Resolution of Questions 5

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the unchanged Greek original is the authoritative text.

A first question goes like this:

Tell us, please, why do we sometimes feel so empty and so lonely? A fine question. It is a psychological state that a person passes through. But if you like, it is one that an adolescent experiences in a particular way.

Adolescence has many such phenomena, where of course the causes are often unexplored; that is, one could not easily find the reason why he feels this way, and that is where the puzzlement comes from, that is why the question is asked. But let us see here what we might say. To begin with, this loneliness, this emptying of our soul, is owed to the absence of the Holy Spirit.

When the Holy Spirit is absent, this is how a person feels.

Modern man, of course, is the man who does not have the Spirit of God. That is why he feels empty.

I underline this, and we need to understand it. Because what the world needs today, it has always needed, yet in our own age too the world needs, beyond and above all else, the presence of the Holy Spirit.

If you like, the Christian life must bring us to acquire the Holy Spirit. This is why Christ came into the world, so that the Holy Spirit might come, so that we might become Spirit-bearers, so that He might fill us. To fill means to make full, so that He might fill us Christians with the Holy Spirit.

So that Pentecost may be repeated continually. Needless to say, of course, that today we have lost sight of this, and this is a deviation from the way of spiritual life we are meant to live. And when we say spiritual life, what else does it mean but the life of the Holy Spirit?

So, when I am not living the life of the Holy Spirit, that is, when the Holy Spirit is absent, it is only natural that I feel myself empty and feel a loneliness.

But when does the Spirit of God depart? Because you may say to me, when we were baptized, we received the Spirit of God; when we were chrismated, we received the gifts of the Holy Spirit. Yes, yes, that is true. But these remain inactive when a person sins. In other words, he does not make use of the presence of the Holy Spirit. He isolates the Holy Spirit, and so in the end he feels as I told you. This is how we feel empty inside when we sin, when we are vainglorious.

You cannot imagine how empty a person feels when he gives in to vainglory. If you like, a vicious cycle is set up here. Let me explain it to you, this vicious cycle that we will have to break if the matter is to be settled in us.

So what does it mean to be vain-glorious? It means I am seeking an empty glory, I am seeking a vain glory. For example, I want people to tell me that I am handsome, that I am fashionable, that I have very expensive jewelry, that I wear clothes chosen with great care, and so on; that I have knowledge, that, my brother, I finally shine.

All these are a kind of vainglory, a hollow glory, because quite simply they will pass and do pass; I can lose them from one moment to the next. If you have ever seen someone fall ill with some disease, what can I say to you. I once saw, for instance, a young man, he must have been around twenty-seven, and he was married as well.

Many, many years ago he had fallen ill, he had cancer of the liver. But those who have cirrhosis of the liver do not suffer what I am about to describe to you; no, there are special cases. What can I tell you, I had of course known him as a young man, he was a good lad, that is why I went to see him at the clinic. I had not seen him for some time, and when I saw him it was impossible to recognize him.

What we call skin and bones, he was skin and bones, literally. The skin had stuck onto the bone, there was no longer any flesh. Only his ears looked very large, because his face had shrunk.

It was something terrible; I stood there dumbstruck, looking at him. What happened to me was what happened to Job's three friends: three days, it says, a week. They could not speak, out of their astonishment at seeing the ruin their friend Job had come to.

And do you boast that you are handsome? You lose such things very quickly. Do you boast that you are clever? You slip on the road, you hit your head, you have a stroke, and you become a complete fool. Within, mark you, a few seconds, my children, oh, how terrible this is. So what happens with vainglory? Pay attention here.

A person sets out to put himself forward, but when he puts himself forward before those around him, then before long, the Holy Spirit having departed. Does it not say that God resists the proud? Vainglory is the beginning of pride.

Then, at that point, the grace of God departs, and you can no longer feel within you the presence of the Holy Spirit. So the emptiness grows still greater. And then, seeing this emptiness existing within you, for in the vainglorious there is an emptiness in the soul,

the vainglorious person hurries to display himself and put himself forward even more, in order to fill the emptiness, the empty space of the soul. And he feels the emptiness all the more, because all the more the Spirit of God withdraws, and it becomes a vicious cycle.

The result, you see, is that this has to be broken. A person must be humbled, so that the Spirit of God returns and he feels himself filled within. That is all there is to it. But a person does not understand this, exactly like someone who tries to quench his thirst with salt water.

The more he drinks salt water, the greater his thirst naturally becomes. We can also feel this emptiness within our soul when we have an unbounded turning toward the outer world. Pay attention to this point, to what we mean by this outwardness. When we talk too much, when we chatter, when we laugh a great deal, when we tell many jokes, when we have many encounters, relationships, visits, crowds, greetings, all sorts of things, all of this in the end empties the soul. A person who is able to watch himself will see that after much laughter, after many jokes and so on, once he is left alone, he will feel it, especially if he has also been speaking ill of others.

Or if he has told dirty jokes and stories and he has a little conscience within his soul, if he has even a basic self-knowledge, he will feel that he has emptied at once. It is what we say among ourselves when we have a little of the Spirit of God: I felt the grace of God departing.

Of course it departs only for a time; it leaves at that moment, and when I come to myself again the grace of God returns.

Therefore, in order to feel our soul always new, always full, and never to feel this emptiness, we must remain with Jesus Christ, we must have the theoria of Jesus Christ. You know what theoria means: to think of Jesus Christ, to think of Him in every place and at every time. What I am saying may seem strange to you: how can I think of Jesus Christ in every place and at every time? When someone has been trained to think of Christ, he thinks of Him everywhere and always. Christ is within created things, or rather, He is within the inner principles of created things. When such a person looks at creation, there is the seal of God the Word, of the wisdom that has its own hypostasis, and then he rejoices over everything from a flower he might look at to a star.

And again, I am within science, within science, there where one can see created things and the relationships between them. There the spiritual person lives the inner principles of created things, within which, that is, within the causes of created things, he finds the original cause of created things, the principle of the Principles, the Logos of the inner principles of beings. He finds the Word, the Logos of the inner principles, of created things. He finds, that is, the original cause of all created things. And he rejoices over this. After that he finds God within history. He sees how human beings move. He sees all of this.

Wars, strange and peculiar situations, in persons and in peoples, and he sees how God enters in there, and he studies this. Further, he sees Jesus Christ in the Apocalypse, within the Gospel. He has, that is, this continual theoria of Jesus Christ. Theoria, ways of seeing: I behold Jesus Christ. He can find Him too, can have theoria, in the study of the Word of God and in prayer.

Furthermore, when the heart has not undergone purification, we feel ourselves empty. If we want to feel ourselves full, our heart must undergo purification. Some people say, but I commit no sin, I did not go where I should not go and I did not do what I should not do. That is not enough. I must have purification of the heart. I must not even desire evil, I must not even think evil. Purification of the heart is a difficult work, it is not easy, it is a lifelong effort of a person, ascetic discipline, continual, lifelong, the purification of the heart.

Does Christ not say, blessed are the pure in heart, for they shall see God, because they will see God, they will see Him from this present life. Indeed, Saint Symeon the New Theologian goes so far as to say, if you have not seen God in this present life, neither will you see Him there. And this is achieved only through the purification of the heart. But take note: not even the purification of the heart is enough. The purification of the heart is the means. The heart must be filled. It may indeed be cleansed, but it must be filled. With what? With the Spirit of God, with the Presence of God. You see how much work we have. Where are those who say, look, I did not go to the party as you tell me, but you long for it, you think about it; you do not go, you have no friends, you do not do this or that, you do not live according to the dictates of fashion,

Yet you long for these things. So your heart is not on the path, not on the road of purification. The heart must be purified. And in the end, at times, the spiritual person feels alone; he feels a loneliness; he feels his heart as though it were empty. This is not without reason, though sometimes he discovers that a certain vainglory has slipped into his heart. But if for no other reason, it happens for God's teaching purposes. God is absent so that the soul may come to seek Him, so that the soul may feel the need to invite Him again.

And so that an opportunity for spiritual maturity may be created within the person. Let us not forget that we climb the steps of maturity through corresponding absences of God. That is, I feel a fullness, and at some moment I feel that I do not have fullness, that something is missing from me, that God is missing from me.

Indeed, God is absent, but for pedagogical reasons, not for punitive reasons, for reasons of maturity. So what do I do? My God, where are You? My soul seeks You, as Saint Symeon the New Theologian says in his poems.

And then the grace of God reappears within the soul. This second time, the soul, having the experience of God's absence, enters into a new experience of God's presence. And so, in these successive absences of God, there are created successive experiences of maturity in the spiritual life.

If we pay attention to this, I tell you truly, this is a way of spiritual progress. That is why I have stayed for so long on this very fine question that was raised, in order to explain to you why we often feel ourselves empty.

And I come to another one.

What is the amulet that we wear, and what purpose does it serve? I am glad, of course, that a thank you goes into every question, but I will not keep repeating it.

So that you may always be courteous, take note of it.

My children, what does an amulet mean? An object that I carry upon me in order to guard me. This object can be not only upon me; it can also be among my belongings, it can be in my car, it can even be in my home, it can be the amulet of our house.

So, people from the old times and from the pre-Christian eras, that is, the idolatrous world, had amulets. Indeed, in the New Testament those things that protect us from evil are called phylacteries, things that ward off evil. Alexikakon means that which drives evil away.

Such things people used and use to this very day. From antiquity, for example, there was the belief that we should keep behind the door of our house an onion. An onion, but not, mind you, the familiar onions, the edible ones, the onions we eat.

But rather those wild onions that sprout outside, not in the cultivated fields,

but in the lowlands, the ones that put out little flowers and so on, those kinds of onions. People believe that these ward off evil, that they keep evil away. There is also a belief that garlic keeps evil away, to the point that people even wear a clove of garlic on themselves to drive evil off.

And the horseshoe too, that the horseshoe wards off evil, and the blue bead, which sadly people combine with the blue bead and with the Cross, the Precious Cross. As if to say, if God will not protect me, then the devil will, something like that.

So, the blue bead, and this too is something that, in people's belief, wards off evil, the evil eye, the curse of envy, and so on. But my children, the only true amulet is the Precious Cross. A true amulet. Take note: the believer must always wear the Precious Cross upon himself.

But beyond the Precious Cross we also have the holy relics, and even materials that have come into contact with the holy relics, or with miracle-working icons, or whatever else, and these too can serve as an amulet. Specifically, if I have a little case that I wear on a chain, and inside it I keep holy relics, or I keep, let us say, something from the consecration of a Holy Altar, where they cut up the white robe of the bishop who performs the consecration and distribute it as an amulet, or again we go on a pilgrimage and we have a piece of cloth, a little piece of cotton, and we bring it into contact with the holy relic and then carry it upon ourselves.

Do these have a place, you will ask me? Yes, they have a place. That is, do they hold the place of an amulet? Yes. On what do I base this? On Holy Scripture. How, in what way? I will give you three examples. Remember the woman with the flow of blood.

When the Lord was on His way to raise the daughter of Jairus, that woman who had suffered a flow of blood for twelve years said, as the Evangelist Luke tells us, she said, I will go and touch the hem of His garment. That is, the very edge of the robe or the cloak, the very bottom of it, and she had faith that she would be made well. So she went and touched it, while the Lord was being pressed by the crowd, and indeed the Apostle Peter said to Him, the crowd is pressing in on You, and yet You say that power has gone out from You.

