Resolution of Questions 4

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the unchanged Greek original is the authoritative text.

And so we come to the first question, and of course I thank you very much. You have a great many questions; the only thing is, I no longer know whether, by the end of the year, I'll manage, at the rate you keep throwing questions at me, to pay off my debt to you.

Still, let's look at the first question. And there's something else: I try to answer some of the more substantial questions at a little greater length, that is, with more analysis, and this too is one reason why I may not have time to answer all of your questions.

So the first question says: what is love? Thank you. Now, of course, when I tell you to write "thank you," eight out of ten questions write "thank you." Yes, do write it. It's not for my sake, but because it makes us courteous. This is very natural.

So, what is love? First of all, man is not the source of love. Pay attention; perhaps a few points will help you grasp this matter. Man is not the source of love, just as he is not the source of other things either. Just as the moon takes its light from elsewhere, receiving its light from the sun, so too man receives from God all these remarkable qualities, which, as we'll see a little further on, are called the divine uncreated energies of God.

The source of love, then, is God. Let's look at how Saint Isaac the Syrian puts this, in his thirty-third Homily.

Love that has God as its cause is like a spring that gushes forth, and its streams are never cut off. For He alone is the source of love, and its substance never fails. Love, he says, has God as its cause.

It is a spring that always wells up, and its streams never stop and are never cut off. For God alone is the source of love, and He is the very matter of love that is never spent. This is what the Evangelist John says: God is love.

Of course, when he says God is love, he doesn't mean something that refers to the essence of God, in the sense that the essence of God is revealed to us; it is an energy of God, the love of God. So, then, the source of love is God.

Now, all the energies of God spring from the essence of God, and these too are uncreated, that is, uncreated, not made. Pay attention to this point; when you grow older, or if related questions happen to come up around this matter, we could say something more about it.

The energy of God is uncreated, every energy. Just as the essence of God is uncreated, God is uncreated. No one made Him, to put it in plain Greek. No one fashioned God. So God is self-existent, God is unbegotten, no one brought Him forth; His essence, then, is eternal, existing without beginning and without end, which is something inconceivable; and so His energies too are uncreated.

So what happens? Take the sun, to give an example, so that we may understand something. The sun is a fiery mass. At the same time, though, this mass, if we call it the essence of God, has all the radiance that pours out into the surroundings of the sun, let's say, which is the energy of God. This light of the sun that we have, which comes to the earth, starts from the sun, obviously it starts from the sun, but it also comes from the essence of the sun, we might say. So, as it is with the sun, so it is with God too: the energies of God start from the essence of God, and just as the essence of God is uncreated, the energies of God are also uncreated.

One of God's energies is love, just one, because we have many energies.

Now, the uncreated energy of God, like the radiation of the sun, falls everywhere. It falls also upon human hearts. And what happens when the ray, the uncreated energy, the ray of God's love, falls upon a heart? Then the heart has a property from the way it was made, by its very construction: it is a mirror, a looking glass. Just as a ray of sunlight, a ray of light, falls and is reflected, and turns back again, what does this mean, that it turns back? It means that when the uncreated energy of God falls upon my heart, His love...

Then I respond, and I begin to love God. So I am not the source of love; the source of love is God. I simply respond. But you'll ask me, why are there people who love and people who do not love God? Quite simply, it is this, says Theophilos of Antioch: it depends on the mirror of your heart. If, he says, the mirror of your heart is covered with rust, that is, ios in Greek, which means rust and also poison, with rust, then how will that mirror reflect the light? Impossible.

This means that the heart becomes rusted through the passions. The rust of the heart is the passions, it is sins. So when I enter into the realm of the passions, of egotism, self-interest, and so on, then my heart is no longer able to reflect the uncreated divine energy of God, which is love. And what happens? I do not love. If I am to love, what must I do? I must begin to cleanse my heart. This is why, in the Fathers, love is said to be the fruit of the purification of the heart. Or, if you prefer to put it even better: when the Fathers speak of purity of heart, they mean love.

Or take other speeches, the speeches of orators who spoke in court, or who spoke before important persons and wanted to achieve something: in their introduction they always praised the person, the person who would listen to them, or the judge, or the court. We should know this; it is very important, because we gain the good will of our listener, of the court, of the ruler, of the king, of the minister, whoever it may be. We do not go in and insult him. We do not go in like that and say, "You know, we want this." That is improper, and it is not courteous either. What does the Apostle Paul say, so that I may establish this point for you, and so that you do not think this is a matter of flattery?

The criterion, then, of true, genuine, saving love is purity of heart. Let us not forget this. That is why we must practice ascesis, my children, so as to cleanse our heart. When I tell you, or when your spiritual father tells you, wherever it may be: read a book. Don't sit watching television. But why? Because otherwise you will never cleanse your heart. Don't sit listening to the filthy things other people say. Otherwise you will never cleanse your heart. Now some people say, "But I don't actually commit any sinful acts." You may not be committing such acts now, but you will; a day will come when you will commit them too. When you are not cleansing your heart, what is the gain? There is no gain at all in merely saying, "I don't commit any acts."

We must have purity of heart; let us understand this. And purity of heart, of course, has both a negative and a positive side: what I must not do, and what I must do. But I will not dwell on this too much, because these are not subjects for full talks. These are questions, and I must answer briefly, as I told you, so that I can answer as many questions as possible. I will only tell you the marks of love, of genuine and true love, as Saint Isaac the Syrian records them for us in his eighty-first homily. I regard this passage in that homily as the most beautiful one in all the homilies of Saint Isaac the Syrian. Listen. Of course, I am leaving some things out, to make it shorter; he has more there.

"And what is a merciful heart?" Merciful means loving. And what is the heart that loves, listen. What now is the heart that loves, rightly, genuinely?

A burning of the heart, a burning of the heart. Burning means being set on fire, the heart being kindled into flame. But for what? For the whole of created nature, for all created nature: for human beings, and birds, and animals, and demons, and for every creature. When your heart is set aflame for all things. You will say to me, how? Pay attention. This how cannot be taught. These are matters of experience; they are experiences. If you ask me what Rapsani wine tastes like, I will tell you, taste it and see what it tastes like. How can I describe it to you? I can tell you its color, because I see it; but to a blind man we cannot speak about color, and there too it is a matter of experience.

Tastes are something you experience. These things can't be described; they have to be tasted. So what does it mean here, this burning for the whole of creation, for the whole of God's creation? My friends, it's something else entirely. It's something else. For human beings, for all human beings. And then for the birds, for the animals. Listen to this example. When someone sees, in a harsh winter, the little birds no longer able to find food.

I remember once, more than eighteen years ago now, somewhere around 1967, there was a terrible, bitter winter in Larissa, 1966, somewhere around there, I don't remember exactly. The snow lasted a whole month, and here in our region a great many birds had died. When a person sees creation suffering, a burning of the heart begins to take hold of him. And all the more so when he knows that this winter has someone responsible for it; God is not the one responsible, man is. Because I sinned in the Paradise of God, I am the one who ruined creation, so that creation suffers. Otherwise God does not make imperfect things; it was I who ruined creation.

So if the harsh winter was so excessive that the birds froze and died, I, man, with my continual sins, am the cause. Do you see this? Then he speaks of love even for the demons. You'll ask me, how can someone have love even there? How can I explain it to you, how?

The one who has a pure heart sees the workings of Satan, and what does he say? Wretched creature, he says to Satan, to the demons, wretched creatures. Wretched creatures, who cannot love. Wretched creatures, who cannot humble yourselves. Wretched creatures, who are bound for Hell. Oh, wretched creatures, who cannot repent. Just as we say of a man who does not repent, we tell him, wretched man, you cannot repent, so too we say it of the demons. So one can say this, and it is truly without equal, the way Saint Isaac the Syrian sets it forth here. And he continues.

And from the memory of them, simply from remembering them, and from beholding them, or seeing them, his eyes run with tears; tears stream from his eyes. And because of this, at every hour, at every moment, he offers up prayer with tears, at every moment he offers prayer with tears, that they may be preserved, that the creatures may be kept safe. Out of his great mercy, which moves in his heart without measure, in the likeness of God. In other words, he is moved without measure in love, resembling God. This is a supreme thing; these are the highest marks of love. So let us take care, my friends, not to seek love in dirty things,

nor in low things; let us go straight to the wellspring, knowing that we must purify our heart so that it may respond to the source of love, to God, so that we may love rightly. Pay attention to me: rightly.

Many times we see, women especially, who tell you, pay attention to this point, I want to be loved and to have their love shown to me. Why do you want to be loved? Don't you think you're becoming self-centered, and that this is therefore egotism?

Not only to be loved but also to have it shown to you. See to it that you yourself love, and then you will understand who, what, love is. But so that we may understand it and not fall into sickly forms, this is why I have told you these things, so that we may understand how we ought to position ourselves. Furthermore, my friends, love must answer to the intellect, to the feelings, and to the will. Take note: love is not a fruit of the heart alone, it is a fruit of the whole person. Remember what the first commandment says: You shall love the Lord your God with all your mind, and with all your strength, and with all your heart. What does this mean? It means to love God with my intellect, to know why I love Him, to love God with my heart, with my feelings, but also with my will.

That is, to act fittingly and in response to the love of God; for when I love, I will respond, and it is the will that will make me respond to the love of God. And so we have love that is right, the love that makes a person happy, and above all the love that saves; this, my friends, is evangelical love. And now I come to another question.

It says: is the Church for or against the donation of the body? It means, of course, the donation of bodily organs. That is, to give my kidney, to give my eye or my eyes. To give, I don't know what else, my heart. Of course we can say this, or my blood, if you like. We can say that some elements a person may give after death, that is, once he has died, once he dies and is, as we say, clinically dead, as medicine puts it, that they take his organs, his heart, that they take his kidneys, that they take his eyes, that they take them and transplant them into a living person who has no eyes, or who is waiting for a kidney in order to live as well,

or for a damaged heart to be renewed, his heart. Or before death, as with blood donation; we do not die to give our blood, we give our blood while we are alive. Likewise a person can give certain organs even while he is still alive, as in giving one of his kidneys. I recall, many, many years ago, it's about thirty years from today now, indeed it stirred worldwide emotion. There was a young builder, seventeen years old, this was in France, and he climbed up onto some scaffolding, fell down, struck himself, and struck his kidney. But it was discovered that from birth he had only one kidney. Now he had struck that one too, so he had no chance of surviving.

And his mother, because of the blood relation, since of course one must give, but it has to match, I don't know much more, but I tell you, these are matters of a medical nature.

She offered to give one of her kidneys, and she did give one of her kidneys to be transplanted into her child. Of course, sadly, this young man died; that operation did not succeed. I am telling you this only as an example: while still alive, someone gave an organ of the body, such as a kidney. Or someone may even give one of his eyes, certainly, and say, "I will live with one eye, and I give my other eye to another human being."

This is why, my friends, the offering of bodily organs is an act of great and uncommon love, without any doubt. To the question of whether the Church is for or against, you understand it, you see it very clearly. Let us not forget that to give of myself what I can, even my blood and so on, is an imitation of Jesus Christ, who offered Himself for the world. This is very beautiful, it is wonderful. From the Gerontikon, or rather I take it from Saint Isaac the Syrian, from his eighty-first homily, the following. It is sublime, take note. Abba Agathon used to say that he wished to find a leper and to take that man's body and to give him his own.

And Saint Isaac the Syrian adds: did you see perfect love? And why do I say these things? Many of them gave over their own bodies to the wild beasts and to the sword and to the fire for the sake of their neighbor. It is very beautiful, take note. Abba, father Agathon used to say: I wished to find a leper and to take his body and to give him my own. That is, to take his whole body; impossible, of course. But when he says to take his entire body and to give him my own body, he was expressing his great love, and here Saint Isaac says: did you see perfect love?

