The Divine Liturgy’s Prayer for Unity of Faith

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Once again, dear listeners, with God’s help we stand at the lectern of the Brotherhood of the Cross. I hesitate to speak, but I see that you are eager to listen.

I see men and women here, and many young people too, who are the hope of our nation and our Church. So I will venture to say a few words. We have given three sermons. One sermon was on the feast of John Chrysostom, the king of preachers of the Gospel of Orthodoxy. We spoke and offered a bunch, a bouquet of ten sayings from that holy Father. The last of these, with which he ended his holy life, is “Glory to God for all things.”

May God count us too worthy, in communion with the Holy Spirit, to say, “Glory to God for all things.” In the next sermon, we spoke of Greece being in danger. We said that Greece faces many internal and external enemies.

We said that the first danger facing our people is the low birth rate. It is a terrible thing. There are children in Serbia, children in Bulgaria, children in Turkey. A Turk dies in the morning, and by evening eight are born. But when a Greek dies, it is doubtful whether even one child has been born to take his place by evening.

We pointed to measures that could help curb this wretched situation. Otherwise, the nation will fade away, and, God forbid, Kemal’s flag will fly over the White Tower.

The low birth rate is terrible. Most troubling of all, abortion is not considered a crime. I told you about a case in Florina: someone wanted to put a doctor on trial because he refused to perform an abortion on Great Friday.

What is this second sermon? The third sermon is about a grave sin committed by Greeks: blasphemy. At the end, we handed out some signs, and I hope they have been put up in various places: cafés, taverns, pharmacies, and elsewhere.

So now we make this final effort, and afterward give me your blessing to go to Prespa, high up in the mountains of our homeland, where a fierce war is being waged against our nation.

What shall we speak about today? The Divine Liturgy is a wonder, truly a wonder. It contains a whole series of petitions. What do we say? In contrast to the unbelievers who do not believe and the blasphemers who blaspheme, we bless the name of God, the Holy Trinity.

And we say, “O God, how beautiful is the world You have made! From the smallest things to the greatest, all proclaim Your glory.” Today we shall consider one of the petitions in that series of petitions, which speaks of unity.

“Let us ask for the unity of the faith and the communion of the Holy Spirit.” Where is that unity? Do you see that there is no unity, or have I lost my sight and failed to understand what is happening? I am living through a dramatic moment.

I see no unity. Where do you see unity? Unity exists in the natural world. Where is that unity? Although, according to Christ’s prophecy, the universe, the sun, the moon, and everything else that is created will contract, for now there is unity, unity. And where is this unity seen? It is astonishing: there are galaxies with countless stars. The sun, as I have said before, is 1,300,000 times larger than the earth. Every day it sends out 1,000,000 kilowatts of light.

If all the electricity companies in the world, those very expensive companies, were shut down, they could not supply even an hour’s worth of that light. And beyond our sun, there are much larger suns in the galaxies. Finally, there are immense, still larger galaxies in the infinite expanse.

Even if we traveled by spacecraft, we would have to journey for whole ages to reach the edges of the universe, if it has edges at all. It is an awe-inspiring thing. There is also the danger of a comet: if one broke loose and struck the earth, the earth would be reduced to dust. Think, for example, of Halley’s Comet in 1910. We live in the face of such fearful signs, and we ask for unity.

Unity exists throughout the universe. Matter is not indestructible; it is perishable. Its smallest particle is called the atom, as Democritus discovered and modern science has demonstrated. And the great thing is, did I not tell you?, that from the smallest things to the greatest, they teach us of the existence of the Triune God. So what has science discovered? That the atom splits into three pieces, into three rays, and the rays multiply destructively: nine, then twenty-seven, and so on. These too proclaim the Holy Trinity.

The destruction of the two Japanese cities came through an explosion caused by splitting the atom. Such is the state of the entire universe. We have also said that unity exists among animals. I have no time now, but one day I will speak to you about it. Animals teach us. Animals teach us; all animals teach us. And ants teach us. What is a little ant? Yet it marches out and struggles; even at night it tries to find fruit and so on.

Basil the Great says so many remarkable things. He wrote a marvelous study on the Hexaemeron, which people heard every morning and evening, twice a day. The farmers would leave their tools outside the church, and Basil the Great would go up to explain Genesis, the first book of Genesis.

Basil the Great observes the little ant. What does it do? With its jaws it cuts a grain of wheat in two, so that the grain can no longer sprout and can be stored as food. Who taught it to do that? Let the unbelievers answer.

The bee also gives us a great lesson. It flies about, obeys its queen, and goes from flower to flower, taking what it gathers there and making honey. Scientists now say that honey has healing properties, especially against cancer.

So the bee makes honey. Let science try to gather what is in a flower and turn it into honey. Impossible. What a mystery! A chemical laboratory, a chemical laboratory! Where, then, do we see unity? We see it in the natural world.

But where can we find unity in our Greece? It is dreadful! Greece is divided everywhere, even in education. The much praised Papanoutsos sought to overturn the foundations of education. Yet, as the late Korais taught, its foundation must be the Holy Gospel. Once, Korais visited a school and saw that its library had no Gospel. He slapped the teacher. “Why did you slap me?” the teacher asked. “Because you do not have the newest book in the world.” Our Church and our country must be founded on the Gospel. But the Gospel is no longer there.

Now, most recently, Padikis and the grandchildren of Papanoutsos have urged a change to the curriculum, and it has changed. But what language do we have? We Greeks should boast in the Lord that we have the finest language in the world. They say it has as many as seventy... Is there a philologist here? A professor of philology here? Anyone? Is anyone here? Well, how... is there anyone here? Well, it has more than seventy thousand words. These words convey a variety of meanings and concepts, because each thing has a variety of meanings. But now that richness no longer exists.

Now they have faded away. It is a cursed day, one whose name I will not utter. A former minister spoke about ancient Greek, yet in its place we now have a wretched, miserable language. As the late Tritsis, a former Minister of Education, rightly said, children today suffer from a poverty of words. They cannot express what they mean; they can only make sounds like animals.

This is the situation. In the schools the word “God” does not appear; they regard everything as material. Where are we to go? Which way are we to turn? In the universities, division; in the polytechnics, division. Fifty years ago, the civil war took place. Civil war is the curse of Greece. As we say in the prayer: “Save us, Lord, from pestilence, famine, earthquake, flood, fire, and sword.” Civil war, the civil war as we knew it more than fifty years ago: Greeks against Greeks. A terrible sight. I was in Kozani, and there I observed...

The people of Kozani have put up a statue of the former Metropolitan Joachim in the center of the city, as they prepare to mark a fiftieth anniversary. While I was there in Kozani, I met one of the leaders of the atheist Communist Party.

We talked for a long time. I told him, “If you wish, stand for election as members of parliament and govern Greece democratically.” He replied, “We have no need of such methods. Even if it takes us five hundred years, we want to create a new state.” A Stalinist state, that is, here in Greece.

And let us pray to God. I remember them every evening: thousands of brave young men from Greece left their parents and everything else, went up into the high mountains of Macedonia, and shed their blood.

Florina has the largest military cemetery, with some five hundred fallen men buried there. May the memory of these young men be eternal. Thanks to them, our Greece is independent and alive today, and Christ must live in her.

So where shall we go? Where shall we find unity? We work toward unity, but where shall we find it? In the Church. Ah, the Church! The Church is a unique phenomenon. She is not a human creation; she is a divine creation.

It was founded on the rock, and the rock is Christ, who will never be overthrown. There stands our Church. What did Christ say? A holy teacher of the Gospel used to read, and I urge you to read the chapter of John containing Christ’s last discourse to his disciples, before he crossed the Kidron brook and went to Gethsemane. On the night from Holy Thursday into Great Friday, he gave a wonderful discourse. It is indeed wonderful; this discourse to the disciples is a wonder of wonders.

And how did that discourse end? He prayed to the Holy Father: “I am leaving; they remain in the world and will face many obstacles. I pray to God that they may be one.” “That they may be one”, five times. Our late teacher Trembelas, in his commentary on John, told us that this fivefold repetition shows how precious unity is.

Unity, unity in the home. Where is it? Where is unity in the home? Once, divorce was unknown in Greece. As we have said, “The two shall become one flesh.” The husband loved his wife, and the wife loved her husband. The husband died, and that evening the wife died too. But today we see divorce upon divorce, and the Church is not in a position to protest strongly and decisively.

