Finding Faith and Hope in Life’s Suffering

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Today, my dear Christians, I will try to say a few spiritual words prompted by the Apostle reading. And I ask you to listen carefully to the preaching of the Holy Gospel.

My dear friends, all the people who live on this earth, black, white, red, people of every color, wherever they live, all seek one thing. They long for it with all their hearts. They labor, struggle, and sweat, directing all they do toward one ideal: happiness.

Everyone desires happiness. But what does happiness mean? A life without pain, a life without tears, a happy life. Yet though this is the deep, unceasing longing of every human heart, happiness is like a bird everyone hunts but no one can catch.

Where is this happiness? Let us take an imaginary journey across our planet, east and west, north and south. Let us climb the snowy peaks, descend into the plains, cross the burning hot regions, visit the islands and the desert. Wherever people live, on land, at sea, or even now as they fly through the skies in spacecraft, let us go and meet them.

Let us ask the person with a fervent heart, the person who seeks to realize his ideal of happiness, whether he is happy. I enter a hut and see a person there, and the person in the hut tells me, “I am hungry.” I leave the hut and climb up to a palace, to the great houses with every comfort. There, on a bed, I see a sick man spitting his blood into a golden basin.

He says, “I am ill. I would sell my palace, give me back my health. I would rather live in a humble tent than suffer from this illness.” I leave the huts, I leave the palaces, and I ask around. I meet someone on the road, and he tells me, “I am troubled. I have not made a home; I have no family. I am completely alone. I long for a companion. I am unhappy.”

Farther along I meet a married man and ask him, “Are you happy?” He replies, “Cursed be the day I married. My home is Hell.” I meet another married man who has no children. He sighs and goes from place to place.

He visits chapels and monasteries, pleading with all the Saints, because he has no child and considers himself unhappy. Then I meet a man who does have children. He tells me he is distressed; he weeps and sighs because every day his children make his life bitter.

Where shall I go next? Into the factories, where the workers sigh? Onto the ships, where the sailors suffer? Into the hospitals, where the sick groan? Tell me where to go, wherever I go, I find the same thing.

Whether a person holds a stack of diplomas or is poor and cannot even sign his name, whether a woman or a man, a small child or a white-haired old man, whether wearing a royal crown or living on the pavement, wherever I go, I meet indescribable misery, pain, and sorrow.

He was seeking happiness but could not find it. He said to one of his aides, “Go throughout my whole kingdom, and if you find someone who is happy, for I am not happy, though I swim in riches... Go on,” he said to the aide, “travel throughout my whole kingdom, through its villages and towns, and if you find someone happy, for I am not happy...”

Bring him to the palace, to the palace.

“bring him here to me.”

The attendant traveled through villages and cities and met many people, but he did not hear a single one say he was happy. He found no one entirely content. Everywhere he heard only complaints. At last, in a little hut, he found a man who said he was happy and said, “Glory to You, O God.” The attendant asked him for his shirt. “Give me your shirt.” But the man replied, “I have no shirt.”

So in the whole kingdom, only one happy man was found, and he had no shirt. What strange things life holds!

A person dressed in fine clothes and suits may be happy; a poor person may be happy, and so may a rich one. What strange things! Don’t such things happen? There are cases where, to return to my point, happiness is the lot of people everywhere. Happiness is shared by all humanity; it is found across every part of the earth. Sorrows are relentless.

My dear friends, do not think that suffering is only a punishment for sinners. No, even the Saints are not spared it. You may become a Saint, even a wonderworker, and still suffering may pierce your soul like a thorn.

The proof? The Saints themselves. Read how today’s Apostle reading begins: it speaks of those scattered by persecution. Who were they? Sinners? No. Even the Apostles endured suffering. In Jerusalem, the enemies of Christ, who had nailed their Teacher to the Cross, continued their war against His true disciples and Apostles. They arrested some and put them in prison, crucified others, tormented others, set fire to their homes, and seized their belongings. Christians were forced to leave Jerusalem. They went far away, and even the Apostles left.

They lived under persecution. Today’s Apostle reading also tells us that, in those days, someone came forward and prophesied a great famine throughout the world. People would need to prepare so they would not suffer during that famine.

So, suffering: the Apostle speaks of suffering at the beginning of the reading and speaks of it again, so suffering is everywhere. But, brothers and sisters, I will tell you something strange, something stranger still, which emerges from the Gospel, from history, and from your own lives, from the life of every person who chooses to examine it. Here is the mystery: suffering contains some good within it; within it lies some blessing from God.

Yes, my brothers and sisters, suffering, pain, and tears can bring a person some good. This is the mystery, my dear friends: despite the pain, the tears, and the sighs we feel, God conceals some good, some blessing, within our suffering.

We could give countless examples. Poverty is a bad thing, a very bad thing. Who says poverty is good? Who could say that when evening comes and a working man who is unemployed goes home with no bread to give his children, while they cry out, “I am hungry”?

And yet there are times when it is better to be poor than rich. Some of the grand houses we admire, houses with every comfort, where nothing is lacking, where people have fine clothes, go to the cinema and the theater, and travel wherever they please, those houses can be like Hell.

Meanwhile, in small, poor homes, there can be a joy that comes from God. Yes, my brothers and sisters, there are times when a great deal of money comes into a home and tears that household apart.

I heard of a man who lived in great poverty. He went from church to church, begging God to let him win the lottery. He did win, the first prize. But as soon as he won, he lost his mind, and now he is in a psychiatric hospital.

What good did that money do him? What good did all that abundant money do him? And in America, the wealthiest country, books, newspapers, and statistics say that those who take their own lives more than anyone else, those who shoot themselves, blowing their brains out, who jump from the windows of palaces and skyscrapers, who themselves put an end to their lives, do you think they are the poor people working in factories? Ninety percent of those who take their own lives, they say, are the rich: those who live in skyscrapers, those who form trusts, the powerful people who have millions and billions of dollars.

So poverty, though we may not see it, can hold a blessing from God. Poverty is a hardship, but it can be blessed. Just look in the churches today and see.

