Imitating Christ and Purifying Faith from Superstition

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Be imitators of me, as I am of Christ.

My dear Christians, painting is a beautiful art. I do not know whether any of you are painters, or whether any of you love painting. But I know this: every one of you listening to me now, whether you are a painter or not, can paint an image more beautiful than any of the icons here in the Church.

Each of you can paint an image that time cannot destroy and thieves cannot steal: an image of immeasurable worth, one that can fill angels and people alike with wonder.

Each of you can take up a brush and colors and paint an image of priceless worth. What is this image we can paint, this image that will remain incorruptible forever, be displayed for all to see, and receive the prizes of heaven?

My dear friends, if you visit a painter’s studio, you will see the painter’s tools there: compasses, rulers, paints, and brushes.

You will also see students there. For those who want to learn to paint, the artist hangs a painting by a great master on the wall before them and says, “Do you see this painting? It is of great value. It was not painted in a day. To make it, the artist shut himself in his studio for two and a half, perhaps three years.”

“This painting, then, is your model. I am placing it before you, and all of you students will try to copy it. Try to copy it so faithfully that a stranger looking at your work cannot tell the copy from the original.”

Let that stranger say, “It looks astonishingly like the original.” My dear friends, what the artist does in painting, placing a model before the students, our Holy Church does today.

Before all Christians of every age, our Church presents, presents an image. An image greater than all other images. It presents an image made not of wood, silver, or gold, like the images of this world. It presents an image in which every color has its place, with a symmetry beyond description.

It is unsurpassable. And this is the image of virtue. This image of virtue, which no one can surpass, my brothers and sisters, has a name. It is an image, a mirror, a crystal-clear mirror, in which men and women, young and old, scholars and the illiterate, people of every color and shade and of every age can see this image, the prototype. It is a mirror before the whole world. And this image, my brothers and sisters, has a name: Jesus of Nazareth, whom, O children, praise and exalt above all unto all ages. This is the image. It is not mine, not my own idea. If you read the Apostle Paul, he says that we Christians have a great calling: always to keep the Crucified One before us, to hold our Lord Christ before us as our model of virtue, and to strive to resemble the prototype.

Our calling is to follow the footsteps of our Lord Christ here on earth, to become a copy, faithful copies, of this incorruptible image of our Lord Christ. But here I hear the objections.

“What does it mean for me to imitate Christ? Christ was God, while I am human. I am a worm. How can a lowly human being ever become like Christ?” Today’s reading from the Apostle answers that question.

Today’s Apostle presents to us a man, a man like us, a man who had the same needs as we do, a man who did not live in monasteries. For some say, “To become holy today, you must go to monasteries and into caves.” We see a man who did not stay in hermitages but struggled within society, in this world. We see a man rise to great heights, to great heights, and become an angel, an earthly angel. This man drew near to the prototype, imitated our Lord Jesus Christ, and became

an imitator of Jesus Christ in every way. That man is the Apostle Paul. Writing to the Corinthians, who had their faults and vices, Paul holds up his own example and says, “Be imitators of me.” Elsewhere in the same letter he says, “Be imitators of me, as I am of Christ.”

I have shown you the first image, the prototype, which no one can fully attain because it is beyond our reach. Now I show you a faithful copy, one that comes close to the prototype. That copy is the Apostle Paul.

The Apostle Paul is a beautiful portrait, an image of Jesus Christ, living and crucified. When an artist paints a beautiful portrait, he gives each part its proper form: the hands and feet, the face, the eyes, the nose, and the ears. Everything has its place, and the whole image is beautiful.

So lifelike that you feel the image is speaking to you. In the same way, when we look at the Apostle Paul, we see that everything about him is beautiful and wondrous. Come, my brothers and sisters, let us look at his image. I do not mean the icons painted on wooden panels, though they are worthy of reverence, for we are Orthodox and believe in icons. Come and look at this beautiful image: an image of virtue and self-denial.

Look at this image of great humility, this heavenly image of a man whose life was set on heaven. Come, then, and let us look inside this workshop of holiness. Let us see how the Holy Spirit shaped the Apostle Paul and raised him to unsurpassed heights of virtue.

“Come,” says John Chrysostom, “let us look at Paul’s hands.” Paul’s hands! What blessed hands they were, rare hands indeed. They wore no rings or diamonds, but they were blessed. As Paul himself says, “These hands of mine labored and toiled. I worked with my hands and provided for myself and for those who traveled with me.”

The Apostle Paul also says, “I coveted no one’s silver or gold.” He did not desire money; those hands provided for him and for his companions. They were working hands. And they were healing hands. The Apostle Paul’s hands had a power no physician in the world possessed.

Wherever the Apostle Paul touched someone with his finger, wherever he laid his hands, what miracles took place! When he laid his hands on people, demons were driven out as easily as a doctor pulls a rotten tooth. With that ease, and greater ease still, the Apostle Paul drove demons out of people’s hearts.

Paul’s hands healed the sick and even raised the dead. Healing hands, blessed hands, fashioned and lifted up by the grace of the Holy Spirit. It is a beautiful picture of Paul when you see his hands at work, making tents to earn his living without exploiting anyone, while he lives without possessions or love of money. It is beautiful to see Paul stretch out his hands and heal the sick. It is a beautiful picture of Paul when we look at his feet, too. Meanwhile, people’s feet are running about. Look and see, early in the morning, as soon as dawn breaks, as soon as God brings the day: a million people here in Athens. Look and see them running from morning until night.

I do not mean working people, whose feet are blessed as they go to the factories to earn a living. I mean the feet of those who have given themselves over to corruption, who walk toward places of vice.

Look at people’s feet today. Out of a hundred Christians in Athens, ninety, perhaps ninety-nine, have feet to take them down to the sea, on outings, to cabarets, and to places of sin and corruption. But they have no feet to take them to Church.

The feet of the world follow worldly things. But look at Paul’s feet! They seem like the feet of an eagle, like the wings of angels and archangels. Like a golden eagle, he flew from Asia Minor to Greece, from Greece to Rome, from Rome to Spain, and back again, traveling far and wide.

For twenty or thirty whole years, he flew across the inhabited world. Blessed feet! The words of today’s reading from the Apostle suit them well: “How beautiful are the feet of those who bring good news!”

Beautiful are the feet of those who preach the Gospel. And their sound has gone out into all the earth, and their words to the ends of the inhabited world. Paul’s hands! O Paul, I marvel at your hands. They never did harm; they always worked to earn your bread.

They always worked for the people. I marvel at your feet, which became like an eagle’s feet and carried you from east to west. But even more than your hands and feet, I marvel at your ears. Come, let us paint Paul’s ears. They were like ours, of course, but I mean the ears of the soul, I mean our own ears. We strain our ears to hear shameful things and go to the cinema, where people listen intently to sinful words, words that kindle sinful fires.

Paul’s ears heard something else. Paul had so much to tell of what he heard. What did he hear? Sweet songs, the harps of heaven. This is no fantasy. We believe what the Gospel tells us.

We believe the Apostles; we believe the Gospel of Christ. It tells us that Paul’s ears heard heavenly music. The Apostle says he was caught up to the third heaven. I do not mean somewhere near the moon and the stars; all that belongs to the first heaven. Beyond it are the second and third heavens. Paul was caught up to the third heaven, and his ears heard “inexpressible words, which it is not lawful for a man to utter.” Blessed ears, which did not listen to sin!

Blessed ears of Paul! You did not hear Beethoven and other musicians; you heard the harps and music of heaven. Blessed ears of the Apostle Paul! We have marveled at his hands, his feet, and his ears. Now, my brothers and sisters, let us marvel at Paul’s tongue. Yet whatever we say about his tongue will fall short of the truth.

Blessed is Paul’s tongue. When the Apostle Paul opened his mouth to speak, when he opened his mouth to speak, it was as though, as though the Aliakmonas River flowed from his mouth. A perfectly clear river, a crystal-clear river flowed from his mouth and refreshed souls.

His mouth was fiery; his mouth was fire. His mouth was a lyre; his mouth was a scourge; his mouth was a goad, an axe; his mouth was a source of comfort; his mouth was a heavenly trumpet sounding its call. Paul’s mouth, Paul’s tongue, was a river of grace.

But, my brothers and sisters, having marveled at Paul’s hands, his feet, and his tongue, come now and marvel at something more. A person has hands and feet, eyes and ears. But above all, what is a person?

What matters most in a person? The heart.

If we had a secret little key to open our hearts, what would we find? What are you thinking about, my fellow Christians? What do you long for? What are you seeking? If we opened people’s hearts, we would see what is inside. What has become of our hearts today, when they ought to be a garden for our Christ?

Our hearts have become a rubbish heap. Just as filthy refuse gathers in a ravine, so the heart of the world today has become an unclean place. But if you could open Paul’s heart, what would you find there? Money? Pleasures? Entertainment? Self-interest? Power? Worldly glory? What occupied Paul’s thoughts day and night? What was in his heart? Paul’s heart was heaven, heaven, heaven.

A sun shone within it. Day and night, one sun filled Paul’s heart: divine longing, love for other people, love for God, love for Jesus.

If you opened Paul’s heart, you would see written inside, written: Jesus Christ, Jesus Christ, my sweet love. If you opened Paul’s heart, you would see inside: Christ, love, immortal love, the eternal love of Paul’s heart. If you opened Paul’s heart, you would see written inside, written: Jesus Christ, my sweet love.

“Be imitators of me, as I am of Christ.” Come then, my brothers and sisters, let us too copy this image of Paul. We have hands; a time will come when you... We have hands, you have hands; a time will come when you will not be able to touch a spoon.

The time will come when you cannot even make the sign of the Cross. So let your hands become like the hands of the Apostle Paul, and your feet like his feet. If you cannot travel to distant peoples as missionaries, the hospitals are nearby. The sick are nearby, and so are those who mourn.

Blessed are the feet that hurry to the prisons. Blessed are the feet that hurry to those with leprosy, to the homes of orphans, and to the churches. Blessed are those feet: they are like the feet of the Apostle Paul.