So where is unity in the Church? There was unity in the early years. Then Arius came and fought against the Church. But, thank God, there was Athanasius the Great. He was called an Atlas: just as the mythical Atlas bore the whole earth on his shoulders, Athanasius the Great bore all Orthodoxy on his. May his memory be eternal.

Then the Three Hierarchs fought. They fought heresies, heresies, heresies, heresies. The Church split into two great parts, the Eastern Church and the Western Church, the Pope, the Pope. Further divisions arose between the Pope and Luther, and between the Pope and Zwingli. England broke away, and America broke away, creating a terrible situation. And now, if I had a board, I would write on it what the greatest danger facing the Church of Christ today is.

And the greatest danger, write it on the board, is ecumenism. What is ecumenism? Ecumenism is a heresy that gathers all heresies into one. Those are not my words. They were spoken by Saint Justin Popovich, an archimandrite who founded a monastery, was persecuted under Communism, and wrote important works of theology.

What did he mean by calling ecumenism a heresy that gathers all heresies into one? Its advocates expect a new religion made from all religions. In it would be the Orthodox, Western Christians, Russians, Anglicans, Jews, Buddhists, and Muslims, everyone mixed together like a cocktail. That is the religion they hope to form.

That is what they want to do. So what is the danger, and what conclusion should we draw? Our conclusion is this:

We must take great care, especially those of us who live here, with the precious inheritance we received from our parents and our heroic ancestors: Orthodoxy. There is nothing beneath heaven, or above it, more precious than our Orthodoxy. We must guard it as a treasured heirloom, as Makrygiannis said.

It is precious, and Greece cannot live without faith. We must be ready to defend our faith, our Orthodoxy. So we need to be very careful amid the struggles of our time.

And as I have told you before, even if your wife does not believe, and your children do not believe, even if you are the only one left,

Hold fast to “one, holy, catholic, and apostolic Church,” as the Creed says. And as the late Androutsos, the greatest philosopher of our Church, Alelis, Androutsos, used to say, outside our Orthodoxy all the others are heresies and schisms. Yet in our own days the Church of Greece, once united, has been divided into two groups: the Old Calendarists and the New Calendar Orthodox. This is a great matter! I have undertaken to speak about it before the Synod.

If you ask me, call me old-fashioned if you like, but this schism was a mistake. We should not have changed the calendar our fathers had established. The change was not needed then; it was not a pressing matter of our time. Sadly, it was imposed under pressure from the government and the revolution.

The Old Calendarists show sympathy and solidarity toward us, and, God willing, he will speak about this at a Synod. Where is unity? There is no unity. We have been divided, divided, and remain divided. Now, as an elderly bishop nearing the end of my life, I feel great sorrow because there is division. You see how the hierarchy has been meeting for a year or two.

They meet and meet, and the result is nothing. If there were love, love would settle the matter in five minutes. But a grave wrong was done: bishops who had done nothing wrong were treated like lambs led to slaughter. They had been appointed under Archbishop Ieronymos and governed their dioceses in the fear of God.

Look at this whole affair now. It remains unresolved. The bitterness is terrible, and we run to the courts to settle our disputes, even to the Council of State, and no one shows respect. What is the solution? As for me, I have written a book about it; I do not know whether you have read it. I sit up at night writing books; I do not know whether you have read it.

My books have even been translated into English in America. One is called A Free and Living Church, and its cover says, “We seek a free and living Church.” What is the solution? What is the trouble? Our state is democratic, preeminently democratic, yet in its noblest sphere, and our Church is its noblest sphere, there is papal autocracy. The Archbishop of the day has been equipped with these laws so that he can dismiss Metropolitans without a trial.

We must return to the old way. Praising Athanasius the Great, Gregory of Nazianzus says that he was chosen in the ancient, apostolic way, by the vote of clergy and people, and not by a corrupt method.

I propose that we return to this as soon as possible. The people should take part, but I mean the faithful people. I make that distinction because the Church must be cleansed. Someone who blasphemes, or someone who is a heretic, cannot be counted among the faithful.

Those of us who remain faithful should elect the members of each parish council. The Church holds considerable property, and the people give and give. As I understand it, churches in England are closing because people no longer attend them, and some become cafés and the like.

Here in Greece, I marvel at the little villages around Prespa. Villages with only fifty inhabitants have beautiful churches. Even in the city of Florina we have thirteen churches. See what the people build! They have faith, and they give their money.

The faithful people should elect their parish priests and their bishops. I shall leave this world before long. When I do, will one of the ten archimandrites who work day and night in this remote corner of Greece be chosen? Will any one of them be elected?

A clique, a Greek clique that governs the Church of Christ, will make the choice. These are the questions that occupy my thoughts. I hold to these principles, and I pray that these ideas will prevail. Where shall we find unity? That is my question today.

I must acknowledge this and give glory to God. Just as Saint Nektarios is a saint of our times, so in that era there was Father Eusebios, who founded the brotherhood. At its height, the united Zoe brotherhood had reached three hundred members. They offered invaluable service through the spoken and written word, and the brotherhood brought forward young people and heroes who served as military priests.

...and priests up in the Pindus Mountains, to the right and to the left. It broke apart; it broke apart. Now there are two brotherhoods, Sotir and Zoe. I hope they have good relations, as they should, and I am glad to see that they do now. Let us pray for the organization of the brotherhoods, because I see opposition to them.

They want to break them up, to break up a wretched, utterly miserable clique. That clique is trying to create new conditions so that the trouble in the Church of Greece will go on indefinitely. Where is the unity Christ taught? “That they may all be one, that they may all be one, that they may all...”

Divisions! Divisions are the most terrible enemy of our Greece. In Asia Minor our troops advanced as far as the Sakarya River. We crossed the Sakarya and climbed the famous Kale Groto. From there, the Greek soldiers could see Ankara through binoculars, they could see Ankara. And Ankara would have fallen, and Islamism would have come to an end.

But sadly, Greece was not united. The front collapsed, and Kemal advanced. The final battle was fought at Dumlupınar, there at Dumlupınar, and the Turks ultimately captured it. The Turkish division commander tried three times to take Dumlupınar but could not. The final words are unclear.

He was an inspired man from a poor family in Thessaly. He had foresight and inspired self-sacrifice. Even today, there are a few soldiers over 100 years old who speak of him with tears.

The father of our dear Nikolaos Sotiropoulos, for example, was a soldier serving close to Plastiras. Many others fought as well. The following year, Kemal went to Dumlupınar and inaugurated a memorial in honor of the fallen Turkish soldiers.

There he spoke these striking words: ‘Do not think we defeated the Greeks strategically. The Greeks were not defeated strategically; they were defeated politically because of their infighting. At the time, they were divided into two parties, and wherever the Greeks fought, they fought as men worthy of their ancestors.’

That, dear friends, is what I wanted to say. I ask you to take these words to heart and pray that God will grant us unity. ‘Let us ask for the unity of the faith and the communion of the Holy Spirit.’

What will you be when you grow up? You will not become a priest. You see what this song says? Our Church, whose unity we spoke of today, is like a small boat sailing across the oceans. The winds blow and the waves rise, but the boat does not sink. As John Chrysostom said, it is tossed by the waves but does not sink, because Christ is at the helm. And as the late Professor Trembelas used to tell us, ‘Do not be troubled.’ If we say we love the Church, we are telling a lie. Sadly, none of us loves her as we should. If we did, the Church would look different today. There is One who loves her: our Lord Jesus Christ. Our Orthodox faith is attacked from every side, but it will prevail. I say this with certainty, though I am no prophet.

The Lord will calm all these fierce waves rising in the Church. I believe it firmly. Yes, indeed, I believe it firmly. I believe, I believe, I believe in God. Ecumenism will not prevail. Freemasonry will not prevail. The fierce beasts of the Apocalypse will not prevail. The Lamb who was slain will prevail, whom all praise and exalt forever and ever.

I spoke at the Synod on the subject of the Church. Where is the Church in the army? There is no Church in the army. Our young men stationed along the Evros River and elsewhere are deprived of the religious teaching they need. Let me remind you that I too was called up for three years as a military priest, and...

I found the brigadier there at the division ready to take his own life, because the young men, disheartened by the command, had thrown down their weapons and were in a wretched state. I said, “No, I will speak to them. Will he let me speak?” And indeed I spoke from my heart and said a few words to them.

I told them, “Now these men will rightly take power. They will govern, and you will go home. You will marry a beautiful woman, enjoy life with her, and have children and grandchildren. When your time comes, your children and grandchildren will bury you. But they will come to your grave and say, ‘Father, you gave us everything, but you did not give us freedom. Curse you.’”

