

Είναι η ανάκληση εις τον Παράδεισο, και εκείνος που έκλεισε τον Παράδεισο όταν είπε να τεθεί η ρομφαία.

Μία πρώτη απορία λέει τα εξής. Ποιο θετικό νόημα μπορεί να έχει η αποτυχία στη ζωή του χριστιανού;

Ωραία απορία, σας το λέγω αλήθεια. Ποιο θετικό νόημα μπορεί να έχει η αποτυχία στη ζωή του χριστιανού; Αν μείνεις μια χρονιά στην ίδια τάξη θα καταλάβεις και θα το μάθεις αυτό, τι νόημα μπορεί να έχει.

Ή αναστοχαστείς σε κάποια σημεία στη ζωή σου, και βεβαίως είσαι φιλόσοφος νους, δηλαδή κάθισε και τα μελετάς τα πράγματα, τότε βεβαίως θα καταλάβεις τι νόημα μπορεί να έχει μια αποτυχία. Λοιπόν, παιδιά, προσέξτε, γιατί ο τρόπος που ζούμε στην εποχή μας, όπως λέγαμε προηγουμένως, είναι ένας τρόπος που θέλουμε να βγάλουμε ολότελα, σαν τον πιο φοβερό εχθρό μας, την αποτυχία.

Και πρώτα-πρώτα έχουμε εξορίσει την έννοια της αποτυχίας από την εκπαίδευση. Και έχουμε φτάσει βεβαίως στο σημείο, αν έχουμε έναν μεγάλον άρρωστον, αυτός λέγεται εκπαίδευση, που είναι μέσα σε ένα βάραθρον αποτυχίας.

Το βλέπει κανείς αυτό. Έτσι πάμε για να μην έχουμε αποτυχία και στο τέλος βρισκόμεθα να έχουμε αποτυχία. Το ίδιο πράγμα συμβαίνει και στη ζωή μας. Για να μην έχουμε αποτυχία, στο τέλος βρισκόμεθα στον χώρο της αποτυχίας.

Θυμάμαι κάποτε ένα πολύ καλό παιδί, ο Μαδόπουλος, ήταν προ του '60 αυτό που σας λέγω. Σημειώσετε ότι έκτοτε τέτοιες ιστορίες έχουν επαναληφθεί. Αλλά επειδή αυτή την έχω ζήσει, σας τη διηγούμαι. Το παιδί αυτό ήταν όλο με το 20, έβγαινε στο σχολείο και σημαιοφόρος και άλλα παρά.

Χωρίς να καταλάβει απέκτησε το λεγόμενο κόμπλεξ της επιτυχίας, σύμπλεγμα της επιτυχίας. Δηλαδή τον έκανε αυτό το κόμπλεξ να στέκεται με φόβο μπροστά σε μία ενδεχόμενη αποτυχία. Τότε, θυμάμαι, πριν εγώ φύγω από τον τόπο μου για να έρθω εδώ στη Λάρισα, πήγε να δώσει εξετάσεις στη νομική σχολή, ήταν γιος δημοσιογράφου, είχαν τη σειρά τους και τα λοιπά, αριστούχος, με επαίνους, μεγάλους και τρανούς.

Μπήκε μέσα στην αίθουσα που θα γράφαν τότε εξετάσεις, τότε δίνανε μέσα στο Πανεπιστήμιο τις εξετάσεις, κάτι τον έπιασε, ένας φόβος. Δεν θα γράψω άριστα. Έκρινε τον εαυτό του ότι δεν ήταν πολύ καταρτισμένος.

Και δεν δίνει εξετάσεις και φεύγει. Του λέμε, βρε παιδάκι, κάτσε να γράψεις. Μπες με πέντε και βγες με δέκα. Το δέκα, το άριστα εννοείται. Θέλεις να μπεις με δέκα; Αλλά είχε συνηθίσει τον εαυτό του και το περιβάλλον του.

Που ήτο δέσμιος πλέον του περιβάλλοντός του. Και παρακαλώ προσέξτε αυτά γιατί αυτά έχουν πλέον γενικευθεί που σας λέγω. Τότε ήσαν μεμονωμένα παραδείγματα και τώρα έχουν γενικευθεί. Και εφοβείτο δέσμιος, σας είπα, του περιβάλλοντός του, τι θα πει το περιβάλλον του για αυτόν.

Ότι θα μειωθούν οι καλές, οι άριστες εντυπώσεις που μπορεί να έχουν για αυτόν οι άλλοι. Τέλος πάντων διάβασε όλη τη χρονιά να πάει του χρόνου να δώσει εξετάσεις, δίνα κατά μήνα Σεπτέμβριο-Οκτώβριο. Εξετάσεις.