And why do I say this? There are many who gave themselves over to the wild beasts and to the sword and to the fire solely to show their love for their neighbor. This is why, my friends, we would say it is indeed an act of heroism, an act of love, to offer something of oneself. So much for this question. And I come to another question.

Is it not preferable to burn the dead rather than to bury them? Would the Church readily adopt such a law? Indeed. Pay attention, my friends, let us turn to this point. It is an ancient and universal custom, a habit that is, burial of the dead and not cremation of the dead. Consequently, it is first of all a custom, a habit, of all peoples, of all eras: burial. And burial is also the more natural; that is, something that no longer lives upon the earth decomposes, whether it is buried, or whether it decomposes on the surface of the earth, and nothing more. Cremation, on the other hand, is not a natural act; the more natural case is burial. Cremation, nevertheless, was used by a few peoples much later on.

The Egyptians, for example, never burned their dead. As is well known, we find them today mummified, that is, embalmed, and we find these people preserved; we find them preserved.

Cremation among the Egyptians is not the practice, and among the Greeks there was no cremation except perhaps in a few cases. But ordinarily we do not have cremation but burial. Among Christians, burial prevails. Not only because Christ was buried, but also because, or we might even say, that cremation would obstruct the Resurrection of the dead. Would anyone really conceive of saying that if I burn a dead body, he will not rise again? It is absurd. Indeed, to secure this point for you, from Revelation 20:14 it says the following: And the sea gave up the dead that were in it. And death and Hades gave up the dead that were in them. And the fire too will give back the bodies.

And the water, and the sea, will give back the bodies. In other words, the body, in reality, as matter, is not lost. Now, how God will gather this matter and reconstitute the human body is a matter of His wisdom, and His love, and His power. That is not our concern. The point is that the Resurrection of the dead is not prevented by cremation. But pay attention: burial brings us, in an image, closer to faith in the Resurrection of the dead. When we put wheat in the kollyva, why do we put the wheat there? It also has a scriptural origin: to remind us of the Resurrection of the dead, just as the wheat falls into the earth, and sprouts, and comes up, and what else?

And so, the Apostle Paul says, it is sown in corruption and raised in incorruption; that is, man is raised incorrupt, just like the grain of wheat. Notice, when we say an iconic case, we mean a symbol, an image: when we bury the dead, it is an image that he will rise again. That is why we use the verb, forgive me, 'I have fallen asleep,' 'I am sleeping,' meaning I die or I have died. We don't say 'I die' or 'I have died.' We don't say graveyard; we say koimeterion, a place of sleeping. And the one who sleeps is not burned, he is not ashes.

He is sleeping, and he will wake up. So, for reasons of image, of representation, of symbol of the Resurrection of the dead, the dead are buried, and the dead must never be cremated. Cremation is what the pantheists prefer, and those who set themselves against, listen to me, against the Resurrection of the dead. It is something telling. Let me remind you of two persons, Greeks. Unfortunately they are not few, of course, but I will remind you only of two well-known persons. Dimitri Mitropoulos, that orchestra conductor, whose conducting you may have heard in classical music. He wanted to be cremated. And Maria Callas, that singer, she too wanted to be cremated.

She left it in her will to be cremated. This thing, children, stands against, we would say, against the Orthodox teaching concerning the Resurrection of the dead. Not because the dead will not rise, I say it again, but because we have before us the image of the Resurrection through burial. And so the Church will never accept the cremation of the dead in place of the burial of the dead.

If someone is an unbeliever, a pantheist, whatever you wish to call it, and he himself asks to be cremated, then of course he has no relation to the Church. This is what I wanted to tell you about the third question as well, and, God willing, we will continue this coming Sunday.

There is a first question that says: does man today agree with the likening to God that Holy Scripture speaks of, and if not, why?

Indeed, as you will remember from our lessons last year, which were anthropological and drawn from the first three chapters of Genesis, we saw that man is fashioned in the image of God. His calling is to attain the likeness; the image is man's dowry, what has been given to him, the necessary conditions.

The likeness is the goal. Earlier in our lesson we were saying that Christianity is hope, and that the meaning of existence is given only by Christianity. What is the meaning of existence? To become, to become, to pass from the image to the likeness; or, by the power of the image, to become the likeness. That is why Christ says, 'Be therefore perfect, as your Father in heaven is perfect'; become perfect as your Father is perfect, that is, reach and bring to fulfillment the likeness. If we do not bring the likeness to fulfillment, we cannot enter the Kingdom of God. But let us not be discouraged, for perhaps someone will say, 'But how will I do it?' Little by little,

by the grace of God, with the help of God. Just as a little child in the first grade should not be discouraged about how he will become a lawyer or a doctor, and how, sir, he will ever read those weighty books, so too, I think, the one who first sees the way he must struggle and walk the road of life, of the spiritual life, should not be discouraged. But this is still the truth: we must reach there.

So the question says: today, does a person reach the point of actualizing the "according to the likeness," that is, becoming like God by grace? But it seems that the one asking already senses that today this is not being realized, and that is why he asks, "Why?" My children, we have said what our purpose is.

Do you know what the situation is like, regarding this question? It is as if we stop at a crossroads for a moment and ask how to get to where we are seeking. And someone comes along and tells us, 'You will take this road and you will go there, and it will turn out this way, you will find that,' and so on.

And yet we do not set out, but stand idly gawking at that crossroads.

The man told us plainly: take this road, and you will get there. This is what our age is like, my children. Our age does not want to walk the path of likeness to God, but wants to walk the path of its own choosing.

Besides, let us not forget that in order to walk the path of likeness to God, one must have a model. What does likeness mean? It means I have to have the model I am going to come to resemble. Today we have torn that model down. Today we say that anything established is of no use to us. It is a tragedy that we have turned God into the establishment. But I wonder why we did not also make the sun the establishment. I wonder why we did not make water the establishment. And bread, why did we not make bread the establishment? Why has no one said that bread is the establishment, that we will never eat bread again? The sun is the establishment, so let us not let it rise again. And because it has the audacity to rise every morning, we will go and hide in basements and mouse-holes so as not to see it, because we would want to sit in judgment on it and brand it the establishment.

Do you not think these things are foolish? We made God into an institution, and decided that we no longer need Him, that He has reigned over humanity long enough, that it is time to tear down His idol and clear Him out of the way. So we removed God; we speak of atheism, we say we believe in nothing. No, we do not believe in Jesus Christ, we believe in nothing.

Tell me, please: if we remove the model, is it ever possible anymore to speak about imitation? For being "according to the likeness" is nothing other than imitation of the prototype. I am the antitype, and I must come to resemble the prototype. But the prototype is no longer there; we have thrown it away. We must return again to the prototype, so that we may attain the "according to the likeness," find the meaning of our existence, the purpose of our life, truly find ourselves and give worth to our existence, and be found in the Kingdom of God.

This is the reason why today there is no likeness. But if you would ask, why did we remove God? Did we grow tired of Him?

"Hear my supplication and have mercy on Your inheritance." Listen, O Lord: "hear and answer." Pay attention: it is "hear and answer," epakouo, epsilon-pi, epakouo, not hypakouo, "obey." Just as we say Gorgoepikoos, "quick to hear," though some people say Gorgoypikoos, "quick to obey." In other words, does the Panagia come quickly to obey you? No, not to obey, but to hear and answer. The Panagia is not under our command. We entreat her, we beg her, to hear us quickly. Therefore she is Gorgoepikoos, quick to hear. Not Gorgoypikoos, quick to obey; that is wrong. Of course, it is blasphemy to call her "quick to obey," but because God knows, because God is good, He knows that we are unlearned.

Well then, do you not think that our age is sick, and indeed gravely sick, when it reaches the point of thinking this way and acting this way? Yes, children, our age is sick. You will say to me, are all people sick? No, no. At least, presumably, you who come here must be very careful, very careful indeed, not to fall ill, for all of us can fall ill.

Yes, all of us; do not be surprised, even I who am speaking to you may fall ill. What do I mean by falling ill? Not the ordinary illnesses, but this illness. Which illness? Reaching the point of saying, children, that God too is an institution, of falling ill and throwing God away. God forbid; may God protect us.

That is why, in the midst of this famished condition, this famine, this sickened state, let us take care to keep ourselves healthy, so that we can find the meaning of our existence, which is the fulfillment of the likeness, our being made according to the likeness of God.

And now I come to another question. Of course, I don't know whether it's a boy or a girl who's putting it to me.

But I mention it because it seems to me more likely that it would be a girl asking this question. That may seem strange to you. Still, I rather think it's a girl who's asking. Is smoking a sin? And if so, why?

Apart from reasons of health, which I know, and which you yourselves know as well, should I give my answer on the grounds of health, or should I not answer that way? So then: is smoking a sin, yes or no, and why?

What is smoking? You know what a cigarette is. You've all seen a cigarette, you've seen a cigarette in your life, you've seen cigarettes, you've held them in your hands. Did you ever open a pack? Did it ever perhaps make its way to your mouth?

My children, just yesterday someone was telling me, he had read it somewhere, in a student paper, from some statistic, I do not know whether it was from the provinces, but the provinces are not behind the capital. Ninety-two percent of middle school students, not high school students, middle school students, have smoked or are smoking.

Ninety-two percent, an overwhelming figure, we would say, an overwhelming number. Ninety-two percent, as I told you, have either smoked or do smoke.

So you have seen cigarettes; you know what they are. Children, you know what a cigarette is. It comes from a plant. And you know this, because here in Greece, and in our own region, we cultivate tobacco. Most likely your parents have fields with tobacco, and very likely you yourselves help with cultivating it. You know it. It is a yearly plant; it grows to at most about one meter, a little more or a little less, depending on how much water we give it.

It has broad leaves; we dry them, the factories cut them, they put them inside paper, they give it the familiar shape of the cigarette, we set a fire to it there, we make it smoke, it turns into smoke, and we begin to draw the smoke inside us. Surely, surely, if for a moment an ancient man rose from his grave and saw people smoking, it would seem to him the strangest thing of all.

That is, a person becomes a little brazier, lacking only the chimney; for as someone once cleverly said, if God had made us in order to smoke, there would have had to be a chimney over our heads as well, so that the smoke could escape from there.

And yet, children, precisely because we've grown accustomed to this strange phenomenon, today it makes no impression on us. I say it once more: look at it with virgin eyes, with objective eyes, with the eyes of an ancient person who had appeared from the olden age.

The phenomenon will seem very strange to you, that a person sets fire to something, to a plant, sets fire to it and draws in the smoke. It's a very odd phenomenon. You know, too, that tobacco came from America.

Furthermore, it was of course first cultivated in Spain, and then in France. Tobacco contains a poison, nicotine. It was named in honor of a Frenchman who cultivated this plant, whose name was Nicotin.

Nico, Nicot, but it isn't pronounced fully because there's no 'e' at the end. Nico, Nicot, nicotine. This man studied the plant, cultivated it, and so on. With lightning speed, despite the great reservations, we might say, that peoples had toward this thing, this phenomenon, it spread throughout the whole world. In Persia, for example, anyone who smoked was condemned to death.

Of course, now all our friends smoke, everyone smokes. But what is this, after all? First of all, smoking became connected with a person's ethos, with his moral character. Let us look at this in answering the question: it was connected with moral character. In other words, in earlier times, when we saw a child, not an adult, because that did not surprise us, but a child, a student of secondary-school age, it was unthinkable. In my own time, when I was a student, if someone wanted to smoke, he would go, I don't know, to the ends of the earth in order to smoke.

If a teacher saw him smoking, it meant expulsion from school. They would go to smoke in the changing rooms, in the lavatories of the school, and so on. And those who would smoke, out of five hundred or a thousand children, were hardly five children among them. Hardly. So, when we once saw a child smoking, we connected the fact with his whole moral character.