The feet of the Apostle Paul. You have a tongue, your tongue, your tongue. Make your tongue a lyre of Christ. Let it comfort at times, reprove at times, and cauterize at times. Come here to the Church and make your tongue... Glory to You who have shown the light. But you have a heart, if you have a heart. Give your heart to Christ. Christ cries out: “Give me your heart, my child. I do not want that. Give me your heart so that...”

Give me your heart, so that your heart may become like the Apostle Paul’s and we too may reach such greatness: “It is no longer I who live, but Christ lives in me!”

My dear friends, in these days our Holy Church has celebrated a thousand years since a Saint built the first monastery on the Holy Mountain. The icons there are so treasured that foreigners offer millions for them. What makes the icons of the Holy Mountain different? The people who painted them did not do so with a cigarette in hand. In our false and dishonest age, icon painting has become a business.

You see someone smoking while photographing the Most Holy Theotokos. You see another man blaspheming Christ while photographing Him. Such icons do not have the grace of God. But the icons on the Holy Mountain were painted by ascetics who fasted for twenty or thirty days.

They mixed their colors and paints with their tears. That is why those icons have value. Today it is business: I paint eyes, I paint feet, and I get paid. It is commerce of the worst kind. That is why these icons do not have the grace of God.

These icons in the caves of the Holy Mountain are steeped in the fasts and prayers of the Holy Fathers. What am I trying to say? There are icons in the Protaton church.

They were old icons, but soot had covered them. You could see nothing but blackness. Then a visitor who knew about art came and said to the monks, ‘Will you give me permission to clean and restore these icons? Priceless images will come to light.’

They gave him permission. A Russian came from Russia, and another craftsman came from Austria. They were skilled men. They climbed up, removed the soot, and applied various treatments. Before long, you could see images emerging from the darkness of the Protaton.

Winged angels appeared, and Apostles and martyrs. What am I trying to say? My brothers and sisters, just as those old icons were covered with soot, so something within our hearts has been covered. Every one of us is a sinner; every one of us deserves punishment.

Yet within our hearts, deep within our hearts, within our martyred nation, there is an image that no devil will be able to tear out. And within our hearts there is an image, and that image is the image of our Christ.

That image is now covered with soot; today it does not shine. Let me say to each of you: just as a housewife cleans blouses, so let us all clean this spotless image of Christ, which we have carried in our hearts since the day we were baptized. The devil and our own hands have stained it. Let us wash it and make it shine, and then the image will appear before our eyes.

Let each of us become an image of Jesus Christ. Let each of us become a flash of light and radiance. And may we too be able to say, ‘Imitate me, as I imitate Christ’, Jesus Christ.

May Jesus Christ always be blessed and glorified through all the Saints, who are called to become images of Christ.

Brothers and sisters, ‘When we were children, we were enslaved to the elements of the world.’

Did you understand anything of the words we just heard?

“When we were children,” the Apostle Paul says today. Did you hear the Apostle Paul? Today is the feast of Saint Kyriaki the Great Martyr, and this Epistle is read. So the Apostle says, “When we were children, we were enslaved to the elements of the world.”

Do you understand? So please, listen closely to this sermon.

My dear Christians, we say, and we even boast, that our faith is the most beautiful faith in the world, that it is the true faith. And we criticize those who do not share it.

But is it enough to boast that we have the one true faith? Are we really the Christians we appear to be? If we examine our lives, there is no doubt that our faith is the one true faith. What we need to examine is whether we ourselves are truly Christians.

When we examine ourselves and our society, we see that our faith has touched us very little. The water in which we were all baptized did not go beneath our skin. It only wet the surface.

Do you hear what I am saying? We were all baptized as little children. In earlier times, people were baptized when they were older, at seventeen, eighteen, or twenty. They wept, and their tears fell into the baptismal font. They were true Christians.

Now, let me not speak of how Baptism is conducted, for a thunderbolt will strike and burn us. Burn us. As people were being baptized, neither the mother nor the father nor the godfather nor the godmother, nothing at all. The new church is a comedy.

That is why I say that today the water of the baptismal font has not even cleansed our skin. Our faith has not entered our hearts at all. We appear to be Christians outwardly, but we are not Christians.

What are we like? We are like a ball that, from a distance, looks as though it is made entirely of gold.

But scratch it with your fingernail and you find that the gold is only a thin foil. Beneath that coating are rust and lead. That is what we Christians are like.

Our great faith is not pure flour in each of us. It is flour mixed with a great deal of bran, and each of us needs to sift it. Here in the Church we say, “I believe, Lord. I believe. You believe. He believes. We believe.”

But let us see what that “I believe” means. Let us take a sieve, as a homemaker does to sift flour, and sift our faith. Let us examine what kind of faith it is.

What is this faith we profess? We will find that our faith is not pure. It is mixed with ideas and beliefs that do not agree with it.

Our faith is mixed with the various elements the Apostle Paul speaks of to the Galatians. Yes, behind what we call faith there is a whole world of idolatry.

Indeed, do you want examples? What I have just said is somewhat specific and somewhat vague. So let us make it specific. Now listen: the faith of Christians today is full of superstitious notions and superstitions.

It's Tuesday, Tuesday, Tuesday, and he won't set out for work. Some people will not set out for work on a Tuesday. Though it too is a day of God, like Monday, Tuesday, Wednesday, Thursday, Friday, and every other day, they regard it as a cursed, ill-omened day and do no work.

The newspapers even wrote recently, I do not know whether it is true, and I cannot vouch for it, that the king himself will not sign decrees on a Tuesday. Imagine how widespread this superstition is, among the powerful as well as ordinary people. “You cannot do business on a Tuesday,” they say.

If there is a day when all work should stop, when not even a car should move on the road except an ambulance carrying the sick, when everything should be still and everyone gathered in the Church, that day is Sunday.

Yet on Sunday you see him take his car and race here and there to the beaches. But on Tuesday, he says, he does no work. He considers it a curse to do anything on a Tuesday: to get engaged, to get married, or to do anything at all.

Where did he find that written? It is a superstition. Our faith has become mixed with superstition. Would you like another example? One person watches the days; another watches the numbers. Yes, the numbers.

What was I going to say... Yes, someone is invited to dinner and counts the guests: one, two, three, four, twelve, thirteen... “Oh, thirteen! I’m done for,” he says, and leaves. He thinks that if thirteen people sit at the table, he is done for: death will come for him. Where did they find that written? One person watches the days; another watches the numbers at the table; another watches the months, yes, the months. It is May, so he will not get married. In August, in some villages and on some islands, as the Transfiguration approaches, people do not wash clothes in the streams. They think the drimes will come out of the streams and burn their clothes.

Superstitions! Is that faith? People live in fear and trembling under the weight of them. Go up to the mountain villages and you will see still more. You will ask, “Are these people Christians? Do they believe in Christ? What do they believe?”

And look at what happens when they slaughter a lamb and roast it on a spit. They take out its shoulder blade, and the eldest man sits there with his shepherd’s staff, studying it intently. Even a priest does not gaze at the chalice with such attention.

And we do not pay such attention when the Holy of Holies is before us. One person chats, another yawns. God will burn us for that. If you could see them, I saw them high in the mountains, they all stop around the man with his shepherd’s staff. You would think a Divine Liturgy was taking place, so intently do they hold it.

They take the animal’s shoulder blade and study its cracks, saying, “Bad news is coming,” or “This or that will happen.” Do you see? You believe in a shoulder blade instead of believing in Christ. You have mixed your faith with fortune-telling and superstition. I once went into a house in a village and found everyone alarmed. “What has happened here?” I asked. “An owl came...”

They said it was a bird of ill omen and that someone in the neighborhood or in the house would die. Well, you see others beyond the villages too, leave the Vlach villages aside. Don’t you notice, don’t you notice the shops down here? Look at what goes on there, at what they have hung in their shops instead of...

How often do you see it in cars, large and small, in taxis too? Instead of hanging up a cross, what do they hang up? A horseshoe. They put their trust in the horseshoe rather than in the Crucified Christ, though they call themselves Christians. Where could I begin, my dear people, and where could I end? There is something worse still. It should make us weep, not laugh: we live among Christians, yet hold so many superstitions. And this is not only true of those with little schooling, or of shepherds.

It is true of educated people as well. You see a lawyer, an educated man, leaving his house early in the morning. If he happens to meet, please forgive the expression, a prostitute on the road, he calls it good luck. But if he meets a priest, he calls it a curse and a bad omen.

So this is the state of things, my dear friends, and I could go on. We have reached the point where people believe in all these things: one trusts in a lucky omen, another in a horseshoe, another in an owl, another in the number thirteen. Where did we get any of this? It is not Christian. The Gospels do not teach it. The Fathers of the Church do not teach it either.

And look at what happens on June 24. Young and old light fires and jump over them for good luck in the coming year. But the Church has condemned all these things, my dear friends. They are superstitions with no place in our Christian faith.

And lately, lately, a newspaper here in Athens has been paying some magician, some magician in America. I do not know how many dollars they pay him. They pay him, and every day he publishes a bulletin, a horoscope, so people can see what their zodiac sign says. Now, every night at midnight, just as others rack their brains over the newspaper’s crossword puzzles, they sit and examine which month they were born in.

They ask which sign they belong to, which star was in the sky when their mother gave birth to them, and then let that star govern their lives. Others, when someone close to them dies, go out at midnight. They do not come to the Church to find comfort.

Instead they hurry to mediums and gather around their tables at midnight, hoping to learn what has happened to this person or that. Still others run here and there to sorcerers and witches.

What does all this show, my dear friends? It shows that our faith is not sound. As I said, our religion is like pure flour, fit for making the offering bread.

But we did not keep it as pure flour, fine flour. What Christ gave us is fine flour, yet we have thrown rubbish, peas, beans, scattered bits, and all sorts of other things into it.

And we have made a mixture that looks like Orthodoxy, but it is not Orthodoxy. It is superstitious belief, it is superstition, it is idolatry, it is all kinds of things. And the Apostle Paul also addresses these Christians, speaking out against those Christians who mixed their religion with these various signs.

What is the cause? How did we come to this? Is it not shameful? A shopkeeper hangs up a horseshoe and thinks it will protect him. A horseshoe nearly killed me!

Put up a cross, a horseshoe. Are you not ashamed to go out into the street and think it is good luck to meet a prostitute? And you, an educated man, are you not ashamed to go out into the street, meet a priest, and call it a bad omen?

