Meatfare Sunday and the Coming Last Judgment

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

A great day is coming, the day of the Lord Almighty.

Today, as you all know, my dear Christians, is Meatfare Sunday. In the language of the world, of people who live far from God, it is a day of amusement.

To them, this Sunday means feasting, dancing, masks, drunkenness, coarse jokes, obscene talk, and every kind of indecency. But while the world makes it a day of revelry, a day God hates and abhors, in the life of our Church it is a day of katanyxis, of compunction, a day of fear and trembling. It is a day when we must think seriously about the greatest questions a person can face.

Precisely for this reason, our Holy Church, to hold a person back from the downward path of sin into which human passions draw him, especially in these days, precisely, I say, to hold a person back, the Holy Church has appointed a Gospel reading to be read today in our churches.

A Gospel reading more fearsome than any other heard throughout the year. If someone hears it and feels no dread or fear in his heart, that person is unfeeling and hardened; his heart is made of stone, for only someone with a heart of stone is hard-hearted. Only someone with a heart of stone can fail to be moved and frightened by what the sacred and Holy Gospel describes today.

The hymnographer says today, ‘When I consider the multitude of my deeds, I tremble at the fearful day of judgment.’ John Chrysostom himself said, ‘Alas, Hell exists. I wish it did not, for I too am a sinner, and I tremble at that fearful day.’

Ephrem the Syrian, one of the saints who kept that day constantly in mind, said, ‘When I think of that day, my lips grow cold, my tongue trembles, every part of my body shakes, and even my logismoi, my innermost thoughts, grow dark.’

Why, then, my dear friends, do we hear this Gospel today without feeling in our hearts the fear and trembling that its reading stirred in believers of earlier times?

Because, my dear friends, faith has grown scarce today. We fear only what makes an immediate impression on us, and not what the Gospel describes to us today.

And yet, brothers and sisters, we ought to feel that fear before Almighty God. Think of a thunderclap, of lightning striking. If you have ever been outdoors, as I often have, deep in the woods when thunder suddenly breaks, not in a city, sheltered by lightning rods, but out in the wilderness, when lightning flashes and a bolt strikes, you feel fear and trembling. You beg God to save you from that bolt falling from the sky.

Or a river rises and bursts its banks. You see the people living along its banks flee and keep fleeing, begging God to stop the great roar that follows close behind them.

Or there is an earthquake at the surface of the earth, even a very slight one, as though God had barely scratched the ground with His fingernail. People tremble and run. They fall to their knees and beg God to save them.

But we fear all these things, brothers and sisters. We fear lightning, we fear fire, and we tremble before swelling rivers. A sailor crossing the ocean sees the waves rising above him. He crouches and falls into a corner of the deck and begs God: ‘Most Holy Theotokos, save me! Saint Nicholas, grant that I may return to my village, to my homeland!’

So, you fear the thunder. You fear the rivers as they swell. You fear the towering waves. You fear the fire that consumes everything.

You fear the earthquake and tremble. But what are these things? What are they...

But what is a lightning bolt? What are the rivers, and what are the fierce waves of the sea? What are these, my dear friends? They are the smallest examples from which we can grasp the fear and terror there will be on that day, which is no fairy tale.

Are the things our Church teaches, the things Scripture says, fairy tales? I will not examine this question through psychology, history, science, or any other approach to prove it to you beyond doubt. That day will truly come. It is as certain as the dawn of Monday tomorrow.

Either what we say is true, or, if it is nothing but fairy tales, we might as well set it all on fire. But that day is coming. And as I said, if we tremble before the forces of nature, how much more should we fear the One who made them?

For who made the lightning, the rivers, the great waves, and all those forces that fill us with fear and trembling when they are only slightly stirred? If the forces of nature frighten us so, can anyone imagine what it will be like when their Creator Himself comes down to earth in great and astonishing power?

He who makes, who makes His angels, fire, flame, and snow, descends upon the earth. Yes, for, as they say there, but what tongue, my brothers, could ever describe the dreadful sight that the coming judgment and recompense will present?

Yes, as the Fathers, the Scriptures, and the prophets tell us, as you know very well, we sit here upon the earth like living creatures, like animals, with no grasp of reality.

Do you know what we are sitting on? This earth is only a thin crust. Just as an orange has a peel with the fruit beneath it, so the soil and stones beneath us are only the earth’s outer crust.

Suppose you could dig down through it. Perhaps one day science will make a drill that can go not just one or two thousand meters, but many thousands of meters deep. I do not know. But if you could reach beneath this crust of the earth, what would you find there, my brothers and sisters?

Fire. A vast furnace. Well, this crust will burst open. And from this crust there will come no cool water for you to bathe in, enjoy yourself, and blaspheme God. This crust of the earth will burst open. And when it does, it will not open like Etna and Vesuvius, which erupt merely to give us a glimpse.

For just as when a volcano erupts on a mountaintop and fire and lava come out, this crust of the earth will burst open. What bursts forth from it will not be a little river like the Aliakmon, the Pineios, or the Danube, but a river of fire, fire, burning fire, which will wash over everything in a few seconds. And just as when Vesuvius erupted, a river came out and burned the riches and burned everything.

So a river will rise from the depths of the earth and burn the palaces, the courthouses, the barracks, the schools, the workshops, it will burn everything.

That is what God will do: he will disinfect the earth. We have defiled the earth, we have defiled the earth. And now the foolish scientists worry, they say, that if they happen to go to the Moon, we must not contaminate the Moon because the Moon is pristine and uncontaminated. We are concerned not to contaminate the Moon, the stars. Yet we keep contaminating the earth at every moment, this very earth. And just as when someone in a house is ill with a contagious disease, they take his clothes, put them in a furnace, burn them, and disinfect them.