For this child might well have a father who smoked, whose father did smoke or does smoke; but no child smoked because his father smoked. We didn't learn the cigarette from our father, nor from our mother, for back then women didn't smoke except a very few, very few women smoked in the old days, whereas today, unfortunately, more do.

No child learned to smoke because his father smokes, but he smoked because he fell into bad company. That's where the child learned the cigarette; consequently, it was bound up with one's moral character. If we saw a child smoking, we would say: this child doesn't keep good company, and therefore it's a sign that it's not only that he learned to smoke, he has other things to his account that are unpleasant; this child isn't doing well, his moral character is beginning to wear down, to spoil, he isn't doing well.

Thus it was considered improper, ignoble, even immoral, to see a child, a young person, smoking. Indeed, in front of his father it was an unthinkable thing, in front of his teacher, his instructor, an unthinkable thing.

But this doesn't cease to be, in truth, even if everything has been leveled, something bound up with moral character. Today, if I see a pupil, don't tell me that I belong to an old era: I will say, this child isn't doing well. However many arguments he piles up that he's doing well, I will answer him, you're not doing well. And all the more so if it's a girl; I will tell him, I will tell her, you're not doing well, certainly. But the question says: is the cigarette a sin? Carrying the poison of nicotine, it creates problems, problems for one's health. Beyond the matter that it's bound up with moral character, it creates problems for one's health. What problems? Nicotine poisons the blood, and the heart suffers harm. This is why we have very many heart conditions from smokers. This is why someone who has a heart condition and goes to the doctor, and the doctor asks him whether he smokes, will be told not to smoke.

Smoking is not permitted for someone who has a heart problem, for the reason I explained to you. And there is something else: a cigarette produces tar. You see it in a pipe, in the filter, whatever they put there, I do not know; the tar collects there.

Tar is carcinogenic, and as a carcinogenic substance, tar creates the conditions for cancer. This is why we get cancer of the tongue, the throat, the esophagus, the stomach, and the lungs. And here is something that will seem strange to you, something I didn't know and only asked about recently: the smoker is also at risk of cancer of the bladder. When I asked how this could be and why, I was told that this tar circulates in the blood. How does it get into the blood? I smoke, and it goes to the lungs; the lungs expose the blood to take in oxygen, but they also take in the tar, and the tar circulates. And the blood, in order to be cleansed, passes through the kidneys.

So the kidneys retain the tar, like filters that they are, and they pass the tar along with the urine into the bladder. And as the tar remains there, in the bladder, the bladder develops cancer.

A third factor: the cigarette produces carbon monoxide, which is likewise a poison. And while on the one hand we talk about how the environment we live in is polluted, saying exhaust fumes, exhaust fumes, and exhaust fumes, in reality we are already creating a polluted environment with the cigarette. These three things, carbon monoxide, nicotine, and tar, do very great harm to one's health. It is said that of eight people who get lung cancer, one does not smoke and the rest were smokers. It is also said that when someone smokes, his life is shortened by ten years. If he was going to live to sixty, he dies at fifty. So, pay attention, apart from the matter of sudden illness, cancer and the like, of heart disease, even if he doesn't suffer those, there is still simply the wearing down of the body.

And now we ask: if health is worn down, and I'm not even speaking now about how the cigarette is bound up with one's character, you might tell me times change, you might tell me that this was considered a superstition about the matter, but let us set those aside and keep only the question of health.

I ask: if my health is worn down because I smoke, not to mention that other thing, that if a woman smokes, you know, there is a great danger when a woman smokes while she is pregnant: she damages, she destroys the embryo, the embryo will be harmed. There is an association here, Saint Stylianos, connected with that school for children with difficulties and so on and so forth, and they have published a leaflet which says there that when a pregnant woman smokes, there is a great likelihood the child will be born spastic.

Imagine having a spastic child for a whole lifetime, and in any form, to any degree of spasticity, from the mildest form to the most severe. Would you ever want, tomorrow, to become parents and have spastic children, and why? Because the wife, the woman, smoked while she was pregnant. If you tell me, well, let her not smoke while she's pregnant, but when she has smoked since she was a schoolgirl and it has become a passion, come now and tell me to get rid of that passion. Does it come out or doesn't it? And why doesn't it come out? It doesn't come out because, inside, the cigarette has, it has, what do you think it has? It has a narcotic. I'm not even speaking about the added narcotic. It is said, I don't know, I did no analysis, I heard it and saw it written, that these cigarettes, the Marlboro, as they are called, something like that, these cigarettes which the youth above all buy, these cigarettes have inside them,

they have added narcotics inside them. That's why the advertisement says, whoever smokes, smokes again. Like Coca-Cola, whoever drinks, drinks again. Why? Because it has a small dose of narcotic inside it. And it is for precisely this reason that there is an attraction toward it. But what happens with this narcotic? The body becomes addicted to narcotics.

And so I return to my previous subject, to the previous point, that the children, the poor things, what fault is it of theirs that they will be born abnormal, will be born spastic, with broken health? Not to mention the other main thing, that inside the house, when the mother and the father smoke, the children smoke too, in what sense? They breathe in the cigarette, and it is considered more harmful to smoke the smoke that is in your environment than to have smoked yourself. You will have seen some advertisements that the prefecture put up, they had placed them everywhere, where there is a little child sitting on its stool, that little child's stool, with a cigarette in its mouth, one would say how, and it says underneath, when you smoke inside the house,

your child breathes in the smoke, it is as if it is smoking, and you understand how great the harm is. All these things destroy one's health. And I ask, children, I ask, if health is destroyed, if life is shortened, is this not deliberate, self-willed suicide? Most certainly yes. And if it is suicide, since life is a gift of God, is it not a sin?

So obviously it is a sin. The conclusion: when I smoke, I sin. I sin against myself, the smoker says to God, against my own self, but also against those around me. Tell me, why should I die young, when my children are depending on me? Why should society lose me, if I am a worthwhile person? And I die early, because I smoke. So it is a sin. It is as if we are saying to God: You gave us the gift of life and the gift of health, and we throw these gifts back in Your face. A terrible thing. And one more thing. Earlier we spoke of that little bit of narcotic the cigarette has inside it. You know that in our day the great, the very greatest danger is drugs.

That we do not know where this danger will end up. It is as if a river has flooded and we do not know where to gather it from. What are we to do? Information campaigns? The campaign makes no impact; whatever you may say now to the children, the campaign does nothing. Perhaps some child understands something, and so on. Nothing comes of the campaign. They shout information, information; I don't think so. The climate of the age is so strong that our children are even trying narcotics, I tell you, as far as I can know. Students of course of the high school and of the gymnasium, not to mention even of the primary school, I won't say that to you, already, not of course at the 92% rate as with the cigarette, but already they have tried narcotics.

And when someone tries it only once, do not forget that the narcotic, because it irritates the nervous system, leaves a memory, just as a computer has a memory; I can press a memory button and it brings us back the result, then we can do other operations, we press the memory button again and it brings it back to us. That is, if a child, and don't be discouraged by what I'm telling you, but I cannot fail to tell you, took a narcotic only one single time, only one single time, no one guarantees for the future that this child, as it grows up, will not at some point return to this matter.

You know that, at some point, just as the cigarette leaves a memory, it leaves a memory: you quit the cigarette sometimes for decades, you may have smoked as an adolescent and never smoke again, and at some point in your fifties, in your sixties, something happens to you, some difficulty and so on, and what do you do? You remember it again and suddenly you are smoking, because it left a memory.

How much more the narcotic? So I tell you this. When a child smokes, it creates a bridge to narcotics. A bridge, not in the sense that they will put the narcotic into it and give it to him so that he may begin to love narcotics, but also because the cigarette is the introduction to narcotics. A child that begins to feel these pleasures, such as the cigarette, will not find it difficult tomorrow to use narcotics as well. So what is the cigarette, besides the other things we have said? An access, a bridge toward narcotics.

Children, my good children, I advise you and I beg you: if any child has smoked, let him not smoke again. And if he has not smoked, let him say, My God, keep me, may I never put such things into me.

Και ερχόμεθα εις την πρώτην απορίαν, που βεβαίως σας ευχαριστώ πάρα πολύ. Έχετε πλήθος αποριών, μόνο που δεν ξέρω πια εάν θα μπορέσω έως το τέλος της χρονιάς να καταφέρω και με το ρυθμό που ρίπτετε απορίες να εξοφλήσω το χρέος μου απέναντί σας.

Ωστόσο, για να δούμε την πρώτη απορία, είναι και κάτι άλλο, προσπαθώ να απαντώ σε κάποιες αξιόλογες απορίες λιγάκι περισσότερο. και δηλαδή με περισσότερη ανάλυση, και αυτό είναι ακόμη και μία αιτία που ίσως να μην προλάβω να απαντήσω σε όλες σας τις απορίες.

Λέγει λοιπόν η πρώτη απορία, τι είναι αγάπη; Σας ευχαριστώ. Τώρα βέβαια λέγοντας εγώ σε εσάς να γράφετε σας ευχαριστώ, οι 8 στις 10 απορίες γράφουν σας ευχαριστώ. Έτσι να γράφετε. Δεν είναι για μένα, αλλά γιατί γινόμεθα ευγενείς. Είναι πολύ φυσικό αυτό.

Λοιπόν, τι είναι αγάπη; Καταρχάς, ο άνθρωπος δεν είναι πηγή της αγάπης. Προσέξτε ίσως μερικά σημεία να σας βοηθήσουν να καταλάβετε αυτό το θέμα. Ο άνθρωπος δεν είναι πηγή της αγάπης όπως δεν είναι πηγή και άλλων πραγμάτων. Ο άνθρωπος όπως η σελήνη είναι ετερόφωτος, παίρνει το φως της από τον ήλιο, έτσι και ο άνθρωπος παίρνει από το Θεό όλες αυτές τις σπουδαίες ιδιότητες και που αυτές, θα δούμε λίγο πιο κάτω, λέγονται άκτιστες ενέργειες του Θεού.

Πηγή λοιπόν της αγάπης είναι ο Θεός. Για να δούμε αυτό όπως το λέγει ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος. Στον 33ο του Λόγο.

Η αγάπη δε η τον Θεόν αίτιον έχουσα, ως πηγή εστί βρύουσα και ουδέποτε τα ρεύματα αυτής ανακόπτεται. Αυτός γαρ μόνος της αγάπης πηγή και ανέκλειπτος η ύλη αυτής Η αγάπη, λέει, έχει ως αιτία της το Θεό.

Είναι μια πηγή που πάντοτε αναβλύζει και ποτέ τα ρεύματα της δεν σταματούν και δεν ανακόπτονται. Γιατί είναι ο μόνος η πηγή της αγάπης και είναι η ύλη της αγάπης που δεν ξοδεύεται ποτέ ο Θεός. Εκείνο που λέγει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, ο Θεός αγάπη εστίν.

Βεβαίως όταν λέγει ο Θεός αγάπη εστίν, δεν εννοεί κάτι που αναφέρεται στην ουσία του Θεού, με την έννοια να μας αποκαλυφθεί η ουσία του Θεού, είναι μια ενέργεια του Θεού, η αγάπη του Θεού. Ώστε λοιπόν πηγή της αγάπης είναι ο Θεός.

Τώρα, όλες οι ενέργειες του Θεού που πηγάζουν από την ουσία του Θεού και που είναι και αυτές άκτιστες. Δηλαδή αδημιούργητες. Προσέξτε αυτό το σημείο, άμα μεγαλώσετε πιο πολύ ή τυχόν πέσουν σχετικές απορίες ή σχετική απορία γύρω από το θέμα αυτό, θα μπορούσαμε κάτι περισσότερο να πούμε.