Aren’t you ashamed to go in and count the people to see whether there are thirteen? On trains, no one sits in seat number thirteen. They make a great fuss about putting the number thirteen on a seat.

Is it not shameful and disgraceful for you to believe, in the twentieth century, the twentieth century of progress and science, for young and old, kings, people on the right and on the left, black and white, for us to believe in such things, in such superstitions? What is the cause? What is the cause? There are many causes.

One cause is that we do not open the Gospel in our homes. Go to Switzerland, and to other places too. When the family gets up in the morning, they pray together and then read the Gospel. Everyone reads it.

Look around you. There are two thousand families here in this parish, two thousand families.

You are baptized Christians. Show me, show me a family here in your parish, a husband and wife, who get up without beginning to blaspheme. One night, somewhere here in Greece, I woke at about two o’clock. At that hour, while others were getting up to say their prayers, I was down by the stream and heard a shepherd blaspheming Christ and the Most Holy Theotokos.

Do you see what is happening? Day and night, there is no nation more blasphemous. Blasphemy in the morning, in the morning, blasphemy in the evening: we open our mouths with blasphemy and close them with blasphemy. Then where does this lead? Where does it lead? Where does it lead? Let others refuse to believe; we believe in the Gospels, we believe in the Gospels, we believe in the prophets, we believe in these things as they are. One night, one night God will shake the earth, and you will see the palaces, the acropolises, the tourists, those on the right, and Black people, all turned into one mass of pulp on the face of the earth.

A house has a master, and so does the world. God governs the world. So what is the cause of this state of affairs? Look at what some people do as soon as they rise in the morning.

We criticize them; we call them Franks, Protestants, Protestant Franks. But go and see the Franks’ homes.

Go and see the Protestant families. They rise early in the morning, gather together, and read.

The Ascension, the Annunciation... Someone says to me, ‘Father, I read the Holy Epistle.’ What Holy Epistle? My dear friend, there is no such Holy Epistle. That is a great falsehood. There are the letters of Paul. Open the Gospel and read it from beginning to end. Your eyes will be opened to what our faith is. You will see how vast it is, and that it has brought forth heroes and martyrs.

What are we like now? Do we look like Orthodox Christians? We are like little children frightened by tales their grandmothers tell them, trembling at some imaginary figure.

And so we tremble when an owl hoots. We tremble at the number thirteen. We tremble at everything. What must we do? All of us, young and old, must take the Holy Gospel into our hands.

Let us read the Holy Gospel morning and evening, and give it, give it to our children. Only then will our faith shine with light. And when I become a Christian in this way, I will no longer fear these things: neither shoulder blades, nor owls, nor spells.

I saw a woman in my neighborhood, newly married, trembling, trembling like a hare. “Why are you trembling, my dear?” I asked. “And you’re an educated teacher! Why are you trembling?” “Someone is casting spells on me.” Spells, my dear? In the twentieth century, when Christ came down into the world and broke his head for everyone? Read the Gospel just once today. Let all the witches gather together, do you hear me? Let all the witches gather together, let all the witches gather together, all the…

Let all the astrologers gather; let all the devils come out, let all the devils in Hell come up. They cannot harm you; not even a hair of your head will fall. If you have Christ, if you have Christ in your heart, if you partake of the Immaculate Mysteries, if you believe in Christ, let all the sorcerers, all the witches, and all the devils come out.

We will defeat them; we will defeat them with Christ. If you do not believe in Christ... this holy faith of ours, then. If you believe in Christ, you will not fear these things. You will trust in Christ and speak in church. What will you say in church? ‘How beautiful are these words of the Church!’ There is no scale, no scale on which to weigh the words of our Christ. The Church says: ‘Let us commend ourselves and one another, ourselves and one another, and our whole life to Christ our God.’

Μιμηταί μου γίνεσθε, καθώς καγώ Χριστού.

Είναι, αγαπητοί μου χριστιανοί, είναι η ζωγραφική μια ωραία τέχνη. Δεν γνωρίζω εάν κάποιος ή κάποια από σας είναι ζωγράφος. Ή δεν γνωρίζω εάν κάποιος ή κάποια από σας είναι φίλος της ζωγραφικής. Γνωρίζω όμως πολύ καλά ότι οσδήποτε από εσάς, όποιος με ακούει την ώρα αυτή, είτε είναι είτε δεν είναι ζωγράφος, γνωρίζω πολύ καλά ότι μπορεί να ζωγραφίσει ο καθένας από εσάς, να ζωγραφίσει μια εικόνα, μια εικόνα πολύ πιο ωραία από τις εικόνες που έχει εδώ η Εκκλησία.

Μια εικόνα που να μην μπορεί ο χρόνος να καταστρέψει ή κλέπτες να αρπάσουν, ότι μπορεί ο καθένας από εσάς να ζωγραφίσει μια εικόνα αμυθήτου αξίας που δύναται να προκαλέσει το θαυμασμό των Αγγέλων και των ανθρώπων.

Καθένας από εσάς μπορεί να πάρει στα χέρια το πινέλο, να πάρει τα χρώματα και να ζωγραφίσει μια εικόνα ανεκτιμήτου αξίας. Ποια είναι αυτή η εικόνα που μπορούμε να ζωγραφίσουμε και η οποία θα μείνει άφθαρτος και αιωνία και θα εκτεθεί δημοσία έκθεση και θα λάβει τα βραβεία του ουρανού;

Αν, αγαπητοί μου, επισκεφτείτε ένα ατελιέ, ένα εργαστήριο, θα δείτε ότι μέσα στο εργαστήριο του ζωγράφου υπάρχουν τα εργαλεία του ζωγράφου. Υπάρχουν διαβήτες, υπάρχουν χάρακες, υπάρχουν χρώματα, υπάρχουν τα πινέλα.

Θα δείτε ακόμα στο εργαστήριο ότι υπάρχουν σπουδαστές, μαθητές, και σε αυτούς τους σπουδαστάς που θέλουν να μάθουν τη ζωγραφική, ο ζωγράφος, ο τεχνίτης, τους παρουσιάζει μπροστά στα μάτια τους, τους κρεμνάει στον τοίχο μια εικόνα σπουδαίου ζωγράφου και τους λέγει: «Βλέπετε την εικόνα αυτή; Αυτή η εικόνα είναι μια εικόνα μεγάλης αξίας, ότι αυτή η εικόνα δεν ζωγραφίστηκε αμέσως, αλλά ότι για να γίνει αυτή η εικόνα, δυόμιση χρόνια, τρία χρόνια κλείστηκε μέσα στο εργαστήριό του και την ζωγράφησε ο ζωγράφος».

Λοιπόν, αυτή η εικόνα είναι πρότυπο. Αυτή την εικόνα παρουσιάζω μπροστά σας και θα προσπαθήσετε όλοι οι μαθηταί της σχολής να αντιγράψετε την εικόνα αυτή. Να προσπαθήσετε να την αντιγράψετε ώστε, όταν τελειώσει το αντίγραφο, ένας ξένος που βλέπει το αντίγραφο να μην το ξεχωρίζει από το πρωτότυπο.

Να λέγει ότι ομοιάζει καταπληκτικά με το πρωτότυπο. Αυτό, αγαπητοί μου, που κάνουν στη ζωγραφική, που ο ζωγράφος παρουσιάζει μπροστά στους σπουδαστές ένα πρότυπο εικόνας, αυτό κάνει και σήμερα η Αγία Ημών Εκκλησία.

Παρουσιάζει μπροστά σε όλους τους χριστιανούς, όλων των αιώνων, παρουσιάζει η Εκκλησία μας μια εικόνα. Μια εικόνα που είναι ανώτερη από όλες τις εικόνες. Παρουσιάζει μια εικόνα όχι ξύλινη ή από ασήμι, από χρυσάφι, όπως είναι οι εικόνες του κόσμου τούτου. Παρουσιάζει μια εικόνα στην οποία όλα τα χρώματα έχουν τη θέση τους, που έχει μια συμμετρία άφαστη.

Που είναι ανυπέρβλητη. Και αυτή είναι η εικόν της αρετής. Και η εικόν της αρετής αυτή, την οποία κανείς δεν μπορεί να υπερβεί, είναι, αδελφοί μου, ένα όνομα. Είναι μια εικόνα, καθρέφτης, κρυστάλλινος καθρέφτης, εις τον οποίο και άντρες και γυναίκες και μικροί και μεγάλοι και επιστήμονες και αγράμματοι και όλων των χρωμάτων και αποχρώσεων και όλων των αιώνων οι άνθρωποι μπορούν να βλέπουν την εικόνα αυτή, το πρωτότυπο. Είναι καθρέφτης ενώπιον όλου του κόσμου. Και η εικόνα αυτή, αδελφοί μου, είναι ένα όνομα: Ιησούς ο Ναζωραίος, ὃν, παῖδες, ὑμνεῖτε καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. Αυτή είναι η εικόνα. Δεν είναι δική μου, δική μου ιδέα αυτή. Αν διαβάζετε τον Απόστολο Παύλο, λέγει ότι εμείς οι χριστιανοί έχουμε προορισμό μεγάλο: να έχουμε πάντα μπροστά μας τον Εσταυρωμένο, να έχουμε μπροστά μας ως πρότυπο αρετής τον Κύριον ημών τον Χριστόν και να προσπαθούμε να μοιάζουμε με το πρωτότυπο.

Ότι ο προορισμός μας είναι να ακολουθήσουμε εδώ στη γη τα ίχνη του Κυρίου ημών του Χριστού, να γίνουμε ένα αντίγραφο, πιστά αντίγραφα, της αφθάρτου αυτής εικόνος του Κυρίου ημών του Χριστού. Αλλά εδώ ακούω τις ενστάσεις.

Μα θα πει να γίνω μιμητής του Χριστού. Μα ο Χριστός ήταν Θεός. Και εγώ είμαι άνθρωπος. Και εγώ είμαι ένα σκουλήκι. Πώς μπορεί λοιπόν το σκουλήκι, ο άνθρωπος, να φτάσει και να γίνει σαν τον Χριστό; Στην απορία αυτή απαντά ο σημερινός Απόστολος.