As a preacher, I travel from church to church, and I testify before God: it is the poor people I find there. Those who live in grand houses and own yachts are rarely there. At this hour they have gone off to the seaside. It is the poor, the working people, whom you find in church.

So it is better to be poor with Christ than to be a millionaire with the devil. Poverty is a hardship, and we speak out against it. Even so, there are times when poverty is blessed.

Poverty is a hardship, but deep within it there may be some happiness. Illness is a hardship too. Who would say that illness is a good thing? And yet there are times when illness leads to something good.

Can illness lead to good? How can that be? Look at that man over there. He never sets foot in church. For ten, twenty, perhaps thirty years, he has not even heard a priest speak.

He never goes to church. He blasphemes God and the Saints.

Then illness comes, the great preacher, the greatest preacher in the world. A man may have his ears stopped with wax and refuse to listen, though every bell rings and every preacher calls out. He never sets foot in the Church. But when illness comes, you see him lower his wings and humble himself. And when he is sick and they take him to the hospital, the trolley carries him...

The trolley carries him along and will take him to the operating room. Then his unbelief falls away. He kneels before God and says, “My God, my Most Holy Theotokos, forgive me.” That is how illness can lead to good. He enters as an unbeliever. I know many examples: unbelievers enter hospitals and leave as believers; they enter as atheists and leave as Christians. They go in like black crows and come out like doves.

So blessed be the illness that brings us close to God. Blessed be every hardship in our lives that draws us nearer to Him. For when we are healthy and all is well, we can drift far from God.

Poverty is a hardship, but it can bring us to God. Illness is a hardship, but it can bring us to God. And there are other painful things that happen in life, some even harder to bear than illness or poverty.

Slander and false accusation are terrible things. Read about Joseph and see what happened when the wealthy lady of the house falsely accused him. He was seized and thrown into a dungeon. Look at the innocent man there in the dungeon. But what happened there? Such are the mysteries of God.

In prison, Joseph, the victim of a shameful false accusation by a most shameful lady, Joseph, I say, met one day a man connected with the royal palace. Later, when that man left prison and went to the palace, he saw the king weeping, for kings weep in this world too. The king was troubled because he had had a dream, and Joseph could interpret it.

The man told him, “Your Majesty, do not be troubled. There is a holy man down in the prison. He is the one who can interpret the dream that disturbed you in the night and set your mind at ease.”

And so Joseph went from the dungeon to the palace. If he had not gone to prison, Joseph would not have become who he was. The hand of God took him, the hand of God. As the Apostle says, God’s hand is stretched out over the beds, God’s hand is stretched out inside the huts, and God’s great hand is stretched out over the poor and every person in pain. God’s hand is also in the prisons. What can I say, people? God’s hand is everywhere. And so God’s hand took Joseph from the dungeon and placed him on a throne, making him king.

What mysteries life holds! Yes, poverty is hard, but it can lead us to God. Illness is hard, but it too can lead us to God. Slander and false accusation are evil, but good can come even through them. What mysteries life holds! Something we see as a misfortune can turn out for good.

The newspapers wrote recently about a Christian man in Cairo who rushed to the airport in a frenzy. At the last moment, he was trying to get a ticket to another city far away. He was a merchant and had business there. But they would not issue his travel papers; they were not ready and were not in order.

His passport had not been checked. He pleaded and ran around all day, here and there, but it was impossible. He was terribly upset. Within a few hours, within an hour, the man who had been so upset and ready to blaspheme God because obstacles kept him from taking the flight, that same man, so upset and at odds with everyone, what did he do? At that very hour, he went into the church, knelt down, and said, “Christ, I thank You.”

What he thought was a misfortune, a terrible obstacle, turned out to be for his good. An hour after takeoff, the plane developed a fault, crashed, and broke into pieces. One hundred and twenty people were killed.

The man who was in such a hurry was spared. Do not force things. Make your effort; do your work. So often, when we rush, when obstacles stand in our way...

What happens in our lives does not come from other people, it does not, but from God, who wants to keep you from some harm. Of course, unbelievers hear these things, my friend, and as they listen they become somewhat uncomfortable, because they have ended up in church by accident and can look at the ceiling, at the chandelier, and so on. But what I am telling you comes from history, from Holy Scripture, and from people's lives. Now, one more thing...

God counted me worthy to serve my country as a military priest, and I have something to tell you. Up on the front line, on a hill in the high mountains, the young men of Greece were keeping watch through the night, defending their country.

Their tent was nearby. Very early in the morning, before sunrise, the captain came up the hill and called for a soldier by name. ‘George, come out. I need you.’ George was upset. He had been sleeping soundly and thought, ‘Another chore for me. Why does he need me again?’

The captain hurried him away to another place where he was needed. Only minutes later, a bomb fell on the very spot where George had been sleeping, beneath the tent, and left a huge crater.

And afterward, this soldier regarded it as chance. Yet this event, which people consider chance, was God’s favor toward him, saving his life. Many misfortunes happen in this world, and a person should hold in his heart the conviction that, many times in our lives, tribulations lead to good and beneficial outcomes.

So when tribulation comes, remember what the Apostle teaches us today: tribulation is part of the human lot. We should not lose heart, but always have faith in God. For it is true, my brothers and sisters...

God brings sweetness out of bitterness, and a rose grows from manure. Even the painful events of our lives can bring good and welcome results. You who are suffering, do you not read?

To those of you burdened by worry and tribulation, I say: set fire to those newspapers you pore over, picking them clean like a hungry person picking every bone from a fish. That is how people read five or ten newspapers and magazines.

They contain nothing worthwhile; they are full of chaff, indecency, and things too shameful to name. People waste an hour or two on them, then strain their ears toward the radios to hear the foolishness of the world. People, tear all these up. Open it, take it in your hands; go out today, since it is Sunday, and take the Gospel in your hands.

Open Holy Scripture and read a story. Read it once, twice, three times. However sad or troubled you are, you will feel a refreshing coolness in your heart, like a breeze that cools you in the heat of July.

You will feel a balm in your heart. Nothing else can comfort you except the Word of God. What is this story? It is the story of Job. Read Job.