So that woman went and laid her hand on Him, look, she touched Him. This is something that often happens to us as well. When we come out, either at the Small Entrance or at the Great Entrance, at that moment as we pass by with the Holy Gifts, mainly because it is after the section where the women stand, since from there we make the entrance through the north gate, we feel some hand touching us like this, brushing against us. This has a place in Scripture; it is not something groundless. And that woman with the flow of blood was healed at once, immediately, it says, she was made well at once.

Then the Lord stopped and said, who touched Me? Who touched you? Look how many people were touching the Lord; the Apostle Peter says to Him, they are pressing You so hard they could squeeze the juice out of You, and yet You say, who touched Me? Someone touched Me, with a particular significance, someone touched Me. And what does the Lord say? I perceived, I knew, I know that power went out from Me. And from where did the power go out? Through the garments of the Lord. So the garments had power, oh, if only we had a little piece of the garments of Christ! We do not, but it does not matter, we have the power of Christ from elsewhere too.

So take note, this is one point. The Apostle Paul, what can I tell you, could the Apostle Paul not have had an apron; he worked as a tentmaker wherever he went, taking up work so as not to be a burden on the Gospel, and he would leave his apron in the place there beside the loom, along with the towels he used, the handkerchiefs he used to wipe the sweat from his face.

He would leave them there at the edge of the loom and go off to his work. He was going to preach. And this happened especially in Ephesus, where he stayed for three years. People would come secretly and take his aprons, the work aprons he used at the loom.

They would also take from him the handkerchiefs that had touched his skin, from the surface where he wiped his sweat. And it says they would place these upon the sick, and immediately they were made well. And a third example, this is why I told you that the Apostle Paul had his aprons and his handkerchiefs.

And another one: the Apostle Peter, as it says, would pass by, and only the shadow of Peter, these things are written in Holy Scripture, only the shadow of Peter, if it fell upon a sick person, the sick person was made well. You will ask me here, what does this mean then? Let me explain it to you.

The person who has become a dwelling place of the Holy Spirit, as we were saying earlier, that we must become a dwelling place of the Holy Spirit. The Apostles were a dwelling place of the Holy Spirit. Consequently their bodies were spiritual, in the sense that the Spirit of God granted gifts of grace to other people through them.

And even their objects, the things that came into contact with their skin. This is why we have the relics, this is why the relics work miracles. They work miracles. Because these people, while they were alive, had become a dwelling place of the Holy Spirit. This is why we can have an amulet made even from holy relics, or from objects that have come into contact with a sanctified person. Even from a miracle-working icon. And the icon is miracle-working because it was painted, it was depicted, by a sanctified person.

This is how the answer is given, as to why we say that this icon of the Most Holy Theotokos is wonderworking while that one is not, why a particular icon of the Most Holy Theotokos is, why I should not go to the Most Holy Theotokos of Larissa but rather go to the Most Holy Theotokos of Tinos.

The reason is the very thing I have been explaining to you all this time. Only take note of something here. There is the danger of absolutizing the amulet, and we can take a magical stance toward the amulet. What does this mean, that I can take a magical stance?

You know that those who looked upon the bronze serpent back then, in the time of Moses, when God had said, whoever looks upon it will not die from the bite of the vipers, indeed they did not die. They kept this as a memorial.

Eight hundred years later, somewhere around the seventh century before Christ, what did the Hebrews take it into their heads to do? Listen to what they took into their heads. They could use this bronze serpent for magical purposes, laying it upon the sick so they would be made well.

And then King Hezekiah took this serpent, smashed it to pieces, ground it to dust, and threw it away. And he did very well. Do you know why? Back then in the wilderness they looked upon the bronze serpent, but behind the bronze serpent was Christ, it was the Precious Cross.

It is the uncreated energy of the Holy Cross. I no longer have much time to explain this to you, but what happens now? Now people no longer believe anything when they look at that bronze serpent. Nothing. They simply think that the bronze serpent itself is what works miracles.

Then, at the next stage, what do they do? They turn this protective charm into an absolute in itself. Today people say it is enough for me to wear a cross, and yet they do not believe in Jesus Christ. In that case the Cross is no longer a protective charm at all. Today they wear a charm made from some Holy Relics that were given to them, and yet they do not believe, and so this charm ceases to be a protective charm.

Why? Because the attitude they took toward the amulet is a magical attitude, that the amulet will act in some magical way, whereas what truly joins the person, the believer, to the amulet is faith. We must never forget this.

And one last thing: there are also magical amulets in circulation, the ones given out by sorcerers and witches. Inside them they have bats, the little bones of a bat. I do not have time to tell you a story that happened to me myself, because the hour has passed.

And what do they not have? They have teeth from animals, they have claws, and what else do they not have, hairs, and what else do they not have inside. Not to mention what other things they might have. And people wear these to protect themselves from evil.

Be careful: never accept an amulet from a sorcerer or a witch, and we must never go to such doors, God forbid. And when someone gives you an amulet, ask where it comes from. Do not be quick to put on an amulet.

And I will say it again: all of you, wear the cross upon yourselves, and believe in the Lord who was crucified, and it will be our great amulet. So much for today. And now, children, we come to look at a few of your questions.

Only, you have buried me under so very many questions. And honestly, I am afraid I will not manage to answer them. They are very many, an abundance of questions. And so I will be forced to make a selection, the ones I would think might be of greater interest.

So here is one question. Can we say, can we accept, that man is an animal, since he has exactly the same needs as the animals? Can we behave as freely and as comfortably as they do? Should we draw examples from their life?

Perhaps this question seems a little childish, but it is not. It is an interesting question, as you will see further on. That is precisely why I chose it. When we say animal, what do we mean? We mean something that lives, and not something lower than us. So today, when we say the dog is an animal, we mean it is something lower than man. But originally the word does not mean something lower; it means something that lives.

And since man lives, it follows that man too is an animal. At Great Compline we chant the following: The bodiless nature of the Cherubim. This refers to the bodiless ones, to the angels.

It glorifies You with unceasing hymns. The Seraphim, the six-winged living creatures, with never-silent voices, exalt You above all. Notice how it speaks of the Seraphim as six-winged living creatures. Six-winged living creatures means beings that have six wings, who ceaselessly exalt You, glorify You, and hymn You.

Then the four living creatures that are around the thrones of God, as the Evangelist Luke presents them to us in the Apocalypse, do not mean animals, even though the images are drawn from animals. There is an eagle, there is a lion, but there is also a man.

So you see that here it does not mean simply something lower than us, but something that lives. Man is an animal, certainly, something that lives, a being that lives, but he is called a divinized animal, an animal that undergoes theosis, says Saint John of Damascus.

It is in his chapter on man, page 212, I tell you that too, where he says: An animal here governed by providence and divinized by its inclination toward God. The passage is long, but I took only these points that he makes.

An animal that by divine economy lives on the earth, that is what governed by providence means, and by obedience to God it is divinized. So what is man? An animal, but one that undergoes theosis, that is, one who becomes a god, a god by grace, a divinized animal.

Of course man shares in animal functions, as for example he eats, just as the animals also eat. He has a digestive system, as the animals also have, even if there are differences. But basically we have the system of nourishment. Man eats just as all living things, all animals, eat. Furthermore he has organs that are either more perfect or less perfect than those of the animals. He has eyes. There are animals that have far more perfect eyes. Imagine that the eagle has such a powerful eye that it would correspond.

If we placed a newspaper at a distance of a hundred meters, it would be able to read it.

And not, of course, the large letters, but the fine print of the newspaper. The eagle has a formidable eye. The bee has two large compound eyes that amount to neither more nor less than six thousand eyes. The horse does not see colors; it sees in black and white.

Man also sees colors. In any case, we have eyes. We have the system of sight. We have the system of hearing. Animals hear. Just try, please, to go and kill a fly. As soon as you stretch out your hand, it flies away, because it sees you. Try, please, to catch a mosquito and kill it. If you do not make a sudden movement, that is it, it has escaped you. Or it hears you. The mosquito sees you and hears you very well. So then, they have eyes, they have ears. Now, as I told you, some organs are more perfect, others less perfect. Man has very perfect hands, and no animal can make something, not only because it does not have a mind, but also because it does not have hands.

And if an animal has hands, it uses them to grasp, or to steady itself, or to take hold of its food, like a monkey taking hold of its food, we might say, or to climb a tree. But man, with his hand made the way it is, creates whole civilizations.

And the value of the hand is so great that when we go to buy something from the shops, and the shopkeeper tells us that it isn't factory-made but handmade, we prefer it. Because the handmade is better than the factory-made. The human hand, as I told you, is the instrument of civilization.

But take note: although we belong to the animal kingdom, we have no connection whatsoever with the animals in terms of descent. This is the well-known theory of evolution, which I have spoken to you about before. God fashioned man separately. He did not take a monkey and make it into a man. Even supposing we were unwilling to accept evolution, the idea is that God takes a monkey and makes it into a man. No. God formed man from the dust of the earth. Man does indeed belong to the animal kingdom, he does indeed share many characteristics in common with the animals, but he has a distinct making. His making comes directly from God.

Because man is, as I told you earlier, a living creature being brought into theosis, into divinisation. But here the question says, "Ah, how wonderful it would be to be free and at ease like the animals. Whenever the bird wants, it flies; whenever the cat wants, it climbs onto the roof tiles; whenever the dog wants, it wags its tail." My children, it is not like that. Of course, at certain moments when we are having difficulties, for example, when you are writing in your room and studying for exams, and you see the cat stretched out on the roof tiles, you say, "Look at her. Ah, if only I were in her place too, stretched out like that in the sun, basking."

That is what the question is saying. The animals live so comfortably, it says, if only we could live that way too. But take note, children. First of all, the animal is not free; it is a slave to its needs and its instincts. Man is free.

That is why man bears the image of God: man has reason and freedom. Here the animal has neither reason nor freedom. And we see here that the animal moves according to its needs; it is hungry, it is thirsty, it moves according to its needs. It is not free. But man can say, I am fasting. He says, I am fasting. What we consider to be a lack of freedom is precisely freedom. Because, although I can eat, although I can open my refrigerator and eat, I do not do so, because it is Friday, because it is Great Lent.

I do this not because my instincts and my needs dictate it to me, but out of my freedom. The animal, if it had the ability, would open the refrigerator whenever it was hungry and would eat. So do not envy this ease and this so-called freedom. It is not a matter of freedom, but of the satisfaction of instincts and needs.

Freedom belongs to man alone, who also governs the affairs of his life. But here the question says something else that perhaps seems rather strange: should we draw examples from this life of theirs? Well, children, yes, we can draw examples from the animals. You will ask me, what sort of examples? Well, take note. It is well known that the animals are far inferior to man. It would be an unthinkable thing for man to go and take examples from the animals. Far inferior.

But, but, when man fell in Paradise, God saw that the downward plunge he would take would be a terrible plunge, so that in his plunge he would sink even below the level of the animals. Listen to how Holy Scripture puts this. Man, this is from the Psalms, from the Psalms of David.

Man, being in honor, did not understand; he was likened to the mindless beasts and became like them. Man, existing in honor, it says, with reason and freedom, the image of God, a child of God, did not grasp it, did not understand.

But what did he do? He came to be compared, that is, to put himself on a level with, to come down to this level of the animals. It is a degradation of man. I will tell you a little anecdote, and you will understand. A group of friends once went to a tavern and ordered wine. Well, friends, says one of the group, how should we drink the wine, like men or like animals?

Oh no, not like animals, says a second. But a third says, no, no, let us drink like the animals, because the animal does not drink more than it thirsts for. You set down a bucket of water for the ox to drink, and it does not drink a single drop more than it thirsts for. But what does man do? He drinks and drinks and drinks, and then goes outside and vomits it up. I have seen this with my own eyes. And he goes back in to drink again, to drink again and vomit again and drink again.