Επανέλαβε το ίδιο φαινόμενο, παιδιά, μπήκε στην αίθουσα και δεν έγραψε και έφυγε πάλι. Τότε βέβαια δεν μπορούσε αυτό να διαιωνίζεται, πήρε την απόφαση να πάει στη Γερμανία, να πάει σε μια σχολή εκεί. Βέβαια τα Γερμανικά δεν εγνώριζε, έπρεπε να μάθει Γερμανικά.

Το αποτέλεσμα ήταν ότι το παιδί αυτό κατέληξε στο τέλος, τέλος, πήγαινε για χημικός, από νομικός χημικός. Τέλος πάντων, κατέληξε στο τέλος με κομπρεσέρ να δουλεύει στους δρόμους, να σπάζει την άσφαλτο.

Κάποια φορά έφτασε πίσω στην Ελλάδα, μία δεκαετία μετά, δηλαδή κάπου το 70, πρέπει να ήταν 30 χρονών πια αυτός. Ήρθε και με βρήκε εδώ στη Λάρισα, μου λέει το τελευταίο τρένο της ζωής μου πάω να πιάσω.

Κάπου ήθελα να πάω σε μια δουλειά, προσέξτε 1970 είμαστε έτσι, και μου λέει εκεί εζήτησα 10.000 δραχμές μισθό. Τι, του λέω, 10.000 δραχμές μισθό; Του λέω πάρα πολλά παιδάκι μου. Θα ξεκινήσεις με ένα μικρότερο μισθό και θα δεις σιγά σιγά.

Εγώ του λέω ξέρεις με τι ξεκίνησα; Με 870 δραχμές στο χέρι το μήνα. Έπρεπε να πληρώσω 300 δραχμές ενοίκιο και να μου μείνουν οι 570 για τα υπόλοιπα. Και εσύ μου λες ότι αμέσως θέλεις 10.000 μισθό αμέσως; Μου λέει δεν γίνεται. Α, του λέγω, βλέπω ότι το μυαλό σου ακόμη δεν άλλαξε, δεν άλλαξε. Παιδιά σας βεβαιώνω δεν ξέρω τι απέγινε, βρισκόμεθα στο 1988, το παιδί αυτό τι απέγινε δεν ξέρω, δεν ξέρω. Είδατε πώς σας σκέπτεται; Διότι έπρεπε στο περιβάλλον του πάντα να λέγει ότι είναι επιτυχημένος, ότι έχει μισθό, ότι έχει, ότι έχει, ότι έχει.

Λείπει η ταπείνωσις και έτσι αυτόν τον τρόπο τον μαθαίνουμε από τα μικρά μας χρόνια και κατά δυστυχίαν μας τον μαθαίνει τον τρόπο αυτόν ποιος λέτε; Ξέρετε ποιος; Πρώτα πρώτα το ίδιο το σπίτι μας. Οι γονείς μας που μας αγαπούν, αυτοί μας εμπνέουν αυτό το πνεύμα, όχι βέβαια όλοι, αλλά αρκετοί γονείς είναι της μόδας αυτό, και το σχολείο με τον τρόπο που κινείται.

Και βλέπετε, προπαντός τα κορίτσια, να έχουν συναγωνισμό, να παθαίνουν άγχος, να διαλύονται όταν πρέπει να δώσουν εξετάσεις, μην πάσχει καμιά δεύτερη, όχι πρώτη, δεύτερη. Κάποτε μία δασκάλα, εκπαιδευτικός, κάπου, όχι στην πόλη μας, ήρθε αγανακτισμένη και λυπημένη να μου πει ότι ο γιος της δεν πήρε, είχε γίνει κάτι εξετάσεις, κάτι βραβεία είχαν δοθεί και τα λοιπά, ποιος θα ερωτάναι πρώτος, στην τελευταία τάξη του λυκείου.

Δεν βγήκε πρώτος, ήρθε δεύτερος. Και αυτή να πάει να σκάσει. Και της έλεγε ο γιος της, μα μάνα μου, δεν σου είναι αρκετό ότι είμαι επιμελής μαθητής, και επιτέλους είμαι καλός μαθητής; Ε, δεύτερος, δεν ήμουν πρώτος, καλός ο κόσμος. Λέω κυρία μου, ο γιος σας είναι σοφότερος από εσάς, διότι πρέπει να σας πω ότι τα νεαρά άτομα, όταν σκέπτονται έτσι, είναι έκθετα σε, προσέξτε, σε ψυχι- κά νοσήματα. Ξεκινάμε με το άγχος και δεν ξέρω τι και δεν ξέρουμε πού θα καταλήξουμε. Λοιπόν παιδιά, η αποτυχία έχει νόημα.