At that time there was the late Spyridon Vlachos, who supplied the entire army, he supplied the army with priests. Now there are perhaps a hundred, two hundred, three hundred archimandrites who do nothing but watch for a Metropolitan to die so they can take over his see. There is no willingness to work. He also said that in those days every battalion had its priest, while now neither a battalion, nor a regiment, nor a brigade has one.

Often even divisions have no priests serving them, though their mission is very great, as I said. Many priests do work hard and labor faithfully. He also said we need musicians, so that there can be fine Christian songs.

He mentioned Mr. Kinousis, who chants beautifully, sings beautifully, and lifts people's spirits.

So let Mr. Kinousis come here and sing.

Today, or rather, over these past few days, I realized how much respect and love I have for our holy bishop. I was supposed to go to Rhodes for my goddaughter's wedding, but I chose to be with the bishop instead. Something inside me could not even bring me to tell him I might be going.

I spoke with Mr. Efstathiou about it, and he gave me the bishop's phone number so I could call him. But I trembled like a little bird at the thought of telling him I would go to Rhodes and would not come to you. This feeling is not new.

I say so in my book, if the bishop will allow me to quote just a couple of lines: this feeling is not new. Listen to what I wrote at the end: “And in closing, I want to speak of His Eminence, Metropolitan Augustinos Kantiotis of Florina. I feel him within me like a flame and a banner.”

The remarkable thing is that, even when I was a child and knew nothing of Christ or Orthodoxy, his struggles and his ideas stirred my soul.

That means a great deal to me. May he forgive me for saying it.

I wanted to put him in a difficult position, because I know what kind of man he is. But there are things I cannot keep to myself. I pray that I may prove worthy of the trust he has placed in me and live up to what he has said about me. My struggle is very hard, and without his prayers and the prayers of all of you, it is hard to hold on amid the crushing rocks, in this ocean of sin. Now I will sing you a song, but tell me which one it is.

Indeed, Orthodoxy is in danger in our time, and we must all be soldiers, ready to answer the call. In any case, our homelands are at stake, and we want to hope that better days will dawn for our Greece. This fierce wave will pass, and peace will come, because Christ sustains our Church and our nation. And we too will say with Solomos: ‘Greece, hold Greece in your heart so that you may feel every...’

Every kind of greatness.

Όσιοι και μάρτυρες, διδάσκαλοι της Εκκλησίας, Απόστολοι οι δώδεκα, άγγελοι και αρχάγγελοι, Παναγία Δέσποινα, ποιήσατε πρεσβεία προς τον Κύριον, του ελεηθήναι και σωθήναι τας ψυχάς ημών. Αμήν. Και από πάλιν, προσφιλές ακροατήριον, με τη βοήθεια του Θεού, ευρισκόμεθα εις το βήμα αυτό της αδερφότητας «Ο Σταυρός». Διστάζω να ομιλήσω, αλλά βλέπω ακροατήριο πρόθυμον.

Άνδρες και γυναίκες, βλέπω και αρκετούς νέους που είναι η ελπίδα του γένους και της Εκκλησίας μας, και θα τολμήσω να είπω ορισμένες λέξεις. Έχουμε κάνει τρία κηρύγματα. Το ένα κήρυγμα εξ αφορμής της εορτής του Ιερού Χρυσοστόμου, του βασιλέως των κηρύχων του Ευαγγελίου της Ορθοδοξίας. Ομιλήσαμε, δώσαμε μίαν δέσμη, μίαν ανθοδέσμη από δέκα ρητά του Ιερού Πατρός, το τελευταίο των οποίων, που κατέκλεισε την αγία του ζωή, είναι το «Δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν».

Είθε και εμείς, να μας αξιώσει ο Θεός, εν κοινωνία του Αγίου Πνεύματος, να είπωμε το «Δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν». Μετά το επόμενο, ομιλήσαμε ότι η Ελλάδα εν κινδύνω, και είπαμε ότι η Ελλάδα κινδυνεύει από πολλούς εσωτερικούς και εξωτερικούς εχθρούς.

Και εξωτερικοί εχθροί, είπαμε ότι ο πρώτος κίνδυνος τον οποίο διατρέχει η φυλή μας είναι η υπογεννητικότητα. Είναι φοβερόν ότι έφτασε, παιδιά, υπάρχουν στη Σερβία, παιδιά στη Βουλγαρία, παιδιά στην Τουρκία. Ένας Τούρκος πεθαίνει το πρωί και μέχρι το βράδυ οχτώ γεννιώνται, ενώ εμείς, ένας Έλληνας πεθαίνει και ζήτημα είναι αν μέχρι το βράδυ ολοκληρωθεί η αντικατάστασή του.

Και υποδείξαμε τα μέτρα, τα μέσα με τα οποία θα δυνηθεί να περιοριστεί αυτή η αθλία κατάσταση. Άλλωστε σβήνει το έθνος και στην αυτήν στον πύργο των Λευκών Πύργων θα κοιματίσει μη γέννητο η σημαία του Κεμάρου.

Τρομερή υπογεννητικότητα. Και το κυριότερο απ' όλα, ότι δεν θεωρείται έγκλημα. Και σας είπα, μου είχα κάποια δίκη, που ένας στη Φλώρινα, που ήθελε να δικάσουν έναν γιατρό, ο οποίος δεν δέχτηκε τη Μεγάλη Παρασκευή να κάνει έκτρωση.

Τι είναι αυτό το δεύτερο κήρυγμα; Το τρίτο κήρυγμα είναι για ένα μεγάλο αμάρτημα που διαπράττουν οι Έλληνες, και αυτό το αμάρτημα είναι η βλασφημία. Και δώσαμε στο τέλος ορισμένες πινακίδες και θέλω να πιστεύω ότι οι πινακίδες αυτές ανηρτήθησαν στα διάφορα μέρη, σε καφενεία, καπηλεία, φαρμακεία κλπ.

Ταύτα τώρα, το τελευταίο εγχείρημα το κάνουμε και μετά μου δώστε την ευχή σας να πάω στην Πρέσπα, πάνω ψηλά, στα υψηλά βουνά της πατρίδας μας, όπου εκεί διεξάγεται ισχυρός πόλεμος εναντίον του έθνους μας.

Λοιπόν, τι θα πούμε σήμερα; Σήμερα η Θεία Λειτουργία είναι το σωστό μου, θαύμα είναι, θαύμα. Είναι μία δέσμη δεήσεων. Τι λέμε; Αντιθέσεις προς τους απίστευους που δεν πιστεύουν, αντιθέσεις προς τους βλάσφημους που βλασφημούν, εμείς ευλογούμε το όνομα του Θεού της Αγίας Τριάδος.

Και λέμε: «Ω Θεέ, πόσο όμορφος είναι ο κόσμος που έπλασες, από τα μικρότερα έως τα μεγαλύτερα. Τα πάντα δηλώνουν τη δόξα σου». Και μία από τις αιτήσεις, δέσμη αιτήσεων, θα ερμηνεύσουμε σήμερα, η οποία μιλεί περί ενότητος.

Την ενότητα της πίστεως, την κοινωνία του Αγίου Πνεύματος, αιτησώμεθα. Πού είναι η ενότητα; Βλέπετε που δεν είναι ενότητα ή εγώ έχω χάσει την όραση και δεν αντιλαμβάνομαι τι γίνεται; Ζω μία δραματική στιγμή, γέροντα, ο Επίσκοπος που από όραση όραμε το εξπρές.

Πρες, όπως λέγω πολλά και θα αναχωρήσουν τον όλο κόσμο, δεν βλέπω ενότητα. Πού βλέπετε ενότητα; Η ενότητα στον φυσικό κόσμο υπάρχει. Πού είναι η ενότητα; Αν και στον φυσικό κόσμο, κατά την προφητεία του Χριστού, θα συστούν τα σύμπαντα και ο ήλιος και η σελήνη και ό,τι άλλο ακόμα υπάρχει κτιστό. Τώρα υπάρχει ενότητα, ενότητα, και η ενότητα αυτή πού βαίνεται; Φοβερόν, είναι γαλαξίες με άπειρα άστρα. Ο ήλιος, όπως είπα και άλλοτε, είναι 1.300.000 φορές μεγαλύτερος από τη Γη. Στέλνει κάθε μέρα χιλοβάτ, 1.000.000 χιλοβάτ φως.