So tell me, does the animal do this? No. The animal stops at the covering of its need, at the satisfying of its need. Nothing more. Man goes lower than the animal. So, God, having this in mind, knowing that man would descend so low, for this reason makes the animal kingdom, take note of the word I will now use, with virtues and vices. Only take note: I put the word virtues in quotation marks and the word vices in quotation marks, because virtue and vice are the results of a freedom, and that is why I put the words in quotation marks. With virtues and vices, so that man might look and take example from them.

I am not the one saying it; Basil the Great says it; other fathers of our Church say it too; John Chrysostom says it too. What I mean, or rather, why should I go elsewhere, how does it come out from Holy Scripture? Holy Scripture itself calls the lazy man, the sluggard, and says to him, this is in Proverbs, Sluggard, come and see how the bee works and how the ant works.

Pascal says it is a degradation of man, when Holy Scripture calls man to take example from creation, whereas he ought not to be taking examples from creation, but to take examples from the angels, because the light of men is the angels, and the light of the angels is God.

So, children, that is where we ought to be taking our examples from. That is why sometimes, when we have saints, we call them imitators of the angels. We also say that they live like angels. What does that mean? They do not imitate the animals; they imitate the angels.

But when man cannot manage to reach the point of imitating the angels, let him at least imitate the animals. Let me give a few examples, let me name a few of their virtues and a few of their vices. Listen. It is well known that the camel is vengeful. If you sting it or beat it, the camel, it will say nothing, that is, it will not protest, but days may pass, weeks may pass, and the camel remembers, and at a given moment it comes and bites you a bite that is all your own. Why? Because it bears a grudge. So, John Chrysostom says, you bear a grudge like the camel. The donkey kicks, says John Chrysostom, and you kick like the donkey, and so on.

The pig, there is even a proverb that says, no matter how much you wash it, it will go right back into the mud. And there is a proverb, a proverb, not a folk proverb, it is in Holy Scripture. That the wicked woman, it says, is like putting earrings on a pig.

And it went into the mud; what a sight that pig would be that we had put, that we had put earrings on. Sow, sow, listen, sow, it is spelled in the Greek with an upsilon, rough breathing and circumflex; it means the female pig.

Now we even have to explain a few things. To put earrings on and then go into the mud, what will come out of that? That is what the wicked woman is like. You saw a comparison from Holy Scripture. These are vices, but we also have virtues. Children, it is something astonishing. Have you seen the faithfulness of the dog? The dog, beat it, beat it, strike it, you see it put its tail between its legs, it howls and runs off. But the moment you call it, the dog, that same instant it comes, wagging its tail triumphantly.

He remembers nothing of what you did to him. What does the dog have? Forbearance, and faithfulness as well.

The cat, as we know, doesn't recognize a master, but a house. The dog doesn't recognize a house, but a master. If you move, the cat won't come with you. But the dog will come with you. And the doves; what did the Lord say? The Lord said, be wise as serpents and innocent as doves.

So "pure" means, it comes from the alpha privative, from a-kerannymi, which means, "I do not mix, I do not adulterate." Therefore, what is the dove? Pure, unadulterated. You see? Something astonishing. Just as the swan is too: when one of the two dies, they are pairs, they are pairs, they are monogamous. How beautiful: pairs. When one of the two dies, the other does not go off to marry again, as people do, who are worse than the animals. They marry and remarry and divorce, and so on. The dove is one pair. If one dies, the other will remain that way, and will die that way. It will not make a new marriage and a new family anymore. It will die that way.

What do all these things show? Let me tell you something more. The swallow knows how to build. The sparrow doesn't know how to build. I watch the life of the sparrows and the swallows in the summer, my children. You see, the swallows build their nests; the sparrows don't know how.

And as soon as the little house is finished, as soon as the nest is done, the sparrows go to move into the swallows' nest. And there Homeric battles break out between swallows and sparrows. In the end, the sparrows win the battle.

They're heavier, and they move into the nest clumsily. How do you put it, how do you say it here in Thessaly, 'svarniarika,' all sloppy. They move into the nest, and the nest collapses; whereas the swallow is very light, it builds to its own measure, it goes in, and the nest suffers no harm.

The foreign thing moves in, and since it doesn't take care, the sparrows go in and wreck the nest. And once they see and realize that they can't make a home out of the swallows' nests, off they go, supposedly, to build their own nests.

Build is not the word; they gather a few little twigs and make the nest, you see, up on the roof tiles, in the gutters where the rain will run. And when the rain comes, it carries off their little chicks, it carries off the nests and destroys it all, it drowns them all, gone.

And there they sit nearby, mourning and weeping; while the swallow will find a spot where not only does the rain not reach, but it will also position it so there are no strong winds either. What is the one? Sensible. What is the other? Foolish, witless. And what would we say to a person? Come here, my child, come here, look at the swallow, what good sense it has; it has no sense of its own, God made it that way; and look at the sparrow too, witless, foolish, off it goes and nests in the gutter where the rainwater will run, witless; would you want to be like the sparrow, witless? No.

So yes, we can certainly take examples from creation, without a doubt. Since we are fallen people, since the angels are no longer our light, since we no longer have the guidance of Holy Scripture, of the Word of God, then at the very least we will take our examples from the animals around us.

Let's look at one more question; another one asks, why are women not permitted to enter the altar, or to become priests themselves?

I would not answer this if it were not a contemporary issue. I should tell you, children, the following about it. The Anglican Church, at this very moment, has already introduced women priests into its worship, that is, women who celebrate the Divine Liturgy. And of course, since they are priests, they naturally also enter the sanctuary area.

As you know, the offering of sacrifice is a priestly act.

Cain, Abel, Abraham, Jacob, Aaron; what did all of these do? They offered sacrifice. Yet we observe from Holy Scripture that all those who offered sacrifice were men. Nowhere is it mentioned, in no case, not even once, that a woman offered sacrifice.

This meant that the priestly role was always held by the man, and specifically by each head of a household, who also carried out priestly duties by offering sacrifice, both within the people of God, such as the Hebrews, and among the idolaters.

Every head of a household was also a priest, because he was able, he could offer sacrifice. This is very telling. So we see throughout the whole length of the New Testament, and of our ecclesiastical tradition as well, that nowhere does a woman appear serving as priest.

Christ, of course, had disciples; these disciples, His Apostles, ordained, they ordained bishops, priests, deacons. Nowhere, however, do we see the priesthood entrusted to a woman. Certainly, in the Lord's company some women also followed who had been helped by Him, and as the holy Evangelist says, from their own possessions they served the Lord and His company.

But we never see Holy Orders conferred, nowhere. Women can become missionaries in the sense of preaching the Gospel, but Holy Orders, nowhere. Does it strike you, not even the Theotokos herself appears with a priestly office, not even the Theotokos.

Thus, from the Old Testament, from the time of Cain and Abel, up to the Lord, Jesus Christ, and from Jesus Christ throughout the whole length of the New Testament, nowhere do we see priestly duties entrusted to a woman.

How, then, after two thousand years of Christianity, can we say that a woman may serve as priest? This, my children, is a very bad thing; it is a novelty, it is something foreign to the ethos of the Church and of Orthodoxy.

And all of this is invented only by heretics, like the Anglicans. So let us be watchful: do not imagine you are safe, because the things that happen out there in Europe and America, after ten, twenty, thirty years, reach us here as well.

There is nothing that happened abroad that did not also reach us. So one day this matter may begin to be raised. Some women may begin to take to the streets in a frenzy, shouting that, beyond the feminism they appeal to, they want equality with men, and that they too should be priests.

Why, you will say, should only you serve as priests and not us as well? I tell you, pay attention to this point: this is diabolical, because the Lord did not hand it down, nor did it ever exist in history. A woman, then, must not think in this way, that she could one day become a priest.

This, my children, is what we had to say regarding this question as well. But here we will stop, for no other reason than that time forces us, since it has been half an hour and it is now over.

Μία πρώτη απορία λέει τα εξής:

Πείτε μας, σας παρακαλώ, γιατί μερικές φορές αισθανόμαστε τόσο άδειοι και τόση μοναξιά; Η ωραία απορία Είναι μία ψυχολογική κατάσταση την οποία ζει ο άνθρωπος. Αν θέλετε όμως, ειδικότερα τη ζει Ένας έφηβος

Πολλά τέτοια φαινόμενα έχει η εφηβική ηλικία, που βέβαια πολλές φορές τα αίτια είναι ανεξερεύνητα, δηλαδή δεν θα μπορούσε εύκολα κανείς να βρει την αιτία για την οποία έτσι αισθάνεται, εξού και η απορία, γι' αυτό και η απορία, αλλά για να δούμε εδώ τι θα μπορούσαμε να πούμε, καταρχάς οφείλεται αυτή η μοναξιά, αυτό το άδειασμα της ψυχής μας, οφείλεται στην απουσία του Αγίου Πνεύματος,

Όταν το Πνεύμα το Άγιον απουσιάζει, ο άνθρωπος έτσι αισθάνεται.

Ο σύγχρονος άνθρωπος βεβαίως, είναι ο άνθρωπος που δεν έχει το Πνεύμα του Θεού. Γι' αυτό και αισθάνεται άδειος.

Αυτό το υπογραμμίζω και πρέπει να το καταλάβουμε. Γιατί εκείνο που έχει ανάγκη σήμερα ο κόσμος, πάντοτε αν έχει ανάγκη, αλλά και στην εποχή μας έχει ανάγκη ο κόσμος, πέρα και πάνω απ' όλα είναι η παρουσία του Αγίου Πνεύματος.

Αν θέλετε, η ζωή χριστιανική πρέπει να μας φτάσει να αποκτήσουμε το Άγιο Πνεύμα. Ο Χριστός γι' αυτό ήρθε εις τον κόσμο, δια να έλθει το Πνεύμα το Άγιο, να γίνουμε πνευματοφόροι, να μας πληρώσει, το πληρῶ θα πει γεμίζω, να μας γεμίσει με το Πνεύμα το Άγιο εμάς τους χριστιανούς.

Να επαναλαμβάνεται η πεντηκοστή διαρκώς. Περιττό να σας πω βέβαια ότι αυτό πια σήμερα το αγνοούμε και αυτό είναι μια παρεκτροπή από τον τρόπο πνευματικής ζωής που ζούμε. Ύστερα όταν λέμε πνευματική ζωή τι άλλο σημαίνει παρά τη ζωή του Αγίου Πνεύματος;

Έτσι, όταν δεν ζω τη ζωή του Αγίου Πνεύματος, όταν απουσιάζει δηλαδή το Άγιο Πνεύμα, είναι πολύ φυσικό, να αισθάνομαι τον εαυτό μου άδειο και να αισθάνομαι μία μοναξιά.

Αλλά πότε το Πνεύμα του Θεού φεύγει; Γιατί μπορείτε να μου πείτε ότι όταν βαπτιστήκαμε, πήραμε το Πνεύμα του Θεού, όταν χριστήκαμε, πήραμε τις δωρεές του Αγίου Πνεύματος. Ναι, ναι, αληθές. Αλλά αυτά μένουν ανενέργητα όταν ο άνθρωπος αμαρτάνει. Δηλαδή δεν αξιοποιεί την παρουσία του Αγίου Πνεύματος. Απομονώνει το Άγιο Πνεύμα και έτσι τελικά αισθάνεται όπως σας είπα. Έτσι αισθανόμεθα άδειο τον εαυτό μας όταν αμαρτάνουμε, όταν κενοδοξούμε.

Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσο άδειος αισθάνεται ο άνθρωπος όταν κενοδοξεί. Αν θέλετε, γίνεται εδώ ένας φαύλος κύκλος. Να σας τον εξηγήσω, που θα πρέπει να τον σπάσω αυτόν τον φαύλο κύκλο για να τελειώνει η ιστορία με εμάς.

Δηλαδή τι, τι θα πει κενόδοξο; Ζητώ μια δόξα κούφια, ζητώ μια ματαία δόξα. Όπως επί παραδείγματι να μου πουν ότι είμαι ωραίος, να μου πουν ότι είμαι μοντέρνος, να μου πουν ότι έχω κοσμήματα πανάκριβα, ότι φορώ ρούχα διαλεγμένα με πολλής προσοχής κλπ, ότι έχω γνώση, ότι γυαλίζω βρε αδελφέ επιτέλους.

Αυτά όλα είναι μία κενοδοξία, μία δόξα κούφια, γιατί απλούστατα αυτά θα περάσουν και περνούν, μπορώ να τα χάσω από τη μια στιγμή στην άλλη. Αν ποτέ έχετε δει άνθρωπο να έχει αρρωστήσει από κάποια αρρώστια, τι να σας πω, έχω δει, φέρ' ειπείν, έναν νέον άνθρωπο, θα ήταν κάπου 27 χρονών, ήταν και παντρεμένος.

Αυτός προ πολλών πολλών ετών, είχε πάθει, είχε καρκίνο στο συκώτι του, δεν παθαίνουν όμως αυτό που θα σας πω όσοι έχουν κίρρωση του ήπατος, όχι, έχουμε ειδικές περιπτώσεις. Τι να σας πω, τον ήξερα βέβαια εγώ νέον άνθρωπο, καλό παιδί, ήτανε, γι' αυτό και πήγα να τον δω στην κλινική, είχα καιρό να τον δω, όταν τον είδα ήταν αδύνατο να τον γνωρίσω.

Αυτό που λέμε πετσί και κόκαλο, ήτανε πετσί και κόκαλο κατά κυριολεξία. Το πετσί είχε κολλήσει απάνω στο κόκαλο, δεν υπήρχε πλέον σάρκα. Ήταν μόνο τα αυτιά του που έδειχναν πολύ μεγάλα, γιατί είχε μικρύνει το πρόσωπο.

Ήταν κάτι φοβερό, εγώ έμεινα ενεός κοιτάζοντάς τον. Έπαθα ότι έπαθαν οι τρεις φίλοι του Ιώβ, τρεις μέρες λέει, μια βδομάδα. Δεν μπορούσαν να μιλήσουν από την έκπληξή τους βλέποντας το κατάντημα του φίλου τους του Ιώβ.

Και καυχέσαι ότι είσαι όμορφος; Τα χάνεις πολύ γρήγορα αυτά. Καυχέσαι ότι είσαι έξυπνος; Γλιστράς στο δρόμο, χτυπάς το κεφάλι σου, παθαίνεις ένα εγκεφαλικό και γίνεσαι κλασικός βλάκας. Μέσα σε, προσέξτε, σε μερικά δευτερόλεπτα, παιδιά, πω πω φοβερό αυτό, έτσι τι γίνεται με την κενοδοξία, προσέξτε εδώ.

Ο άνθρωπος ξεκινάει να προβάλλει τον εαυτόν του, όταν όμως προβάλλει τον εαυτόν του στο περιβάλλον του, τότε σε λίγο, αφού το Πνεύμα το Άγιον έφυγε. Δεν λέγει ότι ο Θεός υπερηφάνοις αντιτάσσεται; Η κενοδοξία είναι η αρχή της υπερηφανίας.

Τότε, τότε η χάρις του Θεού φεύγει, δεν μπορεί να αισθάνεσαι μέσα σου την παρουσία του Αγίου Πνεύματος. Οπότε το κενό μεγαλώνει περισσότερο. Και τότε, βλέποντας το κενό να υπάρχει μέσα σου, στους κενοδόξους υπάρχει κενό στην ψυχή.

Σπεύδει ο κενόδοξος να παρουσιαστεί και να προβληθεί ακόμη περισσότερο για να γεμίσει την κενότητα, τον κενό χώρο της ψυχής. και ακόμη πιο πολύ αισθάνεται το κενό, γιατί ακόμη πιο πολύ το Πνεύμα του Θεού απέρχεται και γίνεται ένας φαύλος κύκλος.

Το αποτέλεσμα, ξέρετε, είναι πως πρέπει να σπάσει αυτό. Να ταπεινωθεί ο άνθρωπος, να ξαναγυρίσει το Πνεύμα του Θεού και να αισθανθεί μέσα του ότι γέμισε. Αυτό είναι όλο. Αλλά δεν το καταλαβαίνει ο άνθρωπος, όπως ακριβώς εκείνος που προσπαθεί να ξεδιψάσει με αλατισμένο νερό.

Όσο πίνει αλατισμένο νερό, τόσο βεβαίως η δίψα του γίνεται μεγαλύτερη. Ακόμη αυτό το κενό μες στην ψυχή μας μπορούμε να το νιώσουμε όταν έχουμε μία απεριόριστη εξωστρέφεια Αυτό το σημείο προσέξτε το, πώς εννοούμε αυτή την εξωστρέφεια Όταν μιλάμε πολύ, φλυαρούμε, όταν γελάμε πολύ, όταν λέμε πολλά αστεία, όταν έχουμε πολλά συναπαντήματα σχέσεις, επισκέψεις, κόσμος, χαιρετούρες, πράγματα, όλα αυτά στο τέλος αδειάζουν την ψυχή. Ένας άνθρωπος που μπορεί να παρατηρεί τον εαυτό του θα δει ότι ύστερα από πολλά γέλια, από πολλά ανέκδοτα και τα καθεξής, μείνει μόνος του, θα αισθανθεί, και μάλιστα αν έχει κατηγορήσει κιόλας.

Ή έχει πει αστεία και ανέκδοτα βρώμικα και έχει λίγο συνείδηση μες την ψυχή του, έχει μια στοιχειώδη αυτογνωσία, θα αισθανθεί ότι αυτομάτως άδειασε. Είναι εκείνο που μεταξύ μας λέμε όταν έχουμε λίγο πνεύμα Θεού, αισθάνθηκα τη χάρη του Θεού να φεύγει.

Βέβαια φεύγει παροδικά, εκείνη τη στιγμή φεύγει, όταν συνέλθω ξαναγυρίζει η χάρη του Θεού.

Συνεπώς, για να αισθανόμεθα την ψυχή μας πάντα καινούργια, πάντα γεμάτη και ποτέ αυτό το κενό, πρέπει να μένουμε με τον Ιησού Χριστόν, να έχουμε τη θεωρία του Ιησού Χριστού, ξέρετε τι θα πει θεωρία, να τον σκέπτομαι τον Ιησού Χριστόν, να τον σκέπτομαι εν παντί τόπω και χρόνω, θα σας φανεί παράξενο αυτό που λέω, πως μπορώ να σκέπτομαι τον Ιησού Χριστόν εν παντί τόπω και χρόνω Όταν κανείς έχει παιδαγωγηθεί να σκέπτεται τον Χριστό, τον σκέπτεται παντού και πάντα, ο Χριστός είναι μέσα στα όντα, καλύτερα, είναι μέσα στους λόγους των όντων Όταν βλέπει τη δημιουργία, εκεί είναι η σφραγίδα του Θεού Λόγου, της σοφίας της ενυποστάτου, και τότε χαίρεται από ένα λουλούδι που θα κοιτάξει μέχρι ένα αστέρι

Ακόμη, είμαι στην επιστήμη, μέσα στην επιστήμη, εκεί που μπορεί να βλέπει τα όντα και τις σχέσεις των όντων Εκεί ο πνευματικός άνθρωπος ζει τους λόγους των όντων, μέσα στους οποίους, δηλαδή στις αιτίες των όντων, μέσα στους οποίους βρίσκει την αρχική αιτία των όντων των Λόγων, με Λάμδα Κεφαλαίο, των Λόγων, Λάμδα Μικρό, Γενική Πληθυντικού, των όντων. Βρίσκει τον Λόγο, των Λόγων, των όντων. Βρίσκει την αρχική αιτία, δηλαδή, των δημιουργημάτων. Και το χαίρεται αυτό. Μετά τον Θεό τον βρίσκει μέσα στην Ιστορία. Βλέπει πως κινούνται οι άνθρωποι. Τα βλέπει όλα αυτά.

Πόλεμοι, καταστάσεις περίεργες, παράξενες, σε πρόσωπα και σε λαούς Και βλέπει πως μπαίνει ο Θεός εκεί και το μελετάει αυτό Ακόμη βλέπει τον Ιησού Χριστό στην Αποκάλυψη, μέσα στο Ευαγγέλιο Έχει αυτή δηλαδή την διαρκή θεωρία του Ιησού Χριστού Θεωρία, όψεις, βλέπω τον Ιησού Χριστό Μπορεί ακόμη να τον βρει, να έχει θεωρία, στη μελέτη του Λόγου του Θεού και στην προσευχή

Ακόμη, όταν η καρδιά δεν έχει υποστεί κάθαρση, αισθανόμαστε άδειο των εαυτών μας Θέλουμε να αισθανόμεθα γεμάτο των εαυτών μας, η καρδιά μας θα υποστεί κάθαρση Μερικοί λένε, μα δεν κάνω καμιά αμαρτία, δεν πήγα εκεί που δεν πρέπει να πάω και δεν έκανα εκείνο που δεν έπρεπε να κάνω, δεν είναι αρκετό, πρέπει να έχω κάθαρση της καρδιάς, δεν πρέπει καν να επιθυμώ το κακό, δεν πρέπει καν να σκέπτομαι το κακό, κάθαρση καρδιάς είναι μια δύσκολη δουλειά, δεν είναι εύκολη, είναι μια ισόβια προσπάθεια του ανθρώπου, άσκησης, διαρκής, ισόβια, κάθαρση της καρδιάς.

Δε λέγει ο Χριστός, μακάριοι οι καθαροί τη καρδία, ότι αυτοί τον Θεόν όψονται, γιατί θα δουν αυτοί το Θεό, θα τον δουν από την παρούσα ζωή Μάλιστα, φτάνει να πει ο Άγιος Συμεών, ο νέος θεολόγος, εάν δεν είδες το Θεό από την παρούσα ζωή, ούτε εκεί θα τον δεις Και αυτό επιτυγχάνεται μόνο με την κάθαρση της καρδιάς, προσέξτε όμως, ούτε η κάθαρση της καρδιάς είναι αρκετή Η κάθαρση της καρδιάς είναι το μέσον. Πρέπει να γεμίσει η καρδιά. Μπορεί να καθαρίσει μεν, αλλά πρέπει να γεμίσει. Από τι; Από το Πνεύμα του Θεού, από την Παρουσία του Θεού. Βλέπετε πόση δουλειά έχουμε. Πού είναι εκείνοι που λένε, ότι να, δεν πήγα όπως μου λέτε στο πάρτι, το λαχταράς όμως, το σκέπτεσαι, δεν πηγαίνεις, δεν έχεις φίλο, φίλοι, δεν κάνεις τούτο ή εκείνο, δεν ζεις κατά τα διατάγματα της μόδας,

Τα λαχταράς όμως, η καρδιά σου λοιπόν δεν είναι στην πορεία, στον δρόμο της καθάρσεως, πρέπει η καρδιά να καθαρθεί, και τέλος κάποτε αισθάνεται ο πνευματικός άνθρωπος μόνος του, αισθάνεται μία μοναξιά, αισθάνεται την καρδιά του σαν άδεια, όχι για τι άλλο, αν και κάποτε ανακαλύπτει εκεί κάποια κενοδοξία να εμφιλοχώρησε στην καρδιά του, Αν όχι και τι άλλο, για λόγους παιδαγωγικούς του Θεού Απουσιάζει ο Θεός για να έρθει η ψυχή, να τον αναζητήσει, να δημιουργήσει η ψυχή ανάγκη νέας προσκλήσεως.