Ο σημερινός Απόστολος λέγει ότι υπάρχει, ότι παρουσιάζει ο Απόστολος έναν άνθρωπο, έναν άνθρωπο σαν και μας, έναν άνθρωπο που είχε τας δικάς μας ανάγκας, έναν άνθρωπο που δεν έζησε μέσα σε μοναστήρια, γιατί μερικοί λένε: για να αγιάσεις σήμερα πρέπει να πας στα μοναστήρια και μέσα στις σπηλιές του κόσμου. Βλέπουμε έναν άνθρωπο που δεν κάθισε μέσα στα ασκητήρια, αλλά μέσα στην κοινωνία επάλευσε, μέσα εις τον κόσμο τούτο. Βλέπουμε έναν άνθρωπο να φτάσει σε ύψη μεγάλα, σε μεγάλα ύψη, να γίνει άγγελος, επίγειος άγγελος, και ο άνθρωπος αυτός που επλησίασε το πρωτότυπο αντέγραψε τον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν.

μιμητής του Ιησού Χριστού κατά πάντα. Αυτός ο άνθρωπος είναι ο Απόστολος Παύλος και ο ίδιος ο Απόστολος Παύλος, γράφων εις τους Κορινθίους, οι οποίοι παρουσίαζαν ελαττώματα και κακίες, γράφων, λέγω, προς τους Κορινθίους, λέγει σε αυτούς, προβάλλει το δικό του παράδειγμα και λέγει «Μιμηταί μου γίνεσθε» και, όπως λέγει σε κάποιο άλλο μέρος της επιστολής, «Μιμηταί μου γίνεσθε, καθώς καγώ Χριστού».

Ο Απόστολος Παύλος, η πρώτη εικόνα λοιπόν, το πρωτότυπο της εικόνος, σας έδειξα το πρωτότυπο της εικόνος, το οποίο κανείς δεν μπορεί να φτάσει διότι είναι άφθαστο, αλλά τώρα σας δείχνω το αντίγραφο, το πιστό αντίγραφο της εικόνας που πλησιάζει την εικόνα, και το αντίγραφο της εικόνας αυτής είναι ο Απόστολος Παύλος.

Ο Απόστολος Παύλος είναι ένας πίνακας ωραιότατος. Ο Απόστολος Παύλος είναι μια εικόνα του Ιησού Χριστού του ζώντος και σταυρωμένου. Και όπως την εικόνα ο ζωγράφος με το πινέλο του ζωγραφίζει όλα συμμετρικά, και τα χέρια και τα πόδια και το πρόσωπο και τα μάτια και η μύτη και τα αυτιά, σε μια ωραία εικόνα έχουν όλα συμμετρία και είναι όλα ωραία.

Εις τρόπον ώστε νομίζεις ότι η εικόνα σου μιλάει. Κατά παρόμοιον τρόπον και εις την εικόνα του Αποστόλου Παύλου βλέπουμε ότι όλα είναι ωραία και θαυμαστά. Ελάτε λοιπόν, αδελφοί μου, ελάτε να δούμε την εικόνα του Αποστόλου Παύλου. Όχι αυτή την εικόνα που ζωγραφίζουν οι ζωγράφοι επάνω στα σανίδια και είναι άξιοι σεβασμού, διότι μόνον διότι είμαστε ορθόδοξοι και πιστεύουμε στις εικόνες. Ελάτε να δούμε την εικόνα αυτή την ωραία, την εικόνα αυτή της αρετής, την εικόνα αυτή της αυταπαρνήσεως.

Την εικόνα αυτή της ταπεινώσεως της μεγάλης, την εικόνα αυτή, την ουράνιον εικόνα των επουράνιων αυτών ανθρώπων. Ελάτε λοιπόν να ρίψουμε μια ματιά μέσα στο εργαστήριο αυτό της αγιότητος, να δούμε το Πνεύμα το Άγιον κατά ποιον τρόπον εζωγράφησε και ύψωσε και έφτασε εις ύψη ανυπέρβλητα αρετής τον Απόστολο Παύλο.

Ελάτε, λέγει ο Χρυσόστομος, ελάτε να δούμε τα χέρια του Παύλου. Τα χέρια του Παύλου, τα χέρια του Παύλου, τι ευλογημένα χέρια, χέρια σπάνια, χέρια που δεν είχαν βέβαια δακτυλίδια και μπριλάντια, χέρια όμως ευλογημένα γιατί, όπως λέγει και ο ίδιος, «τα χέρια μου αυτά εκοπίασαν και εμόχθησαν, ότι εργάστηκα με τα χέρια μου», λέγει, «και έθρεψα και τον εαυτό μου και τους ανθρώπους της συνοδείας μου».

Και λέγει ο Απόστολος Παύλος ότι «αργυρίου ή χρυσίου δεν επεθύμησα», ότι δεν επεθύμησα, λέει, χρήματα, αλλά ότι οι χείρες μου αυτές με έθρεψαν, όπως και τους δικούς μου ανθρώπους. Χέρια εργατικά. Τα χέρια του Αποστόλου Παύλου είναι ακόμα χέρια, χέρια ιαματικά. Είχαν τα χέρια του Αποστόλου Παύλου μια δύναμη που δεν είχε κανένας ιατρός στον κόσμο.

Όπου άγγιζε το δαχτυλάκι του ο Απόστολος Παύλος, όπου έβαζε τα χέρια του ο Απόστολος Παύλος, τι θαύματα γινόντανε! Όπου έβαζε τα χέρια του, δαιμόνια ξεριζωνότανε, όπως ξεριζώνει ο γιατρός το δόντι το σάπιο. Με τόση ευκολία και ακόμα μεγαλύτερη ευκολία ξερίζωνε μέσα από τις καρδιές τα δαιμόνια ο Απόστολος Παύλος.

Ασθενείς ακόμα τα χέρια του Παύλου έκαναν νεκραναστάσεις, ανέσταναν και νεκρούς. Χέρια ιαματικά, χέρια ευλογημένα, χέρια τα οποία ετεχνούργησε, τα οποία ύψωσε η χάρις του Αγίου Πνεύματος. Είναι ωραία εικόν του Παύλου όταν βλέπεις τα χέρια του Παύλου, άλλοτε μεν να εργάζονται και να φτιάχνουν σκηνές και να ζούνε και να μην εκμεταλλεύονται κανένα, και να ζει κατά τρόπον ακτήμωνα και κατά τρόπον αφιλάργυρο. Είναι ωραία τα χέρια του Παύλου όταν τον βλέπεις να απλώνει τα χέρια και να θεραπεύουν τους ασθενείς. Είναι ωραία εικόνα του Παύλου όταν δούμε και τα πόδια του. Ενώ τα πόδια των ανθρώπων τρέχουν. Εξετάστε να δείτε πρωί πρωί μόλις ξημερώσει, μόλις ξημερώσει ο Θεός την ημέρα, ένα εκατομμύριο άνθρωποι μέσα εδώ στην Αθήνα. Εξετάστε να τους δείτε που τρέχουν από το πρωί μέχρι το βράδυ.

Δεν εννοώ τους εργατικούς ανθρώπους που έχουν ευλογημένα πόδια και πάνε στα διάφορα εργοστάσια για να ζήσουν. Αλλά εννοώ τα πόδια των άλλων, των εκφύλων, των διεφθαρμένων ανθρώπων που βαδίζουν στα κέντρα της διαφθοράς.

Ενώ τα πόδια τα σημερινά, διότι από τους 100, 100 χριστιανούς σήμερα που έχει η Αθήνα, τα 99 to 90 έχουν πόδια για να τραβήξουν κάτω στη θάλασσα, έχουν πόδια για εκδρομές, έχουν πόδια για καμπαρέ, έχουν πόδια για κολασία και διαφθορά, αλλά πόδια για την Εκκλησία δεν έχουν.

Ενώ λοιπόν τα πόδια του κόσμου είναι πόδια κοσμικά, για δες τα πόδια του Παύλου. Τα πόδια του Παύλου λες και είναι πόδια αετού, τα πόδια του Παύλου λες και είναι φτερά αγγέλων και αρχαγγέλων. Σαν αετός, χρυσαετός, επέταξε από τη Μικρά Ασία στην Ελλάδα, από την Ελλάδα πήγε στη Ρώμη, από τη Ρώμη στην Ισπανία, από την Ισπανία πίσω, δεξιά και αριστερά.

Επετούσε είκοσι, τριάντα χρόνια ολόκληρα, επετούσε στην Οικουμένη. Πόδια ευλογημένα, στα οποία αρμόζει αυτό που λέγει σήμερα ο Απόστολος, το προκείμενο του Αποστόλου. Ότι «ως ωραίοι οι πόδες», είναι ωραίοι οι πόδες των ευαγγελιζομένων τα αγαθά.

Είναι ωραία τα πόδια των ανθρώπων που κηρύττουν το Ευαγγέλιο. Και ότι εις πάσαν την γην εξήλθεν ο φθόγγος αυτών και εις τα πέρατα της οικουμένης τα ρήματα αυτών. Χέρια, Παύλος, ο Παύλος, θαυμάζω τα χέρια σου που ποτέ σου δεν κάνανε κακό, αλλά πάντα δουλεύανε για το ψωμί τους.

Πάντα δουλεύανε για το λαό. Θαυμάζω τα πόδια σου που έγιναν πόδια αετού και έφτασαν Ανατολή και Δύση. Αλλά παραπάνω από τα χέρια, τα πόδια, θαυμάζω τα αυτιά. Τα αυτιά, ελάτε να ζωγραφίσουμε τα αυτιά του Παύλου σαν τα δικά μας βέβαια, αλλά εννοώ τα αυτιά της ψυχής, εννοώ τα δικά μας αυτιά. Τεντώνουμε τα αυτιά μας για να ακούσουμε τα αισχρά και φερνούν όλες, πάμε στον κινηματογράφο και κολλούνε τα αυτιά οι άνθρωποι για να ακούσουν λόγια αμαρτωλά, λόγια τα οποία ανάπτουν φωτιές αμαρτωλές.