Που αν σβήσουν όλες οι ιδέες του κόσμου, οι πανάκριβες αυτές οι ιδέες, δεν θα μπορέσουν να πυρώσουν ούτε μιας ώρας το φως. Αλλά εκτός αυτού του ηλίου υπάρχουν άλλοι ήλιοι πολύ μεγαλύτεροι στους γαλαξίες. Τώρα το τελευταίο, σαν τα καλύτερες γαλαξίες, παμμεγέθεις, μεγαλύτερες γαλαξίες μέσα στο άπειρο. Υπάρχουν άλλοι ήλιοι πολύ μεγαλύτεροι στους γαλαξίες. Τώρα ο τελευταίος αντακαλύφθηται στις γαλαξίες παμεγέθης, μεγαλύτερες γαλαξίες μέσα στο άπειρο που αν ταξιδεύουμε διάστημα απειλών θα χρειαστούμε μέρα χιλοβάτ, εκατομμύρια χιλοβάτ φως, που αν σβήσουν όλες οι δεοί του κόσμου, οι πανάκριβες αυτές οι δεοί, δεν θα μπορέσουν να πυρώσουν ούτε μιας ώρας το φως. Αλλά εκτός...

Αν ταξιδεύουμε με διαστημόπλοιο, θα χρειαστούμε να ταξιδεύουμε αιώνες ολόκληρους για να φτάσουμε στα άκρα του σύμπαντος, αν υπάρχουν άκρα του σύμπαντος. Τρομερό πράγμα είναι. Υπάρχει και ένας κομήτης, ο οποίος αν αποσπαστεί και αν πέσει, κονιορτός θα γίνει η Γη, ως επί παραδείγματι, όπως ο Χάλεϋ, ο κομήτης του 1910. Σε αυτήν την κατάσταση βρισκόμαστε εν όψει σημείων τρομερών και ζητούμε την ενότητα.

Η ενότητα υπάρχει στο σύμπαν. Η ύλη δεν είναι άφθαρτη, είναι φθαρτή. Και το τελευταίο μόριο της ύλης ονομάζεται άτομον, όπως ανακάλυψε ο Δημόκριτος και απέδειξε η σημερινή επιστήμη. Και το μεγάλο είναι ότι, δεν σας είπα, από τα μικρότερα ως τα μεγαλύτερα διδάσκουν την ύπαρξη του Τριαδικού Θεού. Λοιπόν, τι ανακάλυψε η επιστήμη; Ότι σχίζεται σε τρία τεμάχια, σε τρεις ακτίνες, και τρεις ακτίνες κατατρεπτικών τρόπων δημιουργούν αυξάνον. Οι εννιά γίνονται εννιά, εννιά, εικοσιεφτά και ούτω καθεξής. Και κηρύττουν και αυτά την Αγία Τριάδα.

Η καταστροφή των δύο πόλεων της Ιαπωνίας οφείλεται στην έκρηξη, στην διάσπαση του ατόμου. Και αυτή είναι η κατάσταση στο σύμπαν ολόκληρο. Είπαμε ότι η ενότητα υπάρχει στα ζώα. Δεν έχω καιρό, καμιά μέρα θα σας κάνω θέμα, τα ζώα διδάσκουν. Διδάσκουν τα ζώα, όλα τα ζώα διδάσκουν. Και διδάσκουν τα μυρμήγκια. Τι είναι το μυρμηγκάκι; Και όμως στρατεύεται, αγωνίζεται και τη νύχτα ακόμα προσπαθεί να βρει καρπούς και λοιπά.

Υπάρχουν τόσα σπουδαία που λέγει ο Μέγας Βασίλειος, ο οποίος έγραψε μια θαυμασία μελέτη στην Εξαήμερον, που ακούγανε κάθε πρωί και βράδυ, δυο φορές την ημέρα, και αφήναν τα εργαλεία τους οι χωρικοί απέξω από το ναό και ανέβαινε ο Μέγας Βασίλειος να ερμηνεύει την Γένεση, το πρώτο βιβλίο της Γενέσεως.

Λοιπόν, το μερμηγκάκι το βλέπει ο Μέγας Βασίλειος. Τι κάνει; Με τις δαγκάνες του κόβει σε δύο τον καρπό, κόβει σε δύο το κουκί του σίτου και έτσι δεν μπορεί πλέον να φυτρώσει ο σίτος και γίνεται τροφή. Ποιος τον δίδαξε; Ας απαντήσουν οι άπιστοι.

Επίσης, δίδαγμα μεγάλο μας παρέχει η μέλισσα, η οποία πετάει και υπακούει στην βασίλισσά της, και η οποία πετάει από άνθος σε άνθος και παίρνει τον ανθό και το κάνει μέλι. Το δε μέλι τώρα τελευταίως απεδείχθη ότι έχει ιαματικές ιδιότητες, ιδίως εναντίον του καρκίνου, λένε οι επιστήμονες.

Το μέλι λοιπόν, το μέλι φτιάχνει. Ας φτιάξει, ας προσπαθήσει η επιστήμη να μαζέψει ανθό και να το κάνει μέλι. Αδύνατο. Μυστήριο, χημείο, χημείο είναι. Πού να δούμε ενότητα, ενότητα στο φυσικό κόσμο.

Αλλά ενότητα πού θα δούμε στην Ελλάδα μας; Φρίκη! Η Ελλάδα είναι διηρημένη, είναι διηρημένη παντού, είναι διηρημένη στην παιδεία. Ο πολύς Παπανούτσος ζήτησε να ανατρέψει τα θεμέλια της παιδείας, το δε θεμέλιο της παιδείας πρέπει να είναι το Ιερόν και Άγιον Ευαγγέλιο κατά τη διδασκαλία του αειμνήστου Κοραή, ο οποίος πήγε σε ένα σχολείο τότε και είδε βιβλιοθήκη, δεν υπήρχε το Ευαγγέλιο και χαστούκισε τον δάσκαλο. «Γιατί με χαστούκισες;» «Διότι δεν έχεις το νεότερο βιβλίο του κόσμου.» Και η Εκκλησία και η νέα πατρίς μας πρέπει να θεμελιωθεί με το Ευαγγέλιο. Δεν υπάρχει το Ευαγγέλιο πλέον.

Τώρα δε τελευταίος, ο Παδίκης και τα εγγόνια του Παπανούτσου συνιστούν να αλλάξει το πρόγραμμα, και άλλαξε. Όμως πώς την γλώσσα για έχουμε; Πρέπει εμείς οι Έλληνες να καυχόμαστε εν Κυρίω ότι έχουμε την ανωτέρα γλώσσα του κόσμου. Λέει, έχει γλώσσα που φτάνει 70... Είναι κανείς φιλόλογος εδώ; Κανείς καθηγητής φιλολογίας εδώ πέρα; Κανένας; Είναι κανένας; Λοιπόν, πώς, είναι κανείς εδώ πέρα; Λοιπόν, είναι άνω των 70.000 λέξεων. Αποδίδουν οι λέξεις αυτές ποικιλία νοημάτων, εννοιών, γιατί κάθε πράγμα έχει ποικιλία εννοιών, αλλά τώρα δεν υπάρχει.

Άρχιοι πλέον σβήσανε την δεκατεραμένη ημέρα, κατ' την οποία δεν απέρανε το όνομά του. Δεν να μην ομιληθεί ότι πολιτευόμεθα. Υπουργός, Θεός υπουργός, είπε ότι σήμερα θα άβομαι την αρχαία ελληνική γλώσσα. Και αντί αρχαίας ελληνικής γλώσσης, παρουσιάζεται πλέον μια γλώσσα ελληνή την τρισάθλια. Και όπως ορθώς είπε ένας υπουργός που πέθανε της παιδείας, ο Τρίτσης, είπε ότι τα παιδιά σήμερα έχουν λεξιπενία. Δεν έχουν, σαν ζώα είναι έτσι, οωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωω Σας ευχαριστώ.

Τι αυτή είναι η κατάσταση. Στα σχολεία κρεβιέτων δεν υπάρχει λέξη Θεός, τα πάντα θεωρούν ότι είναι υλικά. Πού να πάμε; Πού να πορευθούμε; Στα πανεπιστήμια, δι' αίρεση, στα πολυτεχνεία, δι' αίρεση. Προ 50 χρόνια έγινε ο εμφύλιος πόλεμος. Ο εμφύλιος πόλεμος είναι η κατάρα της Ελλάδας. Λέγει εκεί οι ιδέες της που λέμε: «Σώσε μας, Κύριε, λοιμού, λιμού, σεισμού, καταποντισμού, πυρός, μαχαίρας». Εμφύλιος πόλεμος, ο εμφύλιος πόλεμος, τον γνωρίζαμε, είναι σε παλαιότερη, πάνω 50 χρόνια, Έλληνες κατά Ελλήνων. Τρομερό φαινόμενο. Ήμουν στην Κοζάνη και εκεί παρατήρησα...