Πρώτα πρώτα στο σχολείο. Δεν θα ήθελα να σας πω να τεμπελιάζετε για να έχετε αποτυχία, αλλά εάν σημειωθεί κάποια αποτυχία, εάν εγώ προηγουμένως ήθελα να βρω τη λέξη ανθρωπισμός, ουμανισμός, κουρασμένος, πείτε, είμαι, από το πρωί μιλάω, δεν μου λειτουργεί στο μυαλό, είδατε που στο μάθημα προηγουμένως που προσπαθούσα να θυμηθώ τη λέξη, ουμανισμός, πώς τη λένε, ουμανισμός, χάλασε ο κόσμος; Αν με βαθμολογούσατε, ε, θα μου βάζατε 10, θα μου βάζατε 9, ε λοιπόν τι έγινε; Χάλασε ο κόσμος; Ή χαλάω την εντύπωση, την καλή που μπορεί να έχω σε εσάς; Τι θα πει αυτό εντύπωσις; Θα είσαι εργατικός άνθρωπος, και όσο μπορείς

αποδόσεις, τίποτε άλλο. Και αν καμιά φορά έχεις καμιά αποτυχία, χαλάς ο κόσμος; Αντιθέτως μάλιστα, η αποτυχία γίνεται κίνητρον για περισσότερο αγώνα. Αυτό που λέμε τώρα για το σχολείο, είναι για το επάγγελμα, ισχύει για το επάγγελμα, ισχύει διά την κοινωνία που ζούμε, ισχύει και διά την πνευματική ζωή. Ποιος σας είπε ότι δεν θα έχουμε πτώσεις στην πνευματική μας ζωή και τι θα πρέπει να κάνουμε μετά, να παραιτηθούμε από κάθε αγώνα; Και τότε τι κάναμε; Λοιπόν παιδιά, η αποτυχία έχει νόημα και πολλές φορές ο Θεός επιτρέπει μια αποτυχία μας, θεραπείαν, όταν έχουμε εγωισμό, να έχουμε μια αποτυχία για να ταπεινωθούμε και έτσι με την αποτυχία να αποκτήσω την αρετή της ταπεινώσεως, να κάνω αυτοκριτική και ούτω καθεξής.

Όταν λέγει ο Απόστολος Παύλος ότι εδόθη μοι σκόλοψ τη σαρκί, άγγελος σατάν, ίνα με κολαφίζη, κολαφίζω, ξέρετε τι θα πει; Θα πει καρπαζώνω, αλλά με έναν ιδιότυπον τρόπον, όταν τη φούχτα μου την κάνω κούφια, έτσι, κούλι, κούλι, και χτυπήσω στο σβέρκο του αλλουνού και κάνει κλακ, σας έχω ξαναπεί αυτό το πράγμα, και δεν είναι ότι πονάει εκείνος που τρώει την καρπαζά, αλλά προσβάλλεται το να φάει μία, θα λέγαμε, ηχηρά καρπαζιά, ηχηρά, να κάνει κρότο.

Έλεγε ο Απόστολος Παύλος, έχω πλάι μου, γιατί ο Θεός μου τον έβαλε πλάι μου, άγγελος σατάν, μου έβαλε ένα δαίμονα, εκεί να με κολαφίζει, μόλις πάω να σηκώσω κεφάλι, κλακ, γιατί, ξέρετε, ίνα μη υπεραίρωμαι.

Και μάλιστα λέει ο Απόστολος, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, που ερμηνεύει τον Απόστολον Παύλον, λέει το εξής, ότι δεν επρόκειτο περί ασθενείας, αλλά επρόκειτο περί των πειρασμών που είχε από το γένος του, από τους Εβραίους.

Μόλις πήγαινε κάτι να φτιάξει, ξοπίσω οι Εβραίοι του χαλούσαν τη δουλειά και λέγει ότι μου δόθηκε αυτός ως κόλαφος τη σάρκα, εννοεί τη συγγένεια, εξάλλου το λέει κάπου ο Απόστολος Παύλος ότι ή να παραζηλώσω την σάρκα μου, σάρκα νοεί τους συγγενείς του, δηλαδή τους πατριώτες του, παραζηλώσει, να τους βάλει σε ζηλοτυπία, να τους κάνει να κινηθούν να πιστέψουν εις Χριστόν, γι' αυτό ερμηνεύει έτσι ο ρους Χρυσόστομος, πιθανότατα είναι αυτή η σωστή ερμηνεία, οπότε δεν τον άφηναν σε χλωρό κλαδί, όλες αυτές οι αποτυχίες χαλύβδωναν τον Παύλο περισσότερο, ξέρετε τι λέγει, όταν ασθενώ τότε δυνατός ειμί.