So everything will enter the furnace, as the Psalmist says so beautifully today. Everything will enter the furnace, into the fire. In that fire, whatever is gold will remain; whatever is rust, wood, or dishonor will be consumed by this river rising from the depths of the earth.

A blazing fire, a dreadful and terrifying river. And then what do we hear? Another image. There will be more than this river rising from the depths of the earth. Above the rivers and the elements, these images of a terrible upheaval of the whole universe, a throne will appear.

Not a throne of silver, not a throne of diamonds, not a throne of various precious metals, but a throne above every throne. It will be borne, not in the hands of soldiers, aides, or generals, but in the hands, and on the wings, of angels and archangels. This is no fantasy; it is reality. A throne beyond all measure, a throne.

It will not be this person or that person sitting there, but He who is the Lord of lords and King of kings. He who holds the keys of life and death in His hands will sit there; He who walked naked here in this world will sit there; He to whom the world gave a Cross instead of a throne, and who breathed His last upon that Cross, will sit there; He whom the soldiers before Pontius Pilate greeted with the words, “Hail, O King!” will sit there. Back then the soldiers said it mockingly, and the world said it mockingly. But on that day, in fear and trembling, they will truly kneel; every knee will kneel before Him, and every tongue will say that He is the King of the world.

He will take His place upon the throne, and people will appear before His judgment seat, as the Gospel says and as the Fathers and teachers of the Church explain. Have you ever seen someone on trial? He trembles. With his looks, his tears, his lawyers, and every means he has, he tries to win the judge’s favor. If the judge speaks to him with kindness, he feels joy. But if the judge and the prosecutor speak against him, his heart trembles.

If people tremble before earthly judges, what fear will seize them when they stand before the impartial Judge, the Lord who judges all? Before Him will appear the kings who ruled the world, the generals with their swords and armies, and the rich who had more money than they knew what to do with.

Those others who amused themselves and reveled; those who went to court, stretched out their dirty hands, and laid their palms on the Gospel; those who opened their mouths and blasphemed all that is holy and sacred, day and night; those who stained their hands with blood; those who struck their mothers and fathers; those who committed every kind of outrage. All of them, my dear friends, and all of us will stand before the judgment seat. There will be the judgment seat of the days. People will tremble, tremble like leaves in a forest when the wind blows.

A strong wind blows. Yes, my brothers and sisters, before that judgment seat, the Judge will be perfectly just, as today’s psalm and the hymns say. What will He judge there? There, a wide expanse will open up. It is a lie, a lie that one person knows another. It is a lie if a wife says she knows her husband, or if a husband says he knows his wife. He does not know her, he does not know her.

Every person is a closed book. You may live with your wife for thirty years and still not know her secrets. A woman may live with her husband for fifty years and still not know his secrets.

To her husband, a wife is a book sealed with seven seals. To his wife, a husband is a sealed book. We are all sealed books. The secrets and depths of our souls are hidden. No one else knows them.

There, then, those books, sealed with the seven seals of the Apocalypse, will be opened, the books of each person will be opened. And what will be judged? Our deeds will be judged, our outward deeds. What will be judged? Only our deeds, and our words too?

For every word we speak, the Gospel says, we will give an account, even for every idle word. And it is not only our deeds and words. Even our thoughts will be judged. Tell me what you think about at night, and I will tell you what kind of person you are.

Is it not so? You sit thinking at night; another thinks of his money, his revenge, shameful things, and all the rest. Whole hours pass while you think of nothing but filthy and licentious things. You are corrupt and far from God, living in a world of falsehood. While others rose at night to pray, you made your heart a brothel of filthy and unclean thoughts, a dwelling place for all your evil thoughts.

He will judge us today by our deeds; he will judge us today by our words. It will be a scale, but more than one that weighs down to the last dram and the last ounce: it will be a pharmacist’s scale. Just as a pharmacist’s scale weighs even the tiniest amounts, so the scale of judgment will weigh not only great sins but also the smallest fraction of a dram.

Even the hairs of our heads are numbered. The Gospel says that somewhere. What does it mean? That even the hairs of our heads have been counted. Why does that matter? Of course the Lord knows the human body. But when the Gospel says that the hairs of our heads are numbered, it does not mean only the hairs growing on our heads.

The numbered hairs, as Ephrem the Syrian says, are our logismoi, our intrusive thoughts. Have you ever heard people speak of a hair as something you can simply cast off from your head? Just as people consider a single hair insignificant, so they consider a single logismos insignificant.

But the Lord knows the thoughts within every person. The Lord will judge everyone on that day. In conclusion, my brothers and sisters, I have little time, and I am neither John Chrysostom nor Basil. Yet even if Chrysostom or Ephrem were to come down, whoever came down, even Dante or Shakespeare, today’s generation is unbelieving.

“Oh, never mind,” someone says. “None of these things will happen.” But do you ever stop and ask yourself, my friend: “Suppose it is all false, but what if it is true?” An unbeliever once had that thought. Until then, he had shut his mind to it and lived as though there were no eternal Hell.