Τώρα οι Κοζανίτες έχουν στήσει άγαλμα του τέως Μητροπολίτου Ιωακείμ, εκεί πέρα στο κέντρο της πόλεως, επειδή πάει για την εορτή των 50 ετών. Και εκεί που ήμουνα στην Κοζάνη, εκεί συνάντησα έναν από τους αρχηγούς του κόμματος του αθέου κομμουνιστικού.

Συζητήσαμε πολλή ώρα. Του λέω, εάν θέλετε, είστε αυτοί, προσπαθήστε κανονικώς να εκλεγείτε βουλευτές και να κυβερνήσετε την Ελλάδα κατά δημοκρατικό τρόπο. Δεν έχω ανάγκη, λέει, από τέτοιους τρόπους εμείς. Εμείς για πεντακόσια να μείνουμε, θέλουμε να δημιουργήσουμε νέο κράτος. Στάλιν, δηλαδή, στο ελληνικό κράτος.

Και ας παρακαλέσουμε τον Θεό, εγώ το θυμούμαι κάθε βράδυ, χιλιάδες παιδιά από την Ελλάδα, από την Ελλάδα, λεβέντικα παιδιά, αφήσανε γονείς, αφήσανε τα πάντα, ανέβηκαν στα ψηλά βουνά της Μακεδονίας και έχυσαν το αίμα των.

Και η Φλώρινά μας είναι το μεγαλύτερο στρατιωτικό νεκροταφείο, 500 περίπου νεκροί είναι θαμμένοι εκεί πέρα. Ας είναι αιωνία η μνήμη των παιδιών αυτών, για να έχουμε σήμερα την Ελλάδα μας ανεξάρτητον και ζώσαν, που πρέπει να ζει ο Χριστός.

Λοιπόν, πού να πάμε, πού να βρούμε την ενότητα, προχωρούμε την ενότητα, πού να την βρούμε; Στην εκκλησία. Α, η εκκλησία! Είναι μοναδικό φαινόμενο η εκκλησία. Δεν είναι δημιούργημα ανθρώπινο, είναι δημιούργημα θείον.

Εθεμελιώθηκε στην πέτρα, η δε πέτρα είναι ο Χριστός, ο οποίος και δεν πρόκειται να αναιρεθεί ποτέ. Λοιπόν, εκεί η Εκκλησία μας. Τι είπε ο Χριστός; Ένας άγιος διδάσκαλος του Ευαγγελίου διάβαζε, και εγώ συνιστώ σε σας να διαβάζετε το κεφάλαιο του Ιωάννου που περιέχει την τελευταία ομιλία του Χριστού στους μαθητάς του, πριν διαβεί τον χείμαρρο των Κέδρων και μεταβεί στη Γεθσημανή. Τη νύχτα της Μεγάλης Πέμπτης προς τη Μεγάλη Παρασκευή ομίλησε μια θαυμασία ομιλία, και όντως είναι θαυμασία, αλλά αυτή είναι θαύμα θαυμάτων, η ομιλία προς τους μαθητάς.

Και πώς τελείωσε η ομιλία αυτή; Παρακαλώ, λέει, τον Άγιον Πατέρα: εγώ φεύγω, μένουν αυτοί εις τον κόσμο, θα συναντήσουν πολλά εμπόδια. Παρακαλώ τον Θεό: ίνα ώσιν εν, Πέντε φορές. Και ο αείμνηστος διδάσκαλός μας, ο Τρεμπέλας, στην ερμηνεία του Ιωάννη, μας έλεγε ότι ακριβώς η επανάληψη αυτή, πέντε φορές, σημαίνει την αξία την οποία έχει η ενότητα.

Ενότης, ενότης μες στο σπίτι. Πού είναι η ενότης; Πού είναι η ενότης μες στο σπίτι; Κάποτε στην Ελλάδα μας δεν υπήρχε διαζύγιο. Όπως είπαμε, έσονται οι δύο σάρκα μία. Ο άντρας αγαπούσε τη γυναίκα και η γυναίκα αγαπούσε τον άντρα. Πέθανε ο άντρας και την έλευνα και το βράδυ πέθανε η, πέθανε η γυναίκα και ούτως είδες μου. Σήμερα διαζύγιο, διαζύγιο, και η Εκκλησία δεν είναι σε θέση να διαμαρτυρηθεί εντόνως και αποδρασματικώς.

Λοιπόν, πού είναι η ενότης στην Εκκλησία; Ήταν ενότης τα πρώτα χρόνια, αλλά μετά ήρθε ο Άριος, ο οποίος πολέμησε την Εκκλησία. Αλλά ευτυχώς υπήρχε ο Μέγας Αθανάσιος, ο οποίος υπήρξε ο Άτλας, έτσι ονομάζεται, ο Άτλας σήκωσε πάνω, όπως ο μυθικός Άτλας σήκωσε πάνω στους ώμους του ολόκληρον την γη, έτσι και ο Μέγας Αθανάσιος σήκωσε την ολόκληρη την Ορθοδοξία. Ας είναι αιωνία του η μνήμη.

Πολέμησαν κατόπιν οι Τρεις Ιεράρχες. Πολέμησαν αιρέσεις, αιρέσεις, αιρέσεις, αιρέσεις. Διασπάστηκαν δύο μεγάλα τμήματα, η Ανατολική Εκκλησία και η Δυτική Εκκλησία, ο Πάπας, ο Πάπας. Διασπάστηκαν ακόμη και ο Πάπας με τον Λούθηρο, με τον Ζβίγγλιο. Απεσπάσανε η Αγγλία, απεσπάσανε η Αμερική και δημιουργήθηκε ένα φοβερό φαινόμενο. Και τώρα, παρ' ουσίας, αν είχα έναν πίνακα, θα σας έγραφα επάνω ποιος είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος τον οποίο διατρέχει σήμερα η Εκκλησία του Χριστού.

Και ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι, γράψε στον πίνακα, είναι ο Οικουμενισμός. Τι θα είπε ο Οικομουνισμός, ίσον ο Οικομουνισμός, πανέρεσες, δεν το είπα εγώ, το είπε ένας Άγιος Αρχιμανδρίτης Πόποβιτς και έχει ιδρύσει μοναστήρι και διώχθηκε επί του Κομμουνισμού και έγραψε σπουδαία θεολογία.

Και μετά αυτό είπε, ο Οικουμενισμός, δηλαδή παναίρεσις: από όλες τις θρησκείες μια νέα θρησκεία περιμένω. Μέσα στη θρησκεία αυτή θα είναι Ορθόδοξοι, μέσα στη θρησκεία, μέσα στην εκκλησία αυτή θα είναι οι Δυτικοί, οι Φράγκοι, θα είναι οι Ορθόδοξοι, θα είναι οι Ρώσοι, θα είναι οι Αγγλικανοί, θα είναι οι Ιουδαίοι, θα είναι οι Βουδιστές, θα είναι οι Μουσουλμάνοι, θα είναι όλοι και θα τρώει ένα είδος κοκτέιλ. Θα σχηματιστεί μια αυτή θρησκεία, όπως την περιμένουν και την θέλουν αυτοί να κάνουν.

Θέλουν αυτοί να κάνουν. Τι ούτως είναι ο κίνδυνος; Το συμπέρασμά μας ποιο είναι; Το συμπέρασμά μας είναι ότι

Πρέπει να προσέξουμε, ιδιαιτέρως εμείς που κατοικούμε, και ως πολύτιμη παρακαταθήκη την παραλάβαμε από τους γονείς μας, από τους προγόνους μας τους ηρωικούς. Είναι η Ορθοδοξία. Δεν υπάρχει τίποτε κάτω από τον ουρανό και πάνω από τον ουρανό από την Ορθοδοξία μας. Αυτή την κρατήσουμε ως πολύτιμο κειμήλιο, όπως είπε ο Μακρυγιάννης.