Πότε είναι δυνατός; Όταν ασθενεί, όταν δηλαδή του προκαλούνται θέματα που τον εμποδίζουν για μια προαγωγή. Γιατί; Ακόμα ή να μην υπεραίρομαι, για να μην υπερηφανεύομαι. Οπότε βλέπει κανένας τι νόημα παίρνει, παιδιά, η αποτυχία.

Ξέρετε ότι ο Μωυσής, ο Μέγας Μωυσής που διαλέγεται από τον Θεό για τη μεγάλη εκείνη αποστολή που τον έκανε μέγαν στην ιστορία, αλλά και εις των Ουρανών, τον έκανε Μέγα τον Μωυσή, ήτο βραδύγλωσσος και ισχνόφωνος.

Είχε βραδυγλωσσία, δεν μιλούσε, δεν έρρεε η γλώσσα του, και ισχνοφωνία, δεν ακουγόταν. Και τότε παρακαλεί τον Θεό και του λέει, σε παρακαλώ Κύριε, απάλλαξέ με, γιατί είμαι ανήρ ισχνόφωνος και βραδύγλωσσος.

Και του λέει ο Θεός, όχι, θα πας. Μα Κύριε σε παρακαλώ. Όχι, θα πας, λέει ο Θεός. Γιατί; Διότι ο Θεός ήθελε αυτό που είπε κατόπιν ο Απόστολος Παύλος. Η γάρ δυναμίσμου, ενασθενία τελειούται Η δική μου η δύναμη θα αναδειχθεί και θα τελειοποιηθεί με τη δική σου την ασθένεια Εσύ ποιος είσαι;

Έτσι παιδιά, μη γυρεύουμε το απόλυτο, το τέλειο, την επιτυχία, το είκοσι ή το άριστα με τόνους Θα έρθει και η αποτυχία Θα πρέπει λοιπόν να σκύψουμε το κεφάλι, να πούμε δεν πειράζει Δόξα τω Θεώ, θα αγωνίζομαι πάλι, σας ξαναλέγω, είτε στον μαθητικό στίβο, ή στον επαγγελματικό στίβο, ή στον πνευματικό στίβο, θυμάμαι κάποιο πρόσωπο, ένας άνοιξε μανάβικο, την πρώτη μέρα, αν σας το έχω ξαναπεί δεν ξέρω, την πρώτη μέρα ήταν μακρινοί συγγενείς μας, δεν πήγε κανείς να ψωνίσει, τη δεύτερη μέρα κανείς δεν πήγε να ψωνίσει, την τρίτη μέρα κανένας, απογοητεύτηκε, απελπίστηκε και αφήνει το μαγαζί με τα ρολά ανοιχτά, όπως ήταν με το μανάβικο, τα χορταρικά, τα λαχανικά, άρχισαν να μαραίνονται,

πήγε και έγινε τάπα στο μεθύσι, σηκωτό τον πήγαν στο σπίτι του, το μαγαζί ανοιχτό, γιατί δεν ήξερε να αγωνιστεί. Πήγε καλά, εντάξει, δεν πήγε καλά, τι μπορώ να κάνω, τι μπορώ να μαζέψω, τι μπορώ να ξαναρχίσω πάλι.

Να μάθουμε να ξαναρχίζουμε μπροστά σε μια αποτυχία, να μάθουμε να ξαναξεκινάμε, παιδιά ξαναλέω άλλη μια φορά, έχει μεγίστη σημασία και έννοια η αποτυχία, μη τη διώχνουμε, είναι χρήσιμη, ύστερα μη γυρεύετε μεγάλους βαθμούς, σας έβαλαν μεγάλο βαθμό, μη έβαλαν μεγάλο βαθμό, μη γινόσαστε βαθμοθήρες, κυνηγοί των μεγάλων βαθμών, είναι ένα δυστύχημα αυτό, γιατί πια δεν σκοπεύουμε, δεν στοχεύουμε, σε εκείνο που έχει αξία, στη γνώση, στη μόρφωση, αλλά στο βαθμό, στην επίδειξη, τι θα πετύχω, πώς θα αλαζονευτώ και θα πω εις τους άλλους ότι εγώ είμαι εγώ.