But one day he met an uneducated man digging in the ground and told him, “I do not believe any of that. Priests and bishops believe it.” The man digging replied, “Well, what if what they say is true? What will happen then?” What if these things exist? Everything may be false, your father, your mother, your teacher, the scientists, everyone. But one does not lie. One does not lie. Even the stars may be false; everything may be false. One does not lie, for ever and ever: the Lord Jesus Christ. The Lord said it; it is a fact. So, my brothers and sisters, today our Church has handed us summonses. Summonses. What is it telling us? If a court officer comes and tells you that you have court tomorrow, you immediately set every other thought aside.

You say, “I have to go to court. I’ll be sitting in the defendant’s seat.” And if it is a serious trial and the charges against you are grave, your heart trembles. You try to find witnesses to speak for you and the best lawyers you can pay. And what can that court do to you? Sentence you to five months, ten months, a year, even life in prison? Compared with what is coming, all that is nothing.

Now think: today the Church is handing you a summons. It is coming, my fellow Christians, it is coming: the day of the Lord Almighty. Everyone and everything will be judged. You too, my daughter, playing in the streets.

You too, the man who lives in debauchery. You too, the woman who dishonors your husband, that poor man working hard wherever he can. Every one of you. Think of that day. Think about it: it is real, it is real.

There is a hand that writes everything down, an ear that hears everything, an eye that sees everything. It is our Lord, our God. Let us fall down before Him, let us repent, let us try to find witnesses to speak for us. Yet in that court, lawyers will be of no use. Nor will we need witnesses to defend us. Our deeds, and our deeds alone, will speak for us. Let us hold them in our hands.

Έρχεται ημέρα μεγάλη, ημέρα Κυρίου Παντοκράτορος.

Σήμερα, όπως όλοι γνωρίζετε, αγαπητοί μου χριστιανοί, σήμερα είναι η Κυριακή, Κυριακή της Απόκρεω. Η Κυριακή αυτή, στη γλώσσα του κόσμου, στη γλώσσα των ανθρώπων που ζουν μακράν από το Θεό, είναι μια ημέρα διασκεδάσεως.

Κυριακή αυτή, ίσον, γλέντια, χοροί, μάσκες, μέθυσια, αστειολογία, αισχρολογία, βωμολοχία, ό,τι αισχρόν εστί και λέγεται. Αλλά αν στην γλώσσα του κόσμου η μέρα αυτή είναι η μέρα οργίων, η μέρα την οποία μισεί και αποστρέφεται ο Θεός, αντιθέτως, στην γλώσσα της Εκκλησίας μας η μέρα αυτή είναι η μέρα κατανύξεως, η μέρα φόβου, η μέρα τρόμου, η μέρα κατά την οποία ο άνθρωπος πρέπει να σκεφτεί σοβαρώς επάνω εις τα μεγαλύτερα προβλήματα που πρέπει να απασχολούν τον άνθρωπο.

Ακριβώς διά τούτο η Αγία μας Εκκλησία, για να συγκρατήσει τον άνθρωπο από τον κατήφορο της αμαρτίας εις τον οποίον τον παρασύρουν τα ανθρώπινα πάθη, ιδίως κατά τας ημέρας αυτάς, ακριβώς, λέγω, διά να συγκρατήσει τον άνθρωπο, όρισε η Αγία Εκκλησία σήμερα να διαβάζεται εις τους ναούς μας ένα Ευαγγέλιο.

Ένα Ευαγγέλιο που είναι το φοβερότερο από όλα τα Ευαγγέλια που ακούει κανείς όλο το χρόνο. Ένα Ευαγγέλιο που όποιος το ακούει και δεν αισθάνεται μέσα στην καρδιά του έναν τρόμο και έναν φόβο, αυτός ο άνθρωπος σημαίνει ότι η πλήση είναι αναίσθητος και πεπωρωμένος, σημαίνει ότι έχει η καρδιά πέτρινη, διότι μόνο όποιος έχει μια είναι λιθοκάρδιος. Μόνο ο οποίος έχει καρδιά πέτρινη δεν μπορεί να συγκινηθεί, να φοβηθεί από αυτά τα οποία περιγράφει σήμερα το Ιερό και Άγιο Ευαγγέλιο.

Εδώ ο ψαλμωδός, ο υμνωδός λέγει σήμερα ότι όταν εννοήσω, λέει, το πλήθος των πεπραγμένων μου, τρέμω την φοβεράν ημέρα της κρίσεως. Εδώ ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος έλεγε ότι θα ήθελα, λέει, δυστυχώς, λέει, υπάρχει κόλασις, δυστυχώς υπάρχει κόλασις, θα ήθελα να μην υπήρχε κόλασις, διότι και εγώ είμαι αμαρτωλός και τρέμω την φοβεράν αυτήν ημέρα.

Εδώ ο Εφραίμ ο Σύρος, ένας από τους Αγίους που διαρκώς ενθυμείτο την ημέρα αυτή, έλεγε: όταν σκέπτομαι την ημέρα αυτή, τα χείλη μου παγώνουν, η γλώσσα μου τρέμει, τα μέλη του σώματός μου όλα τρέμουν και οι λογισμοί μου ακόμη σκοτίζονται.

Αλλά γιατί, αγαπητοί μου, σήμερα εμείς το ακούμε το Ευαγγέλιο αυτό χωρίς μέσα στην καρδιά μας να γίνεται ο φόβος αυτός και ο τρόμος τον οποίο εδημιούργει η ανάγνωσις εις τα παλιά χρόνια, εις τους ανθρώπους που επίστευαν στον Θεό;

Διότι, αγαπητοί μου, σήμερα δεν υπάρχει πια η πίστη και φοβούμαστε μόνο τα πράγματα εκείνα τα οποία μας δημιουργούν άμεσον εντύπωση και όχι εκείνα τα πράγματα τα οποία μας περιγράφει σήμερα το Ευαγγέλιο.