Είναι πολύτιμο πράγμα και η Ελλάδα δεν μπορεί να ζήσει χωρίς θρησκεία, και λέει είμαστε έτοιμοι να υπερασπίσουμε την θρησκεία, την Ορθοδοξία μας. Χρειάζεται προσοχή λοιπόν μεγάλη στους αγώνες των οποίων ζούμε.

Και όπως σας λέγαμε κι άλλοτε, κι αν μέσα στο σπίτι δεν πιστεύει η γυναίκα σου, δεν πιστεύουν τα παιδιά σου, ένας να μείνεις

Εις μίαν Αγία Καθολική και Αποστολική Εκκλησία, λέγεται το σύμβολο της πίστεως, και όπως έλεγε και ο αείμνηστος Ανδρούτσος, ο μεγαλύτερος φιλόσοφος της Εκκλησίας μας, ο Αλέλης, ο Ανδρούτσος, ότι εκτός της Ορθοδοξίας μας όλα τα άλλα είναι αιρέσεις και σχίσματα. Και έπειτα, στις ημέρες μας, η Εκκλησία της Ελλάδας, που ήταν ενωμένη, να διαιρεθεί σε δύο παρατάξεις. Η μία παράταξη είναι οι παλαιοημερολογίτες και η άλλη είναι η νεότερη ορθόδοξη. Μεγάλο το θέμα. Ανέλαβα εις τη Σύνοδο να ομιλήσω περί του θέματος τούτου.

Εγώ τουλάχιστον, αν με ρωτήσετε, ας με πείτε καθυστερημένο και λοιπά, κακώς έγινε το σχίσμα αυτό. Δεν έπρεπε να πάμε εμείς να αλλάξουμε, να μην είμαστε στο ημερολόγιο όπως το όρισαν οι πατέρες μας. Και αργότερα, αυτό δεν ήταν του παρόντος, δεν ήταν του αιώνος μας, δεν ήταν επίκαιρον, αλλά δυστυχώς κάτω από την πίεση της κυβερνήσεως, της επαναστάσεως, επεβλήθη αυτό.

Αυτό και η αλληλεγγύη συμπαθής είναι προς εμάς, οι παλαιοημερολογίται, και αν θέλει ο Θεός θα μιλήσει και σε σύνοδο. Πού η ενότητα; Δεν υπάρχει ενότητα. Διασπάθημε, διασπάθημε, έχουμε διασπαστεί. Εγώ τουλάχιστον τώρα, ο γέροντας επίσκοπος, επί προς το τέλος της ζωής μου, να δοκιμάσω πίκρα μεγάλη, διότι υπάρχει διαίρεση. Βλέπετε τώρα, ένα χρόνο, δύο χρόνια, συνέρχεται η Ιεραρχία.

Συσκέπτονται, συσκέπτονται, εις το αποτέλεσμα μηδέν, που αν υπήρχε η αγάπη, η αγάπη σε πέντε λεπτά έλυνε αυτό το θέμα. Αλλά δυστυχώς όμως διαπράξει το μεγάλο έγνημα, εσφάγισαν κατ' ομπλέων ανήθικων τρόπων, εσφάγισαν ως αρνία Την ότατη κληρική, τα Ιεράρχια οι οποίοι δεν διάπραξαν τίποτε άλλο Επιστρατεύσαν αυτοί από τον Αίμης τον Ιερώνυμο και διουκούσαν τα Μητροπόλια στον εμφόβο και τρόμο Θεού.

Πάρει τώρα πάνω αυτή η ιστορία. Δεν λύεται. Το πάθος είναι φοβερό και τρέχουμε στα δικαστήρια να λύσουμε τις διαφορές και σε μούρια υπερκρατίας, και κανείς δεν σέβεται. Ποια είναι η λύση; Κατά μένα, έχω γράψει βιβλίο, δεν ξέρω αν το διαβάσατε. Εγώ κάθομαι τη νύχτα και γράφω βιβλία, δεν ξέρω αν το διαβάσατε.

Έχουν μεταφραστεί και στην Αμερική ή στα Αγγλικά, είναι «Ελευθέρα και Ζώσα Εκκλησία» και η Σπίδα γράφει απάνω τους: «Ζητούμε Ελευθέρα και Ζώσα Εκκλησία». Ποια είναι η λύση; Διότι ποιο είναι το κακό; Ότι στο κράτος μας που είναι δημοκρατικό, κατεξοχήν δημοκρατικό το κράτος μας, στον ευγενέστερο τομέα, ο δε ευγενέστερος τομέας είναι η Εκκλησία μας, υπάρχει απολυταρχία παπική. Με νόμους ο εκάστοτε αρχιεπίσκοπος εφοδιάστη με τούτους τους νόμους, ώστε να δύναται άνευ δίκης να απολύει αρχιεπίσκοπος Μητροπολίτες.

Πρέπει να επανέλθουμε στο παλαιό σχήμα. Επαινών ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός τον Μέγα Αθανάσιο λέγει ότι όχι κατά τον πονηρό τρόπο, αλλά κατά τον αρχαίο τρόπο, τον αποστολικό τρόπο, ψήφω κλήρου και λαού εξελέγη.

Εμείς εισηγούμεθα και λέγομε να επανέλθουμε το συντομότερο στο θέμα αυτό, δηλαδή ο λαός, ο πιστός λαός, κάνω διάκριση, ο πιστός λαός, διότι πρέπει να γίνει καθάρισμα στην Εκκλησία, δεν μπορεί να είναι πιστός λαός, δεν πρέπει να είναι ο βλάσφημος, δεν μπορεί να είναι ο ένας και ο άλλος, αιρετικός και λοιπά.

Οι πιστοί, όσοι μείναμε, να εκλέγουμε, να εκλέγουν οι πιστοί τους επιτρόπους του Ναού, που έχει τεραστία περιουσία η Εκκλησία. Δίνει ο λαός, δίνει, δίνει. Από ό,τι ξέρω, στην Αγγλία κλείνουν εκκλησίες διότι δεν εκκλησιάζονται και γίνονται καφενεία και λοιπά.

Εδώ στην Ελλάδα, μικρά χωριά θαυμάζω, εκεί στην Πρέσπα και στα χωριά εκείνα, μικρά χωριά με 50 κατοίκους έχουν ωραιότατες εκκλησίες. Πιστεύω και μέσα στην πόλη της Φλώρινας 13 εκκλησίες έχουμε. Τι χτίζει ο λαός; Είναι πιστός, δίνει τα χρήματα.

Ο λαός, ο πιστός, να εκλέγει τους εφημερίους, να εκλέγει τους Επισκόπους. Εγώ τώρα σήμερα αύριο φεύγω από τον κόσμο αυτόν. Θα γίνει κανείς από τους 10 αρχιμανδρίτες οι οποίοι κοπιάζουν μέρα και νύχτα στην ακραία αυτή γωνία του ελληνισμού; Κανείς από αυτούς θα εκλεγεί;

Θα εκλέγει η κλίκα, μια ελληνική κλίκα, η οποία διοικεί την Εκκλησία του Χριστού. Εγώ για αυτές τις ιδέες ασχολούμαι. Ασχολείται το πνεύμα μου και προστρέφεται στας αρχάς αυτάς. Και ευχόμεθα ότι οι ιδέες αυτές θα τα επεκρατήσω Πού να βρούμε την ενότητα; Αυτό είναι το ερώτημά μου σήμερα.