και έτσι να δημιουργηθεί στον άνθρωπο μια ευκαιρία μιας πνευματικής ωριμότητος. Μην ξεχνάμε ότι τα σκαλοπάτια της ωριμότητας τα ανεβαίνουμε με αντίστοιχες απουσίες του Θεού. Δηλαδή αισθάνομαι μία πληρότητα, κάποια στιγμή αισθάνομαι ότι δεν έχω πληρότητα, μου λείπει κάτι, μου λείπει ο Θεός.

Πράγματι, απουσιάζει ο Θεός, αλλά για λόγους παιδαγωγικούς, όχι για λόγους τιμωρητικούς, για λόγους ωριμότητας. Τι κάνω λοιπόν; Θεέ μου, πού είσαι; Σε αναζητεί η ψυχή μου, όπως το λέγει ο Άγιος Συμεών ο νέος θεολόγος, εις τα ποιήματά του.

Και τότε επανεμφανίζεται η χάρις του Θεού μέσα στην ψυχή. Αυτή τη δεύτερη φορά, η ψυχή έχοντας την εμπειρία της απουσίας του Θεού, μπαίνει σε μια καινούρια εμπειρία παρουσίας του Θεού. και έτσι δημιουργείται σε αυτές τις αλλεπάλληλες απουσίες του Θεού, αλλεπάλληλες εμπειρίες ωριμότητος της πνευματικής ζωής.

Αν το προσέξουμε, σας λέγω αλήθεια, αυτός είναι ένας τρόπος προκοπής πνευματικής. Γι' αυτό έμεινα τόσο πολλή ώρα εις αυτήν την πολύ ωραία απορία που ετέθη, για να σας εξηγήσω το γιατί αισθανόμεθα πολλές φορές άδειο τον εαυτό μας.

Και έρχομαι σε μίαν άλλη.

Τι είναι το φυλακτό που φορούμε και ποιο σκοπό εξυπηρετεί; Χαίρομαι βέβαια ότι σε κάθε απορία μπαίνει το ευχαριστώ, αλλά δεν το επαναλαμβάνω.

Για να είστε πάντα ευγενείς, προσέξατέ το.

Παιδιά, τι θα πει φυλακτό; Ένα αντικείμενο το οποίο φέρω επάνω μου για να με φυλάει. Το αντικείμενο αυτό μπορεί να είναι όχι μόνο επάνω μου, μπορεί να είναι και στα αντικείμενά μου, να είναι στο αυτοκίνητό μου, μπορεί να είναι ακόμη και στο σπίτι μου, να είναι το φυλακτό του σπιτιού μας.

Έτσι, οι άνθρωποι από τα παλιά χρόνια και τα προχριστιανικά, δηλαδή ο ειδωλολατρικός κόσμος, είχε φυλακτά. Μάλιστα στην Καινή Διαθήκη λέγονται φυλακτάρια εκείνα τα οποία μας προστατεύουν από το κακό, αλεξίκακα. Το αλεξίκακον θα πει εκείνο που απομακρύνει το κακό.

Τέτοια, οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν και χρησιμοποιούν μέχρι σήμερα. Από την αρχαιότητα, επί παραδείγματι, υπήρχε η αντίληψις ότι αν έχουμε πίσω από την πόρτα του σπιτιού μας μία κρομίδα. Κρομίδα, όχι μάλιστα τα κρομίδια τα γνωστά μας, τα εδώδιμα, τα βρώσιμα κρομίδια.

Αλλά κρομίδες εκείνες που φυτρώνουν έξω, έξω στους, όχι στους αγρούς,

στα πεδινά, που βγάζουν κάτι λουλούδια και τα λοιπά, κάτι τέτοιες κρομίδες, έχουν την αντίληψη ότι αυτές είναι αλεξίκακες, δηλαδή απομακρύνουν το κακό. Υπάρχει αντίληψη ακόμα ότι απομακρύνει το κακό το σκόρδο, μέχρι βαθμού που φοράνε και επάνω τους μια σκελίδα σκόρδο για να απομακρύνουν το κακό.

Ακόμη το πέταλο, ότι το πέταλο απομακρύνει το κακό, η μπλε χάντρα, που δυστυχώς συνδυάζουν με την μπλε χάντρα και με τον Σταυρό, τον Τίμιο Σταυρό. Δηλαδή, αν δεν με φυλάξει ο Θεός, θα με φυλάξει ο διάβολος, κάπως έτσι.

Λοιπόν, μπλε χάντρα, και αυτή είναι κάτι που απομακρύνει κατά την αντίληψη των ανθρώπων, απομακρύνει το κακό, το κακό το μάτι, την βασκανία και ούτω καθεξής. Όμως παιδιά, αληθινό φυλακτό είναι μόνο ο Τίμιος Σταυρός. Αληθινό φυλακτό. Προσέξτε, πρέπει πάντα να φορεί ο πιστός επάνω του τον Τίμιο Σταυρό.

Αλλά πέραν του Τιμίου Σταυρού έχουμε και τα Άγια Λείψανα ή ακόμα υλικά που ήλθαν σε επαφή με τα Άγια Λείψανα ή με εικόνες θαυματουργές ή ό,τι άλλο, και αυτά ακόμη αποτελούν αντικείμενο φυλακτού. Συγκεκριμένα, εάν έχω κάποια θηκούλα που την έχω περασμένη με μία αλυσίδα και εκεί μέσα έχω άγια λείψανα ή έχω κάποια, ας πούμε, από τον εγκαινιασμό Αγίας Τραπέζης, που κόβουν το λευκό χιτώνα του επισκόπου που κάνει τον εγκαινιασμό και τον μοιράζουν για φυλακτό, ή ακόμη πηγαίνουμε σε ένα προσκύνημα και έχουμε ένα ύφασμα, ένα μπαμπακάκι, και το φέρνουμε σε επαφή με το Άγιο Λείψανο και αυτό το φέρνουμε πάνω μας.

Αυτά έχουν θέση, θα με ρωτήσετε, έχουν θέση. Δηλαδή υπέχουν θέση φυλακτού, ναι. Πού το στηρίζομαι αυτό; Στην Αγία Γραφή. Πώς, με τι τρόπο; Θα σας πω τρία παραδείγματα. Θυμηθείτε την αιμορροούσα γυναίκα.

Όταν ο Κύριος πήγαινε να αναστήσει την κόρη του Ιαΐρου, εκείνη η αιμορροούσα 12 χρόνια γυναίκα είπε, το λέει ο Ευαγγελιστής Λουκάς, είπε, θα πάω να εγγίσω το κράσπεδον του ιματίου αυτού. Δηλαδή το κάτω κάτω του χιτώνος ή του ιματίου, το κάτω-κάτω, και είχε πίστη ότι θα γίνει καλά. Πήγε λοιπόν και ίγγισε, ενώ ο Κύριος ζουλιόνταν από τον κόσμο, μάλιστα του το είπε ο Απόστολος Πέτρος, σε ζουλάει ο κόσμος και εσύ λες ότι έφυγε δύναμη από σένα.

Πήγε λοιπόν εκείνη η γυναίκα και ακούμπησε, κοιτάξτε, ακούμπησε. Είναι κάτι που πολλές φορές μας το κάνουν και εμάς. Όταν βγαίνουμε ή στην πρώτη είσοδο ή στην μεγάλη είσοδο, την ώρα εκείνη όπως περνάμε με τα Άγια, κυρίως επειδή μετά από το μέρος των γυναικών, γιατί από εκεί κάνουμε τη βόρεια πύλη την είσοδο, κάποιο χέρι αισθανόμεθα ότι μας εγγίζει έτσι, μας ακουμπάει. Έχει θέση αγιογραφική αυτό, δεν είναι ξεκάρφωτο το πράγμα. Και η αιμορροούσα εκείνη η γυναίκα έγινε αμέσως, παραχρήμα λέει, αμέσως έγινε καλά.

Τότε ο Κύριος στάθηκε και λέγει, ποιος με ίγγισε; Ποιος σε ίγγισε; Κοιτάξτε πόσος κόσμος τον ίγγιζε τον Κύριον, ο Απόστολος Πέτρος του λέει, σε ζουλάνε που βγάζουν ζουμί, και εσύ λες ποιος με ίγγισε; Κάποιος με ίγγισε, με ξεχωριστή σημασία, κάποιος με ίγγισε. Και τι λέει ο Κύριος; Εγώ κατάλαβα, έγνων, γνωρίζω, ότι έφυγε από μένα δύναμη. Και η δύναμη από πού έφυγε; Διά μέσω των ιματίων του του Κυρίου. Τα ιμάτια λοιπόν είχαν δύναμη, ω, να είχαμε ένα κομματάκι από τα ιμάτια του Χριστού! Δεν έχουμε, δεν πειράζει, έχουμε και απ' αλλού τη δύναμη του Χριστού.

Προσέξτε λοιπόν, ένα σημείο είναι αυτό, τον Απόστολο Παύλο, τι να σας πω, δεν μπορούσε να αποκτήσει ο Απόστολος Παύλος ποδιά, δούλευε σαν σκηνοποιός όπου πήγαινε να πιάνει μέσα ως δουλειά για να μην επιβαρύνει το Ευαγγέλιο, και άφηνε την ποδιά του σε τόπο εκεί που είχε τον αργαλιό εκεί δίπλα και τις πετσέτες που χρησιμοποιούσε, τα μαντήλια που χρησιμοποιούσε από τον ιδρώτα του προσώπου του.

Τα άφηνε εκεί στην άκρη του αργαλιού και πήγαινε στη δουλειά του. Θα κάνει κήρυγμα. Αυτό μάλιστα ιδιαίτερα στην Έφεσο που εκεί έμεινε τρία χρόνια. Πήγαιναν κρυφά οι άνθρωποι και έπαιρναν τις ποδιές του, μπροστέλες, ποδιές που δούλευε στον αργαλιό.

Του έπαιρναν και τα μαντήλια εκ του χρωτός αυτού, από την επιδερμίδα που καθάριζε τον ιδρώτα του. Και τα έβαζαν λέγει αυτά επάνω στους αρρώστους και αμέσως εγίνοντο καλά. Και ένα τρίτο, γι' αυτό σας είπα, είχαν ο Απόστολος Παύλος τις ποδιές του και τα μαντήλια του.

Και ένα άλλο, ο Απόστολος Πέτρος, όπως λέει περνούσε, μόνο η σκιά του Πέτρου, στην Αγία Γραφή γράφονται αυτά, μόνο η σκιά του Πέτρου εάν έπεφτε πάνω σε έναν άρρωστο, ο άρρωστος γινόταν καλά. Θα μου πείτε εδώ δηλαδή τι; Να σας το εξηγήσω.

Ο άνθρωπος που έχει γίνει κατοικητήριον του Αγίου Πνεύματος, όπως λέγαμε προηγουμένως, ότι πρέπει να γίνουμε κατοικητήριον του Αγίου Πνεύματος. Οι Απόστολοι ήσανε κατοικητήριον του Αγίου Πνεύματος. Συνεπώς τα σώματά τους ήτανε πνευματικά με την έννοια ότι το Πνεύμα του Θεού έδιδε χαρίσματα στους άλλους ανθρώπους.