Και όμως θα έπρεπε, αδελφοί μου, να αισθανόμαστε το αίσθημα αυτό του φόβου απέναντι του Παντοδυνάμου Θεού. Εδώ, για να φέρω μερικά παραδείγματα, εδώ μια βροντή ακούεται, ένας κεραυνός πίπτει. Αν τύχει να βρεθείτε στο ύπαιθρο, όπως βρέθηκα πολλές φορές, και να βρεθείτε μέσα στα δάση και ξαφνικά εκεί πέρα να γίνει βροντή, όχι μέσα στην πόλη που είσαι ασφαλισμένος με τα αλεξικέραυνα, αλλά να συμβεί μέσα στην ερημιά και να ακουστεί, να γίνει αστραπή και να πέσει βροντή και να πέσει κεραυνός, αισθάνεσαι έναν τρόμο και φόβο και παρακαλείς τον Θεό να σωθείς από τον κεραυνό που πέφτει από τα ουράνια.

Εδώ ένα ποτάμι φουσκώνει τα νερά του και ξεχειλίζουν τα ρεύματά του και βλέπεις οι άνθρωποι που κάθονται δεξιά και αριστερά στην κοίτη, φεύγουν, φεύγουν και πάλι φεύγουν και παρακαλούν το Θεό να σταματήσει το βουητό το μεγάλο αυτό που έρχεται πίσω και τους καταδιώκει.

Εδώ ένας σεισμός γίνεται πάνω στη φλούδα της γης, ένας πολύ ελαφρός σεισμός, που λες μόλις με το νύχι του ξύνει ο Θεός τη γη. Και τρέμουν οι άνθρωποι και φεύγουν και πέφτουν στα γόνατα και παρακαλούν τον Θεό να τους σώσει.

Αλλά, αδελφοί μου, αυτά όλα τα φοβούμεθα, τον κεραυνό φοβούμεθα και τη φωτιά φοβούμεθα και τα ποτάμια που φουσκώνουν τρεμόμεθα, και ο ναύτης που πλέει μες τον ωκεανό, που βλέπει τα κύματα να υψώνονται απάνω και εντεσκώνει, πέφτει και αυτός μέσα στη γωνιά, μέσα στο κατάστρωμα και παρακαλεί τον Θεό: «Παναγιά, σώσε με. Άγιε Νικόλαε, δώσε να πάω στο χωριό μου, στην πατρίδα μου».

Λοιπόν, άνθρωπε, φοβάσαι τη βροντή, άνθρωπε, φοβάσαι τα ποτάμια που εξογκώνουν, άνθρωπε, φοβάσαι τα κύματα που υψώνουν πολλά, άνθρωπε, φοβάσαι την πυρκαγιά που καίει τα πάντα.

Φοβάσαι τον σεισμό και τρέμνεις. Αλλά τι είναι αυτά, τι

κεραυνός, τι είναι και τα ποτάμια, τι είναι και τα βυσσαλέα κύματα της θαλάσσης; Τι είναι αυτά, αγαπητοί μου; Παραμικρά παραδείγματα από τα οποία μπορούμε να καταλάβουμε τι φόβο και τρόμο θα γίνει στην ειρηνή ημέρα, που δεν είναι παραμύθι.

Αν είναι, αδελφοί μου, παραμύθια αυτά που διδάσκει η Εκκλησία μας, αυτά που λέει η Γραφή, δεν θέλω το θέμα να το εξετάσω ούτε ψυχολογικώς, ούτε ιστορικώς, ούτε επιστημονικώς, ούτε εξ άλλης απόψεως, για να σας αποδείξω τετραγωνικώς ότι αυτή η μέρα πραγματικώς θα έρθει, διότι όσο είναι βέβαιο ότι αύριο θα ξημερώσει τη Δευτέρα, τόσο είναι βέβαιο ότι θα έρθει αυτή η μέρα.

Αλλά δυστυχώς ή αυτά τα οποία λέμε είναι αληθινά ή, αν δεν είναι αληθινά και είναι παραμύθια, να πάρουμε φωτιά να τα κάψουμε. Αλλά είναι γεγονός ότι έρχεται εκείνη η μέρα. Και όπως είπα, εάν τρεμώμε τα στοιχεία της φύσεως, πολύ περισσότερο πρέπει να φοβούμεθα εκείνον ο οποίος εποίησε τα στοιχεία της φύσεως.

Διότι ποιος έφτιαξε τον κεραυνό, ποιος έφτιαξε τα ποτάμια, ποιος έφτιαξε τα κύματα μεγάλα και εκείνα τα στοιχεία αυτά τα οποία τώρα μόλις κλονίζονται και μας δημιουργούν φόβον και τρόμον; Μπορεί κανείς να φανταστεί από την εικόνα των στοιχείων της φύσεως, των τρόμων και των φόβων, όταν όχι πλέον στοιχεία, αλλά αυτός ο δημιουργός των στοιχείων κατέρχεται εν μεγάλη δυνάμει, εν καταπληκτική δυνάμει επάνω στη γη;

Ο ποιών, ο ποιών τους αγγέλους αυτού και πύρ και φλόγα και χιώνα κατέρχεται επί της γης. Ναι, διότι όπως λέγουν μέσα, αλλά ποια γλώσσα, αδελφοί μου, θα μπορέσει ποτέ να περιγράψει την φρικαλέα αυτήν την εικόνα την οποία θα παρουσιάσει η μέλλουσα κρίση και ανταπόδοση;

Ναι, όπως λέγουν οι πατέρες, όπως λέγουν οι Γραφές, όπως λέγουν οι προφήτες, μέσα, όπως ξέρετε πολύ καλά, απάνω εδώ πέρα καθόμεθα σαν τα ζωντανά, σαν τα ζώα, δεν έχουμε καμία ανέκτηση της πραγματικότητας.

