The Accepted Time for Repentance and Human Humility

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

“In an acceptable time I have heard you.” My dear Christians, please listen carefully to today’s homily. Of all the words you have heard today, whether here or in church, from the Apostle and the Gospel, we will explain only these few words: “In an acceptable time I have heard you.”

My dear friends, if you understand what these words mean, and above all put them into practice, you will have won the greatest prize. If you do not understand them, I will explain them so simply that you will understand.

But if you refuse to understand them, or rather, if you refuse to put them into practice, then I wash my hands of it, and I am innocent of your blood. What, then, do the words “In an acceptable time I have heard you” mean? We will not interpret them immediately, because if we did, you would probably feel some unease. So we will begin a little further back in interpreting these priceless words from the prophecy of Isaiah.

“In an acceptable time I have heard you.”

My dear friends, people say our country is poor. It is not poor, though that is what we call it.

In fact, despite all its rocky land, this country could feed twice as many people as live here today. That is not just what we priests say; those who study these things say it too.

In any case, people say our country is poor. There are no jobs, life is hard, and you see our young people leaving all the time. They become emigrants. Someone who leaves Greece and goes abroad is not considered fortunate.

Now suppose one of you goes to a province where people have no work and the young people have no jobs, or to an island, to Crete, or anywhere else, and announces as an official envoy, “The way to Australia is open.”

The way to Canada has opened, the way to America has opened, the way to somewhere or other has opened, the way has opened. And if you tell them, you will see them all take notice, especially if you say, “Yes, the way has opened, but you must get your papers ready. Anyone who wants to go must get them ready quickly, by the end of the month.” They will rush here and there collecting every document. They will come here to Athens and go through screening after screening, because, you see, abroad they do not take us if we are disabled; they take those who are fit and strong. So they will put us, they will put the young man, through screening after screening, committee after committee, and then through all sorts of trouble from office to office, until at last he reaches the embassy and is given a passport to go to Australia, Canada, or America. And when they have that passport in their hands, you would think they had entered Paradise.

So anyone who wants to travel abroad must submit his papers on time, within the deadline set by the embassy.

And think of the young man who wants to sit his examinations and become a doctor, a lawyer, an engineer, or whatever else. All summer he sits in his chair until he wears it out, studying and studying. He makes sure to submit his papers before the deadline so he can take the exams.

Or think of a merchant who runs a shop and does business with promissory notes. He tries to pay them on time, before they are protested and the deadline passes.

And someone planning a journey asks when the train or plane leaves. He makes sure he is on time. He gets his papers and ticket ready and has everything in hand. He arrives five minutes early, because if he comes five minutes late, the train is gone, the bus is gone.

You may ask, “My dear Christian, what are you getting at with all this? What do you mean?” I have not explained the passage yet; I am giving you many examples. I want these examples to show where I am going, where I am going, yes, where I am going, because if I gave you the meaning of the passage at once, you would knock on wood.

So what does it mean? There is a time when you can emigrate, and you must submit your papers before the deadline.

...to get your ticket. Just as there is a time to study, sit your examinations, and earn a diploma; a time to pay your debts; a time to serve as a soldier; a time to marry; and a time to travel, so there is a time for something far more important than any of these. What is it? Marriage? A diploma? Military service? This or that? What is it?

But what is the matter more important than all these things? Is it for young people to get a diploma, for someone to receive a dowry, for the poor to build a little house, or for the rich to acquire ships?

But think carefully: did God bring us into this world for this purpose? To gather gold coins, build houses and palaces, buy yachts, gouge one another’s eyes out, grow rich, and... Are you laughing, my fellow Christians? Did God bring us into the world for these things? Like ants, we have no rest. Even at night people are busy and agitated. Did God bring us into the world for this purpose? What is it, then? The Apostle says it clearly today: just as there is a time for all worldly things, there is a time for something else, the most important thing of all. And what is this most important thing? It is spoken of, but who truly feels it? An angel must descend into our hearts and place a single drop there. One drop; nothing else is needed. Just as drops are given to someone with a heart condition and restore him, so may an angel descend into this dead heart of ours and give us one drop.

One drop is enough: one drop of the faith Saint Euphemia had, whom we commemorate today. Read her life; read it and weep. May an angel place in our hearts just one drop of Saint Euphemia’s faith.

So that we may feel what the Apostle said today: “In an acceptable time I have heard you.” That is, the time we spend here in the world is priceless; it is a time of salvation. For what can you do in this time? In ten, twenty, thirty, forty, fifty years, even eighty or a hundred years, what can you do in those years?

Are you asking me? Open the Gospels, open the graves, open the Synaxaria, open your heart, look at the stars in the sky, and then tell me why, why you are in this world, why, what you are to do in this time, what you are to do in this little time, in the time you are alive. Can you? We will say these things, and the wind will carry them away.

Even here in the Church, where we are, our body is here, our body. A merchant thinks of his shop; a homemaker thinks of home. Whoever we are, it is our body that is here. We are present; we are absent. In truth, we are present and absent here in the Church. Well, what can you do? Can you, in the time you have? What can you do, what can you do? Five minutes, I am not asking for much, five minutes, five minutes. You, young woman, who sit before the mirror for a whole hour: tell me, how much time do you spend before the mirror? You, young woman, who go down to the sea for a swim. You, young man, who ride your motorcycle here and there and spend whole hours doing it. And you, madam, who spend your hours in the shops, I don't see you from morning till night; you do nothing else.

I see you walking along Aiolou and Ermou Streets, past the windows of various shops. Come, you who spend your time in this world. I am asking for nothing else, nothing else, just five minutes to kneel and say your prayer.

That is all. While we have this time to live, take another five minutes to open the Scriptures. I see you spend a whole hour reading the newspaper, devouring it from the largest print to the smallest. It is full of lies, foolishness, and indecency. Where is a newspaper a Christian can read with joy in his heart? There is one in Paris, and one in Rome. Yet our Christians here seem spiritually dead.

Christians live in this world, and they have not managed to set up a station, a radio station, and they have not managed to establish a Christian newspaper either. Yet I see you opening the newspapers and poring over them on the train and at home.

I am not asking you to spend an hour or two digging through them. Have you ever seen someone take a stick, pardon me, and stir up a dung heap? That is what it is like.

If you turn on the radio today and read newspapers, it does you no good. There is filth and stench such as not even the radio stations of the worst countries in the world broadcast. Well, I tell you these things, and you keep listening to such things.

I see your eyes fixed on the cinema screen to watch the most shameful things. I see you reading novels even at night. Come, my Christian, you are a baptized Christian, but you are unbaptized. Open this Gospel for five minutes. Read it, you and your wife and children, so their eyes may be opened and they may see that there is another world. I am asking for five minutes.

Come, then, while there is still time: “In an accepted time I heard you.” What else? Take a pencil and count the hours. How many hours are there in a week? One hundred and sixty-eight. Out of those 168 hours given to you...

What does God ask of you? One hour, one hour. From “Blessed is the Kingdom of the Father” to “Through the prayers of the Holy Fathers,” it is one hour, my Christian. Ah, Christian, listen to me, listen to me, sinner. One day, I believe this, one day God will shake the earth. He will shake it. God will shake this whole sinful capital of mine.

Well, well, I ask you for one hour. I see you go to the cinema, and an hour passes, one hour, listen, one hour. Suppose the good priest in your parish, Father Papagiannis, calls out, “Come to the Church for a vigil, a brief one, a short one.” Yet when the devil calls people to the cinema, they come out at one o’clock. One hour, two hours, three hours, three hours go by, and nobody yawns. Their eyes and ears, everything, are fixed on it, ready to drink it in.

They drink the devil’s poison. Here is the honey; here are life and light; here is everything. Who am I speaking to, my Christians? Who am I talking with? Even you sitting here, look at yourselves. You come to the Church with a watch in your hand: “Why is the priest late? Why is the chanter late? Why is the preacher late? And when will it end so we can go outside?” Out of the 168 hours in the whole week, I ask for one hour.

Come to the Church for one hour to worship, to receive the Holy Gifts, to feel God in your heart and to say, “Remember me, Lord, in Your Kingdom.” Yet nothing: not five minutes for prayer, not five minutes for Holy Scripture, not even one hour.

Come, my Christian. God gives you 365 days. Think of a string of beads: each year is such a string, and every day is a golden bead. Yes, a golden bead. People say that time is money, and it is worth more than that.

So each year God gives you a golden string of 365 days, does He not? Out of those 365 days, come, my Christian, come. I see you waiting outside the doctor’s office. I see you rushing through the hospitals.

If your ear hurts, if your heart beats a little harder, if something is wrong with your nerves, your ribs, your liver or your kidneys, you leave your work and wait outside for one hour, two, three, even five. You take a plane abroad for your health, for this little body of yours that tomorrow, whether you like it or not, will become a handful of dust.

So come, my Christian. Out of 365 days, give one day, yes, one day, to find a spiritual father, kneel before him and tell him your sins, your sins, your sins. Yet you give neither five minutes to prayer, nor five minutes to Holy Scripture, nor one hour here in the Church, nor one day to go to your spiritual father.

You spend hours on end at the dentist for your little tooth; you spend hours on end every day so that your tooth can be treated. Yes, indeed, you spend your hours in doctors’ offices, yet you do not spend an hour, a day, to go to confession and tell your sins to your spiritual father.

But then what kind of Christian are you? “In an acceptable time”, that is what this is about. I have explained it plainly to you. I took the lyre, the lyre that says, that has written on it, “In an acceptable time I heard you.” I took that lyre and explained it plainly. You will all understand it.

Now, which of you will put this into practice? Who will begin tomorrow? Who will get up in the morning and, instead of looking in the mirror, open the spiritual mirror, Holy Scripture, and read? Who will kneel at home to pray? Who will come to the Church on Sunday? Who will find a spiritual father and confess during this short time we have?

Bear in mind, and I will finish, that our time is short. However long this talk may seem, as the Church reminds us every Sunday, how much time do we have? How much longer will we live? Yes, could it be, could it be that this year, 1965, is the last year of our lives?

What am I saying? Could this month be the last month of our lives? What am I saying? Could the coming week be our last? What am I saying? Could today be the last day of our lives?

Ah! You didn't read it! You didn't read it! Well, read it! Did you see Kathimerini? What did you see? What did you see? A mayor here, it says! A mayor! I wasn't interested in the names! Well, a mayor invited his friends, politicians, ministers, and others to a hotel here in Kifisia so they could celebrate his birthday together.

They all gathered. He laughed, the ministers laughed, everyone laughed. The table was laid; there were flowers, music, everything. He stood at the door welcoming them and having his photograph taken. He sat down at the table and nibbled on the appetizers. He had his papers ready to hand, in his pocket, to address them.

They too were addressing him, but before the meal was over, another summons came: “Come...” Just as a policeman might bring you a summons where you sit and say, “Come forward; come to be examined,” so he too received a summons, though he did not know it at that moment. It came like a thunderbolt. Just as lightning strikes in summer, so it struck. What was that thunderbolt? A heart attack. He fell to the ground; they picked him up, held him, and...