Ακόμα και τα αντικείμενά τους, αυτά που έρχονταν σε επαφή με το δέρμα τους. Γι' αυτό έχουμε τα λείψανα, γι' αυτό και τα λείψανα θαυματουργούν. Θαυματουργούν. Επειδή είχαν οι άνθρωποι αυτοί όσο ζούσαν, γίνει κατοικητήριον του Αγίου Πνεύματος. Γι' αυτό μπορούμε να έχουμε φυλακτό και από Άγια Λείψανα ή από αντικείμενα που έχουν έρθει σε επαφή με έναν αγιασμένον άνθρωπον. Ακόμα και από μια θαυματουργή εικόνα. Και η εικόνα είναι θαυματουργή διότι την εζωγράφησε, την ιστόρισε, ένας αγιασμένος άνθρωπος.

Έτσι δίδεται η απάντηση, γιατί λέμε η εικόνα αυτή της Παναγίας θαυματουργή και εκείνη δεν θαυματουργή, μία ορισμένη Παναγία, γιατί να μην πάω στην Παναγία της Λαρίσης και να πάω στην Παναγία της Τήνου.

Ο λόγος είναι αυτός που σας εξηγώ τόση ώρα. Προσέξτε μόνο εδώ κάτι. Υπάρχει ο κίνδυνος απολυτοποιήσεως του φυλακτού και μπορούμε να πάρουμε απέναντι στο φυλακτό μαγική θέση. Τι σημαίνει αυτό, ότι μπορώ να πάρω μαγική θέση;

Ξέρετε ότι όσοι έβλεπαν τότε κύριο το χάλκινο φίδι στην εποχή του Μωυσέως, που είχε πει ο Θεός, Όποιος το βλέπει δεν θα πεθαίνει από το δάγκωμα των οχιών, δεν πέθαιναν πράγματι. Το φύλαξαν αυτό για ενθύμιο.

Ύστερα από 800 χρόνια, κάπου τον 7ο αιώνα π.Χ., τι θυμήθηκαν οι Εβραίοι; Ακούστε τι θυμήθηκαν. Μπορούσαν να χρησιμοποιούν αυτό το χάλκινο φίδι για μαγικούς σκοπούς, να το ακουμπάνε πάνω σε αρρώστους και να γίνονται καλά.

Και τότε το πήρε αυτό το φίδι ο βασιλιάς ο Εζεκίας, το συνέτριψε, το έκανε σκόνη και το πέταξε. Πολύ καλά ήτανε. Ξέρετε γιατί; Τότε στην έρημο έβλεπαν το χάλκινο φίδι, αλλά πίσω από το χάλκινο φίδι ήταν ο Χριστός, ήταν ο Τίμιος Σταυρός.

Με η άκτιστος ενέργεια του Τιμίου Σταυρού, λοιπόν δεν έχω πιο πολύ καιρό να σας εξηγήσω, αλλά τώρα τι γίνεται; Τώρα δεν πιστεύουν πια τίποτε οι άνθρωποι όταν βλέπουν αυτό το χάλκινο φίδι. Τίποτα, απλώς νομίζουν ότι το χάλκινο φίδι είναι εκείνο που κάνει θαύματα.

Στην επόμενη τι κάνουν; Το φυλαχτό αυτό το απολυτοποιούν. Σήμερα λένε οι άνθρωποι, αρκεί να φορώ ένα σταυρό, δεν πιστεύουν όμως τον Ιησού Χριστό. Τότε ο σταυρός δεν είναι το φυλαχτό. Σήμερα φορούν ένα φυλαχτό, από κάποια Άγια Λείψανα να δώσουν, δεν πιστεύουν όμως, τότε το φυλαχτό αυτό παύει να είναι φυλαχτό.

Γιατί; Διότι η στάση που πήραν απέναντι στο φυλακτό είναι στάση μαγική, ότι θα ενεργήσει το φυλακτό κατά μαγικόν τρόπον, ενώ εκείνο που συνδέει τον άνθρωπο, τον πιστό με το φυλακτό είναι η πίστης. Αυτό δεν πρέπει να το ξεχάσουμε.

Και ακόμη ένα τελευταίο, ότι κυκλοφορούν και μαγικά φυλακτά, τα οποία δίνουν οι μάγοι και οι μάγισσες. Και έχουν μέσα νυχτερίδες, κοκαλάκια της νυχτερίδας, δεν έχω καιρό να σας πω μια ιστορία που μου συνέβη εμένα, γιατί πέρασε η ώρα.

Και τι δεν έχουνε; Έχουνε δόντια από ζώα, έχουνε νύχια, έχουνε και τι δεν έχουν, τρίχες, έχουν και τι δεν έχουν μέσα. Για να μην σας πω τι άλλα μπορεί να έχουν, και τα φορούν οι άνθρωποι αυτά για να φυλάγονται από τα κακά.

Προσέξτε, μη σας δώσει ποτέ φυλακτό μάγος ή μάγισσα, ούτε πρέπει να πάμε σε αυτές τις πόρτες ποτέ, ο Θεός να φυλάξει. Και όταν σας δίνουν ένα φυλακτό, ερωτήστε την προέλευση του φυλακτού, μην έχετε ευκολία να βάλετε φυλακτό.

Και θα επανέλθω και θα πω, φοράτε όλοι τον σταυρό επάνω σας και θα πιστεύετε εις Κύριον που σταυρώθηκε και θα είναι το μεγάλο μας φυλακτό. Αυτά για σήμερα. Και ερχόμεθα τώρα παιδιά να δούμε μερικές απορίες.

Μόνο που με έχετε κατακλείσει με πάρα πολλές απορίες. Και φοβούμαι ότι δεν θα καταφέρω να απαντήσω ειλικρινά. Είναι πάρα πολλές, είναι πλησμονή αποριών. Και έτσι θα αναγκαστώ να κάνω μια επιλογή. Εκείνες που θα νόμιζα ότι θα μπορούσαν να ενδιαφέρουν περισσότερο.

Λέγει λοιπόν μια απορία. Μπορούμε να πούμε, να παραδεχθούμε ότι ο άνθρωπος είναι ζώο, μια και έχει τις ίδιες ακριβώς ανάγκες με τα ζώα; Μπορούμε να συμπεριφερόμαστε τόσο ελεύθερα και άνετα όπως αυτά; Πρέπει να αντλούμε παραδείγματα από τη ζωή τους;

Φαίνεται ίσως λίγο κάπως παιδαριώδης αυτή η ερώτηση, αλλά δεν είναι. Είναι ενδιαφέρουσα ερώτηση, όπως θα δείτε στη συνέχεια. Γι' αυτό ακριβώς και την επέλεξα. Όταν λέμε ζώο, τι εννοούμε; Εννοούμε κάτι που ζει και όχι κάτι κατώτερο από μας. Έτσι σήμερα άμα λέμε ο σκύλος είναι ζώο, εννοούμε ότι είναι κάτι κατώτερο από τον άνθρωπο. Αρχικώς δεν σημαίνει κάτι κατώτερο, αλλά κάτι που ζει.

Και εφόσον ο άνθρωπος ζει, συνεπώς, και ο άνθρωπος είναι ένα ζώο. Στο μεγάλο απόδειπνο, ψάλλουμε το εξής: Η ασώματος φύσις των Χερουβίμ, αναφέρεται στους ασώματους, λέει στους αγγέλους.

Σε ασηγή της, σε ύμνης δοξολογή. Εξαπτέρυγα ζώα τα σεραφείμ, τες απαύστης φωνές σε υπερυψή. Κοιτάξτε πώς λέγει τα σεραφείμ, τα εξαπτέρυγα ζώα. Εξαπτέρυγα ζώα, δηλαδή ζώα που έχουν έξι φτερούγες, που άπαυστα σε υπερυψούν και σε δοξάζουν και σε υμνούν.

Ύστερα τα τέσσερα ζώα που είναι περί των θρόνων του Θεού, όπως μας τα παρουσιάζει ο Ευαγγελιστής Λουκάς στην Αποκάλυψη, δεν σημαίνει ζώα, παρότι οι εικόνες είναι κάτι που είναι από τα ζώα. Είναι αετός, είναι λέον, είναι όμως και ένας άνθρωπος.

Βλέπετε συνεπώς ότι εδώ δεν σημαίνει απλώς κάτι κατώτερό μας, αλλά κάτι που ζει. Ο άνθρωπος ζώο, βεβαίως, κάτι που ζει, μια ύπαρξη που ζει, αλλά λέγεται ζώο θεούμενο, ζώο το οποίον θεούται, λέγει ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός.

Είναι στο περί ανθρώπου κεφάλαιό του, σελίδα 212, σας το λέγω και αυτό, λέγει: Ζώον ενταύθα οικονομούμενον και την προς Θεόν νεύσιν θεούμενον. Είναι μεγάλο το χωρίον αλλά πήρα εγώ μόνο αυτά τα σημεία που θα πει.

Ζώο που κατ' οικονομίαν ζει στη γη, αυτό θα πει οικονομούμενον, και με την υπακοή στο Θεό θεούται. Ώστε τι είναι ο άνθρωπος; Ζώο, αλλά που θεούται, δηλαδή που γίνεται ένας θεός, κατά χάριν θεός, ζώο θεούμενο.

Βεβαίως ο άνθρωπος μετέχει ζωικών λειτουργιών, όπως επί παραδείγματι τρώγει, όπως τρώγουν και τα ζώα. Έχει πεπτικό σύστημα, όπως έχουν και τα ζώα, άλλο τώρα εάν έχουμε διαφοροποιήσεις. αλλά βασικά έχουμε το σύστημα της θρέψεως. Τρώγει ο άνθρωπος όπως όλα τα ζωντανά, όλα τα ζώα τρώγουν. Ακόμη έχει όργανα που είναι ή τελειότερα ή ατελέστερα από τα ζώα. Έχει μάτια. Υπάρχουν ζώα τα οποία έχουν πολύ τελειότερα μάτια. Φανταστείτε ότι ο αετός έχει τόσο ισχυρό μάτι που θα αντιστοιχούσε.

Με το να του βάλουμε μία εφημερίδα σε απόσταση 100 μέτρων να μπορεί να τη διαβάσει.

Όχι εννοείται τα μεγάλα γράμματα, αλλά τα ψιλά γράμματα της εφημερίδας. Έχει φοβερό μάτι ο αετός. Η μέλισσα έχει δύο μεγάλα σύνθετα μάτια που είναι ούτε λίγο ούτε πολύ 6.000 μάτια. Το άλογο δεν βλέπει χρώματα, βλέπει ασπρόμαυρα.

Ο άνθρωπος βλέπει και χρώματα. Πάντως έχουμε μάτια. Έχουμε το σύστημα της οράσεως Έχουμε το σύστημα της ακοής Τα ζώα ακούν Επιχειρήστε παρακαλώ να πάτε να σκοτώσετε μία μύγα μόλις απλώσετε το χέρι σας Φεύγει αυτή γιατί σας βλέπει Επιχειρήστε παρακαλώ ένα κουνούπι να πάτε να το πιάσετε να το σκοτώσετε Εάν δεν κάνετε απότομη κίνηση, πάει, σας έφυγε Ή σας ακούει Σας βλέπει και σας ακούει πολύ καλά το κουνούπι Ώστε λοιπόν έχουν μάτια, έχουν αυτιά. Τώρα, σας είπα, άλλα όργανα τελειότερα, άλλα ατελέστερα. Ο άνθρωπος έχει πάρα πολύ τέλεια χέρια, που δεν μπορεί κανένα ζώο να φτιάξει κάτι, όχι μόνο διότι δεν έχει νουν, αλλά και διότι δεν έχει χέρια.