Πρέπει να ομολογήσω ότι ο μικρότερος οδηγημένος φοιτητής και δοξάζοντας τον Θεό. που ζούσε ο Άγιος Νεκτάριος, όπως ο Άγιος Νεκτάριος είναι ο Άγιος της εποχής μας. Και στην εποχή εκείνη ήταν ο πατήρ Ευσέβιος, ο οποίος ίδρυσε την αδελφότητα. Ήταν στην ακμή η αδελφότητα, και είχε φτάσει η αδελφότητα τότε Ζωή, ενωμένη, τριακόσια μέλη ήταν και προσέφεραν ανεκτίμητες υπηρεσίες και καλλιέργειες των προφορικών και γραπτών λόγων και ανέδειξε παιδιά και ήρωες οι οποίοι ανέβηκαν ως στρατιωτικοί ιερείς. Αυτό είναι το ερώτημά μου σήμερα. Πού να βρούμε την ενότητα, αυτό είναι το ερώτημά μου σήμερα. Πρέπει να ομολογήσω ότι ο μικρότερος οδηγητής και δοξάριος των Θεών, που ζούσε ο άγιος Νεκτάριος, όπως ο άγιος Νεκτάριος είναι ο άγιος της εποχής μας, και αυτή στην εποχή εκείνη ήταν ο Πάτρος Εψεύειος, ο οποίος ίδρυσε την ανεφόλητα, και ήταν ένα ακμή αδερφό της, και είχε φτάσει ο αδερφός της. Τότε η Ζωή Ινωμένη 400 μέλη ήτανε και προσέφεραν εκτιμή τους υπηρεσίες και καλλιεργήσεις των προφορικών και γραφτών λόγων και ανέδειξε παιδιά και ήρωας οι οποίοι αναβήκαν ως στρατοκύρης επάνω στην πίνδο και δεξιά και αριστερά. Διελήθη. πρέπει να ομολογήσω ότι ο μικρότερος αδερφή μου φοιτητής και δοξάζω στον Θεό που ζούσε ο Άγιος όπως ο Άγιος Νεκτάριος είναι ο Άγιος της εποχής μας έτσι και αυτή την εποχή εκείνη αδερφό της και είχε φτάσει η αδερφό της τότε η ζωή είναι ομένη τρακόσια μέλη ήτανε και προσέφεραν εκτιμή τους υπηρεσίας

Και ιερείς επάνω στην Πίνδο και δεξιά και αριστερά, διαλύθη, διαλύθη. Και τώρα είναι δύο αδερφότητες, ο Σωτήρας και η Ζωή. Και πρέπει και ευχόμαι και βλέπω με χαρά ότι έχουν τώρα σχέσεις καλά. Και να ευχόμαστε με τον οργανώσιο των αδερφοτήτων, διότι βλέπω πόλεμον.

Θέλουν να τις διαλύσουνε, να διαλύσουν μια κλίκα ελεεινή, τρισάθλια. Αυτή προσπαθεί να δημιουργήσει νέες συνθήκες, ώστε το κακό να διαιωνίζεται μέσα στην Εκκλησία της Ελλάδας. Πού είναι η ενότης που δίδαξε ο Χριστός; Ίνα πάντες εν ώσιν, ίνα πάντες εν ώσιν, ίνα πάντες.

Διαιρέσεις. Και οι διαιρέσεις είναι ο φοβερότερος εχθρός της Ελλάδας μας. Στη Μικρά Ασία εκεί φτάσαμε με τα στρατεύματα μέχρι το Σαγκάριο. Περάσαμε το Σαγκάριο, ανεβήκαμε στο Καλέ Γκρότο το περιβόητο. Με τα κιάλια εκεί βλέπανε οι Έλληνες στρατιώτες, βλέπανε την Άγκυρα. Και η Άγκυρα θα έπεφτε και θα τελείωνε ο Ισλαμισμός.

Αντιστοίχως δεν ήταν ηνωμένη. Ηνωμένη κατέλεψε το μέτωπο και ο Κεμάλ προχώρησε. Και η τελευταία μάχη εδόθη εις τον Τουλουμπουνάρ, εκεί εις τον Τουλουμπουνάρ, και οι Τούρκοι κατέληξαν να καταλάβουν τον Τουλουμπουνάρ. Και επιχείρησε τρεις φορές ο μέραρχος ο Τούρκος να καταλάβει τον Τουλουμπουνάρ, δεν μπόρεσε, και η φτωχτόνηση.

Είναι ένας άνθρωπος εμπνευσμένος, πτωχής οικογένειας, από Θεσσαλία. Είχε αυτήν την προνοητικότητα και ενέπνευσε την αυτοθυσία. Υπάρχουν σήμερα κάπου κάπου στρατιώτες άνω των 100 ετών, οι οποίοι με τα δάκρυα αναφέρονται.

Να, λόγου χάρη, ο πατέρας του αγαπητού μας Νικολάου Σωτηρόπουλου ήταν στρατιώτης του Πλαστήρα, κοντά. Και άλλοι και άλλοι, οι οποίοι αγωνίστησαν. Μετά, το επόμενο έτος, ο Κεμάλ πήγε στο Ντουμλουπινάρ και εγκαινίασε μνημείον υπέρ των πεσόντων Τούρκων.

Και εκεί είπε τα εξής σπουδαία λόγια: «Μην νομίζετε ότι νικήσαμε στρατηγικώς τους Έλληνες. Οι Έλληνες δεν νικήθηκαν στρατηγικώς, νικήθηκαν πολιτικώς λόγω της φαγωμάρας τους. Βρίσκονταν τότε σε δύο κόμματα και όπου επολέμησαν οι Έλληνες, επολέμησαν ως άξιοι των προγόνων των».

Τα αυτά είχα, αγαπητοί, να είπω ολίγα και παρακαλώ να τα προσέξετε και να παρακαλέσετε τον Θεό να μας δώσει ενότητα. Ενότητα της πίστεως και της κοινωνίας του Αγίου Πνεύματος αιτησώμεθα.

νυν και αίκησε όνας το λεόνωνα μήνα. Πριν χρόνιας ένα πλοίο ήταν ο Χριστός

που τους ανέμους διατάζεις, εσύ που τη βροχή σταματάς και τη φουρτούνα κοπάζεις. Υψώνουνε τα χέρια τους μόνο στον ουρανό και συ είσαι όλη η ελπίδα που τους μένει. Γύρω τους απλώνεται η γαλήνη θεϊκή, μα ατάραχοι μένουν οι πιστοί. Και σήμερα φουρτούνα και σήμερα βροχή, με πόλεμο, ψευτιά και αδικία. Ο δρόμος του θάνατου απλώνεται στη γη, μα ατάραχοι μένουν οι πιστοί. Ποιος είσαι, ποιος είσαι, ποιος; Ο Χριστός, εσύ που τους ανέμους διατάζεις, εσύ που τη βροχή σταματάς και τη φουρτούνα κοπάζεις.

Θα γίνεις όταν μεγαλώσεις, τι θα γίνεις όταν μεγαλώσεις; Κληρικός δε θα γίνεις. Είδατε ρε το τραγούδι αυτό, ότι η Εκκλησία μας, με την οποία συμμετείχαμε σήμερα και είπαμε ότι πρέπει να έχει ενότητα, ομοιάζει με καράβι, ένα μικρό καράβι που πλέει μέσα των ωκεανών και φυσούν οι άνεμοι και σηκώνονται τα κύματα, αλλά το πλοίο αυτό δεν καταποντίζεται. Είναι αυτό που είπε ο Χρυσόστομος: κλυδωνίζεται αλλά δεν καταποντίζεται, διότι κυβερνάει ο Χριστός. Και όπως μας έλεγε ο Τρεμπέλλας, ο καθηγητής, ο αείμνηστος, λέει, μη στενοχωριέστε. Λοιπόν, εάν πούμε ότι αγαπούμε την Εκκλησία, ψέματα θα πούμε, ψέματα. Δεν την αγαπάει την Εκκλησία κανείς, δυστυχώς. Εάν την αγαπούσε την Εκκλησία, θα είχε τώρα άλλη μορφή η Εκκλησία. Αν δυστυχώς, εάν πούμε ότι αγαπούμε, είναι ψέματα. Ένας την αγαπάει, ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, και πολεμείται η Ορθοδοξία μας πανταχόθεν, αλλά θα νικήσει, το προφητεύω, όχι διότι είμαι προφήτης.

Όλα αυτά τα άγρια κύματα, τα οποία σηκώνει, ο Κύριος θα τα καθησυχάσει στην Εκκλησία. Και πιστεύω, πιστεύω ακριβά, ναι, καλώς είναι, πιστεύω ακριβά, πιστεύω, πιστεύω, πιστεύω στον Θεό. Δεν θα νικήσει ο οικουμενισμός, δεν θα νικήσει ο μασονισμός, δεν θα νικήσουν τα άγρια θηρία της Αποκαλύψεως, θα νικήσει το εσφαγμένο αρνίον, ον πάντες ελλήνων νιούνται και υπεριπλούται εις πάντας τους αιώνας.

Υπάρχει μια περιοχή, απ' άκρη σ' άκρη ελληνική, και οι πέτρες θα το φωνάζουνε στη γη αυτή αν περάσουνε. Είναι η γη των πατέρων μας, η χώρα των Μακεδόνων, η ρίζα της Ελλάδος μας, το καύχημα των αιώνων. Μην παραχαράζετε την ιστορία, η Μακεδονία είναι μία. Αγαπώ Ελλάδα κι Ορθοδοξία, η Μακεδονία είναι μία. Υπάρχει μία περιοχή, απ' άκρη σ' άκρη ελληνική.