In a single day, all his possessions were destroyed. His house collapsed in an earthquake, and all his children were killed beneath its stones. He himself became sick with leprosy, covered with sores. He took a piece of broken pottery. He could not sleep at night; he lay awake on a heap of manure. Three friends came from afar to comfort him, but they only made his pain worse. And his wife, his wife who had been beside him for so many years, his wife who had been his companion, his wife, rather than comfort him...

When his wife saw him in such misery, she said, ‘Why go on living? Take your own life and be free of this.’ In that great tribulation, with no children, no possessions, and no friends, he sat alone on a heap of manure outside the town, holding a piece of broken pottery.

At the height of his tribulation, alone and abandoned, he said to his wife, ‘You speak like a foolish woman. We have received good things from God; shall we not receive hardship too?’ Then he knelt and spoke words to God that we hear whenever the Divine Liturgy is celebrated, whenever the priest serves the Holy Mystery.

Every time, my brothers and sisters, three thousand years have passed, yet the few words Job spoke on the dung heap, abandoned, alone, and miserable, have kept him present in the Church. You will hear those words here in the Divine Liturgy very soon. But who has ears to hear them? One person yawns; another looks at the clock.

Another wonders when it will end. Yet those words are precious beyond measure. We will hear them shortly in the Divine Liturgy. No scale can weigh the worth of the words of God. Job’s words comfort every suffering person; they are medicine for the heart. What did he say? ‘Blessed be the name of the Lord, from this time forth and forevermore.’ May the name of God be blessed and glorified.

Let us say those words of Job too: in joy and in sorrow, in sickness and in health, in the face of death, in poverty, and in any circumstance, wherever we may find ourselves.

And even when it flutters, even when the black bird, when Death flutters over our home and takes our loved ones, even when the mournful bells toll, even when the end of the world draws near and the earth shakes, whatever happens in this world, let us say: there is a God, there is the Father, there is the Holy Trinity.

There is a God who cares for us. So let us bless Him. May His name be blessed, thrice blessed, blessed forever, unto the ages of ages. Amen.

Σήμερα, αγαπητοί μου χριστιανοί, θα προσπαθήσω να σας πω λίγα λόγια πνευματικά εξ αφορμής του Αποστολικού Αναγνώσματος. Και θα σας παρακαλέσω πολύ να προσέξετε το κήρυγμα του Ιερού Ευαγγελίου.

Όλοι οι άνθρωποι, αγαπητοί μου, που κατοικούν επάνω εδώ στη γη, μαύροι, άσπροι, κόκκινοι, όλων των χρωμάτων, οπουδήποτε και αν κατοικούν, όλοι, λέγω, οι άνθρωποι ζητούν ένα πράγμα. Ποθούν με φλογεράν καρδία. Κοπιάζουν, αγωνίζονται, ιδρώνουν, έχοντας όλοι ως στόχο των ενεργειών των και των πράξεών τους ένα ιδανικό, την ευτυχία.

Όλοι επιθυμούν την ευτυχία. Δηλαδή τι θα πει η ευτυχία; Μια ζωή χωρίς πόνο, μια ζωή χωρίς δάκρυα, μια ζωή ευτυχισμένη. Αλλά ενώ αυτός είναι ο ζωηρός και ασίγητος και ακατάπαυστος και αιώνιος πόθος πάσης ανθρωπίνης καρδίας, ενώ, λέγω, ο πόθος του ανθρώπου είναι η ευτυχία, εντούτοις η ευτυχία είναι σαν ένα πουλί άπιαστο που το κυνηγούν όλοι οι κυνηγοί αλλά δεν μπορούν να το πιάσουν.

Πού είναι αυτή η ευτυχία; Ας κάνουμε ένα νοερό ταξίδιον επάνω στον πλανήτη μας, ας ταξιδέψουμε Ανατολή, Δύση, Βορρά, Νότο. Ας προχωρήσουμε πάνω στις χιονισμένες κορυφές, ας κατεβούμε κάτω στις πεδιάδες μας, ας προχωρήσουμε κάτω στις διακεκαυμένες ζώνες μας, ας πάμε στα νησιά, ας πάμε στην έρημο, ας πάμε όπου κατοικεί ο άνθρωπος, είτε στην ξηρά, είτε στη θάλασσα, είτε και τώρα ακόμα που πετάει με τα διαστημόπλοια επάνω στους αιθέρες, ας πάμε να συναντήσουμε τον άνθρωπο.

Τον άνθρωπο που έχει φλογεράν καρδία, τον άνθρωπο που ζητεί να πραγματοποιήσει το ιδανικό της ευτυχίας του, ας τον ρωτήσουμε λοιπόν τον άνθρωπο αυτόν να είδουμε αν είναι ευτυχής. Μπαίνω σε μια καλύβα και βλέπω εκεί τον άνθρωπο και μου λέγει αυτός ο άνθρωπος που είναι στην καλύβα: «Πεινώ». Βγαίνω από την καλύβα, ανεβαίνω επάνω στο παλάτι, επάνω στα σπίτια τα μεγάλα που έχουν όλα τα κομφόρ της ανέσεως. Και εκεί επάνω στο κρεβάτι βλέπω έναν άνθρωπο άρρωστο να φτύνει σε μια λεκάνη χρυσή το αίμα του.

Και λέει: «Είμαι άρρωστος, πουλώ το παλάτι μου, δώσ' μου την υγεία μου, προτιμώ να κατοικώ σε ένα τσαντίρι γύφτου πριν να πάσχω από αυτή την ασθένεια». Φεύγω από τις καλύβες, φεύγω από τα παλάτια, ρωτώ, συναντώ στο δρόμο έναν και μου λέει: «Στενοχωριέμαι, σπίτι δεν έφτιαξα, οικογένεια δεν έχω, ολομόναχος είμαι, σύντροφο ζητάω, δυστυχής είμαι».