Είναι η ενέργεια του Θεού άκτιστη, κάθε ενέργεια. Όπως και η ουσία του Θεού είναι άκτιστη, ο Θεός είναι άκτιστος. Δεν τον έκανε κάποιος, να πω έτσι απλά ελληνικά. Δεν τον έφτιαξε κάποιος τον Θεόν. Έτσι ο Θεός είναι αυθύπαρκτος, αγέννητος ο Θεός, δεν τον έβγαλε κάποιος, η ουσία του λοιπόν είναι αίδιος, υπάρχει χωρίς αρχή και χωρίς τέλος, είναι ασύλληπτο πράγμα, έτσι και οι ενέργειές του είναι άκτιστες.

Τι κάνει λοιπόν, όπως ένας ήλιος, για να πω ένα παράδειγμα, κάπως κάτι να καταλάβουμε, ο ήλιος είναι μια πύρινη μάζα. Ταυτοχρόνως όμως αυτή η μάζα, αν την αποκαλέσουμε ουσία του Θεού, είναι όλη η ακτινοβολία που χύνεται στο περιβάλλον του ηλίου, ας το πούμε, ότι είναι η ενέργεια του Θεού Αυτό το φως που έχουμε του ηλίου και έρχεται στη γη ξεκινάει από τον ήλιο, προφανώς ξεκινάει από τον ήλιο, αλλά και είναι από την ουσία του ηλίου θα λέγαμε Όπως λοιπόν έτσι είναι στον ήλιο, έτσι και στο Θεό Οι ενέργειες του Θεού ξεκινάνε από την ουσία του Θεού και όπως η ουσία του Θεού είναι άκτιστη και οι ενέργειες του Θεού είναι άκτιστες

Μία από τις ενέργειες του Θεού είναι η αγάπη, μία, έχουμε πολλές ενέργειες

Τώρα, η άκτιστη ενέργεια του Θεού, όπως και η εκτινοβολία του ηλίου, προσπίπτει παντού. Προσπίπτει και στις ανθρώπινες καρδιές. Και τι γίνεται, όταν πέσει η ακτίνα, η άκτιστος ενέργεια, ακτίνα, της αγάπης του Θεού σε μια καρδιά, τότε η καρδιά έχει μια ιδιότητα από κατασκευής της, εκ κατασκευής να είναι καθρέπτης, κάτοπτρον, καθρέπτης όπως ακριβώς πέφτει μια ηλιακή, μια φωτεινή ακτίνα και ανακλάται, γυρίζει πάλι πίσω τι σημαίνει αυτό γυρίζει πίσω όταν πέσει η άκτιστη ενέργεια του Θεού στην καρδιά μου η αγάπη του

Τότε εγώ ανταποκρίνουμαι και αρχίζω να αγαπώ το Θεό Ώστε δεν είμαι εγώ η πηγή της αγάπης, η πηγή της αγάπης είναι ο Θεός Εγώ απλώς ανταποκρίνουμαι, θα μου πείτε όμως γιατί υπάρχουν άνθρωποι που αγαπούν και άνθρωποι που δεν αγαπούν το Θεό Απλούστατα, είναι το εξής, λέγει ο Θεόφιλος Αντιοχίας, ότι εξαρτάται από τον καθρέπτη της καρδιάς σου Εάν, λέει, το κάτοπτρο της καρδίας σου είναι, λέγει, σκεπασμένο με ιόν, γιότα όμικρον Θα πει σκουριά, θα πει και δηλητήριο, με σκουριά τότε, πώς ο καθρέπτης αυτός θα ανακλάσει το φως; Αδύνατον

Που σημαίνει ότι η καρδιά αποκτάει σκουριά με τα πάθη, η σκουριά της καρδιάς είναι τα πάθη, είναι οι αμαρτίες Όταν λοιπόν εγώ μπω μέσα στην περιοχή των παθών, του εγωισμού, της ιδιοτελείας κλπ, τότε η καρδιά μου δεν είναι σε θέση πια να ανακλάσει την άκτιστη ενέργεια του Θεού που είναι η αγάπη Και τι γίνεται; Δεν αγαπώ. Για να αγαπώ τι πρέπει να κάνω; Να αρχίσω να καθαρίζω την καρδιά μου. Γι' αυτό η αγάπη στους πατέρες λέγεται ότι είναι καρπός της καθάρσεως της καρδιάς ή αν θέλετε καλύτερα. Όταν λένε οι πατέρες καθαρότητα της καρδίας εννοούν την αγάπη.

ή λόγους άλλους των ρητόρων που μιλούσαν στο δικαστήριο ή μιλούσαν σε μεγάλα πρόσωπα και ήθελαν να πετύχουν κάτι, πάντα στον πρόλογό τους επαινούσαν το πρόσωπο, όπως το πρόσωπο που θα τους άκουγε ή τον δικαστήν ή το δικαστήριον. Αυτό να το ξέρουμε, είναι πολύ σπουδαίο, διότι κερδίζουμε την εύνοια του ακροατή μας, του δικαστηρίου, του άρχοντος, του βασιλέως, του υπουργού, ό,τι είναι. Δεν θα μπούμε να τον υβρίσουμε, δεν θα μπούμε μέσα έτσι και θα πούμε, ξέρετε θέλουμε αυτό, είναι και ανοίκειο, δεν είναι και ευγενές. Τι λέγει ο Απόστολος Παύλος για να σας το κατοχυρώσω αυτό, για να μην νομίσετε πως πρόκειται περί κολακείας;

Το κριτήριο δηλαδή της αληθούς, της γνησίας, της σωζούσης αγάπης είναι η καθαρότητα της καρδιάς. Μην το ξεχνούμε. Γι' αυτό πρέπει να κάνουμε άσκηση παιδιά, να καθαρίσουμε την καρδιά μας. Όταν θα σας πω, θα σας πει ο πνευματικός σας, οπουδήποτε, διαβάστε ένα βιβλίο. Μην κοιτάζεις τηλεόραση. Μα γιατί? Μα δεν θα καθαρίσεις ποτέ την καρδιά σου. Μη κάθεσαι να ακούς τι λέγουν οι άλλοι βρώμικα πράγματα Δεν θα καθαρίσεις κατά τα άλλα ποτέ την καρδιά σου Μα μερικοί λένε δεν κάνω τίποτα πράξεις Μπορεί να μην κάνεις πράξεις αλλά θα κάνεις όμως κάποια μέρα θα έρθει που θα κάνεις και πράξεις Όταν δεν καθαρίζεις την καρδιά ποιο το κέρδος Κανένα το κέρδος το να μην πω δεν κάνω πράξεις

Πρέπει να έχω καθαρότητα καρδίας, ας το καταλάβουμε Και η καθαρότητα βέβαια της καρδίας είναι και αρνητική και θετική Τι δεν πρέπει να κάνω, τι πρέπει να κάνω; Αλλά δεν θα μείνω πιο πολύ, γιατί αυτά δεν είναι θέματα για να κάνουμε ομιλίες Είναι απορίες και πρέπει να απαντώ σύντομα, όπως σας είπα, για να απαντώ όσο μπορεί περισσότερο σε απορίες Μόνο θα σας πω τα χαρακτηριστικά της αγάπης, της γνησίας, της αληθινής Όπως μας τα καταγράφει ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος στον ογδοηκοστό πρώτο λόγο του Θεωρώ αυτή την περικοπή στο λόγο του αυτόν, σαν την ωραιοτέρα μέσα σε όλες τις ομιλίες του Αγίου Ισαάκ του Σύρου Ακούστε, βέβαια παραλείπω μερικά, να συντμήσω, έχει περισσότερα εκείνος

Και τι εστί καρδία ελεήμων, ελεήμων θα πει αγαπώσα Και τι είναι λέει η καρδιά που αγαπάει, ακούστε Ποια είναι τώρα η καρδιά που αγαπάει, σωστά γνήσια;

Καύσις καρδίας, Καύσις καρδίας, Καύσις θα πει κάψιμο, Πυρπόλησης της καρδιάς. Για τι πράγμα όμως; Υπέρ πάσης της κτιστής φύσεως, για ολόκληρη την κτιστή φύση, υπέρ των ανθρώπων και των ορνέων και των ζώων και των δαιμόνων και υπέρ παντός κτίσματος, Όταν για όλα τα πράγματα πυρπολείται η καρδιά σου Θα μου πείτε πως; Προσέξτε Αυτό το πως δεν διδάσκεται, είναι εμπειρικά πράγματα, είναι εμπειρίες Αν μου πείτε τι γεύση έχει της Ραψάνης το κρασί, θα σας πω δοκιμάστε για να δείτε τι γεύση έχει, πως να σας το περιγράψω Το χρώμα του μπορώ να σας το πω, το βλέπω, αλλά σε έναν τυφλό δεν μπορούμε να πω με το χρώμα και εκεί είναι εμπειρία

Οι γεύσεις είναι εμπειρία. Αυτά τα πράγματα δεν περιγράφονται, δοκιμάζονται. Τι θα πει λοιπόν τώρα καύσης εδώ για ολόκληρη την κτίση, για ολόκληρη τη δημιουργία. Παιδιά είναι άλλο πράγμα. Είναι άλλο πράγμα. Για τους ανθρώπους, όλους τους ανθρώπους. Μετά, για τα πουλιά, για τα ζώα. Προσέξτε να δείτε ένα παράδειγμα. Όταν βλέπει κανείς σε μια βαριά χειμωνιά, τα πουλάκια να μην έχουν πια την δυνατότητα να φάνε.

Θυμούμαι κάποτε, εδώ και παραπάνω από 18 χρόνια είναι, κάπου το 67, είχε μια φοβερή βαρυχειμωνιά στη Λάρισα, 66, κάπου και δεν θυμάμαι ακριβώς Ένα μήνα κρατούσε το χιόνι και υπήρχε εδώ στην περιοχή μας, πάρα πολλά πουλιά είχαν ψοφήσει Όταν βλέπει ο άνθρωπος να υποφέρει η κτίση, αρχίζει να υφίσταται μια καύση της καρδιάς Πολύ δε παραπάνω όταν ξέρει ότι αυτή η χειμωνιά έχει κάποιον υπεύθυνον, δεν είναι ο Θεός ο υπεύθυνος, ο άνθρωπος είναι Εγώ επειδή αμάρτησα στον Παράδεισο του Θεού, εγώ κατέστρεψα την κτίση να υποφέρει η κτίση Κατά τα άλλα ο Θεός δεν κάνει ατελή πράγματα, εγώ κατέστρεψα την κτίση

Αν λοιπόν ήταν η βαριά χειμωνιά υπέρμετρη ώστε να παγώσουν τα πουλιά και να ψοφήσουν, εγώ ο άνθρωπος με τις συνεχιζόμενες αμαρτίες μου είμαι η αιτία Το βλέπετε αυτό, κατόπιν λέγει υπέρ των δαιμόνων, θα μου πείτε να έχει κανείς και αγάπη, πώς να σας πω πώς

Βλέπει τις ενέργειες του σατανά, αυτός που έχει καθαρή καρδιά και τι λέγει Ταλαίπωρο πλάσμα, λέει προς τον σατανά, προς τους δαίμονες, ταλαίπωρα πλάσματα Ταλαίπωρα πλάσματα που δεν μπορείτε να αγαπήσετε Ταλαίπωρα πλάσματα που δεν μπορείτε να ταπεινωθείτε Ταλαίπωρα πλάσματα που θα είσαστε για την κόλαση Ω, ταλαίπωρα πλάσματα που δεν μπορείτε να μετανοήσετε Πώς λέμε για έναν άνθρωπο που δεν μετανοεί και το λέμε ταλαίπωρε άνθρωπε, δεν μπορείς να μετανοήσεις, έτσι το λέμε και για τους δαίμονες Μπορεί λοιπόν να το πει κανείς και είναι πραγματικά απαράμιλο όπως εδώ το θέτει ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος Και συνεχίζει

και εκ της μνήμης αυτών, μόνο που θυμάται κανείς αυτά και της θεωρίας αυτών ή τα βλέπει, ρέουσιν οι οφθαλμοί αυτού δάκρυα, τρέχουν από τα μάτια δάκρυα και δια τούτο, εν πάση ώρα, κάθε στιγμή, ευχήν μετά δακρύων προσφέρει, κάθε στιγμή, προσφέρει προσευχή με δάκρυα, του φυλαχθήναι αυτούς, να φυλαχθούν τα κτίσματα, Εκ της πολλής αυτού ελεημοσύνης, της κινουμένης εν τη καρδία αυτού αμέτρως, καθ' ομοιότητα του Θεού. Δηλαδή με άλλα λόγια, κινείται άμετρα στην αγάπη, μοιάζοντας του Θεού. Αυτό είναι ένα κορυφαίο, αυτά είναι κορυφαία χαρακτηριστικά της αγάπης. Γι' αυτό ας προσέξουμε παιδιά, μην την αναζητούμε την αγάπη σε βρώμικα πράγματα,

ούτε σε χαμηλά πράγματα, να πάμε κατευθείαν στο κεφαλάρι, να ξέρουμε ότι πρέπει να καθαρίσουμε την καρδιά μας για να ανταποκριθεί στην πηγή της αγάπης στο Θεό, για να αγαπήσουμε σωστά. Προσέξτε με, σωστά.