και αν έχει χέρια τα έχει προς σύλληψη ή να στερεωθεί ή να συλλάβει την τροφή του, όπως η μαϊμού να συλλάβει την τροφή της θα λέγαμε ή να σκαρφαλώσει σε ένα δέντρο, ενώ ο άνθρωπος με το χέρι όπως είναι κατασκευασμένο δημιουργεί ολόκληρους πολιτισμούς.

Και η αξία μάλιστα του χεριού είναι τόσο μεγάλη, ώστε άμα πάμε να αγοράσουμε ένα αντικείμενο από τα καταστήματα Και μας πει ο καταστηματάρχης ότι δεν είναι βιομηχανοποιημένο, αλλά χειροποίητο, το προτιμούμε Διότι είναι καλύτερο το χειροποίητο από το βιομηχανοποιημένο Το χέρι του ανθρώπου είναι, σας είπα, το εργαλείο του πολιτισμού

Αλλά προσέξτε όμως, ενώ ανήκουμε στο ζωικό βασίλειο, δεν έχουμε καμία σχέση όμως με τα ζώα, από πλευράς διαδοχής, είναι η γνωστή θεωρία της εξελίξεως, που κι άλλοτε σας έχω πει, ο Θεός κατεσκεύασε τον άνθρωπον ξεχωριστά, δεν πήρε μια μαϊμού να την κάνει άνθρωπο, έστω ο Θεός, αν υποτεθεί ότι δεν θα θέλαμε να δεχθούμε την εξέλιξη, αλλά παίρνει ο Θεός μια μαϊμού και την κάνει άνθρωπο, Όχι, ο Θεός χουν λαβών από της γης έπλασε τον άνθρωπον Ο άνθρωπος ναι μεν ανήκει στο ζωικό βασίλειον ναι μεν έχει πολλά χαρακτηριστικά κοινά με τα ζώα αλλά έχει ξεχωριστή κατασκευή Η κατασκευή του είναι απευθείας από το Θεό

διότι είναι ζώον, όπως σας είπα προηγουμένως, θεούμενον. Εδώ όμως η απορία λέγει, αχ τι ωραία να είμαστε ελεύθεροι και άνετοι όπως τα ζώα, όποτε θέλει το πουλί πετά, όποτε θέλει η γάτα σκαρφαλώνει στα κεραμίδια, όποτε θέλει ο σκύλος κουνάει την ουρά του Παιδιά δεν είναι έτσι, βέβαια σε κάποιες στιγμές που έχουμε δυσκολίες, να, επί παραδείγματι να γράφεις μέσα στο δωμάτιό σου και να διαβάζεις για εξετάσεις και να βλέπεις τη γάτα ξαπλωμένη πάνω στα κεραμίδια, λες κοίταξε την αυτήν, αχ να ήμουν στη θέση της και εγώ έτσι απλωμένη στον ήλιο να λιάζομαι.

Αυτό λέγει η απορία. Τόσο άνετα λέει ζουν τα ζώα, να ζούσαμε κι εμείς. Προσέξτε παιδιά. Πρώτα-πρώτα, το ζώο δεν είναι ελεύθερον, αλλά είναι δούλον των αναγκών του και των ενστίκτων του. Ο άνθρωπος είναι ελεύθερος.

Γι' αυτό κινεί η εικόνα του Θεού, έχει λογική και ελευθερία ο άνθρωπος, εδώ το ζώο δεν έχει ούτε λογική, ούτε ελευθερία Και βλέπουμε εδώ ότι το ζώο κινείται κατά τις ανάγκες του, πεινάει, διψάει, θα κινηθεί κατά τις ανάγκες του, δεν είναι ελεύθερο Ο άνθρωπος όμως θα πει νηστεύω, θα πει νηστεύω, αυτό που το θεωρούμε ανελευθερία, ακριβώς αυτό είναι ελευθερία Διότι ενώ μπορώ να φάγω, μπορώ να ανοίξω το ψυγείο μου και να φάγω, όμως δεν το κάνω διότι είναι Παρασκευή, διότι είναι Σαρακοστή.

Το κάνω όχι διότι μου το υπαγορεύουν τα ένστικτά μου και οι ανάγκες μου, αλλά η ελευθερία μου. Το ζώο αν είχε την δυνατότητα θα άνοιγε το ψυγείο, όποτε πεινούσε και θα έτρωγε. Μη ζηλεύετε λοιπόν αυτήν την άνεση και αυτήν την τάχα ελευθερίαν, δεν πρόκειται περί ελευθερίας, αλλά περί ικανοποιήσεως των ενστίκτων και των αναγκών.

Την ελευθερία την έχει μόνος ο άνθρωπος, ο οποίος και ρυθμίζει τα του βίου του. Λέει όμως εδώ και κάτι άλλο που ίσως μοιάζει υπερίεργο, η απορία, πρέπει να αντλούμε παραδείγματα από αυτή τη ζωή τους; Λοιπόν παιδιά, ναι, μπορούμε να αντλούμε παραδείγματα από τα ζώα. Θα μου πείτε τι είδους παραδείγματα. Ε, λοιπόν, προσέξτε. Είναι γνωστό ότι τα ζώα είναι πολύ κατώτερα του ανθρώπου. Θα ήταν αδιανόητο πράγμα να πάει ο άνθρωπος να πάρει παραδείγματα από τα ζώα. Πολύ κατώτερα.

Αλλά, αλλά, όταν ο άνθρωπος έπεσε εις τον Παράδεισον, ο Θεός έβλεπε ότι η κατρακύλα που θα έπαιρνε θα ήταν μια κατρακύλα φοβερή, ώστε θα ξεπερνούσε στην κατρακύλα και αυτό το επίπεδο των ζώων. Ακούστε πως το λέει αυτό η Αγία Γραφή, άνθρωπος, είναι ψαλμικό αυτό, από τους ψαλμούς του Δαβίδ.

Άνθρωπος εν τιμή ων ου συνήκεν, αλλά παρασυνεβλήθη τοις κτήνεσι τοις ανοήτοις και ωμοιώθη αυτοίς. Άνθρωπος υπάρχον λέει εν τιμή, λογική και ελευθερία, εικόνα του Θεού, παιδί του Θεού, δεν το κατάλαβε, ου συνήκεν.

Αλλά τι έκανε, ήρθε να παρασυναυληθεί, δηλαδή να έρθει να συγκριθεί, να κατέβει εις αυτό το επίπεδο των ζώων, είναι ένα κατάντημα του ανθρώπου. Θα σας πω ένα ανεκδοτάκι, θα το καταλάβετε, μια παρέα κάποτε πήγανε στην ταβέρνα και παραγγείλανε κρασί, ε παιδιά λέει ο ένας από την παρέα, πως να πιούμε κρασί, σαν άνθρωποι ή σαν ζώα;

Ε, όχι λέει και σαν ζώα, λέει ένας δεύτερος, ένας τρίτος λέει, όχι, όχι, να πιούμε σαν τα ζώα, διότι το ζώο δεν πίνει παραπάνω από αυτό που διψάει, του βάλεις ένα κουβά να πιει νερό, του βοδιού, δεν πίνει μια σταγόνα παραπάνω από αυτό που διψάει, ο άνθρωπος τι κάνει όμως, πίνει και πίνει και πίνει και βγαίνει έξω και το ξερνάει, το έχω δει με τα μάτια μου αυτό, και ξαναμπαίνει να ξαναπιεί, να ξαναπιεί και να ξαναξεράσει και να ξαναπιεί.

Πέστε μου λοιπόν, το κάνει αυτό το ζώο; Όχι. Το ζώο σταματάει στην κάλυψη της ανάγκης του, στον κορεσμό της ανάγκης του. Τίποτα. Ο άνθρωπος πάει πιο κάτω από το ζώο. Έχοντας λοιπόν υπόψη ο Θεός, γνωρίζοντας ότι ο άνθρωπος θα κατεβεί τόσο χαμηλά, Γι' αυτό φτιάχνει το ζωικό βασίλειον με, προσέξτε τη λέξη θα πω τώρα, με αρετές και κακίες, προσέξτε μόνο, τη λέξη αρετές τη βάζω εντός εισαγωγικών και τη λέξη κακίες εντός εισαγωγικών, διότι η αρετή και η κακία είναι αποτελέσματα μιας ελευθερίας, γι' αυτό βάζω τις λέξεις εντός εισαγωγικών, με αρετές και κακίες για να βλέπει ο άνθρωπος να παραδειγματίζεται.

Δεν το λέγω εγώ, το λέγει ο Μέγας Βασίλειος, το λέγουν και άλλοι πατέρες εκκλησίας μας, το λέγει και ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Τι δηλαδή, ή μάλλον γιατί να πάω, πώς θα βγει την Αγία Γραφή; Η ίδια η Αγία Γραφή καλεί τον τεμπέλη τον οκνηρό και του λέγει, είναι στις παροιμίες, Οκνηρέ, έλα να δεις πώς δουλεύει η μέλισσα και πώς δουλεύει το μυρμήγκι.

Λέγει ο Πασκάλ, κατάντημα του ανθρώπου, όταν καλεί η Αγία Γραφή τον άνθρωπο να πάρει παράδειγμα από την κτίση, ενώ δεν έπρεπε να παίρνει από την κτίση παραδείγματα, αλλά να παίρνει παραδείγματα από τους Αγγέλους, διότι το φως των ανθρώπων είναι οι Άγγελοι και το φως των Αγγέλων είναι ο Θεός.

Έτσι παιδιά, από εκεί έπρεπε να παίρνουμε παραδείγματα, γι' αυτό καμιά φορά όταν έχουμε αγίους, τους λέμε αγγελομιμήτους. Ακόμη λέμε ότι ζουν αγγελικά, τι θα πει αυτό, δεν μιμούνται τα ζώα, μιμούνται τους αγγέλους.

Όταν ο άνθρωπος όμως δεν μπορεί να φτάσει να μιμηθεί τους αγγέλους, τουλάχιστον να μιμηθεί τα ζώα. Να πω μερικά παραδείγματα, να πω μερικές αρετές και μερικές κακίες των, ακούστε, η καμήλα είναι γνωστό ότι είναι μνησίκακος, εάν την τσιμπήσετε ή τη δείρετε, την καμήλα, δεν θα πει τίποτα, δηλαδή δεν θα διαμαρτυρηθεί, αλλά μπορεί να περάσουνε μέρες, μπορεί να περάσουνε εβδομάδες, το θυμάται η καμήλα, και σε κάποια δεδομένη στιγμή έρχεται και σου κόβει μια δαγκωνιά που είναι όλη δική σου. Γιατί, γιατί μνησικακεί. Λοιπόν, λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος, μνησικακείς σαν την καμήλα. Ο γάιδαρος κλωτσάει, λέει ο Ιερός Χρυσόστομος, και κλωτσάς σαν τον γάιδαρο και ούτω καθεξής.

Ο χοίρος, βγαίνει και μια παροιμία, λέει, όσο να τον πλύνεις θα πάει πάλι μέσα στο βούρκο. Και λέει μια παροιμία, μια παροιμία, παροιμία όχι λαϊκή, είναι στην Αγία Γραφή. Ότι η κακιά γυναίκα λέγει, είναι σαν να έβαλε ο χοίρος σκουλαρίκια.