What are they doing? They sat down there to eat, where were they to sit? As you have seen in the fields, you come from villages, from villages you come, you have seen the hens in the fields, the hens grazing. The hens are in the fields, the hens are in the meadow, grazing and eating their grass. And suddenly, while they were eating their grass, a hawk dives down, snatches one, and flies away. The hens scatter in alarm. So, just as the hawk swoops down, snatches one, and flies away...

A hawk snatches a hen from the meadow. So death swoops down like a hawk and snatches you. Where? From your shop, from the street, from the square, from a wedding, from a baptism, from an election, from anywhere at all. From the cradle to old age, it spreads its black wings everywhere.

My fellow Christians, my fellow Christians, how I wish I could speak to your hearts. How long will we remain unmoved? How long will we fail to think of eternity? And I will finish with this: “In an acceptable time I heard you.” I read in an ancient book that long ago there lived a strange king.

This strange king often marched through his kingdom with his army. He had two flags, one white and one black. When his troops approached a city, he raised the white flag.

He would say that while the white flag was raised, no soldier was to harm anyone or touch a thing. While the good king’s white flag flew, everyone had the right to ask him for whatever they wanted.

Money, houses, fields, anything. But there was a time limit. The month passed. The soldiers lowered the white flag, and the black flag appeared. Oh, weep, mothers! Weep, households! Weep, fields! Weep, earth!

Our good Christ, the King of the world, is worshiped by all, even the demons, except for those who blaspheme Him. Our good Christ, the King, raises a white flag over the world: the Cross that He gives it. Come, sinners; come, people of the world, while there is time, while the clock is ticking for us, while there is time. The hour will come when He will lower the white flag of His love, mercy, and compassion, and then the doors will close. A day will come when you will find the door shut. You will knock; wherever you go, will there be anything? The stars will be extinguished, the sun will go out, the rivers will dry up, and there it will open. And then, no, then, no, then, it will be a time of judgment and justice. My Christians, while we live in this vain world, let us repent.

Let us cry out and ask for God’s mercy, and that we may spend the rest of our lives in peace and metanoia, in repentance, through the intercessions of Saint Theotokos and Saint Euphemia. May our God count us worthy.

“Most gladly, then, I will boast of my weaknesses, so that the power of Christ may rest upon me.” My dear friends, a certain pride is rooted in the hearts of all people. This pride, present in every person, young or old, drives a person to open his mouth.

People boast of their various gifts and possessions. There is no one on the face of this earth who has no pride or never boasts.

One boasts of the fine things he has, another of his loving wife, another of his skill and ability. And today, in our own age, people boast of science.

And this pride blinds the person of the twentieth century, for never before have people been as proud as they are in our time. This pride, I say, blinds the person of the twentieth century so that he does not see a harsh reality. So that he does not see that the human person, does not see what all the great minds of antiquity, all the great Christians, and all the great spiritual figures saw: that within human beings there is an indescribable tragedy; that despite all the things a person boasts of and takes pride in, whether natural or acquired, for a person, when examined down to the smallest detail...

...we see that the human person is weak, that the human person is afflicted. This human weakness is exactly what the Apostle Paul describes so poignantly today.

The Apostle Paul was one of the greatest minds the world has known, foremost among the Apostles. He planted the immortal tree of Christianity beneath the Acropolis. Paul speaks of the greatness of the revelation in Christ, but he also looks at human nature and says that the human person is full of weakness.

What, then, is this affliction? What is this human weakness? It has two sides: weakness of the body and weakness of the spirit.

My dear Christians, we would need much more time to describe both sides of human weakness. But in the few minutes we have, let me give you a broad picture of the frailty and helplessness of the human being.

First, I said that the human being is physically weak. What is a human being? A mere zero; he came from zero. What is a human being? Every human being begins in the same way, whether a king or a wanderer on the streets, whether educated or whatever else he may be, wherever he may be: there is one doorway through which he enters life.

A human being begins from zero, begins from something one finds disgusting even to mention. At first, a human being is a tiny little thing, as small as the head of a pin.

From that tiny beginning, the size of a small pinhead, an embryo forms. It swims amid the filth and fluids of its mother’s womb. Then a piece of mucus falls from her womb.

And if there were no mother, oh, the mother!, to bear with that helpless child, to sit beside it day and night, to clean and wash it, what would become of it? She bears all the weakness and helplessness of a human infant. Other newborn creatures are different. Even ducklings can find food and swim within a day or two of hatching.

But for a human child, months and years pass before that little lump of flesh, with its messes, runny nose, and all that unpleasantness, manages, through the mother’s many labors, labors that are not rewarded on this earth, to become an independent human being, able to walk and live upon the surface of this earth. That little lump of flesh is a mountain of wretchedness.

The human being is full of weakness, exposed and defenseless. You may say, “But we have all our senses.” Very well. We can see, but the hawk and the eagle see much farther than we do.

We can hear, but a dog with its ear close to the ground hears far more than we can.

A man can run, but a hare and a horse run faster. But you will say to me...

What you are describing, that, that is primitive man. Today you do not have in mind primitive man, who had only his natural senses and nothing more. You do not have in mind man, the unarmed and weak man, who had nothing beyond his arrows and stone tools. You do not have in mind that man who wore sheepskins and tried to eat raw meat. You do not have in mind primitive man; you have the man of the twentieth century. The man of the twentieth century, the man of the twentieth century, all the scientists and all humanity influence him.

And yet you may say, “This man of science is remarkable.” Remarkable? Yes, of course. He has made telescopes and can see the stars in the fathomless depths of the universe. He has made radar and can hear sounds far out at sea.

He has made radios, and his voice can be heard from one end to the other. He has made television and television sets, bringing the faces of people close to him wherever they may be. He has made submarines and descends into the depths of the earth, deeper than the whale and the Leviathan of the sea. He has made these things; he has made rockets and spacecraft. And should he boast of all this? No, my brothers and sisters. If we examine these things closely, in the final analysis you will see all these achievements, these wonders that we too acknowledge, all these marvelous achievements of today’s...

...the world, in the final analysis, are a gift. They are not a gift from scientists, nor from chemists or engineers. Let us worship and bow down before Christ, we ungrateful people. All these things are gifts, and they are gifts, great gifts from the Creator. Why from the Creator? Because God made man unarmed and naked, so that he flees before a lion or a tiger. God made man physically vulnerable, yet endowed him with an extraordinary gift. That extraordinary gift, my beloved, with which God endowed man and made him triumphant over nature and master of the whole natural world, is the nous, the spiritual intellect. Have we thought carefully about this? Have we considered what a gift the nous and human understanding are, which speak of various things?

There are many kinds of machines, but the most intricate one, which human understanding will never fully unravel, is the human brain. It is a whole world, a delicate mechanism at work behind these scientific achievements.

Tell me, which animal, apart from man, is the cleverest? The monkey. So let us enroll a monkey in school. Let it spend ten years there with the finest teachers. It will become neither an engineer nor a doctor, neither a lawyer nor a teacher, neither a poet nor a philosopher.

Let that monkey, one of the cleverest animals of the forest, sit on a school bench for ten years. It will learn neither trigonometry nor any other school lessons; it cannot even write the alphabet on the blackboard. Why? It has everything: eyes, a heart, a tongue, and a brain that weighs roughly as much as a human brain.

Take the brain of a great ape, of a gorilla, and weigh it: you will find little difference. And yet what is within the human brain? O God! Ungrateful man, you marvel at the scientists who made televisions and radios.

Look especially at the One who placed within the human skull such a delicate organism, you might say, such a mechanism that surpasses all measure; and man becomes, on earth, a little god.

Yes, then, all these achievements that man has made and will yet make are due to the power and aid of the human intellect, which, I repeat, is the gift, the great gift, with which the great Creator endowed His human creature.

But I continue to say that, despite all these achievements and all these wonders accomplished by man, he remains weak, very weak indeed. And if a man once said “Lord have mercy” while walking on the earth, remember this as he reaches greater heights.

Where he once said “Lord have mercy” once, he will say it a hundred times. Why? Here is a strange thing. In the villages, a man traveled on foot or rode his donkey, and it was exceedingly rare for someone to be killed along the way.

Now, may God protect us! Athens is becoming like Chicago or New York, filling up with fifty thousand cars. You have to make the sign of the Cross and say, “Save me, Lord,” because you do not know whether they will carry you home dead that evening.

Would it have been better to keep walking or riding our donkeys? I am not saying that. But we face this danger, and at the rate things are going, there will hardly be a home without a victim of a car accident.

So why boast of your cars? Your cars have become guillotines, ready to cut human lives short. In the old days, a man in the village had no electric lights at night. In the mountains and valleys he lit a torch; a torch and a little lamp with blessed olive oil made his little hut glow.

Now we have electricity, and that is all very well. But, he says, those old lamps did not bring the same dangers. Today you may have beautiful chandeliers in a grand house, yet an electric wire can bring death.

You touched them, you, your wife, your children, you took hold of them, and death came; you were burned to a cinder. So what benefit has this brought you in terms of safety, compared with those things? That is one consideration. People once ate in the villages, you who come from villages know them, those blessed villages we have laid waste. That is why it will be destroyed.

Woe to countries where the countryside empties and this basin fills up! It is a dreadful thing. From the Tourkovounia hills all the way down, there is a sea of people. May God protect us. Bulgaria, Serbia, and Romania have much smaller capitals, but we have let Athens spread as though it were the devil’s magnet drawing in the whole countryside.

So you boast of today’s civilization, and you say you are happy because you live in a great, prosperous city. Yet, my dear friend, you say you have...

The villagers did not have all these comforts. They had a little clay pot in which they cooked a few greens and pulses, and they were blessed. Now you press a button to cook your food. Instead of an earthen pot, you have aluminum pots and electric appliances.

Well then, ask and you will learn about those electric cooking appliances that make things so easy and keep your hands clean, young lady. He claims that such cookware gives off gases and poisons, and that cancer comes from them.

There you have it, there you have it: cancer has appeared among us. Primitive man lived in caves and ate and lived in caves; he did not live up in apartment buildings with these comforts, and he did not have cancer.

Cancer has become a scourge. It will sweep through humanity, because it comes from the wretched conditions created by this civilization of which man is so proud.

What good are your electric refrigerators, your cars and buses, your wires and electricity? My fellow Christian, the hour will come when the devil gives a single whistle over Athens. Those of us with white hair remember the sirens; they will sound again. What falls from the sky will no longer be the little sweets and confetti of earlier days. Great bombs, bombs like those of the Apocalypse, will fall, and in one night all Athens will empty out.

Whoever survives will flee to the islands, to the high mountains and into the caves, as the Apocalypse says. That is how the human race will survive. Why, then, do you boast of the false civilization you have created? Why boast of all these things? People say, ‘In the past there were no medicines; now we have made them.’