Τα αυτιά του Παύλου, ο Παύλος είχε τόσο να εξομολογηθεί. Ώστε άκουσε ο Παύλος. Τι άκουσε; Άκουσε ολόγλυκα τραγούδια, άκουσε κιθάρες του ουρανού. Δεν είναι φαντασία αυτό, εμείς πιστεύουμε σε αυτά που λέει το Ευαγγέλιο.

Πιστεύουμε στους Αποστόλους, πιστεύουμε στο Ευαγγέλιο του Χριστού. Λέγει ότι τα αυτιά του Παύλου άκουσαν μουσική ουράνια, ότι ήκουσε, λέει ο Απόστολος, ηρπάγη μέχρι τρίτου ουρανού και ήκουσε, όχι κοντά στη σελήνη, στα φεγγάρια, γιατί όλα αυτά είναι ο πρώτος ουρανός, αλλά πέρα από τον ουρανό είναι ο δεύτερος και ο τρίτος ουρανός, ότι ηρπάγη μέχρι τρίτου ουρανού και ήκουσαν, λέει, τα αυτιά του Παύλου, ήκουσαν ρήματα άρρητα, α ουκ εξόν λαλήσαι. Ευλογημένα αυτιά που δεν ακούσατε την αμαρτία.

Ευλογημένα αυτιά του Παύλου που δεν ακούσατε Μπετόβεν και άλλους μουσικούς, ευλογημένα αυτιά που ακούσατε κιθάρες και ουράνια μουσική, ευλογημένα αυτιά του Αποστόλου Παύλου. Θαυμάσαμε τα χέρια του, θαυμάσαμε τα πόδια του, θαυμάσαμε τα αυτιά του, ελάτε τώρα, αδερφοί μου, να θαυμάσουμε πια τη γλώσσα του Παύλου. Μα ό,τι να πούμε για τη γλώσσα του Παύλου είναι κατώτερο της πραγματικότητας.

Ευλογημένη η γλώσσα του Παύλου. Όταν άνοιγε το στόμα του να μιλήσει ο Απόστολος Παύλος, όταν άνοιγε το στόμα του να μιλήσει, λες, λες και έβγαινε μέσα από το στόμα του ένας ποταμός Αλιάκμονας, έβγαινε μέσα από το στόμα του ένα ποτάμι πεντακάθαρο, ένα κρυστάλλινο ποτάμι και δρόσιζε τις ψυχές.

Το στόμα του ήταν πύρινο, το στόμα του ήταν φωτιά, το στόμα του ήταν κιθάρα, το στόμα του ήταν φραγγέλιο, το στόμα του ήταν κέντρο, πελέκι, το στόμα του ήταν παρηγοριά, το στόμα του ήταν ουράνια σάλπιγγα που καλούσε. Το στόμα του Παύλου, η γλώσσα του Παύλου, ποταμός της χάριτος.

Αλλά, αδερφοί μου, εάν θαυμάσαμε τα πόδια, τα χέρια του Παύλου, εάν θαυμάσαμε τα πόδια του, εάν θαυμάσαμε τη γλώσσα του, ελάτε, αδερφοί μου, τώρα να θαυμάσουμε. Γιατί ο άνθρωπος είναι και χέρια, ο άνθρωπος είναι και πόδια, ο άνθρωπος είναι και μάτια, ο άνθρωπος είναι και αυτιά, αλλά προπαντός ο άνθρωπος τι είναι;

Τι είναι παραπάνω ο άνθρωπος; Ο άνθρωπος παραπάνω είναι καρδιά.

Αν ανοίξουμε την καρδιά μας, αν είχαμε ένα κλειδάκι μυστικό να ανοίξουμε την καρδιά μας, τι σκέπτεστε, Χριστιανοί μου; Τι ποθείτε, Χριστιανοί μου; Τι ζητάτε; Αν ανοίξουμε την καρδιά των ανθρώπων, θα δούμε μέσα. Τι έχει γίνει η καρδιά μας σήμερα, που έπρεπε να είναι ένα περιβόλι του Χριστού μας;

Η καρδιά μας, η καρδιά μας έγινε σκουπιδότοπος, όπως μέσα σε μια χαράδρα μαζεύουν τα σκουπίδια, τα βρώμικα, ακάθαρτα, έτσι η καρδιά σήμερα του κόσμου έγινε ένας χώρος ακάθαρτος. Αλλά η καρδιά του Παύλου, η καρδιά του Παύλου, αν την ανοίξεις την καρδιά του Παύλου, τι λέει ο Παύλος; Μέσα του τι είχε ο Παύλος; Είχε τα λεφτά; Είχε τας ηδονάς; Είχε τας διασκεδάσεις; Είχε τα συμφέροντα; Είχε τας εξουσίας; Είχε τα μεγαλεία του κόσμου; Τι σκέφτετο ο Παύλος ημέρα και νυχτός; Μέσα στην καρδιά του τι υπήρχε; Η καρδιά του Παύλου ήταν ουρανός, ουρανός, ουρανός.

οποίον εφώτιζε ένας ήλιος. Μέρα νύχτα έναν ήλιο είχε η καρδιά του Παύλου, και ο ήλιος αυτός ήταν ο έρωτας, ο θεϊκός έρωτας, ήταν η αγάπη στον άνθρωπο, ήταν η αγάπη στον Θεό, ήταν η αγάπη στον Ιησού.

Αν άνοιγες την καρδιά του Παύλου, θα έβλεπες μέσα γραμμένα, γραμμένα, ο Ιησούς Χριστός, ο Ιησούς Χριστός, η γλυκιά μου αγάπη. Αν άνοιγες την καρδιά του Παύλου, θα έβλεπες μέσα, ο Χριστός, ο έρως, ο αθάνατος, ο αιώνιος έρως της καρδιάς του Παύλου. Αν άνοιγες την καρδιά του Παύλου, θα έβλεπες μέσα γραμμένα, γραμμένα, ο Ιησούς Χριστός, η γλυκιά μου αγάπη.

Μιμηταί μου γίνεσθε καθώς καγώ Χριστού. Ελάτε λοιπόν, αδέρφια μου, και εμείς να αντιγράψουμε την εικόνα αυτή του Παύλου. Έχουμε χέρια, θα έρθει ώρα και εσείς... Έχουμε χέρια, έχετε χέρια, θα έρθει ώρα που το κουτάλι δεν θα μπορέσετε να αγγίξετε.

Θα έρθει ώρα που το σταυρό σας δεν μπορείτε να κάνετε. Και τα χέρια, μπρος, τα χέρια να γίνουν χέρια Αποστόλου Παύλου, και τα πόδια, τα πόδια σας να γίνουν πόδια Αποστόλου Παύλου. Αν δεν μπορέσετε να πάτε στους αγρίους να γίνετε ιεραπόστολοι, κοντά σας είναι τα νοσοκομεία, κοντά σας είναι οι άρρωστοι, κοντά σας είναι οι πενθούντες.

Ευλογημένα τα πόδια που τρέχουν στους φυλακάς, ευλογημένα τα πόδια που τρέχουν στους λεπρούς, ευλογημένα τα πόδια που τρέχουν στα σπίτια των ορφανών, ευλογημένα τα πόδια που τρέχουν στις εκκλησίες, ευλογημένα τα πόδια είναι πόδια Αποστόλου Παύλου.

Πόδια Αποστόλου Παύλου. Έχετε γλώσσα, ό,τι γλώσσα σας, ό,τι γλώσσα σας. Φτιάξτε την γλώσσα σας, κιθάρα του Χριστού. Κάντε την γλώσσα σας, αλλού να παρηγοράει, αλλού να ελέγχει, αλλού να καυτηριάζει. Ελάτε εδώ στην Εκκλησία και κάντε την γλώσσα σας. Δόξα σας, το δείξατε το φως. Αλλά έχετε καρδιά, ό, αν έχετε καρδιά. Την καρδιά σας, δώστε στον Χριστό την καρδιά σας. Στην καρδιά, στον Χριστό, στον Χριστό φωνάζει: «Δώσ' μου, παιδί μου, την καρδιά σου. Δεν θέλω ότι. Δώσ' μου την καρδιά σου να»

Δώσ' μου την καρδιά σου να γίνει η καρδιά σου σαν του Απόστολου Παύλου και να φτάσουμε κι εμείς σε αυτό το μεγαλείο: «Ζω δε ουκέτι εγώ, ζει δε εν εμοί Χριστός!»

Αγαπητοί μου, τις ημέρες αυτές η Αγία Ημών Εκκλησία εόρτασε τα χίλια χρόνια από την ημέρα που ένας Άγιος έκτισε το πρώτο μοναστήρι του Αγίου Όρους. Εκεί στο Άγιον Όρος υπάρχουν εικόνες που δίνουν εκατομμύρια οι ξένοι και τα φυλάγουν τις εικόνες αυτές γιατί οι εικόνες του Άγιου Χριστού, οι εικόνες του Άγιου Όρους τι διαφέρουνε; Διαφέρουνε γιατί αυτοί που ζωγραφίσαν τις εικόνες δεν κρατούσαν τσιγαράκο, διότι τώρα οι εικόνες στις σημερινές του ψεύτικου αιώνας, του απατελού αιώνας είναι εμπόριο.

Τον βλέπεις τον άλλο στο τσιγάρο και φωτογραφεί την Παναγιά, τον έβλεπες τον άλλο και βλαστημάει τον Χριστό και φωτογραφεί τον Χριστό. Και αυτές οι εικόνες δεν έχουν τη χάρη του Θεού. Αυτές οι εικόνες που είναι στο Άγιον Όρος μέσα, τις ζωγράφισαν ασκητάδες, ενήστευσαν 20 μέρες, 30 μέρες.

Και τα χρώματα και τις μπογιές τους τα ανακάτεψαν με τα δάκρυά τους, γι' αυτό έχουν αξία. Τώρα εμπόριο, ζωγραφίζω μάτια, ζωγραφίζω πόδια, ζωγραφίζω και πληρώνομαι. Εμπόριον του χειρίστου είδους. Γι' αυτές τις εικόνες δεν έχουν τη χάρη του Θεού.

Με αυτές τις εικόνες που είναι μέσα στις σπηλιές του Αγίου Όρους είναι ζυμωμένος με τας νηστείας και τας προσευχάς των Αγίων Πατέρων. Αλλά τι θέλω να πω; Ότι υπάρχουν στο Πρωτάτο.