Συναντάω παρακάτω κάποιον άλλο που είναι παντρεμένος και μου λέγει, τον ρωτώ: «Είσαι ευτυχής;» Και μου λέγει: «Κατηραμένη να είναι η μέρα που παντρεύτηκα, μέσα στο σπίτι μου έχω κόλαση». Συναντώ κάποιον άνθρωπο παντρεμένο που δεν έχει παιδιά και αναστενάζει και τρέχει δεξιά και αριστερά.

Πηγαίνει σε εξωκλήσια και μοναστήρια, παρακαλεί όλους τους Αγίους διότι δεν έχει παιδί και θεωρεί τον εαυτόν του δυστυχή. Συναντώ έναν άλλο που έχει παιδιά και μου λέει ότι στενοχωριέται, κλαίει, αναστενάζει, γιατί τα παιδιά του κάθε μέρα τον ποτίζουν με φαρμάκι.

Πού να πάω, πού να προχωρήσω; Να μπω μες στα εργοστάσια που αναστενάζουν οι εργάτες; Να προχωρήσω μέσα στα καράβια που υποφέρουν οι ναυτικοί; Να πάω μες στα νοσοκομεία που βογγούν οι άρρωστοι; Να προχωρήσω όπου θέλετε να πάω, οπουδήποτε κι αν πάω;

Αυτός ο άνθρωπος, αν κρατά στα χέρια του ένα μάτσο διπλώματα, είτε αν είναι πτωχός και δεν ξέρει την υπογραφή του, είτε είναι γυναίκα, είτε είναι άντρας, είτε είναι μικρό παιδί, ασπρομάλλης γέρος, είτε αν έχει επάνω στο κεφάλι του κορόνα βασιλική, είτε αν είναι μέσα στο δρόμο, στο πεζοδρόμιο, οπουδήποτε και αν πάω, συναντώ μια δυστυχία απερίγραπτη, συναντώ έναν πόνο, συναντώ μια θλίψη απερίγραπτη.

Ζητούσε την ευτυχία και δεν την έβρισκε. Είπε σε κάποιον υπασπιστή του: «Άντε να γυρίσεις το βασιλειό μου ολόκληρο και αν βρεις κάποιον άνθρωπο που είναι ευτυχισμένος, γιατί εγώ δεν είμαι ευτυχισμένος, μολονότι κολυμπώ στα πλούτη. Άντε, λέει, υπασπιστή, να πας να γυρίσεις το βασιλειό μου όλο, χωριά και πολιτείες, και αν βρεις κάποιον ευτυχισμένο, γιατί εγώ δεν είμαι ευτυχισμένος».

Τον φέρεις στο παλάτι, στο παλάτι.

του και τον φέρνεις εδώ.

Γυρίζει ο υπασπιστής του χωριά και πολιτείες, συναντάει ανθρώπους, αλλά από το στόμα κανενός ανθρώπου δεν άκουσε τη λέξη ευτυχία. Δεν βρήκε κανέναν άνθρωπο απολύτως ευχαριστημένο, γογγυσμούς μόνον άκουσε παντού, και μόνο κάπου σε κάποια καλύβη βρήκε κάποιον άνθρωπο ο οποίος του είπε ότι είναι ευτυχισμένος, και είπε: «Δόξα σοι ο Θεός». Και ο υπασπιστής του ζητάει το πουκάμισο: «Δώσε το πουκάμισό σου». «Μα δεν έχω πουκάμισο».

Ένας λοιπόν άνθρωπος χωρίς πουκάμισο ευρέθη, κι ένας στο βασίλειο ολόκληρο, να είναι ευτυχισμένος και αυτός να μην έχει πουκάμισο. Τι περίεργα πράγματα έχει η ζωή.

Ευτυχισμένος, ντυμένος με ντουαλέτες και με κουστούμια, αντιστοιχισμένος, πτωχός, ευτυχισμένος, πλούσιος, που είναι εγώ πράγματα. Δεν συμβαίνουν αυτά τα πράγματα; Υπάρχουν περιπτώσεις όπου, να επανέλθω εις το θέμα μου, η ευτυχία είναι κλήρος παγκόσμιος, η ευτυχία είναι πανανθρώπινη, η ευτυχία βρίσκεται εις όλα τα πλάτη και τα μήκη του πλανήτου. Οι θλίψεις είναι ακατάβλητες.

Περί θλίψεως, αγαπητοί μου, της δε θλίψεως, να μην νομίζετε ότι μόνο θλίβονται, ότι οι θλίψεις είναι μόνο τιμωρία των αμαρτωλών ανθρώπων. Όχι, από τη θλίψη δεν εξαιρούνται ούτε οι Άγιοι. Μπορεί να γίνεις και Άγιος και θαυματουργός να γίνεις, αλλά η θλίψη σαν αγκάθι να κεντάει την ψυχή σου.

Απόδειξις; Μα οι Άγιοι. Απόδειξις: διαβάστε τον Απόστολο το σημερινό, πώς αρχίζει. «Υπό της θλίψεως», λέει, ότι κάτω από τη θλίψη. Ποιοι; Όχι, ποιοι; Οι αμαρτωλοί; Όχι. Ποιοι μέσα στη θλίψη ήσαν; Και αυτοί οι Απόστολοι. Ποια θλίψη; Μας λέγει ο Απόστολος ότι εκεί στα Ιεροσόλυμα οι εχθροί του Χριστού, που εσταύρωσαν με καρφιά το Χριστό το δάσκαλο, ήδη οι εχθροί αυτοί δεν έπαυσαν τον πόλεμο και εναντίον των γνησίων μαθητών και Αποστόλων του Χριστού, αλλά άλλους μεν τους έπιαναν και τους έβαναν στη φυλακή, άλλους τους εσταύρωναν, άλλους τους τυραννούσανε και άλλους βάνανε φωτιά στα σπίτια τους, άλλων παίρνανε τα υπάρχοντά τους και αναγκαστήκανε οι Χριστιανοί να σηκωθούν να φύγουν μέσα από τα Ιεροσόλυμα. Να φύγουν, έφυγανε μακριά από τα Ιεροσόλυμα, έφυγαν ακόμα και αυτοί οι Απόστολοι.