Medicines, medicines! And what if some of them are nothing but water, sold by people who exploit others? Even taking medicines at their best, at their most effective, what are they?

I had a friend who was strong. Strong he was. He was as tough as rubber. He went to a clinic, and we gave him medicines, supposedly to heal him. But the medicines affected his heart and stopped it. A medicine helps you in one way and strikes you in another. So who is he, who is this man? And then, then what do you have to boast about?

Science gives you no assurance; it does not assure you of happiness. Science does not assure you of peace of spirit. Science does not protect you from death. What are you, what are you, what are you? Do you know what you are, you who boast? A drop, a single drop of blood in the brain, and you have a stroke. A single drop of blood can form a clot, become a little lump, congeal; a single drop can congeal, reach the heart, and cause cardiac arrest.

What are you, man? For all your science and all the progress it may yet make, you are weak. And your weakness is moral and spiritual as well. But I must stop there, my brothers and sisters, because the time has passed. Let me give you just one picture of human weakness in moral and spiritual life.

A man is physically weak. Still more, he is weak spiritually and morally. How? Just one example. What example? Do you see him? He studied, earned a degree, went abroad and earned more degrees. He learned one language, then two, then three. He returned here to Athens, married an exceedingly wealthy and beautiful woman, and became related to the most prominent families here. This Goliath drew close to ministerial circles and became a great and important man.

Important, yes, important. He has titles now. Do you see him? Do you hear what happens? One day he leaves his comfortable home, his wonderful wife, his family and relatives. Where can you find him now?

Like one of the possessed people described by the Russian, the Russian Dostoevsky, like the possessed man in the Holy Gospel, where can you find him? At home? He never sets foot there. Where, where? This intelligent man with his degrees, this minister who rose to the highest offices, is someone to weep for, to weep for, because he is a wreck, a moral wreck.

He abandoned one wife, then a second, then a third, and lives in utter misery, utter misery. And then they tell you what a person is worth, what? Take a look and see these wretched beings too. What use are his degrees to him, his science or his intelligence, when he is dragged along, dragged along, yes, dragged along, like a bear whose keeper puts a ring in it and leads it about, playing that thing while the bear dances?

That is what happens to this supposed scientist, this minister or prime minister, this great, high-ranking man, this party leader, and so on, whom I am speaking about. Do not think I mean any particular person. I speak above party and faction, describing a tragic picture that applies to all those in power.

For in America, no divorced man, in America, no divorced man becomes a minister. He is harshly blackballed, because if he does not love his own home, he cannot govern the great home called Greece.

And sadly, here in the Greek Parliament, seventy members from parties on both the left and the right act with fierce hostility, fierce hostility. And some priests and the people allow this practice of divorce, throwing wives and children away like rubbish. Even in America, with its Hollywood and its great corruption, such things are not permitted.

If you are divorced, you should have no place in Parliament, because a man who has broken up his own home will break up this greater home as well. Yet you Greeks, foolish and senseless, with all your culture and all your standards, entrust your authority to men seeking even a fourth or fifth divorce. They create such disorder that a woman changes her husband as she changes her robe, and a man changes his wife as he changes, as he changes his shirt.

This place where we live, this life we inhabit, the blood we have shed, we older people climbed the high mountains, and the young, too, children, will take to the high mountains like the klephts: young and old, the older generation and the young. We will fight and struggle so that this land does not become another Hollywood, a center of corruption, but so that new forces may arise from Greece, a new generation of young people who will hold the banner high and teach how we, the younger generation, ought to live; and all of us will teach how we ought to die. These, my dear ones, are, in brief and with some digression, the lessons contained in today’s reading.

Thank you.

Καιρώ δεκτώ επήκουσά σου. Θα σας παρακαλέσω, αγαπητοί μου χριστιανοί, να προσέξετε σήμερα την ομιλία που θα κάνουμε. Από όλα αυτά τα λόγια που ακούσατε σήμερα ή εδώ ή στην εκκλησία, από τα λόγια του Αποστόλου και του Ευαγγελίου, θα ερμηνεύσουμε μόνο αυτές τις λίγες λέξεις: «Καιρώ δεκτώ επήκουσά σου».

Αν, αγαπητοί μου, εννοήσετε καλώς τι σημαίνουν τα λόγια αυτά, και το κυριότερο, τα εφαρμόσετε, τότε εκερδίσατε το πρώτο λαχείο. Εάν όμως δεν θελήσετε να τα εννοήσετε, θα τα πούμε τόσο απλά ώστε θα τα καταλάβετε.

Αλλά εάν δεν θέλετε να τα νοήσετε ή μάλλον εάν δεν θέλετε να τα εφαρμόσετε, τότε πλένω τα χέρια μου και είμαι αθώος εκ του αίματός σας. Τι σημαίνουν λοιπόν τα λόγια αυτά, «εν καιρώ δεκτώ επήκουσά σου»; Δεν θα το ερμηνεύσουμε αμέσως, γιατί αν θα το ερμηνεύσουμε αμέσως, μάλλον κάποιο δυσάρεστο αίσθημα θα αισθανθείτε. Λοιπόν, αλλά κάπως μακριά θα αρχίσουμε να ερμηνεύουμε τα ανεκτίμητα αυτά λόγια της προφητείας του Ισαΐου.

Κερό δεκτώ εις οικουσάς

Ο τόπος μας, αγαπητοί, είναι πτωχός. Δεν είναι πτωχός, έτσι λέμε ότι είναι πτωχός ο τόπος μας.

Ενώ είναι γεγονός ότι ο τόπος μας, παρόλα τα βράχια που έχει, μπορεί, όχι το λέμε εμείς οι παπάδες, αλλά το λένε αυτοί που ασχολούνται με την επιστήμη, μπορεί ο τόπος αυτός να θρέψει διπλάσιο αριθμό από ό,τι κατοικούν σήμερα στον τόπο μας.

Εν πάση περιπτώσει, είναι εκείνο λεγόμενον ότι είναι πτωχός ο τόπος μας. Δουλειές δεν υπάρχουν, δύσκολα είναι τα πράγματα και γι' αυτό βλέπετε οι νέοι μας φεύγουν συνεχώς. Γίνονται μετανάστες. Ο ευτυχής δεν θεωρείται εκείνος ο οποίος φεύγει από την Ελλάδα και πάει στο εξωτερικό.

Εάν λοιπόν τώρα κάποιος από εσάς πάει, κάποιος, σε κάποια επαρχία και πει κάτω στην επαρχία αυτή που δεν έχουν δουλειά, που οι νέοι δεν έχουν εργασία, ή αν πάει και πει ότι ο δρόμος να πας σε ονδήποτε κάτω, σε κανένα νησί, κάτω στην Κρήτη, παντού, και πας και πεις, δηλαδή σαν απεσταλμένος επίσημος, πας και πεις ότι άνοιξε ο δρόμος για την Αυστραλία.

Άνοιξε ο δρόμος για τον Καναδά, άνοιξε ο δρόμος για την Αμερική, άνοιξε δεν ξέρω πού, άνοιξε ο δρόμος. Και αν τους πεις, θα δεις τότε να σταθούν όλοι μια χαρά, και μάλιστα να τους πεις ότι ναι, άνοιξε ο δρόμος, αλλά πρέπει τα χαρτιά σας να τα ετοιμάσετε. Όσοι θέτε να πάτε, να τα ετοιμάσετε γρήγορα, μέχρι τέλους του μηνός. Πατήστε, πατώστε. Θα τρέχουν δεξιά και αριστερά να μαζέψουν όλα τα χαρτιά, θα έρθουν εδώ στην Αθήνα, θα περάσουν από πολλά κόσκινα, γιατί βλέπετε στο εξωτερικό δεν μας παίρνουνε σακάτηδες, ό,τι καλό, ό,τι γερό το παίρνουνε. Λοιπόν, θα μας περάσουν, θα περάσουν τον νέο από πολλά κόσκινα, κόντρα επιτροπές, κόντρα επιτροπές και ύστερα πολλά πολλά βάσανα από γραφείο σε γραφείο, θα καταλήξει στην πρεσβεία να του δώσει ένα διαβατήριο να πάει στην Αυστραλία ή στον Καναδά ή στην Αμερική. Και όταν πιάσανε στα χέρια το διαβατήριο, λες και πήγαν στον Παράδεισο.

Λοιπόν, αυτός που θέλει να ταξιδεύσει, να πάει στο εξωτερικό, να υποβάλει τα χαρτιά του εμπρόθεσμα, μέσα στην προθεσμία που ορίζει η

Πρεσβεία. Ναι, όπως πάλι και εκείνος ο νέος που θέλει να δώσει εξετάσεις και να γίνει γιατρός, να γίνει νομικός, να γίνει μηχανικός, ξέρω εγώ τι να γίνει, αυτός πάλι τώρα το καλοκαίρι κάθεται πάνω στην καρέκλα, μαλλιάζει η καρέκλα του, διαβάζει γιατί διαβάζει και προσπαθεί να είναι έγκαιρος, να υποβάλει εμπρόθεσμα τα χαρτιά του μέσα στην προθεσμία για να μπορέσει να δώσει εξετάσεις.

Όπως πάει και εκείνος ο έμπορος που έχει μαγαζί και έχει γραμμάτια και κινείται με γραμμάτια, προσπαθεί τα γραμμάτια του να τα εξοφλεί, να μην διαμαρτυρηθούν τα γραμμάτια του, να μην λήξει η προθεσμία.

Και εκείνος πάλι που θέλει να ταξιδεύσει, να κάνει ένα ταξίδι, πάει και ρωτάει πότε φεύγει το τρένο, πότε φεύγει το αεροπλάνο, να είναι εγκαίρως, δεν περιμένει την τελευταία στιγμή, αλλά πρέπει να πάει, να είναι έτοιμος, να έχει τα χαρτιά του, να έχει το εισιτήριό του, να τα έχει όλα στα χέρια του και να πάει 5 λεπτά, 5 λεπτά προ, να βρεθεί εγκαίρως μέσα, γιατί αν πάει 5 λεπτά μετά, το τρένο έφυγε, το λεωφορείο έφυγε.

Μα τι θες να πεις, χριστιανέ μου, αυτά τα πράγματα; Μα τι θα πεις; Δεν σας το ερμηνεύω αυτό, όμως σας παίρνω πολλά παραδείγματα. Θέλω τα παραδείγματα αυτά που θέλω να καταλήξω, που θέλω να καταλήξω, να πού θέλω να καταλήξω, γιατί αν σας το πω αμέσως στην ερμηνεία του χωρίου, θα χτυπάτε ξύλο.

Λοιπόν, ποια είναι η ερμηνεία; Όπως υπάρχει καιρός για να κάνεις μετανάστευση. Και πρέπει εγκαίρως και εμπροθέσμως να υποβάλεις τα χαρτιά σου.