Αυτά για αυτήν την απορία. Λέει μια άλλη απορία, είναι το καράτε θρησκεία; Το καράτε όπως το γνωρίζετε είναι το εξής, είναι μια μορφή πάλης και μάλιστα όπως λέγατε ιαπωνικής πάλης. Έχει κάποια νούμερα και κάποιους ελιγμούς, κάποια κόλπα, ας το πούμε, αυτή η μορφή της πάλης Μια φορά μπήκα σε ένα ταξί και είδα μια φωτογραφία, το παιδάκι του ταξιτζή, με εκείνες τις πουκαμίσες που φορούν, εκείνοι που είναι στο καράτε, παλεύουν και τα λοιπά και ήταν σε κάποια στάση ανάλογη, λέω, παιδάκι σας είναι αυτό, λέει ναι, και πάει στο καράτε, μου λέει ναι Λέω γιατί, και μου λέγει να τον εξασφαλίσω στη ζωή του να ξέρει να αμύνεται.

Ε, λοιπόν, έκτοτε αυτό το επιχείρημα το έχω ακούσει πολλές φορές. Επειδή στην εποχή μας λέγει έχουμε πολλούς κακοποιούς, θα πρέπει να πάμε να μαθητεύουμε στις σχολές αυτές του καράτε για να μάθουμε να αμυνόμεθα.

Παιδιά, δεν νομίζετε πως είναι γελοίο, γελοίου αυτό το εφόδιο να το έχουμε στη ζωή μας δήθεν τάχα για να ξέρουμε να αμυνθούμε; Ξέρεις να αμυνθείς, ε, αλλά ο άλλος τι κάνει, ο κακοποιός τι κάνει, και αυτός μαθαίνει καράτε Και τότε τι γίνεται; Ξέρετε πως αμυνόμεθα κατά των κακοποιών;

Δεν θα ήθελα να σας πω ότι αν για μια στιγμή έχει κάποιος δύναμη και απομονώσει και περιορίσει τον κακοποιόν Αν το κάνει καλά, εντάξει, αλλά δεν σημαίνει με αυτό θα πάω ειδικά να εκπαιδευτώ για να απομονώσω τον κακοποιόν, η αντιμετώπιση της παιδείας των κακοποιών δεν είναι εκεί, είναι να μάθω να είμαι πνευματικός άνθρωπος, και όταν γίνω πνευματικός άνθρωπος τότε απομονώνω και τους δαίμονες ακόμη, όχι μόνο, όχι μόνο τους κακοποιούς, θα σας πω μια μορφή που είναι κατατεθειμένη μέσα στην Αγία Γραφή, Δεν θα ανατρέξω στην Παλαιά, θα βρισκα πολλούς εκεί, πολλές θέσεις, θα πάρω μία από την Καινή Διαθήκη

Όταν πήγαν οι μαθητές, συγγνώμη, ο Κύριος με τους μαθητάς του πήγε στον κήπο της Γεθσημανή και προσευχήθηκε, εν όψει του μαρτυρίου του Στο μαρτύριο πήγαινε εκούσια, θεληματικά, προσέξτε, θεληματικά, και τότε προεβάλλετο όχι η θεότητα, αλλά η ανθρωπίνη φύση με όλες τις αδυναμίες της η ανθρωπίνη φύσης. Ο Κύριος ιδρώνει, αγωνιάει στον κήπο της Γεθσημανή. Κύριε, ει δυνατόν παρελθέτω το ποτήριον τούτο και λοιπά που δείχνει την ανθρωπίνη πλευρά, τότε όταν ήδη ο Κύριος μιλάει με τους μαθητάς του, ιδίως τους τρεις που τους λέει να, έρχονται να με συλλάβουν, επί θύρες να.

Είχαν ανοίξει την πόρτα του κήπου, είχαν μπει μέσα, μπροστά ο Ιούδας, ετέρω, εμπρός, φιλεί με, την παραδίδος, τον Υιόν του ανθρώπου, είσαι παρών φίλε, εδώ είσαι, μπα, με φιλί, με προδίδεις, παραδίδεις τον Υιόν του ανθρώπου Χαίρε ραββί, είπε ο τάλας εκείνος, ο το πιο τραγικό πρόσωπο της ιστορίας, της προκειμένης μετά, το πιο τραγικό πρόσωπο, ο Ιούδας ο Ισκαριώτης και τότε έρχονται εκείνοι που θα τον συνελάμβαναν, οι υπηρέται των αρχιερέων και τα λοιπά, και λένε, τους λέει ο Κύριος, ποιον θέλετε; Και εκείνοι απαντούν, τον Ιησούν τον Ναζωραίον, διότι νύχτα ήταν, δεν μπορούσαν να γνωρίσουν καλά το πρόσωπό του, γι' αυτό χρειάστηκαν τον Ιούδα ως οδηγόν, πού είναι και ποιος είναι.