Ήτανε κάτι εικόνες, παλιές εικόνες. Αλλά από την καπνιά. Μα από την καπνιά, οι εικόνες αυτές είχαν σκεπαστεί, δεν έβλεπες τίποτα άλλο, μια μαυρίλα. Αλλά ήρθε κάποιος ξένος, ένας ξένος που ξέρει από τέχνη και μου λέει, λέει στους καλογερούς: Μου δίνετε την άδεια να καθαρίσω, να φρεσκάρω τις εικόνες και να βγουν κάτι εικόνες ανεκτίμητες;

Του δώσαν την άδεια, ήρθε κι ένας Ρώσος από τη Ρωσία και ένας από την Αυστρία, κάτι σπουδαίοι τεχνίτες. Ανεβήκανε επάνω, βγάλανε τις καπνιές, έβαλαν διάφορα φάρμακα και σε λίγο, σε λίγο, να δεις, σαν να βλέπεις μέσα από εκεί τη μαυρίδα του Πρωτάτου.

Να βγαίνουν άγγελοι φτερωτοί, να βγαίνουν Απόστολοι, να βγαίνουν μάρτυρες. Τι θέλω να πω; Έτσι και εμείς, αδελφοί μου, όπως οι εικόνες οι παλιές είναι σκεπασμένες από καπνιά, έτσι και μέσα στην καρδιά μας, όλοι μας, όλοι μας είμαστε αμαρτωλοί, όλοι μας είμαστε άξιοι τιμωρίας.

Αλλά μέσα στην καρδιά μας, στην καρδιά μας μέσα, μέσα στο έθνος μας το μαρτυρικό, υπάρχει μια εικόνα που δεν θα μπορέσει κανένας διάβολος να την ξεριζώσει. Και μέσα στην καρδιά μας υπάρχει μια εικόνα, και η εικόνα αυτή είναι η εικόνα του Χριστού μας.

Αλλά η εικόνα αυτή είναι γεμάτη καπνιά. Η εικόνα αυτή δεν φαντάζει σήμερα. Εμπρόσθετέ μου να πει ο καθένας από εσάς, όπως διαλύζει η νοικοκυρά, διαλύζει τις μπλούζες, έτσι κι όλοι μας αυτή την εικόνα του Χριστού, την άχρατον εικόνα που την έχουμε μέσα στην καρδιά μας από τη μέρα που βαπτιστήκαμε, αυτή την εικόνα που έχει μουτζουρώσει ο διάβολος και τα χέρια μας, να την καθαρίσουμε, να την πλύνουμε, να την αστράψουμε, και τότε αυτή η εικόνα θα προστεί μπροστά στα μάτια.

Ο κάθε ένας από εμάς να γίνει εικόνα του Ιησού Χριστού. Ο κάθε ένας από εμάς να γίνει μια αστραπή και λάμψη. Και στροπονώστε να μπορέσουμε και εμείς να πούμε έφτιαξε και λαΐ, «μιμηταί μου γίνεσθε, καθώς κἀγὼ Χριστοῦ», ο Ιησούς Χριστός.

Ας είναι πάντα ευλογημένος και δοξασμένος δια μέσου όλων των Αγίων, οι οποίοι πρέπει να γίνουν εικόνα του Χριστού.

Αδελφοί, ότε ήμεν νήπιοι, υπό τα στοιχεία του κόσμου ήμεν δεδουλωμένοι.

Καταλάβατε τίποτε από αυτά τα λόγια που είπαμε;

Ότε ήμεν, λέει, νήπιοι, ο Απόστολος Παύλος λέει σήμερα. Τον ακούσατε τον Απόστολο Παύλο; Σήμερα είναι της Αγίας Κυριακής της Μεγαλομάρτυρος και διαβάζεται ο Απόστολος αυτός. Και λέει ο Απόστολος λοιπόν: «Ότε ήμεν νήπιοι, υπό τα στοιχεία του κόσμου ήμεθα δεδουλωμένοι».

Καταλάβαμε, γι' αυτό παρακαλώ, για να προσέξουμε εδώ στο κήρυγμα αυτό.

Αγαπητοί μου Χριστιανοί, λέμε, και όχι απλώς λέμε αλλά και καυχόμεθα, ότι η πίστη μας είναι η πιο ωραία πίστη του κόσμου, ότι η πίστη μας είναι αληθινή πίστη. Και κατηγορούμε τους άλλους που δεν έχουν τη δική μας πίστη.

Αλλά άραγε το ότι καυχόμεθα φτάνει, το ότι έχουμε τη μόνη αληθινή θρησκεία του κόσμου; Το ότι καυχόμεθα για την πίστη αυτή φτάνει αυτό; Άραγε είμαστε πραγματικοί χριστιανοί όπως φαινόμαστε; Είμαστε εκείνο που φαινόμαστε; Αν εξετάσουμε, αγαπητοί μου, τη ζωή, το ότι η πίστη μας είναι η μόνη αληθινή δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία, αλλά εκείνο που πρέπει να εξετάσουμε είναι εάν εμείς είμαστε χριστιανοί, πραγματικοί χριστιανοί.

Για να εξετάσουμε τον εαυτό μας, για να εξετάσουμε την κοινωνία, θα δούμε ότι η πίστη μας δεν μας έχει αγγίξει πολύ. Ότι το νερό που βαπτιστήκαμε όλοι μας δεν πέρασε το πετσί μας, μόνο το πετσί μας έβρεξε.

Ακούτε τι σας λέγω; Ότι όλοι μας βαπτιστήκαμε μικρά μικρά. Στα παλιά τα χρόνια βαπτιζόταν μεγάλοι, βαπτιζόταν 17, 18, 20 χρονών και κλαίγανε. Και μες στην κολυμπήθρα πέφτανε τα δάκρυά τους. Ήτανε πραγματικοί χριστιανοί.

Τώρα να μην μιλήσω πώς γίνεται το βάπτισμα, γιατί θα πέσει κεραυνός να μας κάψει. Να μας κάψει. Όπως βαπτιζόταν, ούτε η μάνα, ούτε ο πατέρας, ούτε ο κουμπάρος, ούτε η κουμπάρα, ούτε τίποτε. Μια κωμωδία η νέα εκκλησία.

Γι' αυτό, λοιπόν, λέγω, το νερό στην κολυμπήθρα σήμερα ούτε το πετσί μας δεν καθάρισε. Δεν προχώρησε καθόλου η πίστη μας μέσα στην καρδιά μας και μόνο εξωτερικώς φαινόμαστε ότι είμαστε χριστιανοί, αλλά δεν είμαστε χριστιανοί.

Τι μοιάζουμε; Πώς μοιάζουμε; Μοιάζουμε σαν μια σφαίρα που φαίνεται μακριά, μια σφαίρα που φαίνεται ότι όλο είναι χρυσάφι,

αλλά άμα πάρεις το νύχι σου και ξύσεις αυτή τη σφαίρα από χρυσάφι, θα δεις ότι το χρυσάφι είναι τσιγαρόχαρτο. Είναι απλώς ένα επίχρισμα, αλλά κάτω από το χρυσάφι αυτό είναι σκουριά και μολύβι. Έτσι λοιπόν και εμείς είμαστε οι χριστιανοί.

Η πίστη μας, η μεγάλη αυτή πίστη, για τον καθένα από εμάς δεν είναι καθαρό αλεύρι, αλλά είναι αλεύρι ανακατεμένο με πολλά πίτουρα και πρέπει να περάσει κόσκινο η κάθε μια. Πιστεύω, Κύριε, πιστεύω, πιστεύεις, πιστεύει, πιστεύουμε, λέμε εδώ πέρα στην Εκκλησία.

Αλλά για να δούμε τι είναι αυτό το πιστεύω. Αν πάρεις κρησάρα, όπως παίρνει η νοικοκυρά και καθαρίζει το αλεύρι, να περάσουμε από την κρησάρα, να εξετάσουμε την πίστη μας, να δούμε τι πίστη είναι αυτή.

Ποια είναι αυτή η πίστη που πιστεύουμε; Θα δούμε ότι η πίστη μας δεν είναι καθαρή, αλλά ότι η πίστη μας είναι ανακατεμένη με διάφορα στοιχεία. Είναι ανακατεμένη η πίστη μας με ιδέες και αντιλήψεις και πράγματα που δεν είναι σύμφωνα με την πίστη μας.

Είναι ανακατεμένη με διάφορα στοιχεία, περί των οποίων στοιχείων ομιλεί ο Απόστολος Παύλος όταν λέγει στους Γαλάτας ότι η πίστη σας ανακατεύτηκε με διάφορα άλλα στοιχεία. Ναι, ότι πίσω μας από την πίστη υπάρχει μια ολόκληρη ειδωλολατρία.

Μάλιστα, θέλετε παραδείγματα; Αυτά που είπα τώρα είναι λίγο συγκεκριμένα, είναι λίγο αόριστα. Ας τα κάνουμε λοιπόν συγκεκριμένα. Λοιπόν, ακούστε, η πίστη σήμερα του χριστιανού, που είναι γεμάτη προλήψεις και δεισιδαιμονίες.

Είναι λογαρή Τρίτη, Τρίτη ημέρα, Τρίτη ημέρα, δεν κουνάει για δουλειά. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν κουνάνε δουλειά, θεωρούν την Τρίτη, ενώ είναι ημέρα του Θεού και αυτή, όπως είναι η Δευτέρα και η Τρίτη, η Τετάρτη, η Πέμπτη, η Παρασκευή και όλες τις ημέρες, θεωρούν ότι αυτή είναι μια ημέρα κατηραμένη, μια ημέρα αποφράδα και δεν κάνουν δουλειά.

Ακόμα και οι εφημερίδες γράψανε τις ημέρες αυτές, δεν ξέρω αν είναι αληθινό, δεν το παίρνω επάνω μου, αλλά γράψανε οι εφημερίδες ότι ούτε ο βασιλιάς, λέει, την Τρίτη ημέρα υπογράφει διατάγματα. Φαντάζεστε λοιπόν μια πρόληψη που υπάρχει στον κόσμο, όχι μόνο στα μικρά στρώματα, αλλά και στους μεγάλους ακόμα; Την Τρίτη, σου λέει, δουλειές δεν γίνονται.