για να πάρεις το εισιτήριο, όπως υπάρχει καιρός για να μάθεις γράμματα και να δώσεις εξετάσεις και να γίνεις διπλωματούχος, όπως υπάρχει καιρός για να εξοφλείς τα γραμμάτια σου, όπως υπάρχει καιρός να πας στρατιώτης, όπως υπάρχει καιρός να παντρευτείς, όπως υπάρχει καιρός να ταξιδέψεις, έτσι υπάρχει και κάποιος άλλος καιρός για μια πολύ σπουδαιότερη υπόθεση από κάθε άλλη υπόθεση. Μα ποια είναι αυτή η υπόθεση; Είναι η παντριά; Είναι το δίπλωμα; Είναι ο στρατός; Είναι τούτο; Είναι εκείνο; Μα ποια

Ποια είναι η υπόθεση αυτή που είναι σπουδαιότερη; Γιατί, είναι κοπέλες παντριά αυτό το ανώτερο απ' όλα; Ή δεν είναι οι υπάλληλοι να αρπάξουν τα κερδιά τους σε ένα δίπλωμα, ή να πάρουν μια προίκα, ή άλλοι υπάλληλοι πτωχοί να χτίσουν ένα καλύβι, ή οι πλούσιοι να βράσουν περάδια;

Μα για αυτό τον κόσμο, για αυτό, για σκεφτείτε καλά, για αυτό το σκοπό μας έφερε ο Θεός στον κόσμο; Για να μαζεύουμε λίρες, να χτίζουμε σπίτια, μέγαρα, να αγοράζουμε κότερα, να βγάλουμε ο ένας τα μάτια του άλλου, για να πλουτούμε, να... Μα γελάτε, ρε χριστιανοί μου; Για αυτά τα πράγματα μας έφερε ο Θεός στον κόσμο; Και σαν τα μυρμήγκια δεν έχουμε ησυχία, και τη νύχτα ακόμα σχολούνται οι άνθρωποι και είναι αναστατωμένοι οι άνθρωποι. Μα για αυτό το σκοπό μας έφερε ο Θεός στον κόσμο; Τι; Ποιος είναι; Το λέει καθαρά σήμερα ο Απόστολος. Όπως υπάρχει καιρός για όλα τα εγκόσμια πράγματα, υπάρχει καιρός για κάτι άλλο που είναι το σπουδαιότερο από όλα. Και το σπουδαιότερο αυτό από όλα ποιο είναι; Λέγεται. Αλλά ποιος το νιώθει; Πρέπει να κατέβει άγγελος να μπει μες στην καρδιά μας, να ρίξει μια σταγόνα. Μια σταγόνα, δεν χρειάζεται τίποτα άλλο. Όπως αυτός που είναι καρδιακός, του ρίχνουν σταγόνες και τον αναμορφώνουν, έτσι μες στην καρδιά μας αυτή τη νεκρά να κατεβεί άγγελος να μας ρίξει μια σταγόνα.

Μια σταγόνα, φτάνει μια σταγόνα, μια σταγόνα από την πίστη, την πίστη αυτή που είχε σήμερα η Αγία Ευφημία. Διαβάστε, να διαβάσετε τον βίο της Αγίας Ευφημίας, να κλάψετε, να ρίξει λοιπόν μες στην καρδιά μας μια σταγόνα μόνο από την πίστη που είχε η Αγία Ευφημία.

Για να αισθανθούμε αυτό το οποίο έλεγε σήμερα ο Απόστολος, ότι «καιρώ δεκτώ επήκουσά σου». Δηλαδή ότι ο καιρός αυτός που βγούμε εδώ στον κόσμο είναι καιρός ανεκτίμητος, είναι καιρός σωτήριος. Γιατί μέσα στον καιρό αυτό τι μπορείς να κάνεις; Μέσα στα δέκα, τα είκοσι, τα τριάντα, τα σαράντα χρόνια, τα πενήντα χρόνια, έστω τα ογδόντα χρόνια, τα εκατό χρόνια, μέσα στα χρόνια αυτά τι μπορείς να κάνεις;

Εμένα ρωτάς; Άνοιξε τα Ευαγγέλια, άνοιξε τα μνήματα, άνοιξε τα συναξάρια, άνοιξε την καρδιά σου, κοίταξε τα άστρα του ουρανού και έπειτα να μου πεις εμένα γιατί, γιατί είσαι στον κόσμο αυτό, γιατί, τι να κάνεις μέσα στον χρόνο αυτό, τι να κάνεις μέσα στο λίγο αυτό χρόνο, μέσα στον χρόνο αυτό που ζεις. Μπορείς; Θα τα πούμε αυτά, θα τα πάρει ο αέρας.

Γιατί και εδώ μέσα στην εκκλησία που είμαστε, το κορμάκι μας είναι εδώ πέρα, το κορμάκι μας. Εδώ μέσα ο καθένας, αν είναι έμπορος, θυμάται το μαγαζί του, αν είναι νοικοκυρά, θυμάται το σπίτι, αν είναι ένας κάθε ένας, εδώ το κορμί μας θυμάται. Παρόντες είμαστε, είμαστε απόντες. Ουσιαστικά είμαστε παρόντες, είμαστε απόντες εδώ μέσα στην εκκλησία. Ε, βάσε ρε τόσο, τι μπορείς να κάνεις; Μες στον χρόνο αυτόν μπορείς; Τι μπορείς, τι μπορείς; Πέντε λεπτά, δεν συζητώ πολλά, πέντε λεπτά, πέντε λεπτά. Έλα ρε εσύ κοπέλα μου που κάθεσαι μπροστά στον καθρέφτη μια ολόκληρη ώρα, πες μου πόση ώρα τρως μπροστά στον καθρέφτη. Έλα ρε εσύ κοπέλα μου που τραβάς κάτω και κάνεις τα μπάνια σου μέσα εις τη θάλασσα. Έλα ρε εσύ νέε μου που γυρίζεις με τις μοτοσυκλέτες δεξιά και αριστερά και τρως ώρες ολόκληρες. Έλα εσύ κυρά μου που τρως τις ώρες κάτω κάτω μέσα στα καταστήματα, δεν σε βλέπω από το πρωί μέσα στο βράδυ, δεν κάνεις τίποτα άλλο.

Σε βλέπω να γυρνάς μέσα στους δρόμους του Αιόλου και Ερμού, μπροστά στις βιτρίνες των διαφορετικών καταστημάτων. Έλα εσύ που σπαταλάς τον χρόνο μέσα στον κόσμο αυτό, δεν συζητώ τίποτα άλλο, δεν συζητάει τίποτα άλλο. Τι από όλοι μου πέντε λεπτά να γονατίσεις, να κάνεις την προσευχή.

Τίποτα. Μέσα στον καιρό αυτό που ζούμε, έλα εδώ, άλλα πέντε λεπτά να ανοίξεις τέλος πάντων. Σε βλέπω ώρα ολόκληρο να διαβάζεις την εφημερίδα, να την ξεκοκαλίζεις από τα μικρά έως τα μεγάλα γράμματα, που είναι πατσαβούρες, που είναι όλο ψευτιές, που είναι όλο ανοησίες, όλο αισχρολογίες, που δεν υπάρχει μια εφημερίδα που να διαβάσει ο χριστιανός και να ευχαριστεί η καρδιά μου. Στο Παρίσι υπάρχει, στη Ρώμη υπάρχει. Ας είναι καλά οι χριστιανοί που είναι νεκροί.

Βρίσκονται στον κόσμο αυτό και δεν μπόρεσαν να κάνουν ένα σταθμό, ένα ραδιοφωνικό, και δεν μπόρεσαν να κάνουν και μια εφημερίδα χριστιανική. Σε βλέπω, λοιπόν, να ξεκοκαλίζεις, μέσα στο τρένο, στο σπίτι, μέσα, να ανοίξεις τις εφημερίδες.

Ε, λοιπόν, δεν σου λέω εγώ μια ώρα, δυο ώρες να ανασκατέψεις. Είδες άνθρωπο, είδες άνθρωπο να παίρνει ένα καλάμι, με συγχωρείτε; Είδες κάνα άνθρωπο να παίρνει ένα καλάμι να ανασκαλεύει τα κόπρια; Είναι τέτοιο ένα πράγμα.

Άμα ανοίξεις τα ραδιόφωνα σήμερα και διαβάζεις εφημερίδες, δεν κάνει τίποτα. Είναι η βρώμα και η δυσοδεία που ούτε τα ραδιοφωνικά, ούτε οι ραδιοφωνικοί σταθμοί των χειροτερών χωρών του κόσμου. Λοιπόν, σε λέγω τα αυτά και συ ακούς συνεχώς αυτά τα πράγματα.

Βλέπω τα ματάκια σου ότι τα έχεις καρφωμένα πάνω από τον κινηματογράφο για να δεις τα αισχότερα πράγματα. Σε βλέπω να διαβάζεις τη νύχτα ακόμα τα μυθιστορήματα. Λοιπόν, έλα, Χριστιανέ μου, είσαι Χριστιανός βαπτισμένος, αλλά είσαι αβάπτιστος, άνοιξε πέντε λεπτά. Πέντε λεπτά άνοιξε αυτό το Ευαγγέλιο, να διαβάσεις τέλος πάντων εσύ, η γυναίκα σου, τα παιδιά σου, να ανοίξουν τα μάτια τους, να δουν ότι υπάρχει ένας άλλος κόσμος. Για μας, πέντε λεπτά.

Έλα λοιπόν μέσα στον καιρό, «καιρώ δεκτώ εισήκουσά σου». Τι άλλο ακόμα; Για μετρήστε, πάρετε μολύβι, μετρήστε τις ώρες. Όλη η εβδομάδα πόσες ώρες έχει; Όλη η εβδομάδα έχει 168 ώρες. 168 ώρες έχει, λοιπόν, από τις 168 ώρες που έχεις αυτές.

Τι ζητάει ο Θεός; Μία ώρα, μία ώρα, από το «Ευλογημένη η Βασιλεία του Πατρός» μέχρι το «Δι’ ευχών των Αγίων Πατέρων», μία ώρα, χριστιανέ μου, είναι. Αχ, χριστιανέ, άκουσέ με, άκουσέ με, αμαρτωλέ, που μια μέρα θα, εγώ το πιστεύω αυτό το πράγμα, που μια μέρα θα σείσει ο Θεός τη γη, θα τη σείσει, θα σείσει ο Θεός όλη αυτή την αμαρτωλή πρωτεύουσά μου.

Λοιπόν, λοιπόν, έλα εδώ που να σου λέει μία ώρα. Σε βλέπω, πας στον κινηματογράφο και περνάει μία ώρα, στη μία ώρα, ακούς, τη μία ώρα. Ας φωνάξει εδώ ο καλός παπάς στην ενορία σας, ο Παπαγιάννης, και ας φωνάξει και πει ότι ελάτε στην εκκλησία να κάνουμε μια αγρυπνία, κάτι βραχεία, κάτι μικρή. Φωνάζει ο διάβολος, φορίζει ο διάβολος τον κινηματογράφο, βγαίνουν στη μία η ώρα από τον κινηματογράφο, μια ώρα, δυο ώρες, τρεις ώρες, τρεις ώρες, κανείς δεν χασμουριέται, τεντωμένα τα μάτια τους, τα αυτιά τους, τα πάντα, να ρουφήξουνε.

Το φαρμάκι του διαόλου να ρουφήξουνε. Εδώ είναι το μέλι, εδώ είναι η ζωή, εδώ είναι το φως, εδώ είναι τα πάντα. Τι είναι; Με ποιους μιλάω, ρε χριστιανοί μου; Με ποιους κουβεντιάζω; Και από εσάς που κάθεστε εδώ πέρα, δεν κοιτάζετε; Α, πάμε στην εκκλησία, ρολόι στα χέρια: πότε άργησε ο παπάς, άργησε ο ψάλτης, άργησε ο ιεροκήρυκας; Ουχ! Και πότε θα τελειώσει να βγούμε έξω; Λοιπόν, τόσες ώρες, από 168 ώρες που έχει ολόκληρη η εβδομάδα, μια ώρα.

Μια ώρα είναι εδώ στην εκκλησία, να δουλεύεις, να περνούσουν τα Άγια, να αισθανθείς μες στην καρδιά τον Θεό, να πεις εσύ το «Μνήσθητί μου, Κύριε, ἐν τῇ Βασιλείᾳ σου». Τίποτα. Ούτε πέντε λεπτά για προσευχή, ούτε πέντε λεπτά για Αγία Γραφή, ούτε μια ώρα.

Έλα, ρε χριστιανέ μου, σου δίνει ο Θεός 365. Πάρε ένα κομπολόι, πάρε ένα κομπολόι. Κάθε χρόνος ένα κομπολόι είναι. Μια χρυσή χάντρα είναι κάθε μέρα, ναι, μια χρυσή χάντρα. Και παραπάνω, ο χρόνος είναι χρήμα.

Λοιπόν, σου δίνει ο Θεός ένα κομπολόι κάθε χρόνο, ένα χρυσό κομπολόι με 365 μέρες, δεν είναι έτσι; Λοιπόν, από τις 365 μέρες, έλα, ρε χριστιανέ μου, έλα. Σε βλέπω απ' έξω από το ιατρείο, σε βλέπω μέσα στα νοσοκομεία, τρέχεις.

Άμα πονάς το αυτάκι σου, άμα χτυπήσει η καρδιά σου πιο ζωηρά, άμα τα νεύρα σου, άμα τα πλευρά σου, άμα τα συκώτια σου, τα νεφρά σου, αφήνεις τη δουλειά σου και κάθεσαι απ' έξω μια ώρα, δυο ώρες, τρεις ώρες, πέντε ώρες, παίρνεις αεροπλάνο και πας στο εξωτερικό για την υγεία σου, για το τομαράκι που αύριο, θες δε θες, θα γίνει μια φούχτα χώμα.

Λοιπόν, έλα, ρε χριστιανέ μου, σου λέγω λοιπόν, από 365 μέρες, μια μέρα, ναι, μια μέρα, μια μέρα, μια μέρα, να πας να βρεις έναν πνευματικό πατέρα, να γονατίσεις κάτω, να πεις τα κρίματά σου, τα κρίματά σου, τα κρίματά σου. Ούτε 5 λεπτά για προσευχή, ούτε 5 λεπτά για Αγία Γραφή, ούτε μια ώρα εδώ στην Εκκλησία, ούτε μια μέρα να πας στον πνευματικό σου.

Εσύ που τρως ώρες ολόκληρες στον οδοντίατρο για το δοντάκι σου, τρως ώρες ολόκληρες κάθε μέρα γιατί το δόντι σου περιποιηθεί, ναι καλά, εσύ που τρως τις ώρες σου στα ιατρεία, δεν ξοδεύεις μια ώρα, μια μέρα, να εξομολογηθείς, να πεις τα κρίματά σου στον πνευματικό σου πατέρα.

Μα τότε τι χριστιανός είσαι; Καιρώ δεκτώ, αυτά είναι. Σας τα έκανα λιανά. Πήρα τη λύρα, τη λύρα αυτή που λέει, που γράφει απάνω «καιρώ δεκτώ επήκουσά σου», την πήρα τη λύρα αυτή και την έκανα λιανά. Θα την καταλάβετε όλοι.

Τώρα ποιος από εσάς θα τα εφαρμόσει; Ποιος από αύριο θα βάλει δρομολόγιο; Ποιος θα σηκωθεί πρωί και αντί να κοιτάζει στον καθρέφτη θα ανοίξει τον καθρέφτη τον πνευματικό, την Αγία Γραφή, να διαβάσει; Ποιος από εσάς θα γονατίσει στο σπίτι να κάνει προσευχή; Ποιος από εσάς θα πάει Κυριακή στην Εκκλησία; Ποιος θα πάει να βρει πνευματικό πατέρα να εξομολογηθεί μέσα στον καιρό αυτό το λίγο;

Λάβετε υπόψη σας, και τελειώνω, ότι ο καιρός είναι λίγος. Ας φαίνεται μακρός ο λόγος. Πόσο το λέγει η Εκκλησία μας κάθε Κυριακή. Πόσος είναι ο καιρός της ζωής μας; Τι θα ζήσουμε ακόμη; Ναι, μήπως, μήπως ο χρόνος αυτός, το 1965, είναι ο τελευταίος χρόνος της ζωής μας;

Τι λέγω; Μήπως ο μήνας αυτός είναι ο τελευταίος μήνας της ζωής μας; Τι λέγω; Μήπως αυτή η εβδομάδα που έρχεται είναι η τελευταία εβδομάδα της ζωής μας; Τι λέγω; Μήπως η σημερινή ημέρα είναι η τελευταία ημέρα της ζωής μας;

Α! Δεν διαβάσατε! Δεν διαβάσατε! Για διαβάστε! Είδατε Καθημερινή; Τι είδατε; Τι είδατε; Κάποιος, λέει, εδώ δήμαρχος! Δήμαρχος! Δεν με ενδιέφερε για τα ονόματα! Λοιπόν, κάποιος δήμαρχος εκάλεσε σ’ ένα ξενοδοχείο εδώ της Κηφισιάς τους φίλους του, τους πολιτικούς, υπουργούς και άλλους, για να γιορτάσουν μαζί τους τα γενέθλια.

Μαζεύτηκαν όλοι, γελούσε αυτός, γελούσαν οι υπουργοί, γελούσαν οι πάντες. Τραπέζι στρωμένο, λουλούδια, μουσικές, τα πάντα. Στεκότανε στην πόρτα, τους υποδεχότανε και φωτογραφιζότανε. Εκάθισε στο τραπέζι, τσίμπησε από τους μεζέδες, είχε έτοιμα στα χέρια του, μες στην τσέπη, τα χαρτιά να τους προσφωνήσει.

Και αυτοί το προσφωνούσανε, αλλά προτού να κλείσει το τραπέζι, άλλος κλείσει, έλα με κλείσει. Όπως εκεί που κάθεσαι σου φέρνει κλήση ο αστυνόμος και σου λέει «έλα μπροστά, έλα να εξεταστείς», έτσι λοιπόν και αυτός είχε κλήση, δεν την ήξερε την ώρα εκείνη. Έλα κλήση, του λέει εδώ μέσα εκείνη κεραυνός. Όπως πέφτει κεραυνός το καλοκαίρι, έτσι έπεσε κεραυνός. Τι κεραυνός; Καρδιακή προσβολή. Έπεσε χάμω, τον πήρανε, τον πιάσανε και και αφήνω...

Αυτοί τι κάνουν; Καθίσανε να φάνε εκεί πέρα, πού να καθίσουν; Όπως έχετε δει στον κάμπο, είστε από χωριά, από χωριά είστε, έχετε δει στον κάμπο τα ορνίθια, τα ορνίθια που βοσκάνε, είναι στον κάμπο τα ορνίθια, στο λιβάδι είναι τα ορνίθια και βοσκάνε και τρώνε το χορταράκι τους. Και ξαφνικά εκεί που τρώαν το χορταράκι τους, βουτάει το γεράκι και αρπάζει μία και πάει. Και χάνονται τα ορνίθια, ταράζονται. Έτσι λοιπόν, όπως πέφτει το γεράκι και αρπάζει και μία πάει.

Αρπάζει την όρνιθα μες στο λιβάδι, έτσι πέφτει ο χάρος σαν γεράκι και σε αρπάζει. Πού σε αρπάζει; Από το μαγαζί, από το δρόμο, από την πλατεία, από το γάμο, από τα βαπτίσια, από τις εκλογές, από όπου να είναι, από τις κούνιες, από τα γέρικα δένδρα, παντού ξαπλώνει τα μαύρα του φτερά.

Χριστιανοί μου, χριστιανοί μου, χριστιανοί μου, πώς θα ήθελα να σας ομιλήσω. Έως πότε αναίσθητοι; Έως πότε δεν σκεφτόμαστε την αιωνιότητα; Και τελειώνω. «Καιρῷ δεκτῷ ἐπήκουσά σου». Σε ένα αρχαίο βιβλίο διάβασα ότι στα παλιά τα χρόνια, στα παλιά τα χρόνια ήταν ένας βασιλιάς περίεργος, παράξενος βασιλιάς.

Και αυτός ο παράξενος βασιλιάς, που εξόρμωνε συνεχώς στο βασίλειό του με τα φουσάτα του, με το στρατό του, είχε δύο σημαίες. Μια σημαία άσπρη, μια σημαία μαύρη. Όταν επλησίαζε κοντά με τα στρατεύματά του σε μια πόλη, ύψωνε τη λευκή σημαία.

Και έλεγε: όσο ήταν υψωμένη η λευκή σημαία, στρατιώτης δεν επιτρέπεται να ανοίξει μύτη. Ούτε να πειράξει τίποτα. Όσο ήταν υψωμένη η λευκή σημαία του καλού του βασιλιά, είχαν δικαίωμα όλοι να ζητήσουν από τον βασιλιά ό,τι ήθελαν.

Και λεπτά, και σπίτια, και χωράφια κλπ. Μια προθεσμία. Περνούσε η προθεσμία. Περνούσε η προθεσμία του ενός μηνός. Στρατιώτες κατέβαζαν την άσπρη σημαία και ήρθαν οι μαύροι. Ωχ, κλάψτε μάνες, κλάψτε σπίτια, κλάψτε χωράφια, κλάψτε γη.