Ξέρεις πού καθόμεθα; Απάνω αυτή η φλούδα, η φλούδα αυτή η γη είναι μια φλούδα είναι. Όπως το πορτοκάλι έχει μια φλούδα και κάτω από τη φλούδα είναι η ουσία του πορτοκαλιού, κατά παρόμοιον τρόπο και αυτό που καθόμεθα απάνω μια φλούδα είναι, το χώμα και οι πέτρες.

Αν σκαλίσεις, αν μπορεί να σκαλίσεις, αν μπορεί να βρεθεί, δεν βρέθηκε ακόμα, Αν βρεθεί, δεν ξέρω, μπορεί να τα κάνει αυτά η επιστήμη. Αν μπορεί καμιά μέρα να βρεθεί ένα γεωτρύπανο που να βυθιστεί κάτω, όχι χίλια μέτρα, δύο χιλιάδες, πολλές χιλιάδες μέτρα, και αν μπορεί να σταθεί κάτω, όταν πλησιάσεις κάτω, όπου ακριβώς βγάλεις το φλούδι αυτό της γης, τι είναι από κάτω, αδέρφια μου;

Είναι φωτιά, καμίνι απέραντο. Ε, θα σκάσει αυτό το φλούδι. Και μέσα από το φλούδι αυτό δεν θα βγει νεράκι δροσερό, που κάνεις το μπάνιο σου και ευφραίνεσαι και βλαστημάς το Θεό. Θα σκάσει αυτό το φλούδι της γης. Και άμα σκάσει το φλούδι της γης, δεν θα ανοίξει σαν την Αίτνα και το Βεζούβιο, που σκάει απλώς για να μας δώσει μια εικόνα.

Γιατί ό,τι γίνεται όπως όταν σκάει απάνω στην κορυφή του βουνού, βγαίνει απάνω φωτιά και λάβα, θα σκάσει αυτό το φλούδι της γης και μέσα από το φλούδι αυτό της γης θα πεταχθεί όχι ποταμάκι σαν τον Αλιάκμωνα και τον Πηνειό και τον Δούναβη, αλλά θα βγει ένα ποτάμι φωτιά, φωτιά, πυρ καιόμενο, το οποίο θα περιλούσει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα και όπως όταν άνοιξε ο Βεζούβιος, έβγηκε ποτάμι και έκαψε τα πλούτη και έκαψε τα πάντα.

Έτσι θα βγει μέσα από το φλούδι της γης το ποτάμι που υπάρχει μέσα από τα έγκατα αυτής και θα κάψει τα παλάτια και θα κάψει τα δικαστήρια και θα κάψει τους στρατώνες και θα κάψει τα σχολειά και θα κάψει τα εργαστήρια και θα κάψει...

Αυτή θα κάνει δηλαδή, θα κάνει απολύμανση ο Θεός. Τη βρωμίσαμε τη γη, τη βρωμίσαμε τη γη, και τώρα σκέπτονται οι ανόητοι επιστήμονες, λέει, να μην... να μην... φοβούνται, λέει, τώρα εάν τυχόν πάνε πάνω στη Σελήνη να μην μολύνουμε τη γη, τη Σελήνη, γιατί το φεγγάρι είναι παρθένο το φεγγάρι και δεν είναι μολυσμένο. Ενδιαφερόμεθα να μη μολύνουμε τη Σελήνη, τ' άστρα. Τη γη κάθε στιγμή έχουμε να μολύνουμε, αυτή τη γη. Και όπως ακριβώς όταν σε ένα σπίτι μέσα που είναι άρρωστος, που έχει μια ασθένεια μεταδοτική, παίρνουν τα ρούχα του και τα βάζουν μέσα στον κλίβανο και τα καίνε και τα απολυμαίνουν.

Έτσι θα μπουν μέσα στον κλίβανο, όπως λέει ωραία σήμερα ο Ψαλμωδός, θα μπουν όλα μέσα στον κλίβανο, μέσα στη φωτιά, και μέσα στη φωτιά εκείνη ό,τι είναι χρυσάφι θα μείνει, ό,τι είναι σκουριά, ό,τι είναι ξύλα, ό,τι είναι ατιμίες και έσφυγοι θα καούν από το ποτάμι αυτό που θα βγει μέσα από τα έγκατα της γης.

Πύρ καιόμενον, ποταμός φρικτός και απαίσιος. Και κατόπι, τι λέγει; Μια άλλη εικόνα. Δεν θα είναι μόνο το ποτάμι αυτό που θα βγαίνει μέσα από τα έγκατα της γης, αλλά πάνω από τα ποτάμια και πάνω από τα στοιχεία που είναι απλώς εικόνες μιας φρικτής καταστροφής του σύμπαντος, απάνω από όλα αυτά τα πράγματα θα παρουσιαστεί ένας θρόνος.