Πολλές φορές βλέπουμε γυναίκες κυρίως να σου λέγουν, προσέξτε αυτό το σημείο, θέλω να με αγαπούν και να μου δείχνουν την αγάπη τους Γιατί θέλεις να σε αγαπούν, δεν νομίζεις ότι γίνεσαι εγωκεντρική και συνεπώς είναι εγωισμός;

Όχι μόνο να σε αγαπούν αλλά και να σου το δείχνουν, φρόντισε να αγαπάς εσύ και τότε θα καταλάβεις ποιος είναι, ποια είναι η αγάπη Αλλά για να το καταλάβουμε και να μην πέφτουμε σε νοσηρές μορφές, γι' αυτό σας τα είπα αυτά, ότι να καταλάβουμε πως πρέπει να τοποθετηθούμε Ακόμη παιδιά η αγάπη πρέπει να ανταποκρίνεται στη νόηση, στο συναίσθημα και τη βούληση Προσέξτε, η αγάπη δεν είναι ένας καρπός της καρδιάς, είναι ένας καρπός ολοκλήρου του ανθρώπου Θυμηθείτε την πρώτη εντολή τι λέει Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου, εξ όλης της διανοίας σου και εξ όλης της ισχύος σου και εξ όλης της καρδίας σου Τι θα πει αυτό, θα πει να αγαπώ το Θεό με την νόησή μου, να ξέρω γιατί τον αγαπώ, να αγαπώ το Θεό με την καρδιά μου, με το συναίσθημά μου, αλλά και με τη βούλησή μου

Δηλαδή να ενεργώ καταλλήλως και ανταποκρινόμενο στην αγάπη του Θεού, διότι όταν αγαπώ θα ανταποκριθώ, η βούληση είναι εκείνη η οποία θα με κάνει να ανταποκριθώ στην αγάπη του Θεού Και έτσι έχουμε την αγάπη τη σωστή, την αγάπη που κάνει τον άνθρωπο ευτυχισμένο και προπαντός την αγάπη που σώζει, αυτή είναι η ευαγγελική παιδιά αγάπη Και έρχομαι τώρα σε μια άλλη απορία

Λέγει, η Εκκλησία είναι υπέρ ή κατά στις δωρεές σώματος; Εννοεί δηλαδή δωρεές μελών σώματος Δηλαδή να δώσω το νεφρό μου, να δώσω το μάτι μου ή τα μάτια μου Να δώσω, δεν ξέρω τι άλλο, την καρδιά μου Βέβαια αυτό μπορούμε να πούμε, ή το αίμα μου, αν θέλετε Αυτό μπορούμε να πούμε ότι άλλα μεν στοιχεία μπορεί να δώσει κανείς μετά θάνατον, δηλαδή εννοείται μόλις πεθάνει, μόλις πεθαίνει, είναι κλινικά όπως λέμε νεκρός, όπως λέει η ιατρική, να του πάρουν τα όργανα, την καρδιά του, να του πάρουν τα νεφρά του, να του πάρουν τα μάτια του, να του πάρουν και να τα μεταμοσχεύσουν σε έναν άνθρωπο που ζει, που δεν έχει μάτια ή περιμένει κάποιο νεφρό για να ζήσει και αυτός

ή κάποια χαλασμένη καρδιά για να ανανεωθεί η καρδιά του, ή προ του θανάτου, όπως είναι η αιμοδοσία, δεν πεθαίνουμε να δώσουμε το αίμα μας, δίνουμε το αίμα μας, ενώ ζούμε, όπως ομοίως μπορεί να δώσει κανείς κάποια όργανα και ενώ ζει ακόμη, όπως είναι να δώσει το ένα του νεφρό, ενθυμούμαι προ πολλών πολλών ετών, είναι κάπου 30 χρόνια, από σήμερα, μάλιστα είχε δημιουργηθεί παγκόσμια συγκίνηση γι' αυτό, Ήταν ένας νεαρός 17 χρονών κτίστης, στη Γαλλία αυτό, και ανέβηκε κάπου σε μια σκαλωσιά, έπεσε κάτω, χτύπησε και χτύπησε στο νεφρό του. Διεπιστώθη όμως ότι αυτός εκ γενετής είχε μόνο ένα νεφρό. Τώρα το χτύπησε και αυτό, οπότε δεν είχε δυνατότητα να ζήσει.

Και η μητέρα του, ένεκα συγγενείας, γιατί βέβαια να δώσει, αλλά πρέπει να ταιριάζει, δεν ξέρω πιο πολλά, αλλά σας πω, είναι ιατρικής φύσεως θέματα

προσεφέρθη να δώσει το ένα της νεφρό και έδωσε το ένα της νεφρό να μεταμοσχευθεί στο παιδί της βέβαια δυστυχώς ο νέος αυτός πέθανε δεν επέτυχε εκείνη η εγχείρηση σας το λέγω μόνο σαν περίπτωση που ζώντας κανείς έδωσε ένα όργανο του σώματός του όπως είναι το νεφρό ή μπορεί να δώσει ένα του μάτι βεβαίως και να πει εγώ θα είμαι με ένα μου μάτι και το άλλο μου μάτι το δίνω σε έναν άλλον άνθρωπο.

Γι' αυτό παιδιά η προσφορά μελών του σώματος είναι πράξεις μεγάλης και ασυνήθους αγάπης, αναμφισβητήτως. Στην ερώτηση αν η Εκκλησία είναι υπέρ ή κατά, το καταλαβαίνετε, το βλέπετε πολύ καθαρά Μην ξεχνάμε ότι το να δώσω από τον εαυτό μου ότι μπορώ και το αίμα μου κλπ Είναι μίμηση του Ιησού Χριστού που προσεφέρθη υπέρ του κόσμου Πολύ ωραίο αυτό, είναι θαυμάσιο Έλεγε από το γεροντικό, ή μάλλον το παίρνω από τον Άγιο Ισαάκ τον Σύρο, την 81 ομιλία του, το εξής Υπέροχο, προσέξτε, έλεγε ο Αββάς Αγάθων, ότι ήθελον ευρείν λωβόν και λαβείν το σώμα αυτού και δούναι αυτώ το εμόν.

Και συμπληρώνει ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος, είδες τελείαν αγάπην; Και τι λέγω ταύτα; Πολλοί εξ αυτών τοις θηρσί και τω ξίφει και τω πυρί παρέδωκαν τα σώματα εαυτών διά τον πλησίον. Είναι πολύ όμορφο, προσέξτε Έλεγε, λέγει ο Αββάς, ο πατήρ Αγάθων Ήθελα να βρω έναν λεπρόν και να πάρω το σώμα του και να του δώσω το δικό μου Δηλαδή όλο του το σώμα να το πάρω, αδύνατο να Αλλά όταν λέγει να του πάρω ολόκληρο το σώμα και να του δώσω το δικό μου το σώμα Εξέφραζε την πολλή του αγάπη και λέει εδώ ο Άγιος Ισαάκ Είδες τελείαν αγάπη;

Και τι λέγω; Πολλοί είναι εκείνοι που προσεφέρθησαν και στα θηρία και στο ξίφος και στη φωτιά μόνο και μόνο για να δείξουν την αγάπη τους εις τον πλησίον τους Γι' αυτό λοιπόν παιδιά θα λέγαμε βεβαίως είναι πράξη ηρωισμού, πράξη αγάπης να προσφέρει κάτι κανείς από τον εαυτό του Αυτά και γι' αυτήν την απορία Και έρχομαι σε μια άλλη απορία

Δεν είναι προτιμότερο να καίμε τους νεκρούς παρά να τους θάβουμε; Θα υιοθετούσε η Εκκλησία εύκολα ένα τέτοιο νόμο, μάλιστα Προσέξτε παιδιά, πάμε σε αυτό το σημείο Είναι πανάρχαιον και πανανθρώπινο ήθος, συνήθεια δηλαδή Η ταφή των νεκρών και όχι οι καύσεις των νεκρών Συνεπώς, είναι καταρχάς, έθος, συνήθεια, όλων των λαών, όλων των εποχών, η ταφή Η ταφή, δε, είναι και φυσικοτέρα, δηλαδή κάτι που δεν ζει πια πάνω στη γη, αποσυντίθεται, είτε θάπτεται, είτε στην επιφάνεια της γης αποσυντίθεται και τίποτε άλλο Ενώ οι καύσεις δεν είναι φυσική πράξις, η φυσικοτέρα περίπτωσις είναι η ταφή Οι καύσεις παρά ταύτα χρησιμοποιήθηκαν από μερικούς λαούς πολύ αργότερα

Οι Αιγύπτιοι, επί παραδείγματι, ποτέ δεν έκαιαν τους νεκρούς των Γνωστό που τους βρίσκουμε σήμερα μουμιοποιουμένους, δηλαδή ταριχευμένους και βρίσκουμε τους ανθρώπους να συντηρούνται, συντηρημένους τους βρίσκουμε.