Εάν υπάρχει μια ημέρα που έπρεπε να σταματήσουν όλες οι δουλειές, στοπ, και να μην κουνάει ούτε αμάξι στον δρόμο, ούτε αμάξι στον δρόμο δεν πρέπει να κουνάει, και μόνο τα αμάξια του Λευκού Σταυρού έπρεπε να κινούνται για αρρώστους, αν υπήρχε μια ημέρα που έλεγε όλα να είναι νεκρά και όλοι να είναι μαζεμένοι στην εκκλησία, είναι η ημέρα της Κυριακής.

Ενώ λοιπόν την ημέρα της Κυριακής τον βλέπεις αυτόν και φέρνει το αμάξι και τρέχει δεξιά και αριστερά στα μπάνια, την Τρίτη σου λέει δουλειά δεν κάνει, την Τρίτη το δουλειά κατάρα να κάνει οτιδήποτε πράγμα, ούτε αρραβώνα να κάνει, ούτε γάμο κάνει, οτιδήποτε κάνει.

Είναι λοιπόν, είναι, πού το βρήκε αυτό γραμμένο; Είναι μια πρόληψη. Αυτή η δουλειά λοιπόν, ότι η πίστη είναι ανακατεμένη με πρόληψη. Άλλοι, θέλετε άλλους; Ο ένας παρατηράει τις ημέρες, ο άλλος τι παρατηράει; Τα νούμερα παρατηράει, ναι, τα νούμερα, τα νούμερα παρατηράει.

Τι λέω εγώ να... Ναι, κάθε... είναι, είναι, τον καλέσανε στο τραπέζι, μετράει, τους μετράει πόσους είναι οι καλεσμένοι. Ένας, δύο, τρεις, τέσσερις, δώδεκα, δεκατρείς... Ου, δεκατρείς, χάθηκα, σου λέει, φεύγει. Γιατί νομίζει ότι αν καθίσει στο τραπέζι δεκατρείς, χάθηκα, θα του πλησιάσει ο χάρος. Πού το βρήκανε αυτό το γραμμένο; Λοιπόν, πιστεύει αυτός, παρατηρεί, ο ένας παρατηρεί την ημέρα. Ο άλλος παρατηρεί τα νούμερα στο τραπέζι, ο άλλος, ο άλλος τους μήνες, τους μήνες, ναι, τους μήνες. Είναι Μάιος, δεν παντρεύεται. Είναι Αύγουστος, για πάτε σε κάτι χωριά, σε κάτι νησιά, στον Αύγουστο όταν πλησιάζει η Μεταμόρφωση, δεν πλένουν ρούχα στα ρέματα, γιατί νομίζουν, λέω, θα βγουν οι ντρίμες από τα ρέματα, θα τους κάψουν τα ρούχα.

Λοιπόν, προλήψεις. Αυτή είναι η πίστη; Ναι, φοβάται, φοβάται και τρέμει ο άνθρωπος κάτω από προλήψεις. Αν πάτε επάνω στα βλαχοχώρια, στα βλαχοχώρια εκεί να δείτε άλλες προλήψεις και δεισιδαιμονίες. Που λες, χριστιανοί είναι αυτοί; Πιστεύουν στον Χριστό αυτοί; Τι πιστεύουνε;

Επίσης δεν βλέπεις λοιπόν τον άλλο; Σφάζουν το αρνί και το ψήνουν στη σούβλα. Και άμα το σφάξουν το αρνί, το ψήσουν, κάτω που βγάζουν την ωμοπλάτη. Και εκεί κοιτάζει ο πιο γέρος με την αγκλίτσα, κάθεται επάνω. Ο παπάς δεν κάθεται με τόση προσοχή στο δισκοπότηρο.

Ούτε εμείς προσέχουμε την ώρα αυτή που είναι τα Άγια των Αγίων, που άλλος κουβεντιάζει, άλλος χασμουριέται. Γι' αυτό θα μας κάψει ο Θεός. Αν τους δείτε, εγώ τους είδα πάνω στα ψηλά βουνά, αυτοί και με την αγκλίτσα να σταματούν όλοι. Λειτουργία γίνεται, λειτουργείται σκοπότερο, κρατάνε.

Και βγάλαν λοιπόν αυτή την ωμοπλάτη του ζώου και κάθεται και βλέπει από τις σχισμές και σου λέει ότι θα γίνει κακό μαντάτο, θα γίνει τούτο. Πιστεύεις στην ωμοπλάτη, κατάλαβες; Δεν πιστεύεις στον Χριστό. Έχει ανακατεύσει την πίστη με την ωμοπλάτη, με τις προλήψεις, τις δεισιδαιμονίες. Τον βλέπεις τον άλλο, τον βλέπεις τον άλλο, όπως πήγα σε ένα χωριό, σε ένα χωριό και μόλις ήρθα στο χωριό και πήγα σε ένα σπίτι μέσα, τι είναι εδώ; Ήρθε μια κουκουβάγια, μια κουκ...

Λέγανε ότι είναι το κλαψοπούλι και θα πεθάνει κάποιος μέσα στη γειτονιά και μέσα στο σπίτι. Λοιπόν, και βλέπεις τους άλλους, τους άλλους όχι απλά στα χώρια, αν είναι άφθαρα, άστε βλάχο χώρια, δεν πάρεις γραμμή, δεν παίρνεις γραμμή τα καταστήματα, να δεις τι γίνεται από κάτω, αντί να έχουν κρεμάσει στα καταστήματά τους.

Και στα αυτοκίνητα, πόσες φορές μέσα στα αυτοκίνητα μικρά και μεγάλα, τα ταξί και μεγάλα, αντί να έχουν κρεμάσει τον σταυρό τι έχουν; Ένα πέταλο. Στο πέταλο πιστεύουν κι όχι στον Σταυρωμένο, σήμερα σου λέει ο Χριστιανός. Ναι, και πού να πιάσουμε και πού να τελειώσουμε, αγαπητοί μου. Το άλλο το χειρότερο ακόμα δεν είναι να γελάμε, να κλαίμε, γιατί ενώ ζούμε μέσα στην Χριστιανοσύνη έχουμε τόσες προλήψεις και δεισιδαιμονίες, και όχι μόνο οι αγράμματοι, όχι μόνο οι τσοπαναραίοι και οι βοσ...

Αλλά και αυτοί που είναι εγγραμματισμένοι. Βλέπεις τον άλλο και βγαίνει πρωί πρωί από το σπίτι, ένας δικηγόρος, ένας μορφωμένος. Αν βγει, λέει, το πρωί ο άνθρωπος από το σπίτι και πάει προς τα κάτω, αν τυχόν, λέει, στον δρόμο συναντήσει, με συγχωρείτε τη φράση, με συγχωρείτε, αν συναντήσει μια πόρνη είναι γούρι, λέει. Αν συναντήσει την πόρνη, αν συναντήσει στον δρόμο παπά είναι κατάρα και κακό συναπάντημα.

Λοιπόν, αυτή η κατάσταση, αγαπητοί μου, υπάρχει και πού να προχωρήσουμε, να προχωρήσουμε ακόμα. Ακόμα φτάσαμε σε τέτοιο σημείο, αδελφοί μου, ώστε όλα αυτά πιστεύουν. Άλλος πιστεύει στο γούρι, άλλος πιστεύει στο πέταλο, άλλος πιστεύει στην κουκουβάγια, άλλος πιστεύει στα δεκατρία. Όλα αυτά τα ζητήματα πού τα βρήκαμε; Αυτά δεν είναι χριστιανικά, αυτά δεν τα διδάσκουν τα Ευαγγέλια, αυτά δεν τα διδάσκουν οι Πατέρες της Εκκλησίας, αυτά δεν τα διδάσκουν και...

Αυτά είναι, και τον βλέπεις τον άλλο, στις 24 Ιουνίου, δεν βλέπετε; Ανάβουν φωτιές, φωτιές μικροί και μεγάλοι και πηδούν τις φωτιές, πηδούν τις φωτιές για τον καλό τον χρόνο. Όλα αυτά όμως, αγαπητοί μου, τα έχει καταδικάσει η Εκκλησία. Όλα αυτά είναι προλήψεις, δεισιδαιμονίες που δεν έχουν κανένα μέρος μέσα στην χριστιανοσύνη μας.

Και τώρα τελευταίως, τελευταίως, κάποια εφημερίδα εδώ στην Αθήνα πληρώνει κάποιο μάγο, κάποιο μάγο, δεν ξέρω πόσα δολάρια τον πληρώνουν, που είναι κάτω στην Αμερική. Τον πληρώνουν αυτόν και δημοσιεύει κάθε μέρα δελτίο, δημοσιεύει ωροσκόπιο, δημοσιεύει να δούνε, λέει, από το ζώδιο, αφού τώρα κάθε τη νύχτα, τα μεσάνυχτα, όπως άλλοι σπάνε το κεφάλι τους να λύσουν τα σταυρόλεξα μέσα στις εφημερίδες, κάθονται να εξετάσουνε ποιο μήνα γ

Σε ποιο ζώδιο, σε ποιο αστέρι, σε ποιο ήταν το αστέρι που σε γέννησε η μάνα σου. Και από το αστέρι αυτό εξαρτάνε τη ζωή τους. Και άλλοι πηγαίνουν τη νύχτα, τα μεσάνυχτα όταν πεθάνει ο άνθρωπός των. Δεν έρχονται εδώ στην εκκλησία να παρηγορηθούν από την εκκλησία.

Αλλά τρέχουν τη νύχτα στα μέντιουμ, τα μεσάνυχτα, τα μέντιουμ, στα τραπέζια εκεί μέσα. Να μάθουν τι γίνεται ο ένας και ο άλλος. Και άλλοι ακόμα τρέχουν δεξιά και αριστερά στους μάγους και στις μάγισσες.

Ναι, και όλα αυτά, όλα αυτά, αγαπητοί μου, τι δεικνύουν; Δεικνύουν ότι δεν πιστεύουμε, δεν έχουμε την ορθή πίστη. Ότι η πίστη μας είναι όπως είπα, έχουμε αλεύρι, καθαρό αλεύρι, να φτιάξουμε πρόσφορο, η θρησκεία μας είναι καθαρό αλεύρι.