Κάτω από τη θλίψη. Λέγει δε ακόμα ο Απόστολος ο σημερινός ότι κάποιος τις ημέρες εκείνες παρουσιάστηκε και προφήτευσε και είπε ότι θα παρουσιαστεί, θα γίνει πείνα μεγάλη στον κόσμο. Και ότι οι άνθρωποι πρέπει να λάβουν τα μέτρα τους ώστε να μην υποφέρουν κατά την περίοδο εκείνη της πείνας.

Θλίψεις λοιπόν, περί θλίψεως ομιλεί ο Απόστολος εν αρχή του ερουκημένου του και περί θλίψεως ομιλεί, ώστε οι θλίψεις είναι παντού. Αλλά κάτι περίεργο, αδερφοί, θα σας πω, κάτι περίεργο, πιο περίεργο, το οποίο βγαίνει από το Ευαγγέλιο, το οποίο βγαίνει μέσα από την ιστορία, το οποίο βγαίνει μέσα από τη ζωή σας, τη ζωή του κάθε ανθρώπου, εάν θελήσει να εξετάσει τον βίον του. Πιο περίεργο, ένα μυστήριο πράγμα: κλείει μέσα της κάποιο καλό η θλίψη, μέσα της κλείει κάποια ευεργεσία του Θεού.

Ναι, αδερφοί μου, μα οι θλίψεις, ο πόνος και το δάκρυ έχουν μέσα να προσφέρουν στον άνθρωπο κάποιο καλό. Ναι, αγαπητοί μου, εδώ είναι το μυστήριο. Ότι παρόλο τον πόνο, παρόλο τα δάκρυα, παρόλο τον αναστεναγμό που αισθανόμαστε, μέσα εις τη θλίψη κρύπτει ο Θεός κάποιο καλό, κάποια ευεργεσία.

Θέλουμε παραδείγματα άπειρα. Κακόν είναι η πτώχεια, πολύ κακό. Ποιος λέει ότι είναι καλό η πτώχεια; Ποιος λέει, όταν το βράδυ βραδιάζει και πάει στο σπίτι ο εργατικός άνθρωπος, ο άνεργος, και δεν έχει ψωμί να προσφέρει στα παιδιά και τα παιδιά του φωνάζουν «πεινώ»;

Και όμως υπάρχουν περιπτώσεις που είναι προτιμότερο κανείς να είναι φτωχός παρά πλούσιος. Υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες τα σπίτια τα μεγάλα που θαυμάζουμε, τα σπίτια, όπως είπα, που έχουν όλες τις ανέσεις, τα σπίτια μέσα στα οποία δεν τους λείπει τίποτα απολύτως, τα σπίτια που έχουν και κοστούμια και εξόδους και κινηματογράφους και θέατρα και ταξιδεύουν δεξιά και αριστερά, τα σπίτια αυτά είναι κολάσεις.

Και ενώ μέσα στα πτωχά, τα μικρά σπίτια, υπάρχει κάποια χαρά του Θεού. Ναι, αδελφοί μου, ναι, υπάρχουν περιπτώσεις που τα χρήματα, τα πολλά, τα λεφτά, όταν πέσουν σε σπίτια, τα διαλύουν τα σπίτια αυτά.

Ήκουσα ότι κάποιος πτωχός που ζούσε πολύ πτωχικά πήγαινε σε όλες τις εκκλησίες και παρακαλούσε τον Θεό να του πέσει λαχείο. Του έπεσε λαχείο, του έπεσε ο πρώτος αριθμός του λαχείου, αλλά μόλις έπεσε ο πρώτος αριθμός του λαχείου, ετρελάθηκε και είναι τώρα μέσα στο φρενοκομείο.

Τι τον ωφέλησαν τα χρήματα αυτά; Τι τον ωφέλησαν τα χρήματα αυτά τα άφθονα; Και κάτω στην Αμερική, που είναι η μεγαλύτερη πλούσια, λέγουν τα βιβλία, λέγουν οι εφημερίδες, λέγουν οι στατιστικές ότι εκείνοι που αυτοκτονούν περισσότερο από όλους, εκείνοι που τινάζουν τα μυαλά τους στον αέρα, εκείνοι που πέφτουν απάνω από τα παλάτια και ουρανοξύστες, εκείνοι που δίνουν οι ίδιοι τέρμα στη ζωή τους, μπας και νομίζετε ότι είναι τα πτωχαδάκια που δουλεύουν μέσα στα εργοστάσια; 90% εκείνοι που αυτοκτονούν είναι οι πλούσιοι, είναι αυτοί που κατοικούν μέσα στους ουρανοξύστες, είναι αυτοί οι πλούσιοι, είναι αυτοί που κάνουν τα τραστ, είναι οι μεγάλοι που έχουν τα δολάρια κατά εκατομμύρια και δισεκατομμύρια.

Άρα λοιπόν η φτώχεια, που πολλές φορές κλείει μέσα της κάποιο μυστικό, η φτώχεια κλείει κάποια ευεργεσία του Θεού. Κακόν είναι η φτώχεια, αλλά είναι ευλογημένη η φτώχεια. Ρίψτε μια ματιά, άντε στις εκκλησίες σήμερα να δείτε.

Ως ιεροκήρυξ περιοδεύω σε εκκλησίες, μαρτυρώ ενώπιον Θεού ότι στις εκκλησίες είναι τα φτωχαδάκια. Κανένας πλούσιος από αυτούς που κάθονται μέσα στα μεγάλα σπίτια και έχουν κότερα και έχουν αυτά, μα είναι σπάνιο το χωριό, την ώρα αυτή δεν το κοπάνε, τραβάνε κάτω από τους γιαλούς δεξιά, τα φτωχαδάκια, τα εργατικά, αυτό τον κόσμο θέλετε.

Προτιμότερο λοιπόν να είσαι πτωχός με το Χριστό, παρά να είσαι εκατομμυριούχος με το διάβολο. Ώστε λοιπόν η πτώχεια αυτή, όταν η πτώχεια αυτή, η πτώχεια που, η οποία είναι κακόν, είναι κακόν και εναντίον του οποίου διαμαρτυρόμεθα, εν τούτοις όμως είναι περιπτώσεις που είναι ευλογημένη.