Και λέει ο Κύριος, ακούστε, εγώ είμαι, είναι στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, εγώ είμαι. Μόλις άκουσαν εκείνο το εγώ είμαι, φοβερόν, έκαναν βήματα προς τα πίσω και έπεσαν χάμω.

Σηκώθηκαν και πλησιάζουν πάλι, σας ερωτώ, ποιον ζητάτε; Τον Ιησούν τον Ναζωραίον. Σας είπα, είμαι εγώ, και πάλι βήματα πίσω και έπεσαν χάμω. Μη πει κάποιος ότι ήταν η θεία ακτινοβολία, θεία ενέργεια που εξουδετέρωνε τους εχθρούς. Ο Κύριος πήγαινε δια την θυσία, αλλά τι, μόνον η ανθρωπίνη φύσις, εδώ δεν μετέχει η θεία φύση, εκείνο το ήρεμο, το ήμερο του Κυρίου, το πρόσωπο του Κυρίου, ο λόγος του κτλ, είχε εξουδετερώσει τους εχθρούς.

Παιδιά, και οι δαίμονες εξουδετερώνονται όταν υπάρχει ένα άλλο καράτε που έχουμε μάθει, να είμεθα οι κύριοι των παθών μας. Συνεπώς δεν είναι καλός τρόπος να πηγαίνουμε σε τέτοιες σχολές να μάθουμε ότι μαθαίνουμε.

Αλλά είναι και κάτι άλλο, δεν απήντησα ακόμα στην απορία, είναι το εξής. ότι πράγματι το καράτε, όπως και μερικά άλλα, η γιόγκα και τα λοιπά, το να καθίσεις σε ένα συλλογισμό, σε ένα διαλογισμό, να βλέπεις ένα πράγμα, να βλέπεις το μεγάλο σου νύχι στο πόδι, και εκεί μία ώρα το βλέπεις εκεί συνέχεια.

Και ούτω καθεξής, είναι μια άσκηση σε αυτό το πράγμα. Όλα αυτά, ξέρετε με τι ισοδυναμούν; Με το να σας πω εγώ, να κάνετε μετάνοιες. Αλλά η μετάνοια δεν είναι γυμναστική. Μπορεί να θεωρηθεί από μια άποψη και η μετάνοια ως γυμναστική, αλλά δεν είναι γυμναστική, είναι θρησκευτική έκφραση.

Συνεπώς, το καράτε είναι απλώς, θα λέγαμε, το απέξω-απέξω της βιτρίνας. Σιγά-σιγά, εκείνος που ασχολείται με το καράτε, σιγά-σιγά θα μπει και μέσα εις τους λεγόμενους ανατολικούς διαλογισμούς. και έτσι το καράτε υπηρετεί τις ανατολικές θρησκείες. Αυτά και γι' αυτήν την ερώτηση.

Μια τρίτη ερώτηση, έλεγα κάτι περισσότερο να πούμε, δεν τα καταφέραμε, λέγει πώς διώκεται σήμερα ο χριστιανισμός. Μάλιστα, πώς διώκεται. Δεν είναι δύσκολο, παιδιά, να μάθουμε το πώς διώκεται ο χριστιανισμός.

Βέβαια χοντρικά θα λέγαμε με τη λασπολογία. Όταν αρχίζουν να κατηγορούν τον χριστιανισμό. Και να λέγουν, αυτό έκανε η Εκκλησία, αυτό έκανε ο Παπάς, αυτό έκανε ο Επίσκοπος, εκείνο έκανε ο Α ή ο Β χριστιανός.

Που τον βλέπετε μεγάλους σταυρούς, που κάνει τούτο που κάνει εκείνο. Και δεν θα ήθελα βέβαια να πω ότι δεν υπάρχει και η ασυνέπεια, υπάρχει. Διότι εμείς οι χριστιανοί έχουμε αρκετή ασυνέπεια, αυτό είναι αληθές.