Όχι θρόνος από ασήμια, όχι θρόνος από μπριλάντια, όχι θρόνος από διάφορα ευγενή μέταλλα, αλλά ένας θρόνος ο οποίος θα είναι παραπάνω από κάθε θρόνο, ένας θρόνος τον οποίο θα σηκώνουν στα χέρια όχι στρατιώτες και υπασπιστές και στρατηγοί, αλλά ένας θρόνος που θα κρατούν, δεν είναι φαντασία αυτή, είναι μια πραγματικότητα, ένας θρόνος που θα κρατούν στα χέρια τους, στα άλλα χέρια τους, τα φτερά των Αγγέλων και Αρχαγγέλων, ένας θρόνος που θα λάβει υπερτονίδιο και υπερτοσίδιο, ένας θρόνος.

Θα κάθεται όχι ο Α και ο Β, αλλά θα κάθεται εκείνος ο οποίος είναι ο Κύριος των κυριευόντων, είναι ο βασιλεύς των βασιλευόντων. Θα κάθεται εκείνος που έχει στα χέρια του τα κλειδιά της ζωής και του θανάτου, θα κάθεται εκείνος ο οποίος περπάτησε γυμνός κάτω εδώ στον κόσμο, θα κάθεται εκείνος που του έδωσε ο κόσμος αντί θρόνου έναν σταυρόν και πάνω στον σταυρόν εξέπνευσε, θα κάθεται εκείνος που οι στρατιώτες στον Πόντιο Πιλάτο έλεγαν «Χαίρε, ο βασιλεύς». Τότε μεν εμπαικτικώς το έλεγαν οι στρατιώτες, εμπαικτικώς το έλεγε ο κόσμος, αλλά τότε πραγματικώς και εν φόβω και εν τρόμω θα γονατίσουν, παν γόνυ θα γονατίσει μπροστά του και θα πει πάσα γλώσσα ότι αυτός εστί ο βασιλεύς του κόσμου.

Θα σταθεί επάνω στον θρόνο και τότε μπροστά, όπως λέγεται στο Ευαγγέλιο και όπως περιγράφουν οι πατέρες και ερμηνεύουν οι δάσκαλοι της Εκκλησίας, μπροστά σε εκείνο το βήμα θα παρουσιαστούν. Είδατε ποτέ στο δικαστήριο πώς ο άνθρωπος όταν δικάζεται τρέμει και προσπαθεί με τα μάτια, προσπαθεί με τα δάκρυα, προσπαθεί με τους δικηγόρους, προσπαθεί με όλα τα μέσα να εξευμενίσει τον δικαστή; Και αν ο δικαστής του μιλήσει με αγάπη και με στοργή, αισθάνεται μια χαρά, ενώ αν ο δικαστής του μιλήσει και ο εισαγγελέας, του τρέμει η καρδούλα του.

Αν τρέμουν μπροστά σε δικαστάς επιγείους, ω, ποιος τρόμος και φόβος όταν παρουσιαστούν μπροστά σε εκείνον τον αδέκαστον, τον Κύριο, τον Κριτή των πάντων; Τότε, λέει, εκεί μπροστά θα παρουσιαστούν αυτοί οι βασιλιάδες που εξουσιάζαν τον κόσμο, αυτοί οι στρατηγοί που είχαν τα σπάθια τους και τα στρατεύματά τους, αυτοί οι πλούσιοι που δεν είχαν τι να κάνουν τα χρήματά τους.

Αυτοί οι άλλοι που διασκέδαζαν και γλεντοκοπούσαν, αυτοί που πήγαν στα δικαστήρια και εξάπλωναν τα βρώμικα τους χέρια και παλάμιζαν το Ευαγγέλιο, αυτοί που άνοιγαν τη γλώσσα τους και βλαστημούσανε μέρα νύχτα τα όσια και τα ιερά, αυτοί που βάψαν τα χέρια τους μέσα στο αίμα, αυτοί που χτυπήσαν τις μανάδες τους και πατεράδες τους, αυτοί που πράξαν τα όργια. Και αυτοί όλοι τους, αγαπητοί, και όλοι μας θα βρεθούμε μπροστά στο κριτήριο. Εκεί θα είναι το κριτήριο των ημερών. Θα τρέμουνε, θα τρέμουνε οι άνθρωποι όπως τρέμουνε τα φύλλα στο δάσος όταν πνέει.

Πνέει σφοδρός ο άνεμος. Ναι, αδελφοί μου, εκεί μπροστά στο βήμα αυτό και ο κριτής, όπως λέγει σήμερα το ψαλμό, το λέγουν οι ύμνοι, θα είναι κριτής δικαιότατος. Δηλαδή τι θα κρίνει εκεί πέρα; Εκεί θα ανοίξει μια ευρεία. Είναι ψέμα, ψέμα ότι ξέρει ο ένας, ψέμα είναι αν πει η γυναίκα ότι ξέρει ότι ο άντρας, ότι η γυναίκα, ότι ξέρει ο άντρας τη γυναίκα του. Δεν την ξέρει, δεν την ξέρει.

Κάθε άνθρωπος είναι ένα κλειστό βιβλίο. Μπορεί να ζεις με τη γυναίκα σου 30 χρόνια και τα μυστικά της να μην τα ξέρεις. Και μπορεί η γυναίκα να ζει με τον άντρα 50 χρόνια και τα μυστικά του ανθρώπου να μη γνωρίζει.

Η γυναίκα είναι για τον άντρα ένα βιβλίο εσφραγισμένο με επτά σφραγίδες. Ο άντρας είναι για τη γυναίκα ένα βιβλίο εσφραγισμένο. Όλοι μας είμαστε εσφραγισμένοι. Είναι εσφραγισμένα τα βιβλία, τα μυστικά, τα βάθη της ψυχής μας. Δεν τα γνωρίζει κανείς.