Κακόν η πτώχεια, κακόν, αλλά κρύβει κάποια ευτυχία εις τα βάθη της. Κακό είναι η αρρώστια. Ποιος λέγει ότι η αρρώστια είναι καλό πράγμα; Και όμως έρχονται περιπτώσεις που αυτή η αρρώστια βγαίνει σε καλό.

Βγαίνει σε καλό η αρρώστια; Πώς βγαίνει σε καλό η αρρώστια; Βγαίνει σε καλό; Τον βλέπεις εκείνον εκεί, εκεί πέρα, δεν πατάει στην εκκλησία. Έχει δέκα και είκοσι και τριάντα χρόνια να μην ακούσει παπά.

Ποτέ δεν πατάει. Βλαστημάει Θεούς, τα πάντα και Αγίους.

Έρχεται η αρρώστια, ο μεγάλος ιεροκήρυκας, ο μεγαλύτερος ιεροκήρυκας που υπάρχει στον κόσμο, και ενώ αυτός που έχει τα αυτιά του βουλωμένα με βουλοκέρι και δεν ακούει, οι καμπάνες, όλες οι καμπάνες να χτυπάνε και όλοι οι ιεροκήρυκες να φωνάζουνε, δεν πατάει στην εκκλησία, τον βλέπεις αυτόν να χαμηλώνει τα φτερά του, να ταπεινώνεται. Και όταν πια είναι πια άρρωστος και τον πάνε στο νοσοκομείο και το καροτσάκι τον

Τον σέρνει, θα τον πάει στο χειρουργείο, τότε πάει η απιστία του, γονατίζει μπροστά στο Θεό και λέγει: «Θεέ μου, Παναγιά μου, συγχώρεσέ με». Έτσι η αρρώστια βγαίνει σε καλό. Άπιστος μπαίνει, ξέρω πολλά παραδείγματα, μπαίνουν άπιστοι μέσα στα νοσοκομεία και βγαίνουν πιστοί, βγαίνουν άθεοι και βγαίνουν χριστιανοί, μπαίνουν κοράκια μαύρα και βγαίνουν περιστέρια.

Ας είναι λοιπόν ευλογημένη η αρρώστια που μας φέρνει κοντά στο Θεό, ας είναι ευλογημένη κάθε περιπέτεια της ζωής μας που μας κάνει να πλησιάσουμε το Θεό, γιατί όταν πάνε, όταν έχουμε την υγεία και όταν όλα καλά είναι ο άνθρωπος μακριά από το Θεό.

Κακόν η πτώχεια, αλλά η πτώχεια μας φέρνει στο Θεό. Κακιά η ασθένεια, αλλά η ασθένεια μας φέρνει στο Θεό. Κακές είναι διάφορες περιπέτειες της ζωής μας. Κακό πράγμα, περισσότερο και από την αρρώστια, περισσότερο και από την πτώχεια.

Κάποιο κακό πράγμα είναι η συκοφαντία, είναι η διαβολή. Για σας να διαβάσετε να δείτε κάποιον, κάποιον που τον διέβαλαν, κάποιον που τον διέβαλε η νοικοκυρά του, η πλούσια, η αρχόντισσα, που τον έριξε τον Ιωσήφ και τον άρπαξαν και τον έριξαν μέσα στο μπουντρούμι. Κοίτα μέσα στο μπουντρούμι ο αθώος. Αλλά τι συνέβη εκεί μέσα; Τα μυστήρια του Θεού.

Μέσα στη φυλακή ο Ιωσήφ, το θύμα αυτό της αισχράς συκοφαντίας μιας αισχροτάτης κυρίας, ο Ιωσήφ, λέγω, μέσα στη φυλακή συνάντησε μια μέρα έναν άνθρωπο που είχε σχέση με τα παλάτια. Και ο άνθρωπος αυτός, όταν βγήκε και πήγε στο παλάτι και είδε τον βασιλιά να κλαίει, γιατί κλαίνε και οι βασιλιάδες στον κόσμο τούτο, και ήταν ο βασιλιάς στενοχωρημένος γιατί είδε κάποιο όνειρο και μπορούσε να το ερμηνεύσει.

του λέει η βασιλιά μεγαλιότατε μη στενοχωριέσαι Κάτω, μέσα στα, μέσα στα, μες στις φυλακές είναι ένας άγιος άνθρωπος. Αυτός ο άνθρωπος είναι ο μόνος σε θέση να ερμηνεύσει, να σε παρηγορήσει. Αυτός ο άνθρωπος είναι ο μόνος σε θέση να σου ερμηνεύσει το όνειρο που σε τάραξε τη νύχτα».

Και έτσι, μέσα από το μπουντρούμι στα ανάκτορα. Και αν δεν πήγαινε στη φυλακή, δεν θα γινόταν ο Ιωσήφ. Τον πήρε το χέρι του Θεού, χέρι του Θεού. Όπως λέγει ο Απόστολος, το χέρι του Θεού είναι απλωμένο επάνω στα κρεβάτια, το χέρι του Θεού είναι απλωμένο μες στις καλύβες, το χέρι του Θεού το μεγάλο είναι απλωμένο επάνω στη φτωχολογιά και στον κάθε πονεμένο άνθρωπο. Το χέρι του Θεού είναι και μες στις φυλακές. Πού να πω, πλάσματα, παντού είναι το χέρι του Θεού. Και έτσι το χέρι του Θεού τον πήρε τον Ιωσήφ μέσα από το μπουντρούμι και τον έβαλε στο θρόνο, τον έκανε βασιλιά.

Τι μυστήρια έχει η ζωή! Ναι, κακή η φτώχεια, αλλά η φτώχεια οδηγεί στο Θεό, κακή η αρρώστια, αλλά οδηγεί στο Θεό, κακή η συκοφαντία και η διαβολή, αλλά μέσα από αυτή βγαίνει το καλό. Μα παντού τι μυστήρια έχει η ζωή! Κάτι που θεωρούμε δυστύχημα, κάτι που θεωρούμε δυστύχημα, βγαίνει σε καλό.