Η γη των Πατέρων μας, η χώρα των Μακεδόνων, η ρίζα της Ελλάδος μας, το καύχημα των αιώνων. Μην παραχαράζετε την

Ομίλησα εις τη σύνοδο με θέμα η Εκκλησία. Πού είναι η Εκκλησία στο στρατό; Δεν υπάρχει Εκκλησία στο στρατό. Τα παιδιά μας, τα οποία βρίσκονται εκεί στον Έβρο ποταμό και παντού, στερούνται θρησκευτικής διαπαιδαγωγήσεως, η οποία είναι αναγκαία. Επιτρέψατέ μου να σας υπενθυμίσω ότι και εγώ τρία χρόνια επιστρατεύτηκα ως στρατιωτικός ιερεύς και

Και βρήκα τον ταξίαρχο εκεί της μεραρχίας να είναι έτοιμος να αυτοκτονήσει, διότι τα παιδιά, απογοητευμένα από τη διοίκηση εγκρατική, είχαν ρίψει τα όπλα εις ελεεινή κατάσταση. Λέω, μη, θα ομιλήσω με, θα με αφήσει να ομιλήσω; Και πράγματι ομίλησα από την καρδιά μου μέσα και τους είπα λίγα λόγια.

Και τους είπα: «Τώρα, λέω, δικαίως αυτοί οι άνθρωποι θα καταλάβουν την εξουσία, αυτοί θα διοικήσουν. Εσείς θα πάτε στα σπίτια σας, θα πάρετε μια όμορφη γυναίκα, γλεντήσετε μαζί της, θα γεννήσετε παιδιά και εγγόνια και, όταν έρθει η ώρα του θανάτου, θα σας θάψουν τα εγγόνια σας και τα παιδιά σας, αλλά θα έρθουν στον τάφο και θα πούνε: “Πατέρα, όλα μας τα έδωσες, λευτεριά δεν μας έδωσες. Ανάθεμά σε.”»

Ήταν τότε ο αείμνηστος Σπυρίδων, ο Βλάχος, ο οποίος εφοδίασε όλον τον στρατό, τον στρατό εφοδίασε με ιερείς, και υπάρχουν τώρα περίπου 100, 200, 300 αρχιμανδρίτες, οι οποίοι δεν κάνουν τίποτα άλλο, κοιτάζουν πότε θα πεθάνει ο Μητροπολίτης, να καταλάβουν τη Μητρόπολη. Δεν υπάρχει διάθεση προς εργασία. Είπε επίσης ότι τότε κάθε τάγμα είχε τον ιερέα του, και τώρα ούτε το τάγμα, ούτε το σύνταγμα, ούτε η ταξιαρχία.

Πολλές φορές και μεραρχίες δεν έχουν ιερείς, δεν υπηρετούν οι ιερείς, που η αποστολή των είναι πολύ μεγάλη, όπως είπα. Και εργάζονται πολλοί και κοπιάζουν. Επίσης είπε ότι πρέπει να δουλευθούν και μουσικοί, διότι δεν υπάρχουν τραγούδια χριστιανικά υπέροχα.

Ανέφερε τον κύριο Κινούση, ο οποίος ψάλλει ωραία, τραγουδάει ωραία, ενθουσιάζει.

Λοιπόν, ας έρθει εδώ ο κύριος Κινούσης να τραγουδήσει.

Σήμερα κατάλαβα, ή μάλλον αυτές τις μέρες κατάλαβα, πόσο σεβασμό και αγάπη έχω στον Άγιο Δεσπότη μας. Καθότι ήταν να πάω στη Ρόδο, που παντρεύεται το βαφτιστήρι μου, και προτίμησα τον Άγιο από την κοπελιά, γιατί κάτι μέσα μου δεν μου έδινε τη δύναμη ακόμα ώστε να του το πω.

Πήρα τον κύριο Ευσταθίου, το συζήτησα, μου έδωσε το τηλέφωνο να επικοινωνήσω μαζί του, αλλά έτρεμα σαν πουλάκι στην ιδέα ότι αν του πω ότι θα πάω στη Ρόδο και να μην έρθω σε εσάς. Αλλά αυτό το συναίσθημα που νιώθω δεν είναι σημερινό.

Σε ένα απόσπασμα του βιβλίου μου αναφέρω, αν μου επιτρέψει ο Δεσπότης να το πω, δυο λόγια είναι, ότι αυτό το συναίσθημα δεν είναι σημερινό. Ακούτε τι λέω στο τέλος του βιβλίου μου. Και τελειώνοντας θέλω να αναφερθώ στον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Φλωρίνης, κύριο κύριο Αυγουστίνο Καντιώτη, που τον νιώθω μέσα μου σαν φλόγα και σημαία.

Το θαυμαστό είναι πως από μικρό παιδί που δεν ήξερα για Χριστό και Ορθοδοξία, οι αγώνες του και οι ιδέες του μου ξεσήκωναν την ψυχή.

Αυτό έχει για μένα μεγάλη σημασία και κι ας με συγχωρέσει που το είπα.

Ήθελα να τον φέρω σε δύσκολη θέση, γιατί ξέρω ποιος είναι, έχω καταλάβει. Λοιπόν, αλλά είναι πράγματα που δεν μπορώ να τα κρατήσω μέσα μου. Εύχομαι να φανώ αντάξιος της επιλογής, της εμπιστοσύνης που μου έχει δείξει, και να δικαιώσω τα λόγια που έχει πει για μένα. Γιατί ο αγώνας μου είναι πάρα πολύ δύσκολος και χωρίς την προσευχή του και τις προσευχές όλων σας είναι δύσκολο να κρατηθώ μέσα στις συμπληγάδες, μέσα στον ωκεανό της αμαρτίας. Και τώρα θα σας πω ένα τραγούδι, αλλά πέστε μου ποιο είναι αυτό.

Θα ακούσετε τη δεύτερή μου κασέτα που λέει «Η λύση είναι μία» και θα το πούμε όλοι μαζί τώρα, φίλε, το ξέρετε.

σε ελευθερώσει, τη χαμένη τη ζωή σου να σου ξαναδώσει. Όποιος και να είσαι, όπου και να βρίσκεσαι, μη χάνεις την ελπίδα και μην απελπίζεσαι. Μη χάνεις το κουράγιο και μην απελπίζεσαι. Μόνο ο Θεός δεν θα σε προδώσει, μόνο ο Θεός μπορεί να σε λυτρώσει. Μόνο ο Θεός δεν θα σε προδώσει, μόνο ο Θεός μπορεί να σε λυτρώσει. Η λύση είναι μία.

Χριστός, εξομολόγηση, Θεία Κοινωνία, η λύση είναι μία. Χριστός, εξομολόγηση, Θεία Ευχαριστία. Ο Θεός περιμένει όλα τα παιδιά Του. Μη χάνεις ευκαιρία, πήγαινε κοντά Του. Ό,τι κι αν έχεις κάνει, ζήτησε συγχώρεση.

Μες στην αμαρτία δεν ήσουν μόνο εσύ. Μες στην αμαρτία δεν έχεις ζήσει μόνον εσύ. Μόνο ο Θεός δεν θα σε προδώσει. Μόνο ο Θεός μπορεί να σε λυτρώσει.

Μόνο ο Θεός δεν θα σε προδώσει, μόνο ο Θεός μπορεί να σε γιατρέψει. Η λύση είναι μία: Χριστός, εξομολόγηση, Θεία Κοινωνία. Η λύση είναι μία: Χριστός, εξομολόγηση και Ορθοδοξία. Ευχαριστώ.

Πράγματι, η Ορθοδοξία κινδυνεύει στον αιώνα μας και πρέπει όλοι να είμαστε στρατιώτες έτοιμοι για να δώσουμε το παρόν. Εις πάσαν περίπτωση, τις πατρίδες μας και παίζουν και θέλουμε να ελπίζουμε ότι θα ανατείλουν καλύτερες ημέρες για την Ελλάδα μας. Θα φύγει αυτό το άγριο κύμα και θα πνεύσει η ειρήνη, διότι την Εκκλησία μας και το έθνος μας το στηρίζει ο Χριστός. Και θα πούμε και εμείς μαζί με τον Σολωμό: «Ελλάς, κλείσε μέσα στην καρδιά σου την Ελλάδα για να αισθανθείς κάθε»

Κάθε είδους μεγαλείο. Όλοι μαζί, δι’ ευχών των Αγίων Πατέρων ημών, Κύριε Ιησού Χριστέ.