Οι καύσεις στους Αιγυπτίους δεν είναι το, και εις τους Έλληνας δεν υπήρχαν οι καύσεις εκτός μερικών ίσως περιπτώσεων. Αλλά δεν έχουμε συνήθως καύσιν αλλά ταφήν. Στους Χριστιανούς επικρατεί η ταφή. Όχι διότι μόνον ο Χριστός ετάφη, αλλά και διότι, ή ακόμα θα λέγαμε ότι θα εμποδιστεί με την κάψη η Ανάσταση των νεκρών, θα διανοηθεί να το λέει κανένας, ότι αν κάψω έναν νεκρόν, ότι αυτός δεν θα αναστηθεί, είναι αστείο Μάλιστα, για να σας το κατοχυρώσω Από την Αποκάλυψη 20,14 λέγει το εξής Και έδωκεν η θάλασσα τους νεκρούς τους εν αυτή Και ο θάνατος και ο άδης έδωκαν τους νεκρούς τους εν αυτοίς Και η φωτιά θα δώσει πίσω τα σώματα

Και το νερό και η θάλασσα θα δώσουν πίσω τα σώματα Δηλαδή, με άλλα λόγια Το σώμα στην πραγματικότητα ως ύλη δεν χάνεται Τώρα, πώς θα μαζέψει ο Θεός Αυτήν την ύλη να επανασυστήσει το ανθρώπινο σώμα είναι θέμα της σοφίας του και της αγάπης του και της δυνάμεώς του Αυτό δεν είναι δικό μας θέμα Το θέμα είναι ότι δεν εμποδίζεται η Ανάσταση των νεκρών με την καύσιν, αλλά προσέξτε όμως Η ταφή μάς φέρει εικονικά πιο κοντά στην πίστη της Αναστάσεως των νεκρών Όταν στα κόλλυβα βάζουμε σιτάρι, γιατί βάζουμε το σιτάρι, έχει και αγιογραφική προέλευση, να μας θυμίσει την Ανάσταση των νεκρών, όπως το σιτάρι πέφτει στη γη και φυτρώνει και βγαίνει, και τι άλλο

Έτσι λοιπόν, σπείρεται λέει ο Απόστολος Παύλος, εν φθορά, εγείρεται εν αφθαρσία, δηλαδή αναστήνεται άφθαρτος ο άνθρωπος, όπως και το σιτάρι Προσέξτε, όταν λέμε εικονική περίπτωση, είναι ένα σύμβολο δηλαδή, είναι μία εικόνα όταν θάπτουμε τους νεκρούς, ότι θα αναστηθεί, γι' αυτό και λέμε και το ρήμα, συγγνώμη, εκοιμήθην, κοιμούμαι, δηλαδή πεθαίνω ή πέθανα, δεν λέμε πεθαίνω ή πέθανα, δεν λέμε νεκροταφείο, λέμε κοιμητήριον, κοιμητήριον, και εκείνος που κοιμάται δεν είναι καμένος, δεν είναι στάχτη.

Κοιμάται, θα ξυπνήσει, για λόγους λοιπόν θα λέγαμε εικόνος, παραστάσεως, συμβόλου της Αναστάσεως των νεκρών, θάπτονται οι νεκροί και δεν πρέπει ποτέ να καίγονται οι νεκροί, την κάψη την προτιμούν οι πανθεϊστές και αυτοί που αντίκεινται, προσέξτε με, εις την Ανάσταση των νεκρών, είναι κάτι χαρακτηριστικό, σας θυμίζω δύο πρόσωπα Έλληνες, Δυστυχώς δεν είναι λίγοι βέβαια, αλλά σας θυμίζω μόνο δύο γνωστά πρόσωπα Τον Δημήτρη Μητρόπουλο, αυτόν τον διευθυντή ορχήστρας, που ίσως να ακούτε κλασική μουσική από τη διεύθυνσή του Αυτός θέλησε να τον κάψουν Και η Μαρία Κάλλας, αυτή η τραγουδίστρια, θέλησε να την κάψουν

Άφησε στη διαθήκη της να την κάψουν Αυτό το πράγμα, παιδιά, αντίκειται, θα λέγαμε, αντίκειται εις το ορθόδοξο δόγμα περί της Αναστάσεως των νεκρών. Όχι διότι οι νεκροί δεν θα αναστηθούν, το ξαναλέω, αλλά διότι έχουμε μπροστά μας την εικόνα της Αναστάσεως, με την ταφήν. Έτσι η Εκκλησία δεν πρόκειται να δεχθεί ποτέ την καύση των νεκρών παρά την ταφήν των νεκρών.

Αν κάποιος είναι άπιστος, πανθεϊστής, ό,τι θέλετε πείτε και το ζητήσει αυτός να καεί, αυτός δεν έχει βεβαίως σχέση με την Εκκλησία. Αυτά ήθελα να σας πω και για την τρίτη απορία και πρώτα ο Θεός θα συνεχίσουμε την ερχομένη Κυριακή.

Λέγει μια πρώτη απορία, σήμερα ο άνθρωπος συμφωνεί με το καθομοίωση της Αγίας Γραφής, αν όχι, γιατί;

Πράγματι, όπως θα ενθυμείστε από τα περσινά μας μαθήματα, που ήσαν ανθρωπολογικά από τα τρία πρώτα κεφάλαια της Γενέσεως, είδαμε ότι ο άνθρωπος είναι πλασμένος κατ' εικόνα Θεού. Με προορισμό να γίνει η καθομοίωση, το κατ' εικόνα είναι η προίκα του ανθρώπου, είναι το δεδομένο, είναι οι προϋποθέσεις.

Το καθομοίωσιν είναι ο σκοπός. Προηγουμένως λέγαμε στο μάθημά μας ότι ο χριστιανισμός είναι ελπίδα και ότι το νόημα της υπάρξεως δίδεται μόνο από τον χριστιανισμόν. Ποιο είναι το νόημα της υπάρξεως να γίνω, να γίνω, να περάσω από το κατ' εικόνα στο καθομοίωσιν ή δυνάμει του κατ' εικόνα να γίνω το καθομοίωσιν Γι'αυτό λέγει ο Χριστός, Έσεσθε ουν υμείς τέλειοι, ώσπερ ο πατήρ υμών ο εν τοις ουρανοίς τέλειός εστιν, Να γίνετε τέλειοι όπως ο πατέρας σας είναι τέλειος, Δηλαδή να φτάσετε, να πραγματώσετε το καθομοίωσιν, Εάν δεν πραγματώσουμε το καθομοίωσιν, Δεν μπορούμε να μπούμε στη Βασιλεία του Θεού, Μην απογοητευόμεθα όμως, Διότι ίσως κάποιος πει, Μα πώς θα το κάνω, Σιγά σιγά,

με τη χάρη του Θεού, με τη βοήθεια του Θεού, όπως δεν θα έπρεπε να απογοητευτεί ένα παιδάκι της πρώτης δημοτικού, πώς θα γίνει δικηγόρος και γιατρός και πώς θα διαβάζει κύριε τα ογκώδη βιβλία, έτσι νομίζω και ένας που πρωτοβλέπει τον τρόπο που θα αγωνιστεί και θα περπατήσει το δρόμο της ζωής, της πνευματικής ζωής, δεν πρέπει να απογοητεύεται, Αλλά αυτό όμως είναι, πρέπει να φτάσουμε εκεί.

Η ερώτηση λοιπόν λέγει, σήμερα εάν ο άνθρωπος φτάνει να πραγματώνει το καθομείωση, φαίνεται όμως ότι εκείνος που ερώτα, διαισθάνεται ότι σήμερα δεν πραγματώνεται αυτό, γι' αυτό και ερωτάει γιατί. Παιδιά, είπαμε ποιος είναι ο σκοπός μας.

Ξέρετε πως μοιάζει η ιστορία σχετικά με την απορία; Να σταθούμε σε ένα σταυροδρόμι για μια στιγμή και να ρωτήσουμε πώς θα πάμε εκεί που ζητάμε. Και κάποιος βρίσκεται και μας λέει θα πάρετε τον δρόμο αυτόν και θα πάτε εκεί και θα γίνει έτσι, θα βρείτε εκείνο κτλ.

Και εμείς δεν ξεκινούμε αλλά χαζεύουμε σε εκείνο το σταυροδρόμι.

Ο άνθρωπος μας το είπε: θα πάρετε τον δρόμο αυτόν και θα πάτε εκεί. Έτσι μοιάζει η εποχή μας παιδιά. Η εποχή μας δεν θέλει να βαδίσει τον δρόμο του καθ' ομοίωσιν, αλλά θέλει να βαδίσει το δρόμο που θέλει εκείνη.

Εξάλλου μην ξεχνάμε ότι για να βαδίσει κανείς τον δρόμο του καθομοίωση θα πρέπει να έχει ένα πρότυπο. Τι θα πει καθομοίωση, θα πρέπει να έχω το πρότυπο που θα του μοιάσω, του προτύπου αυτού. Σήμερα το πρότυπο το έχουμε ξηλώσει, Σήμερα μιλάμε ότι κάθε τι κατεστημένον δεν μας χρειάζεται, Είναι δυστύχημα ότι το Θεό τον κάναμε κατεστημένον, Απορώ όμως γιατί δεν κάναμε και τον ήλιο κατεστημένον, Απορώ γιατί δεν κάναμε και το νερό κατεστημένον, Και το ψωμί δεν το κάναμε κατεστημένον, Γιατί δηλαδή δεν ακούστηκε ότι κατεστημένο είναι το ψωμί, Δεν θα ξαναφάμε ψωμί. Κατεστημένος είναι ο ήλιος, δεν θα θέλουμε να ξαναβγεί. Και επειδή εκείνος έχει την αναίδεια να βγαίνει κάθε πρωί, εμείς θα πάμε να κρυφτούμε μέσα σε υπόγεια και σε ποντικότρυπες, για να μην τον βλέπουμε, επειδή θα θέλαμε να τον κρίνουμε και να τον θεωρούμε κατεστημένο.

Δεν νομίζετε πως τα πράγματα είναι ανόητα, κάναμε το Θεό κατεστημένο και ότι δεν μας χρειάζεται πια και ότι αρκετά βασίλευσε στην ανθρωπότητα καιρός να του γκρεμίσουμε το είδωλο να φύγει από τη μέση. Βγάλαμε λοιπόν τον Θεό, μιλάμε για αθεΐα, λέμε ότι δεν πιστεύουμε τίποτα, όχι δεν πιστεύουμε στον Ιησού Χριστό, δεν πιστεύουμε σε τίποτα.

Πέστε μου σας παρακαλώ, βγάζοντας το υπόδειγμα, είναι δυνατόν ποτέ πια να μιλάμε για μίμηση; Διότι το καθ' ομοίωσιν δεν είναι τίποτα άλλο παρά μίμηση του πρωτοτύπου, εγώ είμαι το αντίτυπον και πρέπει να ομοιάσω του πρωτοτύπου, μα δεν υπάρχει το πρωτότυπον, το πετάξαμε, πρέπει να ξαναγυρίσουμε πίσω στο πρωτότυπο, για να επιτύχουμε το καθ' ομοίωσιν, να βρούμε το νόημα της υπάρξεώς μας, το σκοπό της ζωής μας και να βρεθούμε και να καταξιώσουμε την ύπαρξή μας, να βρεθούμε στη Βασιλεία του Θεού.

Αυτός είναι ο λόγος γιατί σήμερα δεν υπάρχει το καθομοίωση. Αν θέλατε όμως, γιατί βγάλαμε τον Θεό; Τον βαρεθήκαμε;

Ἐπάκουσον τῆς δεήσεώς μου καὶ ἐλέησον τὴν κληρονομίαν σου. Να ακούσεις Κύριε επακούω, προσέξτε, επακούω, έψιλον π, επακούω, όχι υπακούω. Όπως λέμε γοργοεπήκοος, μερικοί λέγουν γοργοϋπήκοος. Δηλαδή, γοργά έρχεται να υπακούσει η Παναγία σε σένα; Όχι να υπακούσει, να επακούσει. Δεν είναι υποτακτική μας η Παναγία. Την παρακαλούμε, την παρακαλούμε, γοργά να επακούσει. Συνεπώς είναι γοργοεπήκοος. Όχι γοργοϋπήκοος, είναι λανθασμένο. Βέβαια είναι βλασφημία να το πούμε γοργοϋπήκοον, αλλά επειδή ο Θεός ξέρει, ο Θεός είναι αγαθός, ξέρει ότι δεν ξέρουμε γράμματα.

Ε, λοιπόν, δεν νομίζετε πως η εποχή μας είναι άρρωστη και μάλιστα άρρωστη βαριά, όταν φτάνει έτσι να σκέπτεται και έτσι να κινείται; Ναι παιδιά, είναι άρρωστη η εποχή μας. Θα μου πείτε, όλοι οι άνθρωποι είναι άρρωστοι; Όχι, όχι, τουλάχιστον κατά τεκμήριον εσείς που έρχεστε εδώ θα πρέπει να προσέχετε πολύ, μα πάρα πολύ θα πρέπει να προσέχετε να μην αρρωστήσετε, όλοι μπορούμε να αρρωστήσουμε.