Γράφανε αυτές τις ημέρες εφημερίδες ότι κάτω στο Κάιρο έτρεχε στο αεροδρόμιο σαν τρελός ένας χριστιανός και ζητούσε την τελευταία στιγμή να πάρει εισιτήριο από το αεροδρόμιο για να πάει σε κάποια άλλη πόλη μακριά, γιατί ήταν έμπορος, είχε υποθέσεις. Δεν του δίνανε τα χαρτιά του, δεν ήταν έτοιμα, δεν ήταν εντάξει.

Διαβατήριο δεν ήταν επιθεωρημένο. Παρακαλούσε, έτρεξε όλη την ημέρα, δεξιά και αριστερά, ήταν αδύνατο. Στενοχωρημένος, ήταν στενοχωρημένος πάρα πολύ. Σε λίγες ώρες, σε μια ώρα, αυτός που ήταν στενοχωρημένος και ήταν έτοιμος να βλαστημίσει το Θεό, να μου δώσει τον Άσσερ, να μου δώσει τους πάντας, γιατί του φέρνουν εμπόδια και δεν μπορούσε να πετάξει επάνω να τρέξει τον Ήτρο, αυτός ο ίδιος που ήταν τόσο στενοχωρημένος και ήταν εναντίον παντός, αυτός ο ίδιος τι κάνει; Ο ίδιος την ίδια ώρα πάει μέσα στην εκκλησία και γονατίζει και λέει «Χριστέ, σε ευχαριστώ».

Γιατί αυτό που ήταν δυστύχημα, αυτό που θεωρούσε κακό, αυτό που θεωρούσε κακό, κακό εμπόδιο, του βγήκε καλό. Γιατί το αεροπλάνο ύστερα από μια ώρα πάνω στα ύψη κάποια βλάβη έπαθε και έπεσε κάτω και έγινε συντρίμμια και 120 άνθρωποι σκοτωθήκανε.

Εγλίτωσε αυτός που επείγετο, επείγετο. Μην βιάζεις τα πράγματα, κοπίασε, εργάσου. Πολλές φορές η βία, πολλές φορές τα εμπόδια,

Το οποίο προσεάζει τη ζωή μας δεν είναι από τους ανθρώπους, δεν είναι, αλλά είναι από το Θεό που σε θέλει να σε κρατήσει από κάποιο κακό. Μες στις, βέβαια, αυτά οι άπιστοι τα ακούνε, βρε συ, και μάλιστα με την ώρα που τα ακούνε κάπως στενοχωριούνται, γιατί κατά λάθος βγήκαν στην εκκλησία και μπορούν να κοιτάζουν το ταβάνι, να κοιτάζουν τον πολυέλαιο κλπ. Αλλά αυτά που λέμε είναι βγαλμένα μέσα από την ιστορία και μέσα από την Αγία Γραφή και μέσα από τη ζωή του κόσμου. Λοιπόν, και ένα άλλο ακόμα πράγμα...

ο στρατιωτικός ιερεύς που με αξίωσε ο Θεός να υπηρετώ στην πατρίδα, έχω να αναφέρω. Επάνω στην πρώτη γραμμή του πυρός, επάνω σε ένα λόφο, όταν φυλάγανε εκεί τα παιδιά της Ελλάδος για να μην πέσει η Ελλάδα να γίνει θύμα του κόσμου τούτου, επάνω εκεί στα ψηλά βουνά, σε μια νύχτα φυλάγανε τα παιδιά της Ελλάδος.

Ήταν απάνω κοντά τους το αντίσκηνο. Πρωί πρωί, προτού ακόμα βγει ο ήλιος, ο λοχαγός προχωράει επάνω στο λόφο και ζητάει με το όνομα έναν στρατιώτη. Γιώργο του λέγει έβγα έξω σε χρειάζομαι Στεναχωρέθηκε, είχε ύπνο γλυκό και στεναχωρέθηκε την ώρα εκείνη. Σου λέει: «Εμένα πάλι σε αγγαρεία, εμένα πάλι χρειάζεται».

Τον βγάζει από εκεί στεναχωρημένο, βιαστικός βιαστικός τον παίρνει ο λοχαγός να τον πάει κάπου αλλού που ήταν ανάγκη. Δεν περνάνε λίγα λεπτά και στο μέρος ακριβώς που κοιμότανε, στο μέρος κάτω από το αντίσκηνο, ακριβώς το ίδιο, πέφτει μία βόμβα και του ανοίγει ένα λάκκο τεράστιο.

Και έπειτα ο στρατιώτης αυτός το θεωρούσε σαν δω ποιος το τυχαίο είναι αυτό το γεγονός που το θεωρούν τυχαίο. Ήταν μια εύνοια του Θεού στον άνθρωπο να τον σώσει. Δυστυχήματα πολλά, λοιπόν, συμβαίνουν στον κόσμο αυτόν και ο άνθρωπος, λοιπόν, πρέπει να έχει μέσα στην καρδιά του το φρόνημα ότι πολλές φορές στη ζωή μας οι θλίψεις οδηγούν εις καλά και ευεργετικά αποτελέσματα.

Γι' αυτό πρέπει στη θλίψη, γι' αυτό σήμερα από τον Απόστολο διδασκόμεθα ότι η θλίψη, που είναι ένας πανανθρώπινος κλήρος του ανθρώπου, δεν πρέπει να στενοχωριέται ο άνθρωπος αλλά να έχει πάντα την πίστη στο Θεό, διότι είναι γεγονός, αδέρφια μου.

Ότι μέσα από το πικρό βγάζει ο Θεός γλυκό και μέσα από την κοπριά βγαίνει τριαντάφυλλο. Και μέσα από τα θλιβερά γεγονότα της ζωής μας βγαίνουν διάφορα ευχάριστα και ευεργετικά αποτελέσματα. Δεν διαβάζετε όσοι είστε πονεμένοι, όσοι από σας είστε πονεμένοι;

Όσοι από εσάς έχετε στενοχώρια και θλίψη, σας συνιστώ: Βάλτε φωτιά σε αυτές τις εφημερίδες που κρατάτε και ξεκοκαλίζετε. Σαν το λαίμαργο που παίρνει το ψάρι και το ξεκοκαλίζει. Έτσι διαβάζουν εφημερίδες πέντε, δέκα, περιοδικά αυτά.