Και δίδουμε πατήματα στους εχθρούς της Εκκλησίας. Όμως πέρα από αυτό υπάρχει αυτή η εχθρική σήμερα διάθεση κατά της Εκκλησίας. Το βλέπετε διάχυτο από την τηλεόραση μέχρι το ραδιόφωνο, μέχρι τις εφημερίδες, μέχρι τα περιοδικά, μέχρι το σχολειό σας όπως σας έλεγα προηγουμένως.

μέχρι και ποιος δεν είναι εκείνος που δεν θα εστρέφεται εναντίον της Εκκλησίας, εναντίον του Χριστού, εναντίον του Ευαγγελίου και ούτω καθεξής. Αλλά κυρίως όμως υπάρχει σήμερα η λασπολογία. Ο διωγμός, παιδιά, έχει πολλές μορφές.

Έχει πολλές μορφές. Όταν επί παραδείγματι θα σας πουν στο σχολείο ότι παιδιά θα έχουμε καρναβάλι. Θα έρθετε, θα ντυθούμε, θα, και τα λοιπά Μα το καρναβάλι είναι ειδωλολατρικό Α, λέει, τι πράγματα αυτά, ειδωλολατρικό;

Αυτό τι είναι; Εάν υποτεθεί ότι υποκύπτεις Τότε έπεσες θύμα αυτού του διωγμού, των διωκτών του χριστιανισμού, της Εκκλησίας Αν υποτεθεί ότι αντιστέκεσαι, τότε βεβαίως και χαρακτηρίζεσαι Θα πουν, α, εσύ, που, και τα λοιπά, και αρχίζει εκεί η λασπολογία που μας κάνεις και τον χριστιανό Και είσαι και έτσι, και είσαι και αλλιώς, και ούτω καθεξής Σας είπα απλώς ένα μικρό παραδειγματάκι Παιδιά, σήμερα η Εκκλησία του Χριστού διώκεται με κάθε τρόπο Όταν υπάρχουν βιβλία που στρέφονται εναντίον του προσώπου του Χριστού, από ποιον, ποιον να πιάσω, τον Καζαντζάκη, ή να έπιανα τα βιβλία τα παλαιότερα, της περασμένης γενιάς, της προπερασμένης γενιάς, από τον περασμένον αιώνα, οι λεγόμενες εκδόσεις στο ΑΦΕΚΣΙ, στο ΑΦΕΚΣΙ είναι στην Οδόν Κάνιγκος, των Αθηνών, στην Πλατεία Κάνιγκος, εκεί υπήρχε η στο ΑΦΕΚΣΙ, από τον περασμένον αιώνα, όπως σας είπα, πώς

Μπήκε ο Διαφωτισμός και η Αθεΐα στην Ελλάδα, μέχρι σήμερα, τον Καζαντζάκη και νεοτέρους που τα βάζουν με το πρόσωπο του Χριστού, θα έλεγα, Κύριέ μου, εάν Εσένα σε βρίζουν έτσι, εμένα πόσο περισσότερο που είμαι άνθρωπος, ο Κύριος το είπε, εάν λέει με βρίζουν και εσάς θα βρίσουν, εάν εμένα με ακούν και εσάς θα ακούσουν, έτσι με τον πόλεμο αυτών που γίνεται, δυστυχώς, την πατρίδα μας, Θα λέγαμε γίνεται ένα χώρισμα βαθύ, εκείνος που θα μείνει πιστός και εκείνος που δεν θα μείνει πιστός Ας το ξέρουμε αυτό και όποιος μέσα του το έχει βάλει καλά καλά στην καρδιά του να μείνει πιστός Ας προσέξει, μη λυγίσει ποτέ σε καμιά λασπολογία που μπορούν να του ρίξουν οι εχθροί της Εκκλησίας

Ακόμη, λέει, εδώ βέβαια αυτό που θα ήθελα να διαβάσω είναι μία συνέχεια, είναι τέσσερα σημεία, αλλά ας πάρω το πρώτο Η αδιάλειπτη προσευχή βοηθάει στην καθαρότητα της καρδιάς και του νου Η αδιάλειπτη προσευχή, παιδιά, είναι το Κύριε Ιησού Χριστέ, Ελέησόν

Πριν προχωρήσω, θα ήθελα να σας έλεγα για αυτή την προσευχή, μια που ετέθη θέμα και έχουν μείνει πολύ λίγα λεπτά ότι αυτή η προσευχή η οποία λέγεται αδιάλειπτη δεν σταματάει ποτέ. Δημιουργεί μια διαρκή μνήμη του Ιησού Χριστού, μια μνήμη του Θεού διαρκή διαρκή. Έχει ως εξής, τα εξής στοιχεία.