Ναι, όλοι, μη σας κάνει εντύπωση, και εγώ που σας ομιλώ, μπορεί να αρρωστήσω. Τι εννοώ να αρρωστήσω; Όχι τις συνηθισμένες αρρώστιες, αυτή την αρρώστια. Ποια αρρώστια; Το να φτάσουμε να πούμε, παιδιά, ότι και ο Θεός είναι ένα κατεστημένο, να αρρωστήσουμε και να πετάξουμε το Θεό, μη γένοιτο, να μας φυλάξει ο Θεός.

Γι' αυτό εμείς ας προσέξουμε μέσα σε αυτή τη λιμώδη κατάσταση, τον λιμό, την αρρωστημένη κατάσταση, να διατηρήσουμε υγεία για να βρίσκουμε το νόημα της υπάρξεώς μας που είναι η πραγμάτωση του καθ' ομοίωσιν.

Και έρχομαι σε μιαν άλλη απορία. Δεν ξέρω βέβαια αν μου την υποβάλλει αγόρι ή κορίτσι.

Αλλά το λέγω γιατί πιο πολύ μου φαίνεται θα μπορούσε να την υποβάλει την ερώτηση αυτή ένα κορίτσι. Θα σας φαίνει παράξενο. Ωστόσο, εγώ πιστεύω μάλλον κορίτσι ερωτά. Το κάπνισμα είναι αμαρτία? Αν ναι, γιατί?

Εκτός από λόγους υγείας που τους γνωρίζω και συνεπώς, αφού τους γνωρίζετε, θα απαντήσω; Δια τους λόγους της υγείας ή θα πρέπει να μην απαντήσω; Λοιπόν, το κάπνισμα είναι αμαρτία, ναι ή όχι, και γιατί;

Τι είναι το κάπνισμα, ξέρετε τι είναι το τσιγάρο, όλοι θα έχετε δει τσιγάρο, έχετε δει τσιγάρο στη ζωή σας, έχετε δει τσιγάρα, τα έχετε πιάσει στα χέρια σας, ανοίξατε ποτέ κάνα κουτί, τυχόν έφτασε μέχρι το στόμα.

Παιδιά, μόλις, μόλις, μόλις εχθές μου έλεγε κάποιος, κάπου το διάβασε, σε ένα μαθητικό φύλλο, από μία στατιστική, δεν ξέρω αν στην επαρχία, αλλά γιατί η επαρχία δεν υστερεί έναντι της πρωτευούσης. Το 92% των μαθητών του γυμνασίου, όχι του λυκείου, του γυμνασίου, κάπνισαν ή καπνίζουν.

Το 92% συντριπτική θα λέγαμε, συντριπτικός αριθμός. Το 92% σας είπα, ή κάπνισαν ή καπνίζουν.

Άρα τα έχετε δει τα τσιγάρα, τα ξέρετε. Παιδιά, ξέρετε τι είναι το τσιγάρο. Ένα φυτό. Και αυτό το ξέρετε γιατί εδώ στην Ελλάδα καλλιεργούμε και στον τόπο μας καλλιεργούμε καπνά. Πιθανότατα οι γονείς σας έχουν χωράφια με καπνό και μάλιστα πιθανότατα να βοηθάτε κι εσείς στην καλλιέργεια του καπνού. Το ξέρετε. Ένα φυτό, ετήσιον, ανεβαίνει το πολύ ένα μέτρο, κάτι παραπάνω, κάτι παρακάτω, ανάλογα με το νερό που θα του δώσουμε.

Έχει κάτι πλατιά φύλλα, τα ξεραίνουμε, τα κόβουν οι βιομηχανίες, τα βάζουν μέσα σε χαρτί, δίνουν το γνωστό σχήμα του τσιγάρου, βάζουμε μια φωτιά εκεί, το ντουμανιάζουμε, γίνεται καπνός και αρχίζουμε να βάζουμε τον καπνό μέσα μας. Σίγουρα, σίγουρα, αν για μια στιγμή ένας αρχαίος σηκωνόταν από τον τάφο του και έβλεπε να καπνίζουν οι άνθρωποι, θα του φαινόταν το πιο παράξενο πράγμα.

Δηλαδή γίνεται μαγκαλάκι ο άνθρωπος, μόνο που του λείπει το φουγάρο, γιατί όπως έλεγε ευφυέστατα κάποιος, ότι αν ο Θεός μας έκανε για να καπνίζουμε, θα έπρεπε να υπήρχε πάνω από το κεφάλι μας και μια καπνοδόχος, για να φεύγει από εκεί ο καπνός.

Και όμως παιδιά, επειδή ακριβώς συνηθίσαμε αυτό το περίεργο φαινόμενο, σήμερα δεν μας κάνει η εντύπωση. Ξαναλέγω άλλη μια φορά, δείτε με παρθενικά μάτια, με αντικειμενικά μάτια, μάτια ενός αρχαίου, παραστάθηκε από την παλιά εποχή.

Το φαινόμενο θα σας φανεί πολύ παράξενο, να βάζει ο άνθρωπος να καίει φωτιά σε ένα πράγμα, σε ένα φυτό, να βάζει φωτιά και να ρουφάει τον καπνό. Πολύ περίεργο φαινόμενο είναι. Ξέρετε ακόμα ότι ήρθε ο καπνός από την Αμερική.

Ακόμα, καλλιεργήθηκε βεβαίως για πρώτη φορά στην Ισπανία και μετά στην Γαλλία. Έχει ένα δηλητήριο καπνός, τη νοικοτίνη. Δόθηκε προς τη μήνα ενός Γάλλου που καλλιέργησε το φυτό αυτό, που έλεγε το νοικοτίν.

Νικό, Νικότ, αλλά δεν προφέρεται γιατί δεν έχει έψιλον στο τέλος. Νικό, Νικότ, Νικοτίνη. Αυτός μελέτησε το φυτό αυτό, το καλλιέργησε και τα λοιπά. Αστραπιαία, παρά τις, θα λέγαμε, μεγάλες επιφυλάξεις των λαών έναντι αυτού του πράγματος, του φαινομένου, διαδόθηκε σε όλο τον κόσμο. Στην Περσία, επί παραδείγματι, εκείνος που θα εκάπνιζε κατεδικάζετο εις θάνατον.

Βέβαια τώρα καπνίζουν όλοι οι φίλοι μας, όλοι καπνίζουν, αλλά τι είναι όμως αυτό, καταρχάς το κάπνισμα, συνεδέθη με το ήθος Να δούμε στην απάντηση της ερωτήσεως, συνεδέθη με το ήθος, δηλαδή παλιότερα όταν βλέπαμε ένα παιδί, όχι έναν μεγάλο, γιατί αυτό δεν μας ξένιζε, ένα παιδί, μαθητή γυμνασίου ηλικίας, ήταν αδιανόητο, στην εποχή μου εγώ, όταν ήμουν μαθητής, ένας που θα ήθελε να καπνίσει πήγαινε, ξέρω εγώ, στα τρία βάθη της γης για να καπνίσει.

Να τον έβλεπε καθηγητής να καπνίζει, αποβολή από το σχολείο. Πήγαιναν να καπνίσουν στα αποδυτήρια, στα αποχωρητήρια του σχολείου και τα λοιπά. Και εκείνοι που θα κάπνιζαν, μέσα στα 500 ή στα 1000 παιδιά, μέσα πέντε παιδιά είναι ζήτημα. Είναι ζήτημα. Λοιπόν, όταν βλέπαμε κάποτε ένα παιδί να καπνίζει, συνδέαμε το γεγονός με το όλο του ήθος.

Ότι το παιδί αυτό μπορεί βέβαια να έχει τον πατέρα του, να κάπνιζε ο πατέρας του, να καπνίζει ο πατέρας του, αλλά δεν κάπνιζε κανένα παιδί γιατί κάπνιζε ο πατέρας του. Το τσιγάρο δεν το μάθαμε από τον πατέρα μας, ούτε τη μάνα μας, τότε οι γυναίκες δεν κάπνιζαν παρά ελάχιστες, ελάχιστες γυναίκες κάπνιζαν παλιά, ενώ σήμερα περισσότερες δυστυχώς.

Κανένα παιδί δεν μάθαινε να καπνίζει γιατί καπνίζει ο πατέρας του, αλλά κάπνιζε γιατί έκανε κακή συναναστροφή. Εκεί μάθαινε το παιδί το τσιγάρο, συνεπώς, συνεδέετο με το ήθος. Αν βλέπαμε ένα παιδί να καπνίζει, λέγαμε, το παιδί αυτό δεν έχει καλές παρέες και συνεπώς είναι ενδεικτικό ότι δεν είναι μόνο ότι έμαθε να καπνίζει, έχει κι άλλα στον ενεργητικό του τα οποία είναι δυσάρεστα, δεν πάει το παιδί αυτό καλά, το ήθος του αρχίζει να φθείρεται, να χαλάει, δεν πάει καλά.

Έτσι εθεωρείτο απρεπές, αγεννές, ανήθικο μέχρι κι ανήθικο να βλέπεις ένα παιδί, ένα νέο να καπνίζει. Μάλιστα μπροστά στον πατέρα του αδιανόητο πράγμα, μπροστά σε καθηγητή του, δάσκαλό του αδιανόητο πράγμα.

Αλλά αυτό δεν παύει από του να είναι πράγματι, έστω κι αν ισοπεδώθηκαν τα πάντα, κάτι που συνδέεται με το ήθος. Σήμερα αν δω εγώ ένα μαθητή, μη μου πείτε ότι ανήκω σε μια παλιά εποχή, θα πω, το παιδί αυτό δεν πάει καλά. Όσα επιχειρήματα κι αν μου σωρεύσει ότι πάει καλά, θα του απαντήσω, δεν πάει καλά. Πολλώ δε παραπάνω εάν είναι κορίτσι, θα του πω, θα της πω, δεν πας καλά, οπωσδήποτε. Αλλά η ερώτηση λέγει, είναι αμαρτία το τσιγάρο; Έχοντας το δηλητήριο της νικοτίνης, δημιουργεί προβλήματα, προβλήματα στην υγεία. Πέρα από το θέμα ότι συνδέεται με το ήθος, δημιουργεί προβλήματα στην υγεία. Τι προβλήματα; Η νικοτίνη δηλητηριάζει το αίμα και υφίσταται ζημιά η καρδιά. Γι' αυτό έχουμε πάρα πολλές καρδιοπάθειες από καπνιστάς. Γι' αυτό ένας που είναι καρδιοπαθής και πάει στον γιατρό και τον ρωτήσει ο γιατρός αν καπνίζει, θα του πει να μην καπνίζει.

Το τσιγάρο δεν επιτρέπεται σε έναν που έχει πρόβλημα με την καρδιά του, για τον λόγο που σας εξήγησα. Ακόμη κάτι άλλο, το τσιγάρο παράγει πίσσα, βλέπετε στην πίπα, στο φίλτρο εκεί τι βάζουν, ξέρω εγώ, μαζεύεται η πίσσα.

Η πίσσα είναι καρκινογόνος και ως καρκινογόνος ουσία η πίσσα δημιουργεί προϋποθέσεις καρκίνου. Γι' αυτό έχουμε καρκίνο της γλώσσης, του φάρυγγος, του οισοφάγου, του στομάχου, των πνευμόνων. Έχομαι, θα σας φανεί παράξενο αυτό, δεν το ήξερα, τώρα τελευταία ρώτησα, ο καπνιστής κινδυνεύει και από καρκίνο της ουροδόχου κύστεως, και όταν ρώτησα από πού ως πού και γιατί, μου ειπώθηκε ότι η πίσσα αυτή κυκλοφορεί μέσα στο αίμα. Πώς μέσα στο αίμα; Καπνίζω και πάει στους πνεύμονες, οι πνεύμονες εκθέτουν το αίμα για να πάρουν οξυγόνο, παίρνουν την πίσσα και κυκλοφορεί η πίσσα. Το αίμα όμως για να καθαριστεί περνάει από τα νεφρά.