Και πήγε στο βούρκο μέσα, τι θέα θα είχε εκείνος ο χοίρος που έβαλε, του βάλαμε σκουλαρίκια. Είς, Είς, Ακούστε, Είς, Είναι Ήψιλον, Δασία Περισπομένη, Είναι το Θηλυκό Γουρούνι

Τώρα πρέπει να εξηγούμε και μερικά πράγματα, να βάλει σκουλαρίκια και να πάει μέσα στη λάσπη, τι θα βγει από εκεί, έτσι μοιάζει η κακιά γυναίκα, είδατε παρομοίωση από την Αγία Γραφή, αυτές είναι κακίες, έχουμε όμως και αρετές, παιδιά είναι κάτι καταπληκτικό, έχετε δει την πιστότητα του σκύλου, το σκύλο δείρτε τον, δείρατε τον, κτυπήστε τον, τον βλέπετε βάζει την ουρά στα σκέλη του, ουρλιάζει και φεύγει, Άμα τον φωνάξετε, το σκύλο, την ίδια στιγμή έρχεται, κουνώντας την ουρά του θριαμβευτικά.

Δεν θυμάται τίποτα από εκείνο που του κάνατε. Τι έχει ο σκύλος, ανεξικακία, έχει και πιστότητα.

Η γάτα είναι γνωστό ότι δεν αναγνωρίζει κύριον, αλλά σπίτι. Ο σκύλος δεν αναγνωρίζει σπίτι, αλλά κύριον. Εάν μετακομίσετε, η γάτα δεν θα έρθει μαζί σας. Αλλά ο σκύλος θα έρθει μαζί σας. Τα περιστέρια, ο Κύριος τι είπε, ο Κύριος είπε, γίνεστε φρόνιμοι ως οι όφεις και ακέραιοι ως αι περιστεραί.

Θα πει ακέραιος, είναι από το α, το στερητικόν α, α-κεράννυμι, που θα πει δεν ανακατεύω, δεν νοθεύω. Συνεπώς, τι είναι το περιστέρι, ακέραιο, ανόθευτο, βλέπετε, κάτι καταπληκτικό. Όπως είναι και ο κύκνος, όταν πεθάνει το ένα από, είναι ζεύγη, είναι ζεύγη, είναι μονόγαμα, τι ωραία, ζεύγη, όταν πεθάνει το ένα από τα δυο, δεν πηγαίνει αυτό να ξαναπαντρευτεί, όπως κάνουν οι άνθρωποι που είναι χειρότεροι από τα ζώα, παντρεύονται και ξαναπαντρεύονται και χωρίζουν και τα λοιπά, το περιστέρι είναι ένα ζεύγος, πέθανε το ένα, το άλλο θα μείνει έτσι, και θα πεθάνει έτσι, Δεν θα κάνει πλέον καινούργιο γάμο και καινούργια οικογένεια. Θα πεθάνει έτσι.

Όλα αυτά τι δείχνουν, να σας πω ακόμη κάτι άλλο. Το χελιδόνι ξέρει να χτίζει. Ο σπουργίτης δεν ξέρει να χτίζει. Παρακολουθώ τη ζωή παιδιά των σπουργητών και των χελιδόνιων το καλοκαίρι. Βλέπετε, χτίζουν τις φωλιές τους τα χελιδόνια, τα σπουργητά δεν ξέρουν.

και πηγαίνουν να μπουν, μόλις τελειώσει το σπιτάκι τους, μόλις τελειώσει η φωλιά, πάνε τα σπουργίτια να μπουν μέσα στη φωλιά των χελιδονιών. Εκεί γίνονται ομηρικές μάχες χελιδονιών και σπουργιτιών. Τελικά κερδίζουν τη μάχη τα σπουργίτια.

Είναι πιο βαριά, μπαίνουν μέσα στη φωλιά, σαν άξαλα. Πώς το λένε, πώς το λέτε εδώ εσείς, Θεσσαλία, σβαρνιάρικα. Μπαίνουν μέσα στη φωλιά, γκρεμίζει η φωλιά, ενώ το χελιδόνι είναι πάρα πολύ ελαφρύ, χτίζει στα μέτρα του, μπαίνει μέσα, δεν παθαίνει τίποτα η φωλιά.

Μπαίνει το ξένο πράγμα, εξάλλου είναι, δεν το προσέχουν, μπαίνουν τα σπουργίτια, χαλάνε τη φωλιά. Αφού δουν και αποειδούν ότι δεν μπορούν να κάνουν χωριό με τις φωλιές των χελιδονιών, πάνε λέτε και χτίζουν τις φωλιές τους.

Όχι χτίζουν, μαζεύουν μερικά ξυλάκια και κάνουν τη φωλιά, που λέτε, στα κεραμίδια επάνω στους κανάλους που θα βρέξει. Και όταν έρθει η βροχή, παίρνει και τα πουλάκια τους, παίρνει και τις φωλιές και τα κάνει όλα, τα πνίγει όλα πάει.

Και αυτά κοντά και πενθούν και κλαίνε, το χελιδόνι θα βρει ούτε, όχι μόνο να μην φτάνει η βροχή, αλλά θα προσανατολιστεί να μην έχει και ανέμους ισχυρούς. Το ένα τι είναι, φρόνιμο, το άλλο τι είναι, άφρον, άμυαλο, και τι θα λέγαμε σε έναν άνθρωπο, έλα εδώ παιδί μου, έλα εδώ, δες το χελιδόνι τι φρόνηση έχει, δεν έχει φρόνηση, ο Θεός το έκανε έτσι, δες και το σπουργίτι, άμυαλο, άφρον, πάει και αυτή στη φωλιά του μέσα στον κάναλο που θα πάει το νερό της βροχής, άμυαλο, θα ήθελες να είσαι στον σπουργίτι, άμυαλο, όχι.

Λοιπόν, μπορούμε να παίρνουμε παραδείγματα από τη δημιουργία, αναμφισβητήτως, ναι, εφόσον ήμεθα πεπτωκότες, ή πεσμένοι άνθρωποι, εφόσον δεν είναι το φως μας πλέον οι άγγελοι, εφόσον δεν έχουμε την καθοδήγηση από την Αγία Γραφή, από το Λόγο του Θεού, τουλάχιστον θα πάρουμε παραδείγματα από τα ζώα γύρω μας.

Ας δούμε και μια ακόμη απορία, λέει μιαν άλλη, γιατί οι γυναίκες δεν κάνουν να μπαίνουν μέσα στο ιερό ή να γίνονται και εκείνες ιερείς;

Δεν θα απαντούσε αν δεν ήταν ένα σύγχρονο θέμα. Πρέπει να σας έλεγα παιδιά γι' αυτό το εξής. Η Αγγλικανική Εκκλησία αυτή τη στιγμή έχει ήδη εισαγάγει στη λατρεία ιέριες, δηλαδή γυναίκες, οι οποίες τελούν τη Θεία Λειτουργία, πολύ δεν παραπάνω τότε αφού είναι ιερείς, μπαίνουν φυσικά και στον χώρο του ιερού.

Όπως τα ξέρετε, η προσφορά θυσίας είναι μία ιερατική πράξη.

Ο Κάιν, ο Άβελ, ο Αβραάμ, ο Ιακώβ, ο Ααρών, όλοι αυτοί τι έκαναν; Προσέφεραν θυσίαν. Παρατηρούμε όμως από την Αγία Γραφή ότι όλοι εκείνοι οι οποίοι προσέφεραν θυσίαν ήταν άνδρες. Δεν αναφέρεται πουθενά, σε καμία περίπτωση, ούτε μία, να έχει προσφέρει θυσία γυναίκα.

Αυτό σήμαινε ότι το ιερατικό μέρος το είχε πάντοτε ο άνδρας και συγκεκριμένα ο κάθε οικογενειάρχης, ο οποίος εξετέλει και χρέη ιερατικά θυσιάζοντας τόσο μέσα στο λαό του Θεού, όπως είναι οι Εβραίοι, όσο και εις τους ειδωλολάτρας.

Κάθε οικογενειάρχης ήτο και ιερεύς, διότι ηδύνατο, μπορούσε να προσφέρει θυσία. Αυτό είναι πολύ χαρακτηριστικό. Έτσι βλέπουμε και καθόλον το μήκος της Καινής Διαθήκης, αλλά και της εκκλησιαστικής μας παραδόσεως, να μη φαίνεται πουθενά γυναίκα να ιερατεύει.

Ο Χριστός είχε βεβαίως μαθητάς, αυτοί οι μαθηταί, χειροτόνησαν οι Απόστολοί Του, χειροτόνησαν επισκόπους, πρεσβυτέρους, διακόνους. Πουθενά δεν βλέπουμε όμως ανάθεσιν ιερατείας σε γυναίκα. Βεβαίως στη συντροφιά του Κυρίου ακολουθούν και κάποιες γυναίκες που είχαν ευεργετηθεί, και όπως λέγει ο Ιερός Ευαγγελιστής, από τα υπάρχοντά τους υπηρετούσαν τον Κύριον και τη συνοδεία του.

Δεν βλέπουμε όμως να γίνεται ανάθεσις Ιεροσύνης, πουθενά. Μπορεί οι γυναίκες να γίνουν Ιεραπόστολοι με την έννοια να κηρύξουν το Ευαγγέλιο, αλλά η Ιεροσύνη πουθενά. Σας κάνει εντύπωση, ούτε αυτή η Θεοτόκος δεν εμφανίζεται με ιερατικήν ιδιότητα, ούτε η Θεοτόκος.

Έτσι, από την Παλαιά Διαθήκη, από την εποχή του Κάιν και του Άβελ, μέχρι τον Κύριον, τον Ιησούν Χριστόν, και από τον Ιησού Χριστόν, καθόλον το μήκος της Καινής Διαθήκης, δεν βλέπουμε πουθενά ανάθεση ιερατικών καθηκόντων σε γυναίκα.

Πώς τώρα, ύστερα από 2.000 χρόνια χριστιανισμού, μπορούμε να λέμε ότι μπορεί η γυναίκα να ιερατεύει; Αυτό παιδιά είναι πολύ κακό, είναι ένας νεοτερισμός, είναι ξένο πράγμα από το ήθος της Εκκλησίας και της Ορθοδοξίας.

Και όλα αυτά τα επινοούν μόνο οι αιρετικοί, όπως είναι οι Αγγλικανοί. Γι' αυτό ας προσέξουμε, μην νομίσετε πράγματα που γίνονται έξω στην Ευρώπη και στην Αμερική, ύστερα από 10, 20, 30 χρόνια φτάνουν και σε εμάς.

Δεν έγινε τίποτα έξω που να μην έφτασε και σε εμάς. Κάποια μέρα λοιπόν μπορεί να αρχίσει να τίθεται θέμα. Μπορεί κάποιες γυναίκες να αρχίσουν μαινόμενες να βγαίνουν στους δρόμους, και να φωνάζουν ότι, πέρα από το φεμινισμό που επικαλούνται, ότι θέλουν ισότητα με τους άντρες και να είναι και να είναι και αυτές ιερείς.

Γιατί θα λέτε εσείς μόνοι και όχι και εμείς να ιερατεύουμε; Σας λέγω, προσέξτε αυτό το σημείο, αυτό είναι διαβολικό, διότι δεν το παρέδωκεν ο Κύριος, ούτε υπήρξε ποτέ στην ιστορία. Δεν πρέπει λοιπόν έτσι να σκέπτεται μία γυναίκα ότι μπορεί κάποτε να γίνει ιερεύς.

Αυτά παιδιά είχαμε να πούμε και δια την απορία αυτή. Αλλά εδώ θα σταματήσουμε, όχι γιατί άλλο, γιατί μας εξαναγκάζει ο χρόνος που είναι μισή ώρα και έχει τελειώσει.