Εκεί λοιπόν αυτά τα βιβλία, τα εσφραγισμένα, με τις 7 σφραγίδες Αποκαλύψεως, θα ανοιχθούν τα βιβλία αυτά, θα ανοιχθούν στην ειδή εκάστου ανθρώπου. Και τι θα κριθούν; Θα κριθούν τα έργα μας, τα εξωτερικά μας έργα. Τι θα κριθούν; Μόνο τα έργα και τα λόγια ακόμα;

Κάθε λόγος από αυτούς που λέμε, λέει το Ευαγγέλιο, θα δώσουμε λόγο για κάθε αργόν λόγον τον οποίον θα είπαμε. Και μόνο τα έργα, και μόνο οι λόγοι μας, και η σκέψη μας ακόμα, αυτά που σκέπτεσαι. Πες μου, πες μου, τι σκέπτεσαι τη νύχτα να σου πω τι είσαι.

Δεν είναι με όταν κάθεσαι εσύ τη νύχτα και σκέπτεσαι, ο άλλος τα χρήματά του, την εκδίκησή του, τα αισχρά και τα κατ' όλα αυτά, όταν περνάνε ώρες ολόκληρες και σκέπτεσαι τίποτα άλλο των βρώμερων και των ακολαστών. Είσαι ένας διεφθαρμένος μακράν του Θεού, ζεις μέσα σε έναν κόσμο ψευτιάς, την ώρα που άλλοι σηκώνονταν τη νύχτα και προσευχότανε, εσύ μέσα στην καρδία σου την έκανες χαμαιτυπείον σκέψεων βρωμερών και ακαθάρτων και την έκανες κατοικίαν όλων των πονηρών σκέψεών σου.

Θα μας κρίνει σήμερα με τα έργα μας, θα μας κρίνει σήμερα με τους λόγους μας. Θα είναι ζυγαριά, όχι ζυγαριά απλώς, που θα ζυγίσει το τελευταίο δράμι και την τελευταία ουγγιά· θα είναι ζυγαριά φαρμακείου. Και όπως η ζυγαριά του φαρμακείου ζυγίζει και τα ελάχιστα, έτσι δεν θα είναι μόνο πλάστιγγα μεγάλη, η οποία θα ζυγίσει τα μεγάλα αμαρτήματα, αλλά θα είναι ακόμα και η ζυγαριά φαρμακείου που θα ζυγίσει την τελευταία λογία των τελευταίων δράμειων και την τελευταία νύπαρ.

Και οι τρίχες της κεφαλής μας αριθμημένες, εσύ, έτσι λέει κάπου το Ευαγγέλιο. Τι σημαίνει αυτό; Ότι και οι τρίχες της κεφαλής μας είναι μετρημένες. Τι σημασία έχει αυτό; Βέβαια γνωρίζει ο Κύριος πώς είναι το ανθρώπινο σώμα, αλλά όταν λέγει το Ευαγγέλιο ότι οι τρίχες της κεφαλής μας είναι αριθμημένες, δεν εννοεί αυτές τις τρίχες που έχουν στο κεφάλι.

Οι τρίχες αριθμημένες, όπως λέγει ο Εφραίμ ο Σύρος, είναι οι λογισμοί μας. Άκουσες καμιά φορά που λένε, αυτά που θεωρείς ότι είναι μια τρίχα να πετάξεις από το κεφάλι σου; Όπως λοιπόν ο κόσμος θεωρεί τίποτα μια τρίχα, έτσι θεωρεί ο κόσμος τίποτα ένα λογισμό.

Ε, όπως λοιπόν, έτσι θέλει να πει ότι ξέρει ο Κύριος τους λογισμούς οι οποίοι υπάρχουν μέσα στα ανθρώπινα κρανία. Θα κρίνει ο Κύριος τους πάντας κάθε ημέρα εκείνη. Το συμπέρασμα, αδελφοί μου, δεν έχω καιρό, ούτε είμαι Χρυσόστομος, ούτε είμαι Βασίλειος, αν και ξέρω, όχι εγώ, Χρυσόστομος κατεβικάτω, Εφραίμ να κατεβικάτω, ποιος θα κατεβικάτω, ο οποίος τίποτα να κατεβικάτω και ταπεινούν την δύναμή του και δάμπεις και σεύσπρι και ποιητής είναι σήμερα άπιστος εγγενιάς. Όπως λοιπόν ο κόσμος θεωρεί τίποτα μια τρίχα, έτσι θεωρεί ο κόσμος τίποτα ένα λογισμό. Όπως λοιπόν, έτσι θα πει ότι ξέρει ο Κύριος τους λογισμούς οι οποίοι υπάρχουν μέσα στην ανθρώπινα κρανία. Θα κρίνει ο Κύριος τους πάντας κάθε ημέρα εκείνη. Το συμπέρασμα αδελφοί μου, δεν έχω καιρό, ούτε είμαι χρυσόσταμος, ούτε είμαι βασιλισμός. Αν και ξέρω, όχι εγώ, χρυσόσταμος κατεβικάτω, εφρέμνα κατεβικάτω, ποιος θα κατεβικάτω, και λάμπης και σέψπρι και ποιητής είναι σήμερα άπιστο σε γελιά. Δεν βαριέσαι σου λέει. Δεν γίνονται αυτά τα πράγματα. ούτε είμαι χρυσόστομος ούτε είμαι βασιλισμός αν και ξέρω όχι εγώ χρυσόστομος κατ' ειδικάτο εφρέμνα κατ' ειδικάτο ποιος θα κατ' ειδικάτο ο οποίος τίποτα να κατ' ειδικάτο και τα ποινούν την γυρναμή του και δάμπης και σεύσπρη και ποιητής είναι σήμερα άπιστος εγγενιά

Δε βαριέσαι, σου λέει, δεν γίνονται αυτά τα πράγματα. Αλλά δεν κάνεις ποτέ τη σκέψη, άνθρωπε, να πεις: Καλά, καλά, εάν αυτά είναι ψέματα; Μα εάν είναι αλήθεια; Αυτό σκέφτηκε ένας άπιστος. Καθότανε, έκλεισε το μυαλό του και ζούσε με την ιδέα ότι δεν υπάρχει αιώνια κόλαση.