Ο καλός μας ο Χριστός, ο βασιλιάς του κόσμου, όλοι προσκυνούν, και οι δαίμονες ακόμα, και μόνο τα βλάσφημα στόματα που δεν εξαίρεζαμε, και στα στυλιάδες γλανά. Ο καλός μας Χριστός ο βασιλιάς υψώνει λευκή σημαία επάνω στον κόσμο, τον σταυρό που το δίνει. Ελάτε αμαρτωλοί, ελάτε κόσμε, καιρόδευτο, όσο μας χτυπάει το ρολόι, καιρόδευτο. Θα έρθει η ώρα, θα κατεβάσει τη σημαία τη λευκή της αγάπης και του ελέους και του οικτιρμού Του, και τότε θα κλείσουν οι πόρτες. Θα έρθει μια μέρα, θα δεις την πόρτα κλειστή, θα χτυπάς, εδώ θα πας, θα υπάρχει τίποτα, θα υπάρχει και τα άστρα θα σβηστούν και ο ήλιος θα σβήσει και τα ποτάμια θα ξηρανθούν, και εκεί θα ανοίξει. Και τότε, όχι τότε, όχι τότε, θα είναι εποχή της κρίσης και δικαιοσύνης. Χριστιανοί μου, όσο ζούμε στον μάταιο αυτόν τον κόσμο, ας μετανοήσουμε.

Ας κραύσουμε, ας ζητήσουμε το έλεος του Θεού και το υπόλοιπον της ζωής μας εν ειρήνη και μετανοία, διά πρεσβειών της Αγίας Θεοτόκου και της Αγίας Ευφημίας. Ας αξιώσει ο Θεός ημών.

Ήδιστα μάλλον καυχήσομαι εν ταις ασθενείαις μου, ίνα επισκηνώσει η δύναμη του Χριστού. Κάποια, αγαπητοί μου, κάποια υπερηφάνεια είναι ριζωμένη στις καρδιές όλων των ανθρώπων, και αυτή η υπερηφάνεια που υπάρχει στον κάθε άνθρωπο, είτε μικρό είτε μεγάλο, άλλο, αυτή η περηφάνεια είναι εκείνη που τον σπρώχνει τον άνθρωπο να ανοίγει το στόμα του.

Τα διάφορα προσόντα και δια τα διάφορα πράγματα. Δεν υπάρχει άνθρωπος επάνω στη φλούδα αυτή της γης που να μην είναι ένας υπερήφανος και ένας καυχηματίας.

για τούτα εκλεκτά, για τη σύζυγό του τη στοργικιά, ο άλλος καυχιέται για την τέχνη και την ικανότητά του. Και σήμερα στην εποχή που ζούμε καυχιώνται οι άνθρωποι για την επιστήμη.

Και αυτή η υπερηφάνεια τυφλώνει τον άνθρωπο, τον άνθρωπο του 20ού αιώνος, γιατί ποτέ άλλοτε οι άνθρωποι δεν υπερηφανεύθησαν όπως στην εποχή μας. Αυτή, λέγω, η υπερηφάνεια τυφλώνει τον άνθρωπο του 20ού αιώνος, ώστε να μην βλέπει μια σκληρά πραγματικότητα. Ώστε να μην βλέπει ότι ο άνθρωπος, να μην βλέπει εκείνο που έβλεπαν όλα τα υπέροχα πνεύματα της αρχαιότητας, όλοι οι μεγάλοι χριστιανοί, όλες οι μεγάλες φυσιογνωμίες του πνεύματος, που διέβλεπαν ότι μέσα στους ανθρώπους υπάρχει μία τραγικότητα απερίγραπτη, ότι ο άνθρωπος, παρ' όλα αυτά τα οποία καυχάται και υπερηφανεύεται, είτε φυσικά είτε επίκτητα, διότι ο άνθρωπος, αναλυόμενος στην εσχάτη λεπτομέρειά του

ότι ο άνθρωπος είναι μία αδυναμία, ότι ο άνθρωπος είναι μία ασθένεια. Και ακριβώς αυτή την αδυναμία του ανθρώπου διεκτραγωδεί σήμερα ο Απόστολος Παύλος.

Απόστολος, ο Απόστολος Παύλος, ένα από τα πλέον υπέροχα πνεύματα του κόσμου, ο κορυφαίος των Αποστόλων, ο οποίος εφύτευσε κάτω από την Ακρόπολη το αθάνατο δέντρο του Χριστιανισμού, ο Απόστολος, λέγω, Παύλος, περιγράφει αφενός βέβαια το μεγαλείον της εν Χριστώ αποκαλύψεως, αλλά ρίχνει το βλέμμα του και πάνω στην ανθρώπινη φύση και λέγει ότι ο άνθρωπος είναι μια όλος ασθένεια.

Αλλά ποια άραγε να είναι αυτή η ασθένεια του ανθρώπου; Ποια άραγε να είναι αυτή η αδυναμία του ανθρώπου; Η αδυναμία του ανθρώπου είναι διπλή, έχει δύο σκέλη. Το ένα σκέλος, η αδυναμία η μία, είναι η σωματική αδυναμία και η άλλη αδυναμία του ανθρώπου είναι η πνευματική αδυναμία.

Θα έπρεπε να έχουμε χρόνο πολύ, αγαπητοί μου χριστιανοί, στην διάθεσή μας, ώστε να περιγράψουμε τα δύο αυτά σκέλη της ανθρωπίνης αδυναμίας. Αλλά θα επιτρέψετε εις τα ολίγα λεπτά της ώρας να δώσω μια αδράν εικόνα της αθλιότητος και αδυναμίας του ανθρωπίνου όντος.

Εν πρώτοις είπα ότι ο άνθρωπος είναι μία αδυναμία σωματική. Τι είναι ο άνθρωπος; Ένα μηδέν, εκ του μηδενός προήλθε. Τι είναι ο άνθρωπος; Ο άνθρωπος ξεκινάει, κάθε άνθρωπος, είτε βασιλιάς είναι, είτε αλήτης του δρόμου είναι, είτε εγγράμματος, είτε ονδήποτε, σε ονδήποτε σημείο, μία είναι η πύλη διά της οποίας έρχεται στην ζωή.

Ο άνθρωπος ξεκινάει από ένα μηδέν, ξεκινάει από κάτι που αηδιάζει τις να το αναφέρει. Ο άνθρωπος στην αρχή είναι ένα μικρούτσικο πραγματάκι, τόσο μικρό όσο είναι το κεφαλάκι μιας καρφίτσας.

Και από εκείνο το κεφαλάκι της μικράς καρφίτσας γίνεται ένα έμβρυον. Το οποίο κολυμβά μέσα εις ακαθαρσίες και τα υγρά της κοιλίας της μητρός του. Και μετά πέφτει από την κοιλιά της μητρός του ένα κομμάτι μύξας.

Που αν δεν υπήρχε η μάνα, ω η μάνα, αν δεν υπήρχε η μάνα να υποφέρει όλο αυτό το άθλιον υποκείμενο, να κάθεται μέρα νύχτα, να το καθαρίζει, να το πλένει. Υποφέρει όλες τις αδυναμίες και όλες τις αθλιότητες του ανθρωπίνου όντος, εν αντιθέσει προς τα άλλα όντα, προς τα άλλα νεογνά των άλλων όντων της ζωολογικής κλίμακος. Μέχρι αυτά ακόμα τα παπιά, τα παπάκια, τα παπάκια μόλις γεννηθούν σε μια δυο μέρες είναι ικανά να βρουν την τροφή τους, τα παπάκια είναι ικανά να πέσουν μέσα στο νερό να κολυμπάνε.

Ενώ ο άνθρωπος περνάνε μήνες και χρόνια έως ότου εκείνο το κρέας, παιδιαμάτων, μύξες και αηδία και αυτά, κατορθώσει με κόπους αθροίστους της μητρός, οι οποίοι κόποι δεν αμείβονται επί της γης, κατορθώσει εκείνο το κρέας, το όρος αθλιότητος, το όρος αθλιότητος, να γίνει άνθρωπος ανεξάρτητος πλέον, ικανός να βαδίσει και να ζήσει επάνω στον φλοιόν αυτής της γης.

Και είναι ο άνθρωπος, είναι ο άνθρωπος όλος αδυναμία, είναι ο άνθρωπος γυμνός, είναι ο άνθρωπος... Μα θα πείτε, έχει όλες τις αισθήσεις. Πολύ καλά. Ο άνθρωπος, θα πείτε, βλέπει. Αλλά βλέπει, αλλά πολύ περισσότερο από τον άνθρωπο βλέπει το γεράκι και ο αετός.

Ακούει ο άνθρωπος, αλλά πολύ περισσότερο από τον άνθρωπο ακούει ένα σκυλί που έχει το αυτί του κοντά στο έδαφος της γης.

Τρέχει ο άνθρωπος, αλλά περισσότερο από τον άνθρωπο τρέχει ο λαγός και ο ίππος. Μα θα μου πείτε!

Αυτά λες, αυτά, αυτά είναι ο άνθρωπος ο πρωτόγονος. Σήμερα δεν έχεις υπόψη τον άνθρωπο τον πρωτόγονο, ο οποίος είχε μόνον τας φυσικάς αισθήσεις και τίποτα περισσότερο. Δεν έχεις τον άνθρωπο, τον άνθρωπο τον άοπλον και αδύνατον άνθρωπο, ο οποίος πέρα από τα βέλη και τα πέτρινα εργαλεία του. Δεν έχεις τον άνθρωπο εκείνον, ο οποίος εφορούσε προβιές προβάτων και προσπαθούσε να φάει κρέατα ωμά. Δεν έχεις τον άνθρωπο τον πρωτόγονο, έχεις τον άνθρωπο του 20ου αιώνος. Ο άνθρωπος του 20ου αιώνος, ο άνθρωπος του 20ου αιώνος, τον επηρεάζουν όλοι οι επιστήμονες και όλη η ανθρωπότης.

Και όμως, ο άνθρωπος ο επιστήμων αυτός, θα μου πείτε, είναι σπουδαίος. Πώς σπουδαίος; Βέβαια. Έφτιαξε τηλεσκόπια και βλέπει τα άστρα του ουρανού που είναι μέσα εις τα απύθμενα βάθη του σύμπαντος, έφτιαξε ραντάρ και ακούει μακριά τον ήχο της θαλάσσης,

Έφτιαξε ασυρμάτους και η φωνή του ακούεται από το ένα άκρο στο άλλο, έφτιαξε τηλεβίζιον και τηλεοράσεις και φέρνει κοντά του τις φάτσες των ανθρώπων εις οποιοδήποτε σημείο και να είναι. Έφτιαξε υποβρύχια και βυθίζεται μέσα εις τα βάθη της γης, βαθύτερα από ό,τι η φάλαινα και ο Λεβιάθαν της θαλάσσης. Έφτιαξε αυτά τα πράγματα, έφτιαξε πυραύλους και διαστημόπλοια. Και με όλα αυτά, δι' όλα αυτά πρέπει να καυχηθεί; Όχι, αδελφοί μου. Εάν καλά καλά τα εξετάσουμε, εν εσχάτη αναλύσει θα δεις όλα αυτά τα επιτεύγματα, τα θαυμαστά τα οποία κι εμείς αναγνωρίζουμε, όλα αυτά τα θαυμαστά επιτεύγματα του σημερινού.