Έτσι τα νεφρά συγκρατούν την πίσσα, σαν διυλιστήρια που είναι, και διοχετεύουν την πίσσα μαζί με τα ούρα εις την ουροδόχο κύστη. Παραμένοντας εκεί η πίσσα, εις την ουροδόχο κύστη, παρουσιάζει η κύστις καρκίνο.

Τρίτο στοιχείο, το τσιγάρο παράγει μονοξείδιον του άνθρακος, το οποίον και αυτό είναι δηλητήριο Και ενώ από τη μία μεριά μιλάμε ότι το περιβάλλον που βρισκόμεθα είναι μολυσμένο, λέμε καυσαέρια, καυσαέρια και καυσαέρια Στην πραγματικότητα δημιουργούμε μολυσμένο περιβάλλον ήδη με το τσιγάρο Αυτά τα τρία, το μονοξείδιο του άνθρακος, η νικοτίνη και η πίσα, δημιουργούν πάρα πολύ μεγάλη ζημιά στην υγεία Λέγεται ότι σε οκτώ που παθαίνουν καρκίνο των πνευμόνων, ο ένας δεν καπνίζει, οι άλλοι ήσαν καπνιστές Λέγεται ακόμη ότι όταν κανείς καπνίζει, λιγοστεύει η ζωή του κατά 10 χρόνια. Αν ήταν να ζήσει 60, πεθαίνει 50. Αν λοιπόν, προσέξτε, έξω από το θέμα της εκτάκτου αρρώστιας, καρκίνου και τα λοιπά, της καρδιοπαθίας, να μην πάθει αυτά, απλώς ως φθορά του οργανισμού.

Και τώρα ερωτούμε, εάν η υγεία φθείρεται, δεν ομιλώ διότι το τσιγάρο συνδέεται με το ήθος, μπορεί να μου πείτε οι καιροί αλλάζουν, μπορεί να μου πείτε ότι εθεωρείτο μια πρόληψη στο πράγμα, αλλά ας τα βάλουμε στην άκρη αυτά και να κρατήσουμε μόνο το θέμα της υγείας.

Ερωτώ, εάν η υγεία μου φθείρεται γιατί καπνίζω, για να μην πω εκείνο το άλλο, ότι αν η γυναίκα καπνίζει, ξέρετε, μέγας κίνδυνος η γυναίκα όταν καπνίσει όταν εγκυμονεί, φθείρει, καταστρέφει το έμβρυο, θα πειραχτεί το έμβρυο Εδώ υπάρχει ένας σύλλογος, ο Άγιος Στυλιανός, είναι με εκείνο το σχολείο απροσάρμοστων παιδιών και τα λοιπά και τα λοιπά και έχουν εκδώσει ένα φύλλο, στο οποίο λέγει εκεί ότι όταν η εγκυμονούσα καπνίζει, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα το παιδί να βγει σπαστικό.

Σκεφτείτε να έχεις ένα παιδί σπαστικό μια ολόκληρη ζωή και σε οποιαδήποτε μορφή, σε οποιοδήποτε βαθμό σπαστικότητα, από την πιο ελαφρά μορφή έως την πιο βαριά. Θα θέλατε ποτέ αύριο να γίνετε γονείς και να έχετε παιδιά σπαστικά, γιατί, γιατί η σύζυγος, η γυναίκα, κάπνιζε όταν εγκυμονούσε Αν μου πείτε, ας μην καπνίζει όταν εγκυμονεί, μα όταν κάπνιζε από μαθήτρια και γίνει πάθος, ελάτε να μου πείτε να βγάλει το πάθος αυτό Βγαίνει, δε βγαίνει, γιατί άραγε δε βγαίνει, δε βγαίνει διότι, μέσα το τσιγάρο, έχει, έχει, τι έχει λέτε, έχει ναρκωτικό, δεν λέγω για το πρόσθετο ναρκωτικό, λέγεται, δεν ξέρω, ανάλυση, δεν έκανα, το άκουσα, και το είδα γραμμένο, ότι αυτά τα τσιγάρα τα, Μάλμπορο, όπως λέγονται, κάπως έτσι, αυτά τα τσιγάρα τα οποία αγοράζει κατεξοχήν η νεολαία, αυτά τα τσιγάρα έχουν μέσα,

έχουν μέσα πρόσθετα ναρκωτικά. Γι' αυτό λέει στη διαφήμιση, όποιος καπνίζει, ξανακαπνίζει. Όπως την κόκα κόλα, όποιος πίνει, ξαναπίνει. Γιατί; Διότι έχει μέσα μικρή δόση ναρκωτικού. Γι' αυτό ακριβώς το λόγο και υπάρχει προσέλκυση προς τα εκεί. Τι γίνεται όμως με το ναρκωτικό αυτό; Εθίζεται ο οργανισμός στα ναρκωτικά.

Και έτσι ξαναγυρίζω στο προηγούμενο θέμα μου, στο προηγούμενο σημείο, ότι τα παιδιά, τα κακόμοιρα, τι φταίνουν που θα γεννηθούν ανώμαλα, θα γεννηθούν σπαστικά, με σπασμένη υγεία Για να μην πω κύριο το άλλο, ότι μέσα στο σπίτι, όταν καπνίζει η μάνα και ο πατέρας, καπνίζουν και τα παιδιά, με ποιαν έννοια Αναπνέουν το τσιγάρο και θεωρείται βλαβερότερο να καπνίζεις τον καπνό που είναι στο περιβάλλον σου από το να κάπνιζες Θα είδατε κάτι διαφημίσεις που είχε εκεί η νομαρχία, παντού τις είχαν βάλει, που είναι ένα παιδάκι, κάθεται στο σκαμνάκι του, εκείνο το παιδικό του σκαμνάκι και έχει ένα τσιγάρο στο στόμα, θα λέει κανείς πως, και λέει από κάτω, όταν εσείς καπνίζετε μέσα στο σπίτι

Το παιδί σας αναπνέει τον καπνό, είναι σαν να καπνίζει, και η ζημιά καταλαβαίνετε πόση είναι, όλα αυτά καταστρέφουν την υγεία, και ερωτώ παιδιά, ερωτώ, εάν η υγεία καταστρέφεται, εάν η ζωή συντομεύεται, είναι αυτοθεληματική αυτοκτονία, οπωσδήποτε ναι, και αν είναι αυτοκτονία, εφόσον η ζωή είναι δώρο του Θεού, δεν είναι αμαρτία;

Προφανώς λοιπόν είναι αμαρτία. Συμπέρασμα. Όταν καπνίζω, αμαρτάνω. Αμαρτάνω στον εαυτό μου, λέει στο Θεό, για τον εαυτό μου, αλλά και για το περιβάλλον μου. Δεν μου λέτε γιατί να πεθάνω νέος, ενώ τα παιδιά μου περιμένουν από μένα. Γιατί η κοινωνία να με χάσει, εάν είμαι ένα αξιόλογο πρόσωπον. Και πεθαίνω γρήγορα, επειδή καπνίζω. Άρα είναι αμαρτία Είναι σαν να λέμε στον Θεό Μας έδωσες το δώρο της ζωής Και το δώρο της υγείας Και εμείς σου τα πετάμε αυτά τα δώρα Πίσω στα μούτρα Φοβερό πράγμα Και κάτι ακόμα Προηγουμένως που είπαμε το λίγο ναρκωτικό που έχει το τσιγάρο μέσα Το ξέρετε ότι στην εποχή μας Ο μέγας παμέγιστος κίνδυνος είναι τα ναρκωτικά.

Ότι αυτός ο κίνδυνος δεν ξέρουμε πού θα φτάσει Σαν να πλημμύρισε ένα ποτάμι και να μην ξέρουμε από πού να το μαζέψουμε Τι να κάνουμε; Διαφώτιση; Δεν κάνει μπαμ η διαφώτιση, ότι θέλετε πείτε πια στα παιδιά, δεν κάνει τίποτα η διαφώτιση, άντε κάποιο παιδί, κάτι να καταλάβει κτλ. Δεν γίνεται τίποτα με τη διαφώτιση, φωνάζουν διαφώτιση, διαφώτιση, δεν νομίζω, είναι τόσο ισχυρό το κλίμα της εποχής, ώστε τα παιδιά μας δοκιμάζουν και ναρκωτικά, σας λέγω, όσο και εγώ μπορώ να ξέρω, Μαθηταί βέβαια και του Λυκείου και του Γυμνασίου, για να μην σας πω βέβαια ακόμα του Δημοτικού, δεν σας το λέω αυτό, ήδη, όχι βέβαια στο ποσοστό 92% με το τσιγάρο, ήδη έχουν δοκιμάσει ναρκωτικά

Και όταν κανείς δοκιμάσει μόνο μία φορά, μην ξεχνάτε ότι το ναρκωτικό, επειδή ερεθίζει το νευρικό σύστημα, αφήνει μνήμη, όπως ένα κομπιούτερ έχει μνήμη, μπορεί να πατήσω ένα κουμπί μνήμη, να μας πάρει το αποτέλεσμα, μετά να κάνουμε άλλες πράξεις, ξαναπατάμε το κουμπί μνήμη και μας το ξαναφέρνει πίσω Δηλαδή, εάν ένα παιδί, χωρίς να απογοητευτείτε για αυτό που σας λέω, αλλά δεν μπορώ να μην σας το πω, μία μόνη φορά επήρε ναρκωτικό, μία μόνη φορά, κανείς δεν εγγυάται εις το μέλλον, ότι το παιδί αυτό μεγαλώνοντας, κάποια στιγμή δεν θα επανέλθει στο θέμα αυτό.

Ξέρετε ότι κάποια στιγμή όπως το τσιγάρο αφήνει μνήμη, αφήνει μνήμη, το κόβεις το τσιγάρο για δεκαετίες κάποτε, μπορεί να κάπνιζες έφηβος και πια δεν ξανακαπνίζεις, κάποια στιγμή στα 50 σου, στα 60 σου χρόνια, κάτι σου συνέβη, μία δυσκολία και τα λοιπά, και τι κάνεις, το ξαναθυμάσαι και ξαφνικά καπνίζεις, γιατί άφησε μνήμη.

Πόσο περισσότερο το ναρκωτικό; Λοιπόν, σας λέω τούτο. Όταν ένα παιδί καπνίζει, δημιουργεί γέφυρα στα ναρκωτικά. Γέφυρα όχι με την έννοια ότι θα του βάλουν μέσα στο ναρκωτικό και θα του δώσουν και μπορεί να αρχίσει να αγαπάει τα ναρκωτικά Αλλά και διότι το τσιγάρο είναι η εισαγωγή των ναρκωτικών Ένα παιδί που θα αρχίσει να αισθάνεται τις ηδονές αυτές όπως είναι το τσιγάρο δεν θα δυσκολευτεί αύριο να χρησιμοποιήσει και τα ναρκωτικά Τι είναι λοιπόν το τσιγάρο, συν τις άλλες που είπαμε, μία πρόσβαση, μία γέφυρα προς τα ναρκωτικά;

Παιδιά, καλά μου παιδιά, σας συμβουλεύω και σας παρακαλώ, αν κάνα παιδί κάπνισε, μην ξανακαπνίσει Αν δεν κάπνισε, να λέει, Θεέ μου φύλαξέ με, ποτέ μην βάλω τέτοια πράγματα