Αλλά μη να στο καθαρό αλεύρι, φαρίνα, διότι αυτό που μας είπε ο Χριστός είναι φαρίνα, αλλά μες στη φαρίνα εμείς ρίψαμε σκουπίδια, ρίψαμε αρακά, ρίψαμε φασόλια, ρίψαμε σκόρπια, ρίψαμε διάφορα πράγματα.

Και κάναμε ένα πράγμα με ένα χαρμάνι που φαίνεται με το χαρμάνι αυτό ότι είναι ορθοδοξία, αλλά δεν είναι ορθοδοξία. Είναι πρόληψη, είναι δεισιδαιμονία, είναι ειδωλολατρία, είναι τα πάντα. Και τους λέει επίσης αυτούς λοιπόν μέσα τους χριστιανούς, εναντίον αυτών των χριστιανών που ανακάτεψαν τη θρησκεία με τα διάφορα αυτά σημεία διαμαρτύρεται ο Απόστολος Παύλος.

Ποια είναι η αιτία; Γιατί καταντήσαμε έτσι; Δεν είναι ντροπή και αίσχος; Δεν είναι ντροπή και αίσχος, κοτζάμ καταστηματάρχης, να μου κρεμά με ένα πέρα από ένα πέταλο, και να νομίζεις ποιο και μια μέρα να σε κρεμάς σε ένα πέταλο; Μόνο που δεν με σκότωσε.

Βάλε ένα σταυρό, ένα πέταλο. Δεν ντρέπεσαι εσύ ο άλλος να βγαίνεις στον δρόμο και να νομίζεις ότι είναι γούρι να συναντήσεις μια πόρνη; Δεν ντρέπεσαι εσύ ο άλλος ο μορφωμένος να βγαίνεις στον δρόμο και να μας συναντήσεις παπά, να κάνεις αστραλιακή οικονομία;

Δεν έχει ντροπή ο άλλος να πηγαίνει μέσα, να αναμετράς τους ανθρώπους πόσο είναι 13, και υπάρχουν μέσα στα βαγόνια, δεν κάθεται κανείς το 13. Στο 13 το κάνει κολόκολο καβά, να κάνεις το 13 στο κάθισμα.

Δεν είναι ντροπή και αίσχος να πιστεύετε στον 20ό αιώνα, στον 20ό αιώνα της προόδου και επιστημών, να είναι μικροί και μεγάλοι και βασιλιάδες και δεξιοί και αριστεροί και μαύροι και άσπροι, να πιστεύουμε σε τέτοια πράγματα, σε τέτοιες προλήψεις; Ποια είναι η αιτία; Ποια είναι η αιτία; Είναι πολλές οι αιτίες.

Μια αιτία είναι, μια αιτία είναι ότι στα σπίτια μέσα, στα σπίτια μέσα, στα σπίτια μέσα δεν ανοίγουμε το Ευαγγέλιο. Άντε στην Ελβετία, άντε στην Ελβετία. Μόλις σηκωθούν το πρωί εκεί στην Ελβετία και σε άλλα μέρη ακόμα, μόλις σηκωθούν κάνουν την προσευχή τους όλη η οικογένεια και μετά διαβάζουν το Ευαγγέλιο. Όλοι διαβάζουν.

Δείξατε, είστε εδώ μέσα, δύο χιλιάδες οικογένειες εδώ μέσα, εδώ στην ενορία είστε δύο χιλιάδες οικογένειες.

Βαπτισμένοι Χριστιανοί, δείξατε μου, δείξατε μου, εδώ στην ενορία σας μια οικογένεια, ένα αντρόγυνο που μόλις σηκωθούν δεν θα ανοίξουν βλαστημίες. Γιατί εμείς εδώ στην Ελλάδα, εγώ κάπου ήμουν τη νύχτα και κατά τις 2 η ώρα ξύπνησα και βλέπω και ακούω τη νύχτα στις 2 η ώρα, τη νύχτα, τη νύχτα στις 2 η ώρα που σηκωνόταν άλλοι και κάναν την προσευχή τους, άκουσα εκεί στο ρέμα που ήμουνα ένα τσοπάνο να βλαστημάει Χριστούς και Παναγίες.

Κατάλαβες τι γίνεται; Μέρα νύχτα δεν υπάρχει πιο βλάσφημο έθνος. Λοιπόν, το πρωί βλαστημιά, το πρωί, το βράδυ βλαστημιά, ανοίγουμε το στόμα με τη βλαστημιά, κλείνουμε το στόμα με τη βλαστημιά. Ύστερα πού πάει; Ε, πού πάει; Πού πάει; Ας μην πιστεύουν, εμείς πιστεύουμε στα Ευαγγέλια, πιστεύουμε στα Ευαγγέλια, πιστεύουμε στους προφήτες, πιστεύουμε σε αυτά που είναι. Καμιά νύχτα, καμιά νύχτα θα τραντάξει ο Θεός τη γη και θα δεις τα παλάτια, και θα δεις οι ακροπόλεις, και θα δεις οι τουριστές, και θα δεις οι δεξιοί, και θα δεις και οι μαύροι και όλοι να γίνουν μια αλοιφή πάνω στο πρόσωπο της γης.

Γιατί ο κόσμος, το σπίτι έχει αφέντη. Το σπίτι έχει αφέντη και ο κόσμος έχει αφέντη. Και ο κόσμος που κυβερνάει, και τον κόσμο κυβερνάει ο Θεός. Λοιπόν, ποια είναι η αιτία αυτή; Τους βλέπει τους άλλους μόλις σηκωθούν.

Τους κατηγοράμε, Φράγκοι λέμε, Προτεστάντες, Προτεστάντες Φράγκοι, αλλά για δείτε τα σπίτια του Φράγκου.

Προτεσταντών, να τους δείτε, σηκώνονται πρωί πρωί, μαζεύονται όλοι, όχι μόνο, μαζεύονται όλοι και διαβάζουνε.

Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Ευαγγελ Παππούλη, διαβάζω, Παππούλη, έχω και τη διαβάζω, διαβάζω, λέει, την Αγία Επιστολή. Μωρέ, ποια Αγία Επιστολή; Δεν υπάρχει Αγία Αποστολή, αγαπητέ μου. Αυτό είναι ένα ψεύδος μεγάλο. Δεν υπάρχει Αγία Αποστολή, υπάρχουν επιστολές του Παύλου. Θα ανοίξεις το Ευαγγέλιο, να διαβάσεις το Ευαγγέλιο από αρχής μέχρι τέλος, να ανοίξουν τα μάτια σου, να δεις τι είναι η πίστη μας. Θα δεις ότι η πίστη μας είναι ένα σύμβολο απέραντο, θα δεις ότι η Η πίστη μας είναι μεγάλο πράγμα, δηλαδή ότι η πίστη μας γέννησε ήρωες και μάρτυρες.

Τώρα πώς μοιάζομαι; Μοιάζω να είμαι η χριστιανή ορθόδοξη ή τι μοιάζομαι; Σαν κάτι μικρά παιδιά, με κάτι μικρά παιδιά που τους φοβίζουν με τον παππούλα, οι γιαγιάδες τους φοβίζουν με τον παππούλα και τρέμουν.

Έτσι εμείς τρέμουμε, τρέμουμε τώρα, τρέμουμε γιατί λαλεί η κουκουβάγια, τρέμουμε με τον αριθμό 13, τρέμουμε όλα. Τι πρέπει να κάνουμε; Να πιάσουμε στα χέρια μας, μικροί και μεγάλοι, να πιάσουμε όλοι στα χέρια μας το Άγιο Ευαγγέλιο.

Και να το διαβάζουμε το πρωί και το βράδυ και να το δώσουμε, να το δώσουμε στα παιδιά μας. Και έτσι μόνο η θρησκεία μας θα γίνει φωτεινή θρησκεία και, όταν γίνομαι έτσι χριστιανή, δεν θα φοβούμαι αυτά, ούτε από πλάτες αριών, ούτε από κουκουβάγες, ούτε από μάγια.

Με μία γυναίκα έτρεμε, όλοι, είδες τη γειτονά μου, μία γυναίκα είδα, παντρεμένη, νιόπαντρη, και έτρεμε, έτρεμε, σαν το λαγό έτρεμε. Γιατί τρέμεις, κυρά μου; Το λέτε και μορφωμένη δασκάλα, γιατί τρέμεις; Πού πόλε μου κάνει μάγια; Μάγια, κυρά μου, στον 20ό αιώνα που κατέβηκε ο Χριστός στον κόσμο και έσπασε το κεφάλι του για όλους; Μια διαβάση του Ευαγγελίου σήμερα, όλες οι μάγισσες, ακούς τι σου λέγω, όλες οι μάγισσες να μαζευτούν, όλες οι μάγισσες να μαζευτούν, όλες οι...

Όλοι οι αστρολόγοι να μαζευτούν, όλοι οι διάολοι να βγουν, όλοι οι διάολοι που έχει η κόλαση να βγουν επάνω, δεν σε πειράζει, ούτε τρίχα δεν πέφτει. Αν έχεις τον Χριστό, αν έχεις τον Χριστό μες στην καρδιά σου, αν κοινωνάς τα Άχραντα Μυστήρια, αν πιστεύεις στον Χριστό, ας βγουν όλοι οι μάγοι, όλες οι μάγισσες και όλοι οι διάολοι να βγουν.

Θα τους νικήσουμε, θα τους νικήσουμε με τον Χριστό. Αν δεν πιστεύεις στον Χριστό, αυτή λοιπόν την πίστη μας την Αγία. Αν πιστεύεις στον Χριστό, δεν θα φοβάσαι από αυτά τα πράγματα. Αλλά θα έχεις εμπιστοσύνη στον Χριστό και θα λες στην Εκκλησία. Τι θα λες στην Εκκλησία; Τι ωραία λόγια είναι αυτά της Εκκλησίας. Δεν υπάρχει ζυγαριά, δεν υπάρχει ζυγαριά να ζυγίσουμε τα λόγια του Χριστού μας. Αυτή λέγει: εαυτούς και αλλήλους, εαυτούς και αλλήλους και πάσα τη ζωή Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα.