The Third Commandment and Reverence for God’s Name

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Your Eminence, Reverend brothers and fathers, esteemed listeners: by divine grace we are gathered here again in this hall to hear a sermon. What a welcome sight: so many people, a hall filled to overflowing with men, women, young people, and children.

This audience includes both the visible and the invisible. You who are here are the visible ones, those who have come to be strengthened by the words of eternal life. But there are others here too, unseen. Christians are not the only ones present.

There are listeners from the many districts and neighborhoods of this great city of Athens.

of Athens, one of the largest cities in Europe. There are also people here from the outskirts of Attica, though they cannot come often. Lately, hundreds of Christians from Corinth have been attending these sermons to hear the Word of God. So the Gospel is being preached here. Tonight I am going to ask something of you. I will not only give; I will ask as well. Do not imagine that I mean money.

I will not ask for money. I will not ask for money, or for anything else of that kind. I am going to ask for something great, though it is a small thing. If you give it to me, I will continue. If you do not, I will stop and leave. I want to believe that every one of you here, from the youngest to the oldest, will give me what I ask in the name of Jesus, our crucified God.

I will not ask you to lift a mountain, like Mount Penteli.

What I will ask you to lift is a little stone. Just a little stone. All of you can lift it. Good, then let us go on. Let us go on. By way of introduction, let me tell you a story before we come to the subject.

Once, an unbeliever challenged a believer who was a distinguished scientist in our city, a professor of medicine. This professor is a believer, and he has a large family too, six or seven children, a rare sight in our society today.

The unbeliever asked him, “Doctor, do you believe?” “I do,” he said. “Do you have any proof?” “Proof? As the years pass and I study science,” the professor said, “I keep finding new evidence that God exists.” “Tell me one example.” “Here is my hand,” he said, holding it out.

Have you thought about how this hand is made? It is a perfect tool. Do not talk to me about other tools. It is a perfect tool, guided by the human nous, the spiritual intellect.

Think of the Ascension, of the Gospel, and of a priest holding these things in his hands. I knew a wonderful priest. Now he weeps because Parkinson’s has affected his hand and he can no longer hold them. We must thank God for the hand He has given us, and use it to do good. Yes, the hand is proof of what a perfect tool God has made.

How can it move like that? You have seen the mechanical arms they make, like the arm of an excavator. An excavator is an impressive thing. But this hand is perfect. You move it this way and that; you reach wherever you wish. The hand alone shows that God exists.

And God made two hands with ten fingers. Those ten fingers matter. Here is another point to consider: is there anyone here with more than ten fingers?

No. Ten, ten, ten, ten. It is rare for someone to be born with eleven or twelve fingers, as a certain prophecy says, and so on. It is rare. People in every corner of the world have ten fingers.

And think of that poor man whose two legs were amputated. Now they have had to amputate one of his fingers as well. Amputation after amputation.

Let us ask God at once to deliver him, and especially to comfort his wife, a faithful and devoted woman who weeps and sighs beside him.

Well, this hand teaches us something more, something higher: to see the world with more than our eyes. The world is a Gospel. Nature all around us is the first Gospel. When we Christians look at nature, we should see more than what is visible to the eye. Animals see nature, and so do all people. But you, as a believer, should see it as a revelation, an illustrated Gospel.

When you see your ten fingers, what should you remember? The Ten Commandments. Ten fingers, Ten Commandments. Ten fingers, Ten Commandments. Would you cut off your finger? Of course not. All the more, then, do not cast aside God’s commandments.

It is better, He says, to enter the Kingdom of God without a hand or a foot than to suffer with them. Years ago, I heard that in Abyssinia they dealt very severely with a thief who would not mend his ways: they cut off his hands. Many people walked through Addis Ababa with their hands cut off. If such a law were enforced and you broke it, chop!

Chop! How many Greeks would still have their hands? How many would have both hands intact after all the thefts? Greece was disgraced in the world press over theft, and we seemed to justify what the Larousse dictionary once said: “Greek equals thief.” The Ten Commandments, as completed by the Sermon on the Mount, are the foundations of society. The foundations of society. We need no other law. That is what this country has needed all along.

Do you know how many laws have been passed? Count them, go on: thirty thousand. And still the nation does not mend its ways. Yet if we kept God’s commandments, ours would be the happiest country in the world: no theft, no adultery, no sexual immorality, and none of these other evils.

What a great and blessed nation we would be, united under one banner! I have no time to explain all the commandments. Today I will take up one of them: the third commandment. When we were little, our teachers taught us the commandments at school, and we counted them on our fingers.

Now, you children sitting here near me who go to school: who can tell us the third commandment? Come on, come forward. You there, little one, or the older girl. Who will tell us?

“You shall not take the name of the Lord in vain.” That means we must not bring God’s name into idle conversation. God’s name deserves reverence. We respect our mother’s name and our father’s name; those names are dear to us.

I remember a man whose mother was insulted. He grabbed the offender by the collar and shook him. “Listen,” he said, “before you speak my mother’s name, you should wash your mouth with rosewater. I will not let you insult her.” If we hold our parents’ names sacred and will not let others insult them, how much more, infinitely more, must we refuse to let anyone insult the name of our God?

“You shall not take the name of the Lord in vain.” God’s name should make us tremble with awe. It should stir us deeply and fill us with katanyxis, deep compunction.

They say that Newton, the wise man, the great scientist and astronomer who discovered those laws, would rise to his feet whenever he heard the name of God. He would stand up, stand up, stand up, and stand at attention. Those days are gone. Now people laugh when they hear God’s name. They use it in their jokes and banter, with no reverence for the name of God, which is above every name.

I remember, as a child, going to court. When an oath was about to be taken, everyone was told to stand, and everyone stood.

All of them stood for the oath. And now? The investigating magistrate sits there with a cigarette, carrying on his questioning. Yet the oath itself ought to be abolished. I will speak about that another time.

So many changes have been made, but one change has been left undone: abolishing the oath. Christ says, “Let your yes be yes.” Yet oaths are sworn every day. What is happening is dreadful.

Before someone speaks, no one even stops to say, “Think about it: you are about to swear an oath.” Nothing at all. The investigating magistrate goes on questioning him with a cigarette in his mouth.

But the misuse of God’s name reaches its worst point in blasphemy. What does Saint Basil the Great say? With any other sin, murder, theft, adultery, sexual immorality, injustice, exploitation, or any other wrongdoing, you break a commandment of God. But the person who blasphemes insults God Himself. It is a grave and dreadful sin. He insults God and provokes His wrath.

And all nations acknowledge it: they all recognize that blasphemy is a terrible sin. Take the Jews first. If you read their account, after the Ten Commandments, someone was once heard blaspheming the name of the Lord in their camp.

Someone was blaspheming God. Those who heard him were horrified; they could hardly bear what reached their ears.

They went to Moses. “Moses, something terrible has happened!” “What has happened?” he asked. “A man has blasphemed God. What are we to do with him?” “I will give you an answer,” Moses said. Then Moses went and prayed, and he wept.

For blasphemy had been heard among God’s people. Then the decision came that the man should be stoned. They gathered together and stoned him, and the blasphemer died beneath a great heap of stones.

Children passing by would ask, “Mother, what is that heap of stones?” “That is where the blasphemer was buried.” Read about these things in the Old Testament. Or would you like another people as an example? Consider the Greeks.

Two peoples have a long history: the Jews and the Greeks. “The Greeks seek wisdom,” Scripture says. Think of this renowned people. Can you imagine what happened around the year 50 after Christ, when someone visited their city?

Who was it? The Apostle Paul. What a historic day! He came to Athens and walked through the city. He found it full of idols, images of all sorts of gods everywhere. Paul saw it for himself.

Paul said on the Areopagus that in all his travels he had never found people who showed such reverence for the divine, even though the gods they worshipped were false. “I found all of you deeply devout, deeply reverent toward God,” he told them. For in Athens, despite their false gods, no one dared to speak against Zeus.

And Socrates? On the mere suspicion, without proof, that he did not believe in the gods worshipped by the city, the Athenians condemned him to drink hemlock.

Before Christ, you would not hear blasphemy in Athens. The Jews teach us a lesson, and so do the ancient Greeks. But let me come closer to our own time. Many years ago, when I was a preacher here, blessed years, before I carried the burden of a bishop’s duties; I still long for those days, some visitors came to see me from Abyssinia. They were fine young men, black men.

“Back in Abyssinia, we heard that Greece had made great progress in learning and the arts, that it had universities, and that medical science had advanced. So we learned Greek,” they told me. They sat down and studied it. They were exceptionally bright, and they set off for Greece full of joy and excitement. Now listen to what happened in Greece. Don’t laugh; you should weep.

As soon as they set foot in the port of Piraeus, the first conversations they heard were full of blasphemy.

“In Abyssinia we do not blaspheme. Not one of us does.” They were ready to turn back and go home. “What is this?” they said. “Blasphemy here, too?” I told them that in earlier times Abyssinia even had a law: a blasphemer’s tongue was cut out and thrown to the dogs. Even the dogs would not eat it.

That was Abyssinia. The Jews revere God, Jehovah; the Greeks revered their gods, as the Apostle Paul said; and the people of Abyssinia worship and believe in the divine. Where else shall we go? To the people they call savages?

A historian, a traveler, tells of a Frenchman who was an unbeliever and an atheist. He reached the Nile and came upon a clearing by a forest. The people living there had their god, too.

The religious sense is planted within us. Where there is a human being, there is religion. No one can tear it out, no one at all. Suppose an order went out saying, “From tomorrow on, mothers must stop loving their children.”

Suppose some madman issued an order forbidding mothers to love their children. No mother would obey it! Not one! That love is inborn. Just as a mother’s love is planted in her heart, so the religious sense is planted in the human heart. It is not something we acquire, as atheists and unbelievers teach. To remove it, you would have to change human nature itself. Even these people had their god. Who was it? They worshipped the sun. And how did they worship? We can hardly bring ourselves to get up in the morning.

But they rose very early, before sunrise. At first light their chief beat a drum made of lion skin. They had no bell, so the drum sounded, and everyone gathered, knelt down, and prayed to their god.

Even those people do that. And Satan? The devil commits every sin, but does he blaspheme? He does not. He hears the name of God and trembles. So if you blaspheme, you are no Christian. If you blaspheme, your conduct falls short of human dignity. You are beneath even those you call savages. You are worse even than Satan.

And yet the sorrowful thing now is that blasphemy has spread far and wide, to a tragic extent.

Where can we go without hearing blasphemy? Where do you want us to go? Where can we go? To what place? Shall we leave this city, where thousands of blasphemies are heard every day, wherever you turn? Shall we leave this sinful city, this Sodom and Gomorrah, and go out into the countryside? Even the farmers working in the fields, sadly, blaspheme. Shall we climb to the high mountains, where shepherds tend their sheep and goats? They blaspheme there too. Where can we go? How shall we travel? By taxi.

I put up with all my husband’s quirks, but there is one thing I cannot bear: he blasphemes from morning till night. We wake up, and there is blasphemy. At noon, more blasphemy. I cannot bear it. I cannot bear him. And it has spread further: blasphemy even at the football grounds. Football and blasphemy, football and blasphemy. Recently, a foreign magazine, a German magazine, even counted the blasphemies spoken over the telephone. Someone picks up the phone, and before he even says good morning, he starts blaspheming. And a…

A German man noticed this and estimated that ten thousand blasphemies were spoken every day over the telephones of Athens. Lately, there has been blasphemy on television as well. I wanted at least one place to remain untouched by it: the army.

I served my country in hard times, and I wanted at least one corner of Greece to remain untouched. Yet someone tells me that here in Chalkida, children blaspheme in the school corridors.

The children blaspheme. One pupil even defaced an icon of Christ crucified: he drew a cigarette in Christ’s most pure mouth. And now we come to the height of it. Nowhere on earth has such blasphemy been heard as in Greece. In no other nation! In Greece, from the mouth of a Cretan, Kazantzakis!