Κόσμου, εν εσχάτη αναλύσει, είναι δώρον, όχι των επιστημόνων, δεν είναι δώρον των χημικών, των τεχνικών. Να προσκυνήσουμε και προσπέσουμε Χριστώ, οι αχάριστοι άνθρωποι. Όλα αυτά είναι δώρα και είναι δώρα, μεγάλα δώρα του Δημιουργού. Γιατί του Δημιουργού; Διότι ο Θεός, ο οποίος έπλασε τον άνθρωπον άοπλον και γυμνόν, εις τρόπον ώστε να φεύγει ενώπιον ενός λέοντος και μιας τίγρεως, ο Θεός, ο οποίος έπλασε τον άνθρωπον σε αυτήν τη γυμνότητα και αδυναμία σωματική, επροίκισε όμως τον άνθρωπον με εξαίρετον δώρον. Και το εξαίρετον δώρον με το οποίον επροίκισε τον άνθρωπον και τον έκανε θριαμβευτή της φύσεως και κυρίαρχον μέσα εις όλο τον φυσικό κόσμο, το εξαίρετον αυτό δώρον, αγαπητοί μου, είναι ο νους. Έχουμε σκεφτεί καλά; Έχουμε σκεφτεί τι δώρον είναι ο νους και η διανόηση του ανθρώπου που μιλούν για διάφορα;

Υπάρχουν διάφορες μηχανές, αλλά η πιο λεπτή μηχανή την οποία δεν θα κατορθώσει να εξιχνιάσει η ανθρωπίνη διανοητική διάνοια είναι ο εγκέφαλος του ανθρώπου. Ένας κόσμος ολόκληρος, ένας μηχανισμός λεπτεπίλεπτος, ο οποίος κινείται για να φτιάξει τα επιστήματά αυτά.

Πέστε μου, ποιο είναι το εξυπνότερο ζώο από τα ζώα που υπάρχουν εκτός του ανθρώπου; Είναι η μαϊμού, η μαϊμού. Λοιπόν, ας πάρουμε μια μαϊμού και ας την γράψουμε μέσα στο σχολείο. Δέκα χρόνια να καθίσει στο σχολείο, να έχει τους σπουδαιοτέρους καθηγητάς, ούτε μηχανικός γίνεται, ούτε ιατρός γίνεται, ούτε δικηγόρος γίνεται, ούτε παιδαγωγός γίνεται, ούτε ποιητής γίνεται, ούτε φιλόσοφος γίνεται.

Δέκα χρόνια να καθίσει στο σκαμνί η μαϊμού, των εξυπνότερων ζώων των δασών, όχι τριγωνομετρία, όχι άλλα γράμματα μάθει, ούτε το αλφάβητο δεν μπορεί να χαράξει πάνω στο μαυροπίνακα. Γιατί; Διότι τα έχει όλα, και μάτι έχει και καρδιά έχει και γλώσσα έχει και μυαλό έχει, το οποίο εν πολλοίς ζυγίζει όπως περίπου ζυγίζει το μυαλό του ανθρώπου.

Αν πάρει το μυαλό του πιθήκου, του γορίλα και το ζυγίσει, δεν θα βρει μεγάλη διαφορά. Και όμως το μυαλό του ανθρώπου τι έχει μέσα; Ω Θεέ, ω Θεέ, ω αχάριστε άνθρωπε, θαυμάζεις τους επιστήμονες που φτιάξανε τηλεοράσεις και φτιάξανε ασυρμάτους.

Ίδε μάλιστα Εκείνον ο οποίος εφύτευσε μέσα στην κάψαν του ανθρωπίνου κρανίου έναν τοιούτον, λέτε, επίλεπτον οργανισμόν, έναν τοιούτον μηχανισμόν, ο οποίος υπερβαίνει και γίνεται ο άνθρωπος επί της γης ένας μικρός θεός.

Ναι λοιπόν, το φεύγωξα δι' όλα αυτά τα επιτεύγματα, τα οποία επέτυχε και θα επιτύχει ακόμα ο άνθρωπος, τη δυνάμει και συνδρομή της ανθρωπίνης διανοίας, η οποία, επαναλαμβάνω, είναι η προίκα, η μεγάλη προίκα, με την οποίαν επροίκισε το ανθρώπινο πλάσμα ο Μέγας Δημιουργός.

Αλλά συνεχίζω λέγων ότι, παρ' όλα αυτά τα επιτεύγματα, παρ' όλα αυτά τα θαυμάσια τα οποία πέτυχε ο άνθρωπος, πάλι ο άνθρωπος παραμένει μια αδυναμία. Και μάλιστα αδυναμία. Κι αν ο άνθρωπος που πατούσε πάνω στη γη έλεγε μια φορά το «Κύριε ελέησον», να το θυμάστε, όταν φτάσει πολύ ψηλά και φτιάσεται εδώ μες στις ελλήνες, έλαμε εδώ κάτω στη γη.

Το έλεγε μια φορά το «Κύριε ελέησον», θα το λέγει εκατό φορές. Γιατί; Ένα μυστήριο πράγμα. Ο άνθρωπος περπατούσε με το γαϊδουράκι του, στα χωριά του, ως σπανιότατο πράγμα να σκοτωθεί άνθρωπος περπατώντας με τα πόδια του ή καβαλικεύοντας τα γαϊδουράκια.

Τώρα ο Θεός να φυλάξει. Η Αθήνα, σαν το Σικάγο να γίνει, σαν τη Νέα Υόρκη, που είναι και γέμισε η Αθήνα από πενήντα χιλιάδες αυτοκίνητα. Πρέπει να κάνεις το σταυρό σου, να λες το «Σώσε με, Κύριε», γιατί δεν ξέρεις εάν το βράδυ σε φέρουν νεκρό στο δρόμο.

Από πού; Δεν ήταν προτιμότερο να περπατούμε με τα πόδια μας και με τα γαϊδουράκια μας και με όλα αυτά; Δεν λέω. Εγώ, αλλά να έχουμε αυτό τον κίνδυνο, διότι δεν υπάρχει, όπως καταντούμε, δεν θα υπάρχει σπίτι που να μην έχει μέσα ένα θύμα, να μην έχει ένα δυστύχημα αυτοκινητιστικό.

Λοιπόν, τι καυχάσαι για τα αυτοκίνητά σου; Ιδού τα αυτοκίνητά σου, έγιναν άνθρωποι λαιμητόμοι, πρόφουσε λαιμητόμοι, οι οποίοι κατακερματίζουν την ανθρώπινη ζωή. Ο άνθρωπος άλλοτε τη νύχτα, στα χωριά, τη νύχτα δεν είχε ηλεκτρικά φώτα, ένα δαδί άναβε πάνω στα βουνά και στα λαγκάδια, ένα δαδί και ένα λυχναράκι με το λάδι το ευλογημένο και φεγγοβολούσε το καλυβάκι.

Τώρα, τώρα ηλεκτρικά, πολύ καλά ηλεκτρικά, αλλά με το δαδί δεν καιγότανε καλύβες, με το λαδάκι δεν πέθανε άνθρωπος. Τώρα έχεις ωραίους πολυελαίους μέσα στα μεγάλα σπίτια, αλλά το καλώδιο είναι κύριος θάνατος.

Τα άγγιξες εσύ, γυναίκα, τα παιδιά σου, έπαιρνες αυτά, θάνατος, κάρβουνο έγινες. Λοιπόν, τι σε ωφέλισε τώρα από απόψεως ασφαλείας και αυτός εν σχέση με τα αυτά, εκείνη είναι απόψαν. Ο άνθρωπος πρώτα έτρωγε στα χωριά, όσοι είστε από χωριά, τα ευλογημένα χωριά, που τα ρημάξαμε. Γι' αυτό θα καταστραφεί.

Αλίμονο στις χώρες που αδειάζει η ύπαιθρος και γεμίζει αυτό το λεκανοπέδιο. Είναι φρικτό πράγμα αυτό. Από τα Τουρκοβούνια μέχρι κάτω αυτό το πέραμα, μια θάλασσα ανθρωπίνη που ο Θεός να φυλάξει. Ενώ η Βουλγαρία, ενώ η Σερβία, ενώ η Ρουμανία έχουν πρωτεύουσες πολύ μικρότερες, εμείς ξαπλώσαμε και μας έφταναν, λες και έγινε αυτή η Αθήνα ο μαγνήτης του διαβόλου που τραβάει όλη την ύπαιθρο.

Λοιπόν, καυχιέσαι για τον πολιτισμό σου, αυτόν τον σημερινό, και γι' αυτό λες ότι είσαι ευτυχής, διότι κάθεσαι σε μια πόλη μεγάλη και ευτυχή. Εντούτοις όμως, αγαπητέ μου, ναι, λέμε ότι πιάνεις το...

Δεν είχανε αυτά όλα τα οποία έχουν τα κομφόρ, είχανε ένα τσουκαλάκι από χώμα και έβραζαν τα λίγα χορταράκια και τα όσπριά τους και ήταν ευλογημένοι. Τώρα, ένα κουμπί, μαγειρεύεις το φαγητό σου και έχεις αντί τσουκάλι τι έχεις; Έχεις αλουμίνια, έχεις σκεύη ηλεκτρικά.

Ε, λοιπόν, ρώτησε να μάθεις ότι αυτά τα σκεύη τα ηλεκτρικά που μαγειρεύεις με τόση ευκολία και δεν μαυρίζεις τα χεράκια σου. Εσύ η δεσποινίς, με όλη ευκολία, μάθε να δεις ότι μέσα από εκείνα τα μαγειρικά σκεύη που δεν είναι φυσικά, δεν είναι τσουκάλια, δεν είναι τέτοια κλπ., βγαίνουν αέρια, δηλητήρια και προέρχεται και ο καρκίνος.

Να λοιπόν, να λοιπόν, ο καρκίνος εξήδηκε μέσα. Ο πρωτόγονος άνθρωπος που ζούσε μέσα στις σπηλιές και έτρωγε και ζούσε μέσα στις σπηλιές και δεν ζούσε απάνω στις πολυκατοικίες με τα κομφόρ αυτά, καρκίνο δεν είχε.

Καρκίνος έγινε μάστιγα που θα σαρώσει, θα σαρώσει, θα σαρώσει ο καρκίνος την ανθρωπότητα, διότι προέρχεται, είναι αποτέλεσμα όλων των άθλιων συνθηκών τα οποία δημιούργησε ο πολιτισμός αυτός για τον οποίο καυχάται ο άνθρωπος.

Τι να σε κάνεις, τι να τα κάνεις λοιπόν, τι να κάνεις τα ηλεκτρικά σου ψυγεία, τι να κάνεις τα αυτοκίνητά σου, τι να κάνεις τα πούλμαν σου, τι να κάνεις τα καλώδιά σου, τους ηλεκτρισμούς σου; Ε, Χριστιανέ μου, θα έρθει η ώρα που θα σφυρίξει ο διάολος μια σφυριγματιά πάνω στην Αθήνα. Όσοι είστε μικροί, όσοι με τα άσπρα μαλλιά, θυμούμαστε τις σειρήνες, θα ξαναχτυπήσουν οι σειρήνες και θα ρίξει πια ο ουρανός, δεν θα ρίξει πλέον κουφέτα, κομφετί ήταν αυτά πρώτα, θα πέσουν οι βόμβες, οι μεγάλες Αποκαλύψεως, και σε μια νυχτιά θα αδειάσει όλη η Αθήνα.

Όποιος σώθηκε θα περάσει την Κόρυβο και θα πάει στα νησάκια και θα πάει στα ψηλά βουνά και μέσα στις σπηλιές, όπως λέει η Αποκάλυψη, θα σωθεί το ανθρώπινο γένος. Τι μου καυχάσαι λοιπόν για τον ψεύτικο πολιτισμό που εδημιούργησες, που είναι γεμάτοι; Τι μου καυχάσαι για όλα αυτά τα ζητήματα; Πρώτα ο άνθρωπος λέει τώρα, πρώτα δεν είχαν φάρμακα, τώρα φτιάξανε φάρμακα.

Φάρμακα, φάρμακα, τα φάρμακα, ή αν δεν είναι, ή αν τα φάρμακα δεν είναι νεράκι για να εκμεταλλεύονται ? Τα φάρμακα, και ακόμα υπό την καλυτέρα τους άποψη, υπό την πλέον δραστικοτέρα τους αποτελεσματικότητα, τα φάρμακα τι είναι;

Είχα έναν φίλο μου που ήτανε γερός. Γερός ήτανε. Καουτσούκ ήτανε. Πήγε σε μια κλινική, του δώσαμε φάρμακα, τάχατες για να τον θεραπεύσουν, και τα φάρμακα χτυπήσανε στην καρδιά και την καρδιά κόψανε. Σε ωφελεί από τη μια μεριά το φάρμακο, σε χτυπάει απ' αλλού. Ποιος λοιπόν, ποιος είναι αυτός, ποιος είναι αυτός ο άνθρωπος; Και έπειτα, έπειτα τι καυχάζεσαι;

Δεν σου εξασφαλίζει η επιστήμη, δεν σου εξασφαλίζει την ευτυχία, η επιστήμη δεν σου εξασφαλίζει την ησυχία του πνευματός, η επιστήμη δεν σου εξασφαλίζει από το θάνατο. Τι είσαι, τι είσαι, τι είσαι; Ξέρεις τι είσαι, άνθρωπε που καυχιέσαι; Μια σταγόνα, μια σταγόνα αίμα να πέσει μες στον εγκέφαλο, συμφόρηση. Μια σταγόνα αίμα να γίνει θρόμβος, να γίνει κομπαράκι, να πήξει, μια σταγόνα να πήξει, πήγε στην καρδιά, συγκοπή καρδιάς.

Τι είσαι, άνθρωπος; Αδυναμία λοιπόν είσαι, άνθρωπος, παρόλη την επιστήμη σου και μπορεί να την προοδώσουν, αλλά ακόμα, άνθρωπε, είσαι και αδυναμία ηθική και πνευματική. Αλλά περί αυτού, αδερφοί μου, σταματώ γιατί πέρασε η ώρα. Ένα μόνο θέλω να σας δώσω, μια εικόνα της ασθενότητος του ανθρώπου εξ απόψεως ηθικής και πνευματικής εξετάσεως.

Είναι αδύνατος άνθρωπος σωματικός. Πολύ περισσότερο άνθρωπος είναι αδύνατος πνευματικός και ηθικός. Πώς; Ένα μόνο παράδειγμα. Ποιο παράδειγμα; Τον βλέπεις; Ο Γιάνταμπορδο ήταν. Σπούδασε, πήρε δίπλωμα, πήγε στο εξωτερικό, πήρε διπλώματα κι άλλα, έμαθε μία γλώσσα, δύο γλώσσες, τρεις γλώσσες, ξαναγύρισε εδώ στην Αθήνα μέσα, παντρεύτηκε, πήρε μια πλουσιωτάτη γυναίκα, ωραιοτάτη γυναίκα. Αυτός ο Γολιάτης συγγένεψε με τα μεγαλύτερα σπίτια εδώ πέρα, πλησίασε πάνω τα υπορικά, τα υπορικά του σπορικού, το υπορικού σταλάρος, έγινε μέγας και σπουδαίος.

Σπουδαίος, σπουδαίος. Τώρα, τίτρα, τίτρα, δεν τον βλέπεις; Τι έμαθες; Δεν ακούς; Μια μέρα αφήνει το σπίτι με όλα τα κομφόρ, αφήνει μια λαμπρά γυναίκα, αφήνει οικογένεια, αφήνει συγγενείς και πού να τον βρεις, πού να τον βρεις;

Σαν δαιμονισμένος που περιγράφει ο Ρώσος, ο Ρώσος Ντοστογιέφσκι, σαν τον δαιμονισμένο του Ιερού Ευαγγελίου, πού να τον βρεις; Τον βρεις στο σπίτι του; Δεν πατάει στο σπίτι του. Πού, πού; Αυτός ο ευφυής, αυτός με τα διπλώματα, αυτός ο υπουργός, αυτός που ανήλθε στα υψηλά τα αξιώματα, είναι να τον κλαις, να τον κλαις, διότι είναι ράκος, είναι ράκος ηθικόν.

Εγκατέλειψε τη μία γυναίκα του, τη δεύτερη γυναίκα του, την τρίτη γυναίκα του, ζει κατά τρόπον αθλιώτατον, αθλιώτατον. Και έπειτα σου λένε ποια αξία έχει ο άνθρωπος, ποια, πώς μία άνθρωπο και δεν είναι ένα σχέδιο, ένα, ρίξτε μια ματιά να δείτε και αυτά όντα άθλια. Τι να την κάνει, τι να κάνει στα διπλώματά του, τι να κάνει στην επιστήμη του, τι να κάνει στην ευφυΐα του όταν τον σέρνει, τον σέρνει, ναι, τον σέρνει, όπως ο αρκουδιάρης βάζει μια κρικέλα στην αρκούδα και τη σέρνει την αρκούδα και παίζει τον τέτοιο και χορεύει.

Έτσι αυτόν τον τάχα επιστήμονα, τον υπουργό, τον πλουσβουργό, τον μεγάλο, τον υψηλό, τον αρχηγό κόμματος και λοιπά, για τον οποίο φωνάζω, δεν πάει το μυαλό σας σε κανένα πρόσωπο, διότι μιλώ υπεράνω κόμματος και υπεράνω φατριών, αλλά περιγράφω μια τραγική εικόνα, την οποία προσεάζει όλους τους ναυτοκράτους.

Διότι στην Αμερική κανένας διαζευγμένος, στην Αμερική κανένας διαζευγμένος υπουργός. Σε μαυρίζει αγρίως, γιατί αν δεν αγαπάει το σπίτι του δεν μπορεί να διοικεί το μεγάλο σπίτι που λέγεται Ελλάς.

Και δυστυχώς μέσα εδώ στη Βουλή των Ελλήνων, 70 απώλωτα κόμματα, και αριστεροί και δεξιοί, 70 κάνουν αγόρα σαν τα αυτιλιά τα εισάσμενα, σαν τα αυτιλιά τα εισάσμενα. Και αρνούνται μερικοί παππάδες και αρνείται ο λαός να κάνουν αυτό με το δυνατήριο, να πετάνε σε σκουπίρια οι γυναίκες τα παιδιά στην Αμερική που είναι στο Χόλιγουντ, γιατί μεγάλη διεθέρα δεν επιτρέπονται για πράγματα. Γιατί άμα ο Λοκοδοτήτης και το σπίτι του δεν μπορεί να λυκεί στο μεγάλο σπίτι που λέγεται Ελλάς. Και δυστυχώς, μέσα εδώ στη βουλή των Ελλήνων, 70 απόλυτα κόμματα, και αριστερού και δεξίου, 70 κάνουν αγόρα σαν τα ασκηλιά τα εισάσμενα. Σαν τα ασκηλιά τα εισάσμενα. Και αμήνουν τα Αμερική παπάδες και αμήνει το λαός να κάνουν αυτό με το διβασίλειο. Να πετάνε στα σκουπίρια, οι γυναίκες τα παιδιά, στην Αμερική που λέγεται το Χόνιβουντ. Γιατί μεγάλη δ Από τα πρώτα κόμματα και αριστεροί και δεξιοί θα δομήσουν να κάνουν αγόρα σαν τα ασκηλιά τα εισάσμενα, σαν τα ασκηλιά τα εισάσμενα. Και αν μείνουν τα Αμερική παππάδες και αν μείνει το λαός να κάνουν αυτό με το διευθυντικό, να πετάνε στα σκουπίρια διευθυντικά και στα παιδιά. Στην Αμερική που έχεις το Χόνιμπουντ και τη Μεγάλη Διαφέρα δεν επιτρέπονται για πράγματα.

Είσαι διαζευγμένος, δεν θα δεις τίποτα της Βουλής, γιατί άνθρωπος που διέλυσε το σπίτι του, το σπίτι του θα διαλύσει και το μεγάλο αυτό σπίτι. Αλλά οι Έλληνες, μωροί και ανόητοι που έχετε έναν πολιτισμό ολόκληρο, που έχετε κριτήρια μεγάλα, καταδέχεστε να εμπιστεύεστε τα σκήπτρα σας σε ανθρώπους μέσα οι οποίοι ζητούν το τέταρτο και το πέμπτο διαζύγιο ακόμα και να δημιουργήσουν μια χαώδη κατάσταση και να φτάσουμε σε ένα τέρμα τοιούτον ώστε να αλλάζει η γυναίκα τον άντρα της όπως αλλάζει η ρόμπα της και να αλλάζει ο άντρας τη γυναίκα όπως αλλάζει, όπως αλλάζει το πουκάμισό του.

Αυτός ο τόπος που ζούμε, αυτή η ζωή που κατοικούμε, αυτά τα αίματα που χύσαμε, είμαστε οι παλαιότεροι που ανεβήκαμε πάνω στα ψηλά βουνά και θα βγούμε και οι νέοι, παιδιά, πάνω στα ψηλά βουνά, σαν κλεφτουριά, μικροί και μεγάλοι, οι παλαιότεροι και οι νέοι. Θα παλέψουμε, θα αγωνιστούμε, και να μην είναι και ένα Χόλιγουντ, να μην είναι κέντρο διαφθοράς, αλλά μέσα από την Ελλάδα να βγουν νέες δυνάμεις, νέα νεότης, η οποία να κρατήσει ψηλά το λάβαρο και εδάξει και ράζει η οποία εδίδαξε πώς πρέπει να ζούμε εμείς, η νέα γενιά, και όλοι μας θα διδάξουμε πώς πρέπει να πεθάνουμε. Αυτά, αγαπητοί μου, δι' ολίγων, με κάποια παρέκβαση, είναι τα διδάγματα τα οποία περιέχει η σημερινή περικοπή.

Ευχαριστώ.