Αλλά μια μέρα βρήκε κάποιον αγράμματο που έσκαβε στη γη και του λέγει: «Εγώ δεν πιστεύω, λέει, τίποτα από αυτά». Και αυτός είναι ο Κύριος Ιησούς Χριστός. Τεραίος ο Κύριος, τα είπε ο Κύριος, είναι γεγονός. Λοιπόν, αδέρφια μου, αύριο, εδώ σήμερα η Εκκλησία μας μας μοίρασε προσκλήσεις. Προσκλήσεις. Τι μας λέει; Ότι θα αύριο, είδες, άμα έρθει ο κλητήρας στο δικαστήριο και σου πει ότι αύριο είναι δικαστήριο, αμέσως σταματάς κάθε άλλη σκέψη. Καθότανε, έκλεισε το μυαλό του και ζούσε με την ιδέα ότι δεν υπάρχει ονειός κόλασης. Αλλά μια μέρα βρήκε κάποιον αγράμματο που έσκαβε στη γη και του λέγει εγώ δεν πιστεύω λέει τίποτα από αυτά. Οι παπάδες και οι λεσποτάδες τα πιστεύουνε. Και του λέει αυτός που έσκαβε τη γη, του λέει καλά λέει. Ή αν αυτά που λένε ένα της χειρίες είναι αληθινά, τι θα γίνει στον κόσμο αυτόν. Ή αν υπάρχουν αυτά και μπορεί όλα να ψεύγονται. Και ο πατέρας σου και η μάνα σου και ο δάσκαλός σου και οι επιστήμονες και οι πάντα. Αλλά δεν ψεύδεται. Ένας δεν ψεύδεται. Ένας δεν ψεύδεται. Και τα άστρα ακόμα μπορεί να είναι ψέματα. Και ο ίδιος μπορεί να είναι ψέματα. Και τα πάντα είναι ψέματα. Ένας δεν ψεύδεται. Εις αιώνας αιώναν. Και αυτός είναι ο Κύριος Ιησούς Χριστός. Ταεραίος ο Κύριος. Τα είπε ο Κύριος. Είναι γεγονός. Λοιπόν αδέρφια μου. Αύριο, εδώ σήμερα η εκπλησία μας μας μοίρασε προσκλήσεις. Προσκλήσεις. Τι μας λέει. Ότι θα αύριο είδες άμα έρθω κλητήρα στο δικαστήριο και σου πει ότι αύριο είναι δικαστήριο. Αμέσως σταματάς κάθε αλλασκεύση. Θα πάω στο δικαστήριο. Θα καθίσω εδώ του κατηγορουμένου.

Θα πάω στο δικαστήριο, θα καθίσω στο εδώλιο του κατηγορουμένου. Και άμα η δίκη είναι σπουδαία και σε κατηγορούν για μεγάλες κατηγορίες, τότε τρέμει η καρδιά σου, προσπαθείς να βρεις μάρτυρες υπερασπίσεως, προσπαθείς να βρεις τους καλύτερους δικηγόρους, να τους πληρώσεις, να καθίσεις εκεί. Και τι θα σου κάνει το δικαστήριο; Να σε δικάσει πέντε μήνες, δέκα μήνες, ένα χρόνο, μες στη φυλακή ισόβια; Δεν είναι τίποτα αυτά.

Για σκέψου, σήμερα σου μοιράζει η Εκκλησία πρόσκληση. Έρχεται, έρχεται, χριστιανοί μου, έρχεται. Ημέρα Κυρίου Παντοκράτορος. Θα δικαστούν οι πάντες και τα πάντα. Εσύ, κόρη μου, που παίζεις μέσα στα σοκάκια.

Εσύ, ο άντρας που οργιάζεις. Εσύ, η γυναίκα που ατιμάς τον άντρα σου. Το δυστυχή που δουλεύει στην αγορά δεξιά και αριστερά. Εσύ ο ένας και ο άλλος. Για σκέψου εκεί την ημέρα. Σκέψου, υπάρχει, υπάρχει.

Υπάρχει ένα χέρι που τα γράφει όλα, υπάρχει ένα αυτί που τα ακούει όλα, υπάρχει ένα μάτι που τα βλέπει όλα. Είναι ο Κύριός μας, είναι ο Θεός μας. Ας πέσωμε, ας μετανοήσουμε, ας προσπαθήσουμε να βρούμε μάρτυρες υπερασπίσεως. Έτσι, στο δικαστήριο δεν χρειάζονται δικηγόροι πλέον, παύουν αυτοί, δεν υπάρχει πλέον ανάγκη από δικηγόρους, δεν υπάρχει ανάγκη από μάρτυρες υπερασπίσεως, θα είναι τα έργα μας, αυτά και μόνα, και ας κρατήσουμε στα χέρια μας.