And now university professors, even professors of theology, come forward and say, “You are mistaken. He writes beautifully, very beautifully. You are being harsh.” There is even a bishop from Australia who says so.

And because Kazantzakis is his fellow countryman, that bishop says, “You are mistaken. He says fine things.” Do you hear that? Yet he is not called to account. Another poor bishop in London was deposed by telegram for doing nothing more than making dialogue with Western Christians difficult. But this one, who says he agrees with Kazantzakis, is not excommunicated.

Blasphemy has spread widely. But, my dear people, it is not enough to describe how terrible this evil is. We must stand against it. I believe you all agree that we must respond.

If we are Christians, if we believe, we must respond. I said earlier that I wished there were one corner of Greece where people did not blaspheme. I longed for that. Where might it be? At our borders, among our soldiers, our young men who guard the frontier along the Evros River and on the islands.

But there is blasphemy there, too. May God protect us.

They blaspheme as never before, young and old alike. Not so long ago, two, three, four years ago, perhaps more, I went as a bishop to visit the young men stationed on the Albanian border.

We visited many military companies and climbed higher and higher, right up to the summit. From there we could see the country across the border, and we wept, because four hundred thousand Greeks there were suffering terrible ordeals.

We saw that land of suffering. Then we visited the company and examined the young soldiers there. God bless you, women.

A general told me that in 1912, when we fought that historic war, Greece had two million people, yet one year’s class of recruits supplied more young men than Greece supplies today, though its population is four times as large.

The fight against blasphemy must begin at the cradle, at the cradle.

I was traveling through the Grevena region and came to a village. Now, don’t ask me to spend time talking with the great and powerful. I can talk for hours with the lowly people of this world. These lowly people, the ones others look down on, have great wisdom from God within them.

God has revealed His wisdom to the poor and despised of this world. ‘I praise You, my God,’ Christ says, ‘because You have hidden Your mysteries from the great and revealed them to the humble, to the little ones of the earth.’ I was speaking with one man about blasphemy, and then I asked him, ‘Do you blaspheme?’ He began to cry.

Then he showed me his tongue. The tip was burned. ‘Who burned it?’ I asked. ‘My grandmother.’ ‘Your grandmother?’ ‘Yes. When I was a little boy, I heard some people in the village blaspheming. Like an innocent child, I went home and repeated what I had heard.’

“What!” his grandmother cried. “Will you speak blasphemy in our house?” It was winter. She went to the brazier with a pair of tongs, took a burning coal, and branded his tongue with it. Yes, yes. Where are such heroines today?

That man still remembers it with tears. He remembers it with tears. Now, by contrast, children learn to blaspheme from the cradle. From the cradle! I am telling you things I have witnessed. I have a whole book of memories, and lately I have been opening it.

I teach you from what I remember. For fifty years I was in touch with people from every walk of life, with soldiers and officers too. One day I was traveling in my number one vehicle. And what was my number one vehicle? My own two feet.

I needed no gasoline. I traveled with a little bag, carrying what I needed. Those were unforgettable days. As I turned a corner one day, I heard someone blaspheme. I had never heard blasphemy like it in my life.

‘What devil has come up from Hell?’ I said. ‘What devil in this place could blaspheme God so terribly?’ I listened, worked out where it was coming from, and walked slowly toward it. And what did I see? What did I see?

Under a tree was a man.

He was holding a little boy in his arms, three or four years old, perhaps only two or three, and teaching him to blaspheme! Teaching him to blaspheme!

You see, the cradle can help us. If we do not begin at the cradle, we will accomplish nothing. The cradle will help us. Grandmothers have an important place in the family.

But anyone else can help too. Let me give you a few examples. There are still people who speak up. One of them lives and works here in Athens, organizing crews and taking on jobs.

He works with contractors and others to build houses. One day, a saint who was an ascetic looked at the houses of Athens and began to weep. “Why are you crying?” someone asked him. “Ravens will live in these houses. Ravens.” “Why, Elder, will ravens live there?” “Because every one of these houses has been built amid blasphemies. There is no house that has been built without them. When the foundation was laid, they used to begin with the blessing of water. These days, they no longer do even that. But even when the blessing of water was performed, if you had kept count of the blasphemies from the laying of the foundation until the building was finished, you would have found that a thousand blasphemies were uttered in the building of a single apartment block.”

This foreman came, hired some workers, and took them to a house. While they were working there, he heard one of them blaspheme.

‘Come here,’ he told him. ‘Take your day’s wages. I do not want you working for me. Go. I do not want you here.’

That man has faith. ‘Would you let someone blaspheme your mother? Would you let someone blaspheme your father? Go on your way, my child.’ He made his point, though it cost him money.

I also know a faithful grocer in Kozani. Customers would come into his shop in the morning and blaspheme.

They were blaspheming. The other grocers did not seem to care when people blasphemed the Most Holy Theotokos or God. They cared about their money and their pockets; that was their only god. But this man said, “If you want to blaspheme here, I won’t serve you.” He lost customers. Yes, he lost customers, but he would not allow blasphemy in his shop.

As I told you earlier, for example, no one blasphemed in Plastiras’s regiment. No one. Plastiras was not particularly religious, but he was a man of faith. Not one Evzone in his regiment blasphemed.

And on Kountouriotis’s famous ship, the Averof, he would not let anyone blaspheme. “Do not defile my ship,” he said. Nor would he allow meat or fish on Wednesdays and Fridays. “This is the ship of the Most Holy Theotokos. Do not foul it, pollute it, or defile it.”

One Friday, Pavlos Kountouriotis returned unexpectedly. They thought he would be away, and he heard that meat was being cooked on board. He opened the portholes, you know what portholes are, and threw the plates out through them.

Where are men like that today? Where are they? These circumstances brought me two letters. I raised this subject deliberately because I received two letters, or rather, one letter from a Greek ship. I will not name it. It is patrolling the Aegean now, with those young men aboard, because of the danger from Turkey.

The letter says, “I cannot bear it. There are two hundred of us aboard the ship, and everyone blasphemes, young and old. I cannot bear it.”

I can’t bear them. I just can’t bear them. I want to leave. Send me wherever you like, somewhere I can find a little peace. Morning, noon, and night, there is blasphemy, from the youngest to the oldest. A veteran sergeant who served down in the Dodecanese told me, “What can I say? One day the general came to inspect us, and he blasphemed God right in front of us.” What does Nektarios say? Nektarios, Saint Nektarios of Aegina, what does he write? What does Saint Nektarios of Aegina say? An army that blasphemes is like a fortress with crumbling walls, a fortress whose walls will fall at the first kick...

It will fall at the first blow!

I was a young boy of fourteen or fifteen in our village when the great catastrophe in Asia Minor came in 1922. Our soldiers returned, while others left their bones behind over there.

The whole village wept, and those soldiers gathered together.

And they went on discussing how the disaster had happened. How could an army that had advanced all the way to Ankara come to this? Some said Russia was to blame; others blamed England or Greece. Then a sergeant named Andreas, who had distinguished himself at the Battle of Kalegroto, said, “They are to blame too, but we are also to blame. We brought this disaster on ourselves because we blasphemed God.” And Nektarios says, “An army that blasphemes God is a fortress...”

It is a crumbling fortress that will fall at the first shot. This brings to mind, they say, a saying of Xenophon. As you know, Xenophon is studied at the military academy, and his account of the March of the Ten Thousand is taught in Paris.

Deep in Asia Minor, the Greek soldiers found themselves stranded. Their Greek generals led them back on a long, arduous march on foot.

They came on foot, and when they reached Pontus they cried out, “The sea! The sea! The sea!” Then they returned to Greece. The retreat of the Ten Thousand was a great event. Xenophon asks, “How did we survive?” He looked back and pondered it deeply. What hand had protected us? God’s, he says. And Xenophon the historian says that these words should be written in every Greek school: “Where people revere the gods, and where an army has leadership and discipline, there its soldiers stand firm.”

Where soldiers respect God, where they train and keep themselves fit, where they obey orders, things go well. There is hope.

Absolutely nothing. Perhaps I should say no more about it today.

I carry this very heavily. It is almost more than I can bear. When I was with the army, I spent three years serving the soldiers, even up in the high mountains.

This troubled me deeply.

One day I said to myself, “What should I do? I will go to headquarters and ask for an order, for a serious measure to be taken.” So I went down to headquarters. But how was I to speak to them? How could I put it in terms they would hear?

I wanted them to see that a man who blasphemes is no man at all.

He is no man. Do you hear me? A man who blasphemes is no man. This is what we have come to: they think it takes courage to blaspheme God. So I went to headquarters and asked for the chief of staff, Kosmas. He had been good to us. I told him, “I’m troubled.” “Why are you troubled, Father?” he asked. “I want to report an incident,” I said. “What incident?” “A very serious one.” Back then it was Frederica; now we have Liana. She was making the rounds, going everywhere.

It was everywhere, from one guard post to the next. I belong to my Greece and to my God. I am simply telling you what I saw.

So I said, “Sir, the queen is so kind. She visits the guard posts, sees the soldiers, embraces them and kisses them. Yet there are officers and soldiers who insult her. Oh, how they insult her!” “Give me their names. They will face a court-martial and execution.”

“Very well said,” I replied. “I agree. Now you see why I gave you that example: no one dares to insult Queen Frederica. No one speaks against Frederica that way.”

But they blaspheme her before whom Frederica is nothing. They blaspheme our Most Holy Theotokos day and night, I told him. His tone changed. “So that’s how things are,” he said. “Go tell the army chaplain, then.” That is why our country will be ruined. I spoke to you about Frederica, and you spoke of executions. Now I tell you that they blaspheme the Most Holy Theotokos, the Champion General of our people, and you tell me to go speak to the chaplain. That is the situation. Still, I know that at the time some battalions were different. We visited some high in the mountains, and I saw one such battalion. I told you about it before. I don’t know whether Vassilaros is still alive. Who knows Vassilaros? Give him my regards; I’d like to go and see him. If you’re nearby, go and see him. Go and see him. In Vassilaros’s battalion, not a single soldier blasphemed. Not one. They needed teaching and guidance. Even an ordinary person could help with that. You don’t need a special position.

I heard from a very devout Christian how one man gave up blaspheming. This man used to blaspheme as he walked down the street. He would pass the shops, where people were used to hearing such language and let it go without a word of protest.

Then one day a man came out of his shop and said to him, “Sir, I have a complaint against you. You insulted my mother.” “Me?” the gentleman replied. “I’m a courteous man. I don’t insult people.” “You insulted someone dearer to me than my mother. You insulted the Most Holy Theotokos and my God.” “I understand. You’re right,” he said, and he stopped blaspheming. That man spoke up; he did not remain silent. And then there was that dear little fellow in Grevena. Ah, Grevena, how I miss you! I served there for three years.

I served there for three years. We were talking about blasphemy, how did we get onto that? Bring it here, Petrala. Or put it down. No, don’t put it down. You’ll get tired. How long can you hold it? How long can you hold it? Put it down before you go, or you’ll forget it. Ah, but I’ll remember it later. Now then. There was a young man there. I was trying to start a group against blasphemy, and perhaps he had joined that effort. There was also a devout Christian named Frangoulis, was it Frangoulis?

There was also Mr. Frangoulis, from Peristeri, who was there. I do not know whether he is still alive. And Father Philotheos, that holy man, was deeply troubled by the blasphemy. Others worked against it too.

When I went there and spoke to the children about blasphemy, it made an impression on them. One child said, “I won’t eat.” Evening came, and still he said, “I won’t eat.” The next day came, and he still would not eat. “Shall we bring a doctor?” they asked. “There’s no need for a doctor. I won’t eat anymore.” “Why?” “As long as you blaspheme, as long as there is blasphemy in this house, I have no appetite.”

Nothing would move him. “I’m standing firm,” he said. “I won’t give in.” His father promised to stop, and from then on he gave up blaspheming. A little child had picked up a small stone. That is the little stone I keep telling you about.

So we can all do our duty in this matter. I am coming to the end now. I want to finish with the words of two saints whom I esteem and love, and whom our whole country esteems and loves.

The first is John Chrysostom. He spoke powerfully against blasphemy. He says that the one who blasphemes is not the only one who sins. The person who hears it and does not speak up sins too. Advise the blasphemer. Approach him with love and kindness. Advise him once, twice, three times. But suppose he will not listen.

John Chrysostom then says something very bold, so bold that I, who am not Chrysostom, cannot recommend it. He says, “You have a hand. The hand that strikes a blasphemer will be sanctified.” Those are his words in his famous homilies.

Another saint, a true saint, is Saint Kosmas of Aetolia. It pained him deeply to hear blasphemy among our people under foreign rule, and he protested strongly. He spoke these wise words, which we have written down and repeated here before. Let me remind you of them.

He said, “If you put out my eye, I forgive you. If you cut off my hand, I forgive you. If you cut off my feet, I forgive you.”

I forgive you. You cursed my mother and father, and I forgive you. But if you blaspheme Christ and my Most Holy Theotokos, I cannot bear to look at you! I cannot bear to look at you! Those are strong words.

That, my dear friends, is what I wanted to say. Now we must put that little stone to use. Lift it high! What is the little stone? There are two thousand of you here, perhaps two or three thousand.

Well, bring me my epitrachelion, my priestly stole. I will give you a canon, a rule of prayer. One reason blasphemy has spread so widely is that we bishops and priests have not done our duty. We should have excommunicated the blasphemers, excluded them from Holy Communion and from a Church funeral. Not one excommunication was pronounced. Do you understand? Excommunication strikes like a thunderbolt.

Political parties have the right to expel members. “We expelled him because he disagreed with the leader. He insulted the leader, so we expelled him.” Excommunication is an expulsion too. A man blasphemes; the priest advises him once, twice, three times. If he will not listen, he is expelled.

And he will die without Holy Communion and be left unburied. That is how he will die.

And the children, such a thing is unheard of now. You no longer see young people in cassocks anywhere in the Church of Greece, because we no longer have the faith of our ancestors. There are two or three thousand of you here, however many you are. Give me your promise. Look at me: I am a bishop, and I am wearing my epitrachelion. I told you that if you would each lift one little stone, I would continue. You agreed to lift that little stone. Well, here it is: the person who blasphemes is not the only one who sins. The person who hears it and does nothing sins too. So, starting tomorrow...

Thank you. We need a concerted campaign, a whole army of people, from the white-haired elder to the little child. When you hear someone blaspheme, advise him and teach him. Each of you should speak to at least ten people. There are two or three thousand of you here; that would reach thirty thousand.

Thirty thousand will become three hundred thousand, and three hundred thousand will become two million. And so it will go on. I will no longer be alive, but from the heights above I will see a Greece where there is no more blasphemy. From one end to the other, our beloved homeland will be like a harp singing: “Praise and exalt Jesus Christ for ever.”

I keep wearing you out with all this. With God’s help, I have a Synod meeting starting tomorrow. Pray to God for me. Here I can speak gladly; there I am distressed. It grieves me deeply. Let us leave it at that. Honestly, I would much rather go to the border region I told you about, to a village called Oxa. That is its name: Oxa.

Sixteen souls, just sixteen. They ring the bell there, and everyone comes. Even an elderly grandmother is carried in. I was moved to tears. Sixteen souls. I celebrate the Divine Liturgy and weep.

I would rather be among them than be gathered here, sparring with one person after another without any result, until I have shouted myself hoarse. In any case, I remain a member of the Synod for the time being.

There is something I ask of you. Since the Synod, over this past month, God has counted me worthy to give you four sermons. I rejoice, I tremble, and I am deeply moved when I see so many people listening with such attention and katanyxis, such compunction, to the words of their bishop here.

So I ask you: do not keep these words to yourselves. Spread them. At this moment I am speaking to both the audience I can see and the audience I cannot see. You are the ones I can see. The others are the thousands, ten, twenty, thirty thousand, who listen to the Word of God on cassette tapes.

So I speak to the Christians listening on cassette in Sweden, Australia, Africa, wherever there is a Greek soul. I speak to the listeners from Corinth as well, and to everyone without exception.

And I speak to all those who read my books.

I urge all of you to struggle hard, a hard struggle, as we have said. And now, before I leave, I ask one more small thing of you: pray for me. I am old now, eighty-two years old, and I feel the weight of those years. Ask God to grant me a Christian end to my life, and to let me meet my death at the pulpit rather than in bed. Now we have one rallying cry: into the struggle! We began by fighting against blasphemy, and we will continue to fight against the wounds afflicting society. The list goes on. The body of Greece is covered with wounds. We have begun the struggle against... I want to follow your efforts and rejoice in them, so write and tell me what you have accomplished. I am giving each of you one more penance, a somewhat heavier one: you must all send me your results, and I will publish them. Write and tell me what you achieved in this struggle. Send me a letter in Florina, so I can read it and rejoice that you truly carried out what you set out to do. Just a short letter, you have hands to write it.

Write me a few words: ‘Father, we met these people and helped them understand.’ Send me letters that I can publish in The Trumpet. That would make me glad.

We have begun the struggle against the devil. Our watchword is three heroic words: faith, struggle, victory. Faith, struggle, victory. Faith, struggle, victory.

Παναγία Δέσποινα Θεοτόκε, Άγιοι Άγγελοι και Αρχάγγελοι, Τίμιε Πρόδρομε, Απόστολοι των Δώδεκα, Διδάσκαλοι και Πατέρες Εκκλησίας, Όσιοι και Μάρτυρες, οι καλώς αθλήσαντες, θεωροθέντες, πείστε πρεσβείων προς τον Κύριον, το λέει η Θήνη και σωθήναι τας ψυχάς ημών.

Σεβασμιόντατε Ιεράρχα, Εδεσιμότητε Αδελφοί και Πατέρες, Σεβασμιών Ακροατήριων Και πάλι χάριτι Θεία ευρισκόμεθα εδώ στην αίθουσα αυτήν για να ακούσουμε κήρυγμα. Ευχάριστο το θέαμα, λαός πολύς, ακροατήριον πυκνόν, πυκνότατο, άνδρες, γυναίκες και παιδιά και νέοι.

Μικτόν το ακροατήριον, ορατοί και αόρατοι. Ορατοί είστε εσείς που βρίσκεστε εδώ, όσοι ήλθατε να δυναμωθείτε με τα ρήματα της αιωνίου ζωής. Μικτόν το ακροατήριον, είναι και άλλοι αόρατοι. Είναι αυτοί οι οποίοι εδώ μέσα βρίσκονται, όχι μόνο χριστιανοί.

Ακροαταί από τα διάφορα διαμερίσματα και συνοικίες της μεγάλης αυτής πόλεως των Αθηνών.

των Αθηνών, η οποία είναι μία από τις μεγαλύτερες πόλεις της Ευρώπης, αλλά ακόμα ευρίσκονται και από τα περίχωρα της Αττικής, ακόμα δεν ευρίσκονται εδώ συχνά. Τώρα τα τελευταία κηρύγματα παρακολουθούν εκατοντάς και πλέον χριστιανών, οι οποίοι έρχονται Κορίνθου για να ακούσουν τον Λόγο του Θεού. Εδώ λοιπόν το κήρυγμα του Ευαγγελίου. Απόψε θα ζητήσω κάτι. Δεν θα δίνω μόνο, θα κάνω μόνο κιόλας. Μην φανταστείτε χρήματα.

Δεν θα ζητήσω χρήματα, δεν θα ζητήσω χρήματα, ούτε άλλο τι. Θα ζητήσω μεγάλο πράγμα, ένα μικρό πράγμα θα ζητήσω. Και αν μου το δώσετε, θα συνεχίσω. Εάν δεν μου το δώσετε, θα διακόψω, θα φύγω. Θέλω να πιστέψω όλοι όσοι είστε εδώ, από το μικρότερο ως το μεγαλύτερο, θα μου δώσετε αυτό που είναι να ζητήσω εν ονόματι Ιησού του Εσταυρωμένου Θεού μας.

Δεν θα ζητήσω να σηκώσετε βουνό, όλοι μου υπάρχουν οι Πεντέλη.

Βεβαίως, εγώ θα ζητήσω να σηκώσετε ένα πετραδάκι. Ένα πετραδάκι θα ζητήσω να σηκώσετε. Όλοι σας θα το σηκώσετε. Καλά, συνεχίζουμε τώρα. Συνεχίζομαι. Συνεχίζομαι. Εν προοιμίω λέμε, δεν ήρθαμε δια παραβολής την όση στο θέμα.

Λέμε το εξής, ότι ένας άπιστος ξεγίνησε κάποτε έναν πιστό επιστήμονα, διαπρεπή επιστήμονα της πόλεώς μας, καθηγητή της ιατρικής επιστήμης. Και ο πιστός, ο καθηγητής, πιστεύει και είναι και πολύτεκνος μάλιστα, 6 to 7 παιδιά, φαινόμενα σπάνια μέσα στην κοινωνία μας αυτή.

Και ο άπιστος τον ρώτησε, λέει γιατρέ πιστεύεις, πιστεύω λέει, έχεις αποδείξεις λέει, πού αποδείξεις λέει, όσο περνούν τα χρόνια και σπουδάζω την επιστήμη λέει, τόσο βρίσκω νέες αποδείξεις που υπάρχουν στο Θεό, για πες μια-μια, λέει ορίστε το χέρι μου, έκανε έτσι.

Αυτό είναι συνδυσμένο πράγμα, είναι, το σκεφτήκατε; Τέλειον εργαλείο, μην μου μιλάτε για άλλα εργαλεία, τέλειον εργαλείο που το διευθύνει ο νους του ανθρώπου.

Ανάληψη, Ευαγγέλιο, Και ο παπάς να κρατάει τα δυσκολότερα. Εγνώρισα έναν ιερέα που ήταν θαυμάσιος, τώρα κλαίει, δεν μπορεί να φλιάσει, έπαθε Πάρκινσον με το χέρι. Πρέπει να ευχαριστούμε τον Θεό για το χέρι αυτό που μας έδωσε, και μας έδωσε το χέρι για να κάνουμε το καλό. Μάλιστα, το χέρι λοιπόν είναι μια απόδειξη τέλειων εργαλείων, τέλειων.

Πώς γίνεται έτσι; Είδατε, κάνουν τεχνικά χέρια, όπως λέγονται, ο εκσκαφεύς. Ο Εσκαφής είπε είσαι άγλο πράγμα ενός, ο Εσκαφέυς ένα άγλο πράγμα Αυτό είναι τέλειο. Το κουνάς, το πας, το πηγαίνεις από εκεί, και μόνο το χέρι αποδεικνύει ότι υπάρχει Θεός.

Και ο Θεός έκανε δύο χέρια και δέκα δάχτυλα. Σημασία έχουν τα δέκα δάχτυλα. Εδώ είστε, άλλη απόδειξη: υπάρχει κανείς με δέκα δάχτυλα;

Τίποτα. Δέκα, δέκα, δέκα, δέκα. Σπάνιο φαινόμενο να γίνει ένας με έντεκα δάχτυλα ή με δώδεκα δάχτυλα, που λέει κάποια προφητεία, και λοιπά. Σπάνιο. Όλοι δέκα, σε οποιαδήποτε γωνιά του πλανήτη έχουν δέκα δάχτυλα.

Ευχή, Δοκιμάζει ο ελληνικός δρόμος που μαθαίνει ότι ο ταλαίπωρος αυτός Αγγελέψη του αρίου πάλου, που του κόψανε τα δύο πόδια του ταλαίπωρου, τώρα του κόψανε και το ένα δάχτυλο ακόμα. Ακρωτηριασμένο, ακρωτηριασμένο.

Αρχιστούμε παραυτού να τον λύσει ο Θεός και ιδίως την παρήγορο τη γυναίκα του η οποία πιστεί και φωσιωμένη λέει, παιδέ που κλάει και αναστανάζει κοντά.

Λοιπόν, το χέρι, αλλά το χέρι αυτό, το χέρι μας διδάσκει κάτι άλλο. Κάτι ανώτερο. Να βλέπεις τον κόσμο όχι με μάτια. Ο κόσμος είναι Ευαγγέλιο. Πρώτο Ευαγγέλιο είναι η φύση στον περίγυρό μας. Ό,τι παρατηρούμε εμείς οι χριστιανοί στη φύση, να μην το βλέπουμε όπως το βλέπουν, διότι και τα ζώα βλέπουν τη φύση και οι άνθρωποι βλέπουν. Εσύ ο πιστός να βλέπεις τη φύση ως μια αποκάλυψη, ένα εικονογραφημένο Ευαγγέλιο.

Τα δέκα δάχτυλα να θυμάσαι, τι να θυμάσαι; Τις δέκα εντολές. Δέκα δάχτυλα, δέκα εντολές. Δέκα δάχτυλα, δέκα εντολές. Κόβεις το δάχτυλό σου; Δεν κόβεις. Πολύ περισσότερο να μην κόψεις τις εντολάς του Θεού.

Προτιμότερο, λέει, χωρίς χέρι και χωρίς πόδι να πας στη Βασιλεία του Θεού, παρά να με διαφθώ να ουρλιάζεις. Λοιπόν, παλαιότερα κάτω στην Αβησσυνία είχα ακούσει ότι όποιος έκλεβε, ήταν πολύ αυστηρή η Αβησσυνία, έκλεβε και δεν διορθωνόταν, του κόβανε τα χέρια και περπατούσαν πολλοί κάτω στην Αντίς Αμπέμπα με κομμένα τα χέρια. Εάν τυχόν τέτοιος νόμος εφαρμόζεται, τον παραβαίνεις, κραπ!

κραπ πόσοι Έλληνες τα κρατούσαν, πόσοι Έλληνες τα είχαν ακέραια από τις κλοπές, που βγήκε ρεζίλι στον παγκόσμιο τύπο από την κλοπή, και δικαιολογήσαμε το λεξικό Λαρούς, το οποίο έγραφε άλλοτε «γκρέκ ίσον κλέφτης». Οι Δέκα Εντολές, όπως συνεπλήρωσε η επί του Όρους ομιλία, είναι τα θεμέλια της κοινωνίας. Τα θεμέλια της κοινωνίας. Δεν χρειαζόμεθα νόμος άλλος. Αυτό που ένιωθε το βασίλειο μέχρι σήμερα.

Ξέρετε πόσοι νόμοι έχουν ψηφιστεί; Μετρήστε, για μετρήστε: 30 χιλιάδες. Αδιόρθωτο το βασίλειο. Δεν καν όμως αν εφαρμοζούμε 30 άλογα θα ήταν το πιο ευτυχισμένο κράτος στον κόσμο Ούτε κλοπή, ούτε μοιχεία, ούτε πορνεία, ούτε, ούτε, ούτε, ούτε.

Αλλά μια σημαία, ένα σπουδαίο έθνος ευλογημένο. Δεν έχω καιρό να ερμηνεύσω όλες τις εντολές. Σήμερα θα λάβω μια εντολή. Υπόψη την τρίτη εντολή. Είδα η τρίτη εντολή, μικρά παιδιά, τις φέραμε απ' έξω στο σπίτι μας, παντός του σχολείου, τα μαθαίνανε οι δάσκαλοι, με το δάχτυλο μετρούσαμε.

Λοιπόν, εδώ τώρα οι μικροί που είστε εδώ κοντά και πάτε στο σχολείο, για πες μας την τρίτη εντολή ποια είναι. Έλα μπρος, μπρος, μπρος, έλα μπρος, μπρος, η μικρή εδώ, η μικρή, η μεγαλύτερη, η τρίτη εντολή, μπρος, ποιος θα μας την πει;

Ου λήψει το όνομα Κυρίου επί ματαίω, ότι δεν επιτρέπεται να αναφέρουμε το όνομα του Θεού σε μάταιες συζητήσεις. Το όνομα του Θεού είναι το σεβαστό όνομα. Σεβαστό είναι το όνομα της μάνας, σεβαστό είναι το όνομα του πατέρα, σεβαστά είναι τα ονόματα αυτά.

Θυμούμαι κάποιον που του ύβρισαν τη μάνα του και τον έπιασε από τον γιακά και τον τάραξε. Του λέει, άκουσε του λέει, για να φέρεις το όνομα της μάνας μου πρέπει να πλύνεις το στόμα σου με ροδόσταγμα Δες το επιτρέπω, δες το επιτρέπω να ευρίζεις τη μάνα μου Εάν λοιπόν το όνομα του πατέρα μας, της μάνας μας είναι σεβαστά ονόματα και δεν επιτρέπουμε άλλοι τα ονόματα αυτά, τα ιερά ονόματα, να υβρίζουν, πολύ περισσότερο, απείρως περισσότερο, δεν επιτρέπεται να αφήσουμε να υβρίζουν το όνομα του Θεού μας.

το όνομα του Θεού επιτρέπεται, ου λείψει το όνομα του Μανατέου. Το όνομα του Θεού πρέπει να προκαλεί ρίγος, ρίγος, ρίγος, συγκίνηση βαθύτατη, αισθήματα βαθύτατης κατανύξεως και υπάρχουν άλλα τέτοια αυτά.

Λένε για έναν σοφό, έναν μεγάλο επιστήμονα αστρονόμο, που ανακάλυψε τους νόμους, αυτόν, τον Νεύτωνα, όταν ήκουε το όνομα του Θεού σηκωνόταν όρθιος, όρθιος, όρθιος, σηκωνόταν όρθιος. Έτσι στεκόταν προσοχή. Πάει πλέον, έτσι όπως ακούνε γελάμε έτσι, τον αναφέρουν μες στα αστεία τους, μες στα καλαμπούρια τους, μες στα αυτά τους και δεν κάνουν, δεν σέβονται το υπερπάνω όνομα του Θεού.

Και στα δικαστήρια παλαιότερα, θυμούμαι μικρό παιδί που πηγαίναμε στα δικαστήρια, όλα έχουν δελειωθεί, όλα έχουν δελειωθεί λέγανε: «Πες στον πρόεδρο των δικαστηρίων», σηκωνόταν όρθιοι. Είναι όρκος, σηκωθείτε όρθιοι.

Συγκροτεί ο Ορθέας, σηκωνόταν όλοι, όλοι οι Ορθέες σηκωνόταν. Τώρα τι είπε εδώ; Κάθεται, ανακρίνει ο ανακριτής, το τσιγαράκι του και κρατσοτά. Και ενώ θα έπρεπε ο όρκος να καταργηθεί, θα μιλήσω άλλοτε.

Έκανα μύριες αλλαγές, έκανα, μία αλλαγή δεν έκανα: να καταργήσω τον όρκο. Το λέει ο Χριστός, ο έστω λόγος ημών εννέιου Τίποτα. Τι όρκος δίνεται κάθε μέρα! Είναι φρικτό πράγμα, φρικτό πράγμα τι γίνεται.

Να πει δυο λόγια, να πει αρρώτε, σκέψε, θα ορκιστείς, τίποτα απολύτως. Έτσι, το τσιγαράκι στο στόμα ο κύριος ανακριτής και εξετάζει, εξετάζει, κάτω από τον αστυνικό του ισθαρωμένου.

Λοιπόν, αλλά κατάχρηση, αλλά εκεί πλέον που λαμβάνει διαστάσεις η κατάχρηση στο όνομα του Θεού, η παράβαση στο όνομα του Θεού, είναι η βλασφημία, βλασφημία. Μικρό το αμάρτημα, βαρύτερο το αμάρτημα. Τι λέει ο Μέγας Βασίλειος; Όλα τα αμαρτήματα, πες με οποιοδήποτε αμάρτημα, με οποιοδήποτε αμάρτημα παραβαίνεις εντολή Θεού, μια εντολή, οποιοδήποτε αμάρτημα, είτε φόνος, είτε κλοπή, είτε μοιχεία, είτε πορνεία, είτε αδικία, είτε εκμετάλλευση, είτε οποιαδήποτε άλλη αμαρτία να κάνεις, παραβαίνεις νόμο Θεού. Αυτός που βλαστημάει υβρίζει τον Θεό. Τεράστιο, φρικτό αμάρτημα, τον Θεό υβρίζει, που προκαλεί την οργή του Θεού, την οργή του, μεγάλο αμάρτημα.

Και τα ομολογούν τα έθνη, όλα τα έθνη ομολογούν ότι είναι φοβερό αμάρτημα. Πρώτα οι Ιουδαίοι, αν διαβάζετε για τους Ιουδαίους: μετά τον Δεκάλογο, κάποτε ακούστηκε βλασφημία του ονόματος Κυρίου μέσα στο στρατόπεδο των Ιουδαίων.

η κούστη είναι βλαστημά ένας το Θεό έφρικσαν τα αυτιά τους, έτσι κρίσαν τα αυτιά τους

κρίσαν τα αυτιά τους γιατί έχουν στο Μωυσή, Μωυσή μεγάλο δυστύχημα Τι θυσίχημα λέει, ένας βλαστήμος στον Θεό, βλαστήμος στον Θεό, πού τον κάνουμε Λέει: «Θα σας απαντήσω». Πήγε, προσευχήθηκε ο Μωυσής, έκλαψε ο Μωυσής.

Γιατί κούστη μια βλαστημία στον δαϊκό λαό μια βλαστημία Και μετά ρύφθη η απόφαση να αλληθοβοληθεί Και μαζευτήκαν όλοι, τον λιθοβολήσαν. Και απέθανε ο βλάστημος, εξέψυξε ο βλάστημος. Κάτω απ' έναν λόφο, έναν λόφο, λόφο, μεγάλο λόφο.

Που περνούσαν τα παιδιά και ρωτούσαν: «Ε, μάνα, τι είναι αυτός ο λόφος;» Εδώ έτραφε ο βλάστημος Λέει ο Θεός, τα λέει μέσα, διαβάστε την παλαιά θήκη στον έξω Πάντα δείτε αυτά τα πράγματα Μα, θέλετε άλλο έθνος; Το ελληνικό έθνος.

Δύο έθνη είναι ιστορικά έθνη. Το Ιουδαϊκό έθνος και το ελληνικό. Οι Έλληνες, λέει, σοφίαν ζητούσιν. Οι Έλληνες, το ένδοξον αυτό έθνος, το ιστορικό έθνος. Μπορείτε να φανταστείτε στο 50 μετά Χριστό που επισκέφθηκε την πόλη;

Ποιος; Ο Απόστολος Παύλος. Ιστορική ημέρα. Ήρθε στην Αθήνα, περιόδευε εδώ στην Αθήνα. Και ήρθε στην πόλη κατείδωλον. Παντού είδωλα, γεμάτη είδωλα ήτανε, παντού τα είδωλα αυτά. Που εικονίζαν τους διάφορους θεούς, και εβεβαίωσε ο Παύλος.

Ο Παύλος στον Άρειο Πάγο, ότι περιόδευσε τη γη, λέει, τους ανθρώπους, τέτοιους ανθρώπους που να σέβονται τα Θεία, να ευλαβούνται τα Θεία, έστω και αν ψευδείς θεοί, δεν ξαναβρήκε. Όλους τους ανθρώπους σας είδα ευλαβεστάτους, τους λέει, θεοσεβεστάτους, τους λέει, σας είδα. Διότι μέσα στην Αθήνα, αν και είχαν ψευδείς θεούς, δεν τολμούσε κανείς να υβρίσει τον Δία.

Μόνο με την υπόνοια, μόνο με την υπόνοια, αναπόδεικτο, ότι ο Σωκράτης δεν πιστεύει στους θεούς που πιστεύει η πόλη, τον καταδικάσαν να πιει το κώνειον.

Προ Χριστού, παρακαλώ, ούτε μια βλαστημία ακούγεται μέσα στην Αθήνα. Οι Ιουδαίοι μας συμβουλεύουν, οι αρχαίοι Έλληνες μας επίσης μας δίνουν το δίδαγμα το μεγάλο, αλλά και μέχρι σήμερα. Είναι πολλά χρόνια τώρα, όταν ήμουν εδώ ιεροκήρυκας, ευλογημένα εκείνα χρόνια, που ήμουν μακριά, δεν είχα το βάρος των επισκοπικών καθηκόντων, ευλογημένα, νοσταλγώ τα χρόνια εκείνα, που ήμουν εδώ, μια ημέρα με επισκέφτηκαν κάτι ξένοι, ήρθαν από την Αβυσσινία, κάτι εκλεκτά παιδιά, μαύροι, έτσι.

«Ακούγαμε κάτω στην Αβυσσινία ότι η Ελλάδα, λέει, προόδευσε στα γράμματα, στις τέχνες, ότι έχει πανεπιστήμιο, ότι προόδευσε η ιατρική επιστήμη, και μάθαμε τη γλώσσα», λέει. Καθίσαμε και μάθαμε· ξυπνότατοι είναι και έμαθαν τη γλώσσα και ξεκίνησαν με χαρά και ενθουσιασμό να έρθουν στην Ελλάδα. Κοιτάξτε, στην Ελλάδα, μην γελάσετε, να κλάψετε.

Μόλις πατήσανε στο λιμάνι, το λιμάνι, το λιμάνι του Πειραιώς, οι πρώτες συζητήσεις που ακούσαν, βλαστήμια.

Εμείς στην Αβυσσίνη δεν ευλαστιμάμε. Δεν ευλαστιμάει ούτε ένας δεν ευλαστιμάει. Ήταν να επιστρέψουν πίσω. Πίσω να επιστρέψουν. Πω σου λέει. Βλαστημία εδώ κάτω και λοιπά. Είπα, μάλιστα παλαιότερα στην Αβυσσινία υπήρχε νόμος: όποιος βλαστημά, κόβαν τη γλώσσα και την πέτουσαν στα σκυλιά να τη φάνε. Ούτε τα σκυλιά δεν την τρώγανε.

Έτσι, η Αβυσσίνη. Λοιπόν, οι Ιουδαίοι, το Θεό, το Ιεχωβά, οι Έλληνες τους θεούς των, όπως είπε ο Απόστολος Παύλος, η Αβυσσινία, το Θείο, το λατρεύουν, το πιστεύουν. Πού να πάμε; Πάμε στους αγρίους, άγριοι.

Λέει ένας ιστορικός, ένας περιηγητής, λέει εκεί πέρα ότι είναι το εξής: ότι ένας Γάλλος άπιστος και άθεος έφτασε κάτω από τον Νείλο ποταμό, σε άφησε μια στρούγγα με ένα δάσος και είχαν εκεί οι άγριοι, έχουν και αυτοί το Θεό τους.

Είναι φυτεμένο το θρησκευτικό, είναι μαζί, μέσα, άμα άνθρωπος άμα θρησκεία, δεν μπορεί να την ξεκινήσει κανείς η θρησκεία, κανείς απολύτως. Υποθέτως ότι βγαίνει μια διαταγή και λέει: από αύριο θα πάψουν οι μανάδες να αγαπούν τα παιδιά τους.

Υποθέτως ότι ένας τρελός, ένας ανισόρροπος βγάζει μια διαταγή: από αύριο επειδή ποινεί κι ο Λακίσιος απαγορεύεται η μάνα να αγαπά τα παιδιά της. Καμιά μάνα δεν την έφτερες! Καμιά μάνα! Είναι φυτικό μέσα, έμφυτο. Όπως λοιπόν το μητρικό αίσθημα είναι έμφυτο μες στην καρδία και η θρησκεία είναι έμφυτος, δεν είναι επίκτητος όπως διδάσκουν αυτοί οι άθεοι και οι άπιστοι, είναι έμφυτος, άμα άνθρωπος άμαφη δεν φεύγει, πρέπει να αλλάξει η φύση του ανθρώπου, λοιπόν στους αγρίους μέρες έχουν κερδίσει τον Θεό τους, ποιος ήταν ο Θεός τους; Λατρεύουν τον Ήλιο, Θεό έχουν τον Ήλιο, και πώς θρησκόνται; Εμείς βαριούμεθα να σηκωθούμε,

Λοιπόν, πρωί πρωί αυτοί, προτού ανατείλει ο ήλιος, μόλις χαράζει ο ήλιος, ο αρχηγός τους έχει ένα τύμπανο, φτιαγμένο από δέρμα λιονταριού και το χτυπάει και το τύμπανο, δεν έχει καμπάνα, μπαμ και μαζεύονται όλοι οι άγριοι και γονατίζουν έτσι και προσεύχονται στον Θεό τους.

Άγιος, Άγριος, Άγιος, Ά Ο Σατανάς βλαστημάει, όλα τα αμαρτήματα κάνει ο διάολος, αλλά βλαστημάει; Δεν βλαστημάει, ακούει και τρέμει το όνομα του Θεού. Λοιπόν, βλαστημάς, χριστιανός δεν είσαι, βλαστημάς, άνθρωπος δεν είσαι, βλαστημάς, άγριος δεν είσαι, βλαστημάς, ούτε Σατανάς δεν είσαι, ακόμα χειρότερο από τον Σατανά είσαι.

Και τώρα όμως είναι το θλιβερό ότι η βλαστημία πήρε μεγάλη έκταση, τραγική έκταση.

Πού να πάμε να μη συναντήσουμε βλαστήμια; Πού θέτε να πάμε; Πού να πάμε; Σε ποιο μέρος να πάμε; Πού να πάμε; Να πάμε να αφήσουμε την πόλη εδώ μέσα, που ακούγονται κάθε μέρα χιλιάδες βλαστήμια, παντού όπου να πας; Να φύγουμε την πόλη, την αρματολότα, σώδουμε και εγώ, να πάμε στην ύπαιθρο, να ανεβούμε πάνω στα χωράφια που εργάζονται χωρικοί, και αυτοί δυστυχώς βλαστημάνε. Να φτάσουμε πάνω στα ψηλά βουνά, όπου είναι βοσκοί και βοσκάνε τα ζώα τους, τα πρόβατά τους, τις κατσίκες, και εκεί βλαστημάνε. Πού να πάμε; Με τι να ταξιδέψουμε; Με ταξί.

Ευχή,

Παίρνω όλες τις ιδιοτροπίες του ανδρός μου, μια ιδιοτροπία δεν μπορώ να την υποφέρω: ότι από το πρωί μέχρι το βράδυ βλαστημάει. Ξυπνούμε, βλαστήμια, το μεσημέρι βλαστήμια. Δεν υποφέρω, δεν τον υποφέρω. Προχώρησε, βλαστήμια ακόμα, βλαστήμια ακόμα και στα γήπεδα, μπάλα και βλαστήμια, μπάλα και βλαστήμια. Και τώρα τελευταίως, ακόμα ένα ξένο περιοδικό γερμανικό, γερμανικό περιοδικό, εμέτρησε βλαστήμια ακόμα και από το τηλέφωνο. Πήρε τηλέφωνο και αν δεν πει καλημέρα αρχίζει βλαστήμια. Και ένα

Και ένας Γερμανός το παρατήρησε αυτό και υπολόγισε ότι κάθε μέρα ακούονται από τα τηλέφωνα των Αθηνών δέκα χιλιάδες βλαστημίες. Και τώρα τελευταίως, και από την τηλεόραση βλαστημίες. Ήθελα όμως ένα μέρος, ένα μέρος ήθελα να είναι αμόλυντο, το στρατό.

Υπηρέτησα την πατρίδα στις σκληρές ημέρες και ήθελα ένα μέρος της πέραν, μια γωνιά της Ελλάδος, Στα σχολεία που εδώ στην Χαλκίδα, λέει ένας, λέει, τα παιδιά που βλαστημούν μέσα στους διαδρόμους, βλαστημαίνουν τα παιδιά.

Βλαστημαίνουν τα παιδιά, και ένας μαθητής επήγε και στην εικόνα του Σταυρωμένου τον μουτζούρωσε. Και ειδογράφησε στο στόμα του Χριστού, στο πανάχραντα, τα πανάχραντα στόμα του Χριστού, ειδογράφησε τσιγάρο με τσιγάρο το ειδογράφησε Και τώρα το αποκορύφωμα πλέον: πουθενά της γης δεν ακούστηκε τέτοια βλαστήμια όπως στην Ελλάδα. Σε κανένα έθνος! Σε κανένα έθνος! Στην Ελλάδα, από το στόμα ενός Κρητικού, του Καζαντζάκη!

Και τώρα παρουσιάζονται καθηγητές πανεπιστημίου, καθηγητές και θεολόγοι που λένε «Μα, κάνετε λάθος», λέει, «αυτός γράφει ωραία», λέει, «πολύ ωραία γράφει», λέει, «είσαι κακός», λέει. Και ακόμα σαν ένας δεσπότης από την Αυστραλία.

Και αυτός λέγει ότι επειδή είναι πατριώτης του. «Λάθος κάνετε, ωραία πράγματα λέει». ακούτε και δεν τον καθαρούν δεν τον καθαρούν ένα ταλέπωρο μεθόδιο δεσπότη επάνω στο Λονδίνο, δεν έκανε τίποτα άλλο ο άνθρωπος, μόνο διότι δυσκόλευε το διάλογο με τους Δυτικούς, και επειδή δυσκόλευε το διάλογο με τους Δυτικούς, τον απέλησε αντιλεγραφικός τον απέλησε αντιλεγραφικός και αυτός ο οποίος λέγει συμφωνή με τον Κασταλιάκη, δεν τον αφορίζει πατέρ χιόντ.

Έκταση μεγάλη έλαβε, αλλά δεν είναι εκεί, αγαπητοί μου, να εκτραγωδούμε το κακό. Πρέπει να αντιδράσουμε εναντίον του κακού και πιστεύω σε αυτό το σημείο να είστε όλοι σύμφωνοι ότι πρέπει να προβάλλουμε αντίδραση.

Αν είμαστε χριστιανοί, αν πιστεύουμε, να αντιδράσουμε. Είπαμε προηγουμένως ότι θα ήθελα μια γωνιά της Ελλάδος να μην βλαστημάει. Κατόρθωτο ήθελα αυτό, το επιθυμούσα. Πού είναι; Είναι τα σύνορά μας, είναι ο στρατός μας, είναι τα παιδιά μας, είναι οι λεβέντες μας που φυλάνε τα σύνορα στον Έβρο, στα νησιά.

Υπάρχει και η βλαστήμια, ο Θεός να φυλάει.

Βλαστημάνε άνευ προηγουμένου, μικροί και μεγάλοι. Μικροί και μεγάλοι. Δεν είναι πολύς καιρός, δύο, τρία, τέσσερα χρόνια ή περισσότερα, που ως επίσκοπος πήγα να επισκεφθώ τα παιδιά που είναι στα αλβανικά τα σύνορα.

Πήγανε πολλές λοχαγόσεις, ανεβήκαμε ψηλά, ψηλά, ψηλά. Πήγαμε στα κορυφή, φαινόταν να γραντεύουμε την χώρα του Ευαϊκόντζα και κλάψαμε, γιατί εκεί πέρα 400 χιλιάδες Έλληνες υποφέρουν μαρτύρια, μαρτύρια μεγάλα.

Είδαμε τη χώρα του μαρτυρίου, μετά είδαμε το λόχο, εξετάσαμε εκεί τα παιδιά. Εγώ όπως συνήθως λέω, ήταν δε ο λόχος, παρακαλώ, θα σας πω κάτι φοβερό, δεν έχουμε στρατιώτες που μας φυλάνε, η Θάγια με ελληνική υπηκοότητα από την Κομοτηνή. Ας είστε καλά σας οι γυναίκες. εκεί πέραν τις 400.000 Έλληνες αυτά υποφέρουν το μαρτύρια μαρτύρια μεγάλα. Είδαμε τη χώρα του μαρτυρίου. Μετά είδαμε το Λόχο. Ξετάσαμε εκεί τα παιδιά. Εγώ όπως συνήθως λέω ήταν δε ο Λόχος παρακαλώ. Θα σας πω κάτι φοβερό. Δεν έχουμε στρατιώτες. Πού και μας φιλάνε η Θάγια με ελληνική υπηκότητα από την Κομωτινή. Ας είστε καλά σας οι γυναίκες. Μου είπε στρατηγός. Τι μου είπε. Το 1912 που κάνουν Υπότιτλοι AUTHORWAVE

Μου είπε στρατηγός, το 1912 που κάναμε τον ιστορικό πόλεμο, η Ελλάδα ήταν 2 εκατομμύρια και μια κλάση του 12 έδινε περισσότερα παιδιά από ό,τι δίνει μια Ελλάδα σήμερα που είναι τετραπλάσια.

Ευχή,

Αντίο της Βλαστίνιας, πρέπει να αρχίσαι από την κούλια, από την κούλια.

Περιόδευα την επαρχία Γρεβενών και έφτασα σε ένα χωριό και εκεί στο χωριό κοιτάζουν. Μη μου πείτε να κουβεντιάζουμε με μεγάλους· με μικρούς της γης ώρες ολόκληρες. Έχουν οι μικροί της γης, οι περιφρονημένοι, μεγάλη μέσα τους σοφία Θεού.

Τα πτωχά του κόσμου, τους εξουθενωμένους, απεκάλυψα, λέει, ψεφοχριστώ Θεέ μου, λέει, γιατί έκλειψα στα μυστηριά σου στους μεγάλους και τα φανερώσες της ταπεινής της γης, της μικρής της γης. Συζήτησα ένα και ομιλούσε περί βλαστημίας και μετά τον ρώτησα, λέω, εσύ βλαστημάς; Αυτός λοιπόν άρχισε και έκλαιγε.

Λοιπόν και μου εκείδηξε τη γλώσσα μου, μου έλεγε τη γλώσσα του. Ήτανε καμένη στην άκρη η γλώσσα του, καμένη η γλώσσα του, είναι σημαντικό. Μου πίσω έκαψε. Η γιαγιά μου! Η γιαγιά σου; Η γιαγιά μου, λέει, ήμουν μικρό παιδί, λέει, λήξατε από η βλαστημία, βγήκα έξω στο χωριό, άκουσα μερικούς να βλαστημούν, όπως τα αθώα παιδιά, και πάω στο σπίτι και είπα τη βλαστημία έτσι αθώα.

Ήιιι, κάνει η γιαγιά, θα πεις στο σπίτι μας βλασφημία; Και πήγε με μια μασιά στο μαγκάλι, χειμώνας καιρός, και πήρε ένα κάρβουνο καυτό, το έβαλε και τον σημάδεψε στη γλώσσα του. Μάλιστα, μάλιστα, πού είναι αυτές οι ηρωίδες;

Και το θυμάται με δάκρυα ο άνθρωπος αυτός. Το θυμάται με δάκρυα. Τώρα, αντιθέτως, από την κούνια βλαστημάνε. Από την κούνια βλαστημάνε. Σας λέγω πράγματα. Έχω βιβλίο, αυτά που σας λέγω. Ανοίγω το βιβλίο των αναμνήσεων τώρα τελευταίως.

Και σας διδάσκω από το μνημείο των αναμνήσεών μου. Πενήντα έτη, δεν τα πέρασα εις τα χρόνια. Ήμουν σε επαφή με όλα τα στρώματα λαού, και με στρατιώτες και με αξιωματικούς και Μια μέρα περιόδευα με το υπ' αριθμόν ένα αυτοκίνητο. Το δε υπ' αριθμόν ένα αυτοκίνητο ήταν τα πόδια μου.

Ούτε μπενζίνη χρειαζόμουν, τίποτα χρειαζόμουν, με ένα σακίδιο και με άλλο όλα περιόδευα. Λοιπόν, αλησμόνητες ημέρες, περιόδευα και καθώς λοιπόν έστρεβα έναν δρόμο, από εκεί ακούω μια βλαστημία. Τέτοια βλαστημία δεν άκουσα ποτέ στη ζωή μου.

Λέω, ποιος διάολος ήρθε από την κόλαση, λέω. Ποιος διάολος, λέει, σε αυτή τη γωνιά, λέω, να βλαστημάει τόσο το Θεό; Ε, σύνταξα, κατάλαβα πού έρχεται η βλαστημία, προχώρησα σιγά-σιγά. Τι να δω; Τι να δω, τι να δω;

Κάτω από ένα δέντρο, ένας άνθρωπος, καμιάς αναγκαλιά ετών.

...κρατούσε στην αγκαλιά του ένα αγοράκι τριών-τεσσάρων ετών, δυο-τριών ετών και το μάθαινε να βλαστημάει! Το μάθαινε να βλαστημάει!

Ανάληψης της Θεοτόκου, Ευαγγέλιο, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευαγγελισμός.

Βλέπετε, η κούνια λοιπόν θα μας βοηθήσει. Αν δεν μας βοηθήσει η κούνια, δεν κάνουμε τίποτα. Η κούνια, η κούνια θα βοηθήσει. Η γιαγιά παίζει μεγάλο ρόλο μέσα στην οικογένεια.

Αλλά και κάθε άλλος μπορεί να βοηθήσει. Θα σας πω μερικά παραδείγματα. Υπάρχουν ακόμα που διαμαρτυρούνται. Λόγα ένας οργανωτικός, εδώ στην Αθήνα μένει αυτός Και εργάζεται και έχει οργανωτικούς και αναλαμβάνει εργασίες.

Με εργασίες, με εργολάβους και λοιπά, και χτίζει σπίτια. Κάποιος Άγιος, ένας ασκητής, είδε τα σπίτια μια μέρα της Αθήνας και άρχισε να κλαίει. «Γιατί κλαις;» τον ρώτησε. «Κοράκια θα μείνουν μέσα στα σπίτια αυτά, κοράκια». «Γιατί, γέροντα, θα μείνουν κοράκια;» «Διότι όλα τα σπίτια είναι χτισμένα με βλασφημίες. Δεν υπάρχει σπίτι που δεν έχει χτιστεί και με βλασφημίες. Από την ώρα που μπήκε θεμέλιο, πρώτα έγινε αγιασμός, τώρα αγιασμός δεν γίνεται. Από την ώρα που γινόταν αγιασμός, από την ώρα που χτίζεται το θεμέλιο μέχρι τέλος, μέσα αν μετρούσες, είχες ένα χαρτί και μετρούσες βλασφημίες, θα έβλεπες σε μια πολυκατοικία ότι για να χτιστεί η πολυκατοικία, χίλιες βλασφημίες ακουστήκανε.»

Ευαγγελισμός, Ευα Ευαγγελισμός στην Ελλάδα. Ήρθε λοιπόν ο εργοδηγός, σπάνιο πράγμα, πήρε κάποιους και βρήκε εργάτες και πήγε σε ένα σπίτι. Και εκεί λοιπόν που εργαζότανε, εργαζόταν στο σπίτι εκεί με αυτόν τον εργοδηγό, ακούει κάποιον να βλαστημάει.

Έλα, του λέει, πάρε το ημερομίσθιό σου και δεν σε θέλω, λέει, δεν σε θέλω, φύγε, φύγε, λέει, δεν σε θέλω, δεν σε θέλω.

Αυτός πιστεύει, αυτός πιστεύει. Θα επέτρεπες εσύ να βλαστημούν τη μάνα σου; Θα επέτρεπες να βλαστημούν τον πατέρα σου; Πήγαινε στο καλό, παιδί μου, λέει, άντε στο καλό. Τον ένιωξε, παράδειγμα, και ζημιώθηκε βέβαια μια ζημία.

Ξέρω επίσης στην Κοζάνη έναν παντοπώλη, πιστόν άνθρωπο, που εκεί πέρα πήγανε πρωί οι παντοπώλες, οι πελάτες, οι πελάτες και βλαστημούσαν.

Βλαστημούσανε. Οι μπακάλοι δεν τους ενδιαφέρονταν. Δεν πολυβλαστημάναν την Παναγιά. Δεν πολυβλαστημάναν τον Θεό. Τον Παραδάκητος, τον Τσεπούλητος, τον Θεόστρο Μονάς. Δεν τους ενδιαφέρονταν. Άμα, λέει, εδώ θέτε να βλαστημάτε, δεν σας δέχομαι. Ελαττώθη η πελατεία του. Ελαττώθη η πελατεία του. Αλλά βλαστημιές δεν επέτρεπε στο κατάστημά του.

Αυτό σας είπα προηγουμένως, λόγου χάρη στο σύνταγμα του Πλαστήρα, κανείς δεν βλαστημούσε, κανείς δεν βλαστημούσε. Δεν ήταν θρησκευτικός ο Πλαστήρας, αλλά ήταν πιστός άνθρωπος. Στο σύνταγμά του κανένας εύζονος δεν βλαστημούσε.

Και στο ξακουσμένο καράβι του Κουντουριώτη, τον Αβέρωφ, δεν επέτρεπε να βλαστημάει κανείς. Μην μαγαρίζετε το πλοίο μου, ούτε Τετάρτες, Παρασκευές επέτρεπε κρέατα και ψάρια. Είναι το καράβι της Παναγιάς, είναι το καράβι της Παναγιάς, μην το βρωμάζετε, μη το μολύνετε, μη το μαγαρίζετε.

Και μια μέρα πήγε ο Παύλος Κουντουριώτης, μια μέρα, και ήταν Παρασκευή και αυτός έλειπε, ενόμιζε ότι δεν επιστρέφει, και επιστρέφει και ακούει μέσα κρέατα να ψήνουν. Άνοιξε τα φινιστρίνια, ξέρετε πού είναι τα φινιστρίνια, και τα πετούσε έξω τα πιάτα.

Πού είναι αυτοί οι άνδρες σήμερα; Πού είναι οι άνδρες μέσα; Λοιπόν, οι καταστάσεις αυτές μου έφεραν δύο γράμματα. Το θέμα αυτό το έφερα επίτηδες, διότι πήρα δύο γράμματα. Ή μάλλον ένα γράμμα από ένα καράβι, δεν το λέγω, ελληνικό καράβι που περιπολεί στο Αιγαίο, μέσα περιπολεί τώρα τα παιδιά αυτά μέσα γιατί υπάρχει φόβος, κίνδυνος από την Τουρκία, η Τουρκιά.

Λοιπόν, λέει, δεν υποφέρω, 200 παιδιά είμαστε στο καράβι, τον Δεντροπηλικό, και όλοι βλαστημάνε, μικροί μεγάλοι, δεν υποφέρω.

Δεν υποφέρονται, δεν υποφέρονται. Θέλω να φύγω, στέλνετέ με όπου θέτε, να βρω κάποιο μέρος, να βρω ανάπαυση. Πρωί, μεσημέρι, βράδυ, βλαστήμια. Από το μικρότερο στο μεγαλύτερο. Κι ένας άλλος παλιός λοχίας που υπηρετούσε κάτω στα Δωδεκάνησα, μου λέει: «Τι να σας πω; Ήρθε μια μέρα ο στρατηγός να μας επιθεωρήσει και βλαστήμησε μπροστά μας το Θεό». Τι λέει ο Νεκτάριος; Ο Νεκτάριος, ο Άγιος Νεκτάριος, τι γράφει; Τι λέει ο Άγιος Νεκτάριος; Στρατός που βλαστημάει είναι τείχος, είναι φρούριο σε σαθρωμένο, σε σαθρωμένο τείχος, φρούριο σε σαθρωμένο, που με την πρώτη κλώτση...

Πρώτη κλόνης θα πέσει!

Ήμουν μικρό παιδί, 14 to 15 ετών, στο χωριό μας. Το χωριό μας έγινε η καταστροφή το 1922, η μεγάλη καταστροφή της Μικράς Ασίας. Ήρθαν λοιπόν οι στρατιώτες μας και οι νησοί αλείφισαν τα κοκαλά τους πέρα στην Λάγκο.

Και κλαίγανε το χωριό ολόκληρο και μαζεύθηκαν αυτοί οι στρατιώτες, αχέλοι και λοιπά.

και λοιπά και συζητούσαν πως έγινε η συμφορά πως ένας στρατός που έδωσε μέχρι κάτω στην Άγκυρα πως ο στρατός αυτό συζητήθηκε είπαν είπαν είπαν άλλος είπαν φταίνει η Ρώσια η Ρώσια φταίνει η Άγγλια η Ρώσια φταίνει η Ελλάδα λέει ένας λοχίας που είχε αριστεί ο Ανδρίας από τη μάχη του Καλεγκρότο είχε αριστεί ο Ανδρίας λέει δεν μας έφαγαν φταίνει και αυτή αλλά φταίνουμε εμείς λέει εμείς βγήκαμε αιτία της καστροφής γιατί βλαστημούσε εμένα το Θεό και λέει ο Νεκτάριος λοιπόν στρατός που βλαστημάει το Θεό είναι φροντίζει

Είναι φρούριον εσαθρωμένον που με την πρώτη βολή θα πέσει. Λένε ότι υπενθυμίζεται μια ρήση του Ξενοφώντος. Ο Ξενοφών, όπως ξέρετε, είναι στη σχολή, τη στρατιωτική σχολή Ευελπίδων. Στο Παρίσι διδάσκεται αυτή η κάθοδος των Μυρίων.

Μες στα βάθη της Μικράς Ασίας, πέρα από εκεί πέρα. Βρεθήκαν έρημοι οι Έλληνες στρατιώτες. Και τους πήρανε οι στρατηγοί Έλληνες και τους φέρανε μακρά. Φοβερά περιοδεία με τα πόδια.

Τα πόδια ήρθαν και όταν φτάσαν στον Πόντο φωνάζανε: «Θάλασσα, θάλασσα, θάλασσα!» και επέστρεψαν στην Ελλάδα. Η κάθοδος των Μυρίων, μεγάλο γεγονός. Λέει λοιπόν ο Ξενοφών: «Γιατί δεν σωθήκαμε;» Και είδε να αποκοιτά βάθη. Πώς σωθήκανε; Ποιο χέρι μας προστάτευε; Ο Θεός, λέει. Και λέει ο Ξενοφών, ο ιστορικός, πρέπει να γραφεί σε όλα τα κέντρα εκπαιδεύσεως των Ελλήνων: «Όπου θεούς σέβονται, στρατιωτικά αρχή πειθαρχή, εκεί πάντα με στάει ο πολύς στρατιώτης.»

Στρατιώτες σέβονται το Θεό, όπου οι στρατιώτες ασκούνται και γυμνάζονται, όπου οι στρατιώτες πειθαρχούν, εκεί όλα είναι ωραία, πάτε ελπίδες.

Τίποτα απολύτως, να κλέβει μάλλον δεν πρέπει να μιλάμε σήμερα.

Εμένα, εγώ το φορώ βαρύ αυτό το πράγμα, πολύ βαρύ, ανυπόφορο. Δηλαδή μια φορά στο στρατό που ήμουνα, συνετέλεση υπάρχει στο στρατό, υπήρχανε αυτό. Αυτό. Λοιπόν, στο στρατό, πήγησα τρία χρόνια στρατιωτικός σε ρεύσα να έβγαζα ψηλά βουνά.

Με πείρασε πολύ αυτό το πράγμα.

Και μια μέρα λέω, τι να κάνω; Λέω να πάω να κάνω μια διαταγή στο επιτελείο, να ληφθεί ένα μέτρο μεγάλο. Κατεβαίνω λοιπόν στο επιτελείο. Πώς τώρα να μιλήσω εγώ σε αυτούς; Πώς να μιλήσω με τη γλώσσα που δεν το θέλουν τίποτα;

Και εμάς τα θέλουν, όποιος θα βλαστημάει δεν είναι άντρας.

Δεν είναι άντρας. Ακούς, δεν είναι άντρας ο Λεωναστημάη. Αυτού κατεντήσαμε. Θέλουν είδος ανδρείας να βρεστημαίνει το Θεό. Λοιπόν πήγα εγώ και πήγα στο επιτελείο, ζήτησα τον επιτελάχη Κοσμάς, λέγοντανε, αυτάς καλά μας ήτανε. Του λέω, είμαι στενοχωρημένος λέω. Γιατί είσαι στενοχωρημένος, ο Σταρατικός Ιερέας λέω. Ένας καταγγείλωνε γεγονός. Ναι, ποιο γεγονός, πολύ σιγαρό λέω. Ήταν τότε οι Φρεντερίτσι Τώρα δεν έχουμε τους Φρεντερίτσι έχουμε τη Λιάνια τώρα Περιόδευε αυτή Περιόδευε πίνε παντή

Είναι παντού, από φυλάκιο σε φυλάκιο, δεν ανήκω σε εγώ, στην Ελλάδα μου και στην Πατρίδα του Θεού μου, τίποτα άλλο, λέμε τα αντικειμενικά τα πράγματα.

Λοιπόν, λέει, κύριε Σουπόλεο, αυτή η βασίλισσα που είναι τόσο καλή και έρχεται στα φυλάκια και βλέπει στρατιώτες και τους αγκαλιάζει και τους φιλάει και τους κάνει και το δείχνει. Υπάρχουν κάτι αξιωματικοί και κάτι στρατιώτες που την υβρίζουν, λέω, πω πω πω, πώς την υβρίζουν. Τα ονόματά τους, στρατοδικείο και εκτέλεση.

Πολύ ωραία, λέω, είπες. Μπράβο σου, λέω. Σύμφωνοι. Ε, τώρα σου λέγω λοιπόν, ως παράδειγμα στο έβαλα, δεν βλαστημούν τη Φρυδερίκη, δεν τολμάει κανείς, δεν τη βλαστημεί τη Φρυδερίκη.

Αλλά βλαστημάνε εκείνη που είναι ένα μηδενικό η Φρεδερίκη μπροστά στην Παναγιά μας, και την Παναγιά μας την βλαστημούνε μέρα νύχτα, λέω. Άλλαξε ύφος. Αυτά λέει τα πράγματα λέει. Πήγαινε να τα πεις στον παπά λοιπόν στο στρατό. Γι' αυτό θα καταστραφεί η πατρίδα μας. Σου είπα για την Φρεδερίκη και είπες εκτελέσεις. Και τώρα σου λέω για την βλαστημούνε Παναγιά, την Υπερμάχο Στρατηγό του γένους μας, και εσύ μου λες πήγαινε στον παπά να τα πω. Αυτή είναι η κατάσταση. Δεν αγνοώ όμως ότι στην εποχή εκείνη μερικά τάγματα, τα οποία επισκεφθήκαμε πάνω στα ψηλά βουνά, είδα ένα τάγμα, σας το είπα και την προηγουμένη. Δεν ξέρω αν ζει ο Βασίλαρος. Ποιος τον ξέρει τον Βασίλαρο; Να του πείτε χαιρετισμούς, να πάω να τον δω. Κάτσε κοντά, να πας να τον δεις. Να πας να τον δεις. Εκεί λοιπόν στο τάγμα του Βασίλειου ούτε ένας στρατιώτης βλαστημούσε. Ούτε ένας. Διδασκαλία και διαφώτιση χρειαζόταν. Αλλά και ιδιώτη ακόμα. Δεν είναι ανάγκη να είσαι ιδιώτης. Κάζεις καλά μας.

Είχα ακούσει από έναν ευλαβέστατο Χριστιανό πώς ένας έκοψε τη βλαστημία. Ήταν ένας κύριος, ο οποίος βλαστημούσε και στον δρόμο έκανε βλαστημίες. Περνούσε από τα καζάμπα του, βλαστημία έχουν συνήθεια, δεν έχουν τίποτα, αδιαμαρτύρητα, αδιαμαρτύρητα.

Οπότε ένας, λοιπόν, βγήκε από το κατάστημα και του λέει μια μέρα: Κύριε λέει, έχω παράπονο μαζί, μου ήβρισες, μου ήβρισες, μου ήβρισες τη μάνα μου λέει. «Εγώ», λέει, «εγώ, που είμαι ευγενής», λέει ο κύριος, «δεν βρίζω». «Μου έβρισες τη μάνα μου και προτιμόταν να έβριζες τη μάνα μου. Έβρισες τη μαναλιά μου και τον Θεό μου». «Το κατάλαβα, έχεις δίκιο», λέει, και έκοψε τη βλαστημία. Διαμαρτύρεται, δεν έμεινε αδιαμαρτύρητος ο άνθρωπος αυτός. Ακόμα, είπα, έλα εδώ παιδάκι επάνω, έλα, είπα κύριε Πετρελάκη, α, ένα τέτοιο ήταν, χαριτωμένος ήταν, τα Γρεβενά, αχ Γρεβενά που σ' άφησα, τρία χρόνια υπηρέτησα εκεί.

Τρία χρόνια υπηρέτησα εκεί. Ήταν βλασφημία. Πώς κοπήχαμε στην βλασφημία; Φέρε το εδώ, Πετράλα. Ή κάτω. Όχι κάτω. Μη κουραστείς, θα κουραστείς. Πόση ώρα μπορείς να το κρατάς; Πόση ώρα μπορείς να το κρατάς; Μόνο να φύγεις. Κάτω. Μετά το ξεχάσεις. Α, εγώ θα το θυμάμαι μετά. Λοιπόν, λοιπόν. Εκεί ήταν ένα παιδί, λοιπόν, εγώ προσπαθούσα να κάνω κάποιο αντιβλασφημικό σαγόν, αλλά έχει στρατηθεί ίσως να το αντιπώς, επίσης ένας χριστιανός πιστός Φραγκούλης, μήπως λέει ο Φραγκούλης;

Ο Φραγκούλης, ένας Φραγκούλης που είναι από το Περιστέρι, που ήταν εκεί πέρα, ένας κύριος Φραγκούλης, δεν ξέρουμε, δεν ξέρουμε αν ζει. Επίσης και ο πάτερ Φιλόθεος, ο άγιος αυτός άνθρωπος, έγινε κάτι από τις βλαστημίες και άλλοι εργαστήκαν.

Εκεί που πήγα, λοιπόν, στα παιδιά που μίλησα για τη βλαστημία, τους έκανε εντύπωση. Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Ευαγγελ «Δεν τρώω», λέει. Ήρθε το βράδυ, «δεν τρώω». Ήρθε την άλλη μέρα, δεν τρώει. «Να φέρουμε γιατρό». «Δεν θα έρθει γιατρός. Δεν τρώω», λέει, «πλέον εγώ». «Γιατί;» «Εφόσον βλαστημάς, βλαστημάζουν στο σπίτι, εγώ δεν έχω όρεξη να φάω».

Τίποτα. Μένω ανένδοτος, λέμε. Δεν υποχωρώ καθόλου. Και έδωσε υπόσχεση ο πατέρας και είπε το σπάσει το παιδί. Και από τότε έκοψε τη βλαστημία. Ένα μικρό παιδί που σήκωσε ένα λιθαράκι, να το λιθαράκι που σας λέω.

Συνεπώς όλοι μπορούμε να κάνουμε το καθήκον μας σ' αυτά. Λοιπόν, από τώρα τελειώνω. Θέλω να τελειώσω με τα λόγια δύο αγίων, τους οποίους εκτιμώ και αγαπώ, και όχι μόνο εγώ εκτιμώ και αγαπώ, αλλά όλη η πατρίδα μας και όλος ο Χριστός.

Ο ένας είναι ο Χρυσόστομος. Έχει λόγους, φοβερούς λόγους για τις βλαστημίες. Βλαστημάς, δεν αμαρτάνει μόνο, ο Χρυσόστομος, δεν αμαρτάνει μόνο αυτός που βλαστημάει. Αμαρτάνει και αυτός που ακούει και δεν διαμαρτύρεται. Συμβούλεψέ τον, πλησίασέ τον με αγάπη, με στοργή. Συμβούλεψέ τον. Μια, δυο, τρεις. Δεν ακούει.