Όταν λέμε Κύριε Ιησού Χριστέ έχουμε τρία ονόματα που ανήκουν στο ίδιο πρόσωπο. Τον αποκαλούμε Κύριε, Ιησούν και Χριστόν. Αυτό είναι το πρώτο μέρος που χαρακτηρίζει το όνομα Το δεύτερο μέρος της ευχής λέει, ελέησόν με Όλες όλες λοιπόν οι προσευχές είναι αυτό, δύο μέρη Ξαναλέω άλλη μια φορά, το ένα συνιστά το όνομα του Χριστού και το άλλο συνιστά κάτι που αφορά σε μένα Φέρ' ειπείν, του ελέησόν με ή βοήθησέ με ή ό,τι άλλο θα θέλατε να βάλετε, αντί του ελέησόν με Το ελέησόν με είναι μια γενική έκφραση πάσης αιτήσεως Αλλά εκείνο που ενδιαφέρει είναι το όνομα, παιδιά, διότι δυνάμει του ονόματος του Χριστού, έχουμε ό,τι θα έχουμε, όλο το κέρδος και όλη την καρποφορία, συγκεκριμένα

Όταν λέμε Κύριε, ομολογούμε την Θεότητα του Ιησού Χριστού, όταν λέμε Ιησού, Κύριε Ιησού, όταν λέμε Ιησού, ομολογούμε την ανθρωπότητα του Χριστού Δηλαδή ότι είναι τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος. Η έκφραση λοιπόν Κύριε Ιησού είναι ομολογία ότι είσαι Θεάνθρωπος.

Και αυτό είναι τεράστιο, είναι τρομακτικά τεράστιο να ομολογήσω την Θεανθρώπινη φύση του Χριστού. Και το Χριστέ, Κύριε Ιησού Χριστέ, το Χριστέ, το τρίτο όνομα, εκφράζει το έργο του Θεανθρώπου. Και ποιο είναι το έργο; Είναι η μεσιτεία του Θεού, η μεσιτεία του Χριστού, δηλαδή το μεσιτικό του έργο, υπέρ των ανθρώπων στο Θεό, που είναι τώρα, πρώτα-πρώτα αυτή η ίδια η ενανθρώπησή του, κατόπιν είναι η θυσία του στον Σταυρό, κατόπιν είναι η ανάληψή του στον Ουρανό, που εκεί ο Χριστός με μόνη την παρουσία του, δηλαδή αυτή η ανθρώπινη του φύση, είναι μεσιτεία προς τον Άγιο Τριαδικό Θεόν υπέρ ημών των ανθρώπων.

Άρα, ομολογούμε με τα τρία αυτά ονόματα, την θείαν φύση, την ανθρώπινη φύση και το έργο του Χριστού. Αυτό επειδή είναι έκφραση ορθόδοξη, διότι αν δεν ομολογήσω τον Χριστόν Κύριον, τότε είμαι Αρειανιστής, δηλαδή, στην αίρεση του Αρείου που δεν δέχεται ότι η Θεότητα του Χριστού.

Αν δεν πω τον Χριστόν Ιησούν, τότε είμαι μονοφυσίτης. Διότι αρνούμαι την ανθρώπινη φύση του Χριστού. Και ποιο το έργο του; Το έργο της σωτηρίας των ανθρώπων. Όχι να μας κάνει, ο Χριστός δεν είναι να μας κάνει εδώ πολιτική ή να μας δώσει να φάμε με χρυσά κουτάλια.

Ή όπως νόμισαν οι Καπερναΐτες, ότι θα τρώγανε στην έρημο χωρίς να δουλεύουν, με το να τους δίνει ο Χριστός με ευλογία το ψωμί, άφθονο, και τα ψάρια. Όχι τίποτα από όλα αυτά. Έτσι, όλη η θεολογία του προσώπου του Χριστού είναι σε αυτό, σε αυτή την προσευχούλα.

Κύριε Ιησού Χριστέ, τώρα, αφού σε ομολογώ έτσι ορθοδόξως, τώρα εσύ ελέησέ με. Και το ελέησέ με είναι γενικός χαρακτηρισμός, παιδιά, κάθε ανάγκης μου, κάθε ζητήματός μου, ό,τι έχω, ό,τι θέλω. Επειδή δεν ξέρω τι να ζητήσω, τότε λέγω να με ελεήσει ο Θεός και Εκείνος ξέρει τι θα μου δώσει.

Αυτά παιδιά για σήμερα.