που δεν γράφουν τίποτα, που είναι γεμάτο άχυρα, γεμάτο αισχρά, γεμάτο ακατανόματα. Χάνουν καιρό, μια ώρα, δυο ώρες, τεντώνουν τ' αυτιά τους στα ραδιόφωνα να ακούσουν τις ανοησίες του κόσμου. Άνθρωποι, σκίστα αυτά όλα. Άνοιξε, πάρε στα χέρια σου, έβγα σήμερα έξω, Κυριακή ημέρα που είναι, πάρε στα χέρια σου το Ευαγγέλιο.

Άνοιξε την Αγία Γραφή και διάβασε ένα διήγημα, άμα το διαβάσεις μια, δυο, τρεις φορές. Όσο λυπημένος και να είσαι, όσο στενοχωρημένος και να είσαι, θα αισθανθείς μες στην καρδιά σου μια δροσιά, σαν τη δροσιά που πνέει τον Ιούλιο μήνα επάνω και σε δροσίζει.

Θα αισθανθείς ένα βάλσαμο στην καρδιά. Δεν μπορεί τίποτε άλλο να σε παρηγορήσει παρά μόνο ο Λόγος του Θεού. Ποιο είναι το διήγημα αυτό; Είναι ο Ιώβ. Για διαβάστε τον Ιώβ.

Σε μια μέρα όλη η περιουσία του κατεστράφηκε. Το σπίτι του έγινε σεισμός και γκρεμίστηκε. Όλα τα παιδιά του σκοτωθήκανε κάτω από τις πέτρες του σπιτιού του. Αυτός ο ίδιος αρρώστησε, ελέπρωσε, γέμιζε από σπυριά, επήρε ένα κεραμίδι, όλη νύχτα δεν μπορούσε να κοιμηθεί, άγρυπνος ήτανε, επάνω στην κοπριά κοιμούντανε. Οι τρεις φίλοι που ήρθαν μακριά να τον παρηγορήσουνε δεν τον παρηγορήσανε, το περισσότερο τον επίκραναν. Και η γυναίκα του, η γυναίκα του που ήταν κοντά του τόσα χρόνια, η γυναίκα του που ήταν σύντροφος, η γυναίκα του, αντί να τον παρηγορήσει...

Η γυναίκα του, άμα τον βρήκε σε αυτό το δυστύχημα, του λέει: «Πού κάθεσαι και ζεις; Αυτοκτόνησε να γλιτώσεις». Και αυτός σε αυτή τη μεγάλη θλίψη, που ούτε παιδιά είχε, ούτε περιουσία είχε, ούτε φίλους είχε, μόνο καθότανε δύο χιλιόμετρα μακριά από την πόλη επάνω σε μια κοπριά και κρατούσε ένα κεραμίδι.

Αυτός σε αυτήν την κορυφή της θλίψεως της μεγάλης, έρημος και εγκαταλειμμένος, εγονάτισε και είπε στο Θεό, στη γυναίκα: «Γυναίκα, συ μίλησες σαν μια άφρονα γυναίκα». «Όλα τα καλά από το Θεό τα δεχθήκαμε, το κακό δεν το δεχθούμε;» Και εγονάτισε και είπε, τι είπε; Ο λόγος του ακούεται κάθε φορά που γίνεται Θεία Λειτουργία, κάθε φορά που ο ιερέας τελεί το Θείο Μυστήριον.

Κάθε φορά, αδερφοί μου, περάσανε τρεις χιλιάδες χρόνια, αλλά τα λίγα αυτά λόγια που είπε ο Ιώβ επάνω στην κοπριά, εγκαταλειμμένος και έρημος και δυστυχισμένος, με αυτά τα λόγια που είπε έμεινε μες στην εκκλησία και εδώ στη Θεία Λειτουργία θα τα ακούσετε τώρα σε λίγο. Αλλά ποιος έχει αυτιά να τα ακούσει; Άλλος χασμουριέται, άλλος κάνει το ρολόι.

Άλλος λέει πότε θα τελειώσει, αλλά τα λόγια αυτά είναι χρυσά. Θα τα ακούσουμε τώρα σε λίγο στη Θεία Λειτουργία. Δεν υπάρχει ζυγαριά, ζυγαριά δεν υπάρχει να ζυγίσεις τα λόγια του Θεού. Τα λόγια που είπε ο Ιώβ, που είναι μια παρηγοριά, που είναι φάρμακο κάθε δυστυχισμένου ανθρώπου. Τι είπε; «Είη το όνομα Κυρίου ευλογημένον από του νυν και έως του αιώνος». Ας είναι ευλογημένον, ας είναι δοξασμένον το όνομα του Θεού.

Αυτά τα λόγια του Ιώβ θα τα λέμε και εμείς, στη χαρά μας και στη λύπη μας, στην ασθένεια και στην υγεία μας, στο θάνατο και σε αντίποτε, στη φτώχεια, σε ό,τι να είναι, όπου ακόμα να βρεθούμε.

Και όταν ακόμα φτερουγιάζει, και όταν ακόμα το μαύρο πουλί, όταν ακόμα ο χάρος φτερουγιάζει απάνω στο σπίτι μας, μας πάρει τους δικούς μας ανθρώπους, και όταν ακόμα χτυπούν τα μαύρα σύντσα σήμαντρα, και όταν πλησιάζει το τέλος του κόσμου, και όταν σείεται η γη, και όταν πάντα στον κόσμο τούτο, λέει Μαδαμόνη, υπάρχει Θεός, υπάρχει Πατήρ, υπάρχει Αγία Τριάδα.

Υπάρχει Θεός που φροντίζει. Ας Τον ευλογούμε λοιπόν, ας είναι λοιπόν το όνομά Του ευλογημένον, τρις ευλογημένον, αιωνίως ευλογημένον, εις αιώνας αιώνων. Αμήν.