Λέει κάτι τολμηρό, λέει, το οποίο εγώ δεν είμαι Χρυσόστομος να το συνιστήσω, αλλά τολμηρό πολύ. Έχεις χέρι, γλώσσα είπες, χέρι έχεις, το χέρι που χτυπάει βλάσφημο θα αγιάζει. Αυτά λέει, αυτά λέει ο Χρυσόστομος, ο Χρυσόστομος, στις περίφημες ομιλίες του.

Ένας δε άλλος άγιος, πραγματικός άγιος, ο Κοσμάς ο Αιτωλός. Πολύ πικραινόταν να ακούει βλαστημία στο υπόδουλο γένος και διαμαρτύρετο πολύ. Και έλεγε τα αξιόσοφα λόγια που τα έχουμε γράψει και άλλοτε και τα έχουμε πει και άλλοτε εδώ, τα υπενθυμίζομαι.

Λοιπόν, βλαστημάς, λέει, πήρες, λέει, μου βγάλες το μάτι, σε συγχωρώ. Μου κόψεις το χέρι, σε συγχωρώ. Μου κόψεις τα πόδια, σε συγχωρώ.

Σας συγχωρώ, μου βλαστήμησες τη μάνα, τον πατέρα μου, σας συγχωρώ. Να βλαστημήσεις τον Χριστό και την Παναγιά μου, δεν έχω μάτια να σε δω! Δεν έχω μάτια να σε δω! Μεγάλα λόγια είναι αυτά.

Λοιπόν, αυτά, αγαπητοί μου, είχαμε να πούμε και τώρα πλέον υπολείπεται να εφαρμόσουμε το πετραδάκι. Σήκωσε το ψηλά, σήκωσε το ψηλά. Λοιπόν, ποιο είναι το πετραδάκι; Το πετραδάκι είναι: είστε δύο χιλιάδες, είστε δύο-τρεις χιλιάδες.

Ε, σας βάλω... φέρετε, ξέρετε, να φέρετε το πετραχήλι. Θα σας βάλω κανόνα, κανόνα θα σας βάλω. Μια αιτία που πήρε τέτοια διάδοση η βλασφημία είναι ότι εμείς οι αρχιερείς, ιερείς, δεν έχουμε κάνει το καθήκον μας. Έπρεπε να τους αφορίσουμε. Να αφορίσουμε τους βλασφήμους. Και ούτε Θεία Κοινωνία, ούτε τίποτα, τίποτα με κηδεία. Ένας αφορισμός δεν έπεσε. Ούτε το κατατάκι ακόμα δεν αφορίσαμε. Μα το κεδάψαμε. Βρεθήκανε τα σποτάδες που το κεδάψανε. Και έχουμε αρτία. Καταλάβατε αυτό; Ένας αφορισμός σας. Ο αφορισμός είναι αστροπελέκι.

Τα κόμματα έχουν δικαίωμα να διαγράφουν. Τον διαγράψαμε, διότι διαφώνησε με τη γνώμη του αρχηγού. Διότι ύβρισε τον αρχηγό. Τον διαγράψαμε. Διαγραφήσε ο αφορισμός. Διαγράφαμε. Βλασφήμησες, τον συμβούλευσε μια φορά ο παπάς, δύο φορές ο παπάς, τρεις φορές ο παπάς, δεν ακούει, διαγραφή.

Και θα πεθάνει ακοινώνητος και άθαφτος. Έτσι θα πεθάνει.

Και τα παιδάκια, τέτοιο πράγμα δεν γίνεται, δεν ακούνεται πλέον ρασοφοράκια στον ορίζοντα της Εκκλησίας Ελλάδος, διότι όλοι μας δεν έχουν την πίστη των προγόνων μας. Εδώ τώρα είστε τρεις χιλιάδες, δύο χιλιάδες, πόσοι είστε; Μου δώσετε υπόσχεση. Κοιτάξτε καλά, είμαι επίσκοπος, φορώ επιτραχήλι. Εγώ σας είπα, εάν σηκώσετε το λιθαράκι, θα συνεχίσω. Είπατε λοιπόν το λιθαράκι. Λοιπόν, το λιθαράκι είναι, είναι ότι δεν αμαρτάνει μόνο αυτός που βλαστημάει, και αυτός που ακούει. Λοιπόν, από εδώ, από αύριο...

Ευχαριστώ. Παγκάτα, Συστηματική Εκστρατεία, Πάνω Στρατιά, Πάνω Στρατιά, από τον Ασφρομάλη Γερόντα μέχρι το μικρό παιδί. Ακούτε βλάσφημο, θα τον συμβουλέψετε, θα τον κατηχήσετε, δέκα τουλάχιστον, είστε δύο χιλιάδες, τρεις χιλιάδες, θα γίνουν τριάντα χιλιάδες.

Οι 30 χιλιάδες θα γίνουν 300 χιλιάδες, οι 300 χιλιάδες θα γίνουν 2 εκατομμύρια και έτσι και έτσι και έτσι εγώ πλέον δεν θα ζω, θα βλέπω από το υπερώο, από τα υπερώα, πάνω ψηλά από το υπερπέρα, θα βλέπω μια Ελλάδα που δεν θα υπάρχει πλέον ούτε καμία βλασφημία και πέρα ως πέρα η Ελλάδα μας, η αγαπητή μας πατρίδα θα είναι μια κιθάρα που θα ψάλλει, ενίται και υπερυψούται Ιησού Χριστόν ο Πέδας Ελλήνος, ημιείται και υπερυψούται εις πάντα στους.

Πάντα που σε όλα ζαλίζω. Με τη βοήθεια του Θεού από αύριο έχω σύνοδο. Προσευχηθείτε στον Θεό, γιατί εδώ μιλώ ευχάριστα. Υπάρχουν και αυτιά, εκεί στεναχωριέμαι. Στεναχωριέμαι, πολύ στεναχωριέμαι. Ας μην πούμε. Στεναχωριέμαι, προτιμώ, σας το λέω ειλικρινά. Και μάλλον δεν υποβάλω παραίτηση να πάω από όλα στη σύνοδο. Λοιπόν, προτιμώ, προτιμώ, προτιμώ να πάω, να είμαι πάνω στα σύνορα εκεί που σας είπα, να πάω σε ένα χωριό που λέγεται Οξά. Οξά είναι. και υπεριψούτε Ιησού Χριστόν ο πέντες Ελλήνων. Υμνείτε και υπεριψούτε εις πάντας τους αιώνας. Με τη βοήθεια του Θεού από αύριο έχω σύνοδο. Προσεχείτε στο Θεό γιατί εδώ μιλώ ευχάριστα. Υπάρχουν και αυτοί, έτσι στενοχωριέμαι. Στενοχωριέμαι, πολύ στενοχωριέμαι. Ας μην πούμε. Στενοχωριέμαι. Προτιμώ, σας το λέω ειλικρινά. Και μάλλον δεν υπομαλώ παρέτηση να πάω από όλα στα σύνοδο. Λοιπόν. Προτιμώ, προτιμώ, προτιμώ να πάω, να είμαι πάνω στα σύνορα εκεί που σας είπα, να πάω σε ένα χωριό που λέει το ΟΞΑ. ΟΞΑ είμαι. Δεκάρες ψυχές έχεις. Δεκάρες ψυχές. Και χτυπάει την καμπάνα. με τη βοήθεια του Θεού από αύριο έχω σύνοδο προσευχήσετε στον Θεό γιατί εδώ μιλώ ευχάριστα υπάρχουν και αυτοί εκεί στεναχωριέμαι στεναχωριέμαι πολύ στεναχωριέμαι ας μην πούμε στεναχωριέμαι προτιμώ σας το λέω ειλικρινά και μάλλον δεν υποβαλλώ παρέτηση να πάω από αύριο στα σύνοδο λοιπόν Ευχαριστώ. Να είμαι πάνω στα σύνορα εκεί που σας είπα, να πάω σε ένα χωριό που λέει το ΟΞΑ, ΟΞΑ είναι, 16 ψυχές έχει, 16 ψυχές.

16 ψυχές έτσι, 16 ψυχές και χτυπάει την καμπάνα εκεί πέρα και μια φε... είδανε όλοι, όλες, όλες και μια αγριά ακόμα η γιαγιά τη φέρνει σηκωτή, ε, δάκρυσα, 16, 16, 16, λειτουργώ και κλαίω.

Λοιπόν, έτσι προτιμώ να με συναγωγεί ο παρακάθαμες εδώ πέρα να κονταροχτυπούμε πότε με τον ένα πότε με τον άλλο χωρίς κανένα αποτέλεσμα και καμία φωνή μου όντως είναι διαρρήγο. Εν πάση περιπτώσει, παραμένω προσωρινός ως συνοδικός.

Εκείνο το οποίο θα σας παρακαλέσω είναι ότι μετά την Σύνοδο έχω αρνήσει τώρα κανένα μήνα που σιάζωσα, με αξίωσε ο Θεός να σας κάνω τέσσερα κηρύγματα, χαίρομαι, ριγώ, συγκινούμαι όταν βλέπω τόσο λαό ο οποίος με τόση προσοχή και κατάνυξη παρακολουθεί τα λόγια του Επισκόπου εδώ πέρα.

Εύχομαι λοιπόν αυτά τα λόγια που σας είπα μην τα κρατήσετε, να τα διαδώσετε και σήμερα αυτή την ώρα απευθύνομαι προς το ακροατήριον, το ορατόν και το αόρατον, το ορατόν είστε εσείς, το αόρατον είναι χιλιάδες, 10, 20, 30 χιλιάδες οι οποίοι ακούνε τον Λόγο του Θεού με τις κασέτες.

Προς τους Χριστιανούς λοιπόν που ακούνε στις κασέτες μέχρι Σουηδίας, μέχρι Αυστραλίας, μέχρι Αφρικής, μέχρι όπου να είναι ψυχή ελληνική, πάλι ελληνική ψυχή. Απευθύνομαι το λόγο, απευθύνομαι το λόγο ακόμα και προς τους ακροατάς εκ Κορίνθου και όλους ανεξαιρέτως.

Και προς όλους αυτούς και προς αυτούς που διαβάζουν τα βιβλία μου.

Απευθύνω και λέγω, συστώ, ότι πρέπει όλοι να αγωνιστείτε σκληρόν αγώνα, σκληρόν αγώνα, όπως είπαμε, μάλιστα. Και τώρα φεύγω και να ζητώ από εσάς, ένα άλλο πετραδάκι ζητώ: κάνετε μια προσευχή για μένα, τώρα που είμαι γέρος, 82 χρονών, και σηκώνω το βάρος των 82 ετών. Παρακαλέστε τον Θεό να μου δώσει τέλη χριστιανικά και να βρω το θάνατο, όχι πάνω στο κρεβάτι, να βρω το θάνατο επάνω στον άμβωνα. Τώρα το σύνθημά μας είναι ένα: στον αγώνα. Αρχίσαμε τον αγώνα, αρχίσαμε τον αγώνα από τη βλασφημία και θα συνεχίσουμε τον αγώνα εναντίον των κοινωνικών πληγών. Ατελέχεται ο σειρά. Γεμάτο πληγές είναι το σώμα της Ελλάδος. Αρχίσαμε τον αγώνα εναντίον... Και θέλω να παρακολουθήσω και να χαρώ και να μου γράψετε τα αποτελέσματά σας. Ο κάθε βάλων να βάλω και ένα άλλο επιτίμιο. Συμπληρώνω τώρα ένα μεγαλύτερο πετραδάκι. Θα μου γράψετε όλοι τα αποτελέσματά σας και θα τα δημοσιεύσω. Γράψατέ μου τι κατορθώσατε στον αγώνα αυτό που κάνατε. Γράψατε με ένα γράμμα στη Φλώρινα, να τα πάρω και να χαρώ ότι όντως εκτελέσατε. Ένα γραμματάκι χέρι έχετε.

Ευαγγελισμός. Η γλώσσα είναι ματριδή, το χέρι μου γράψει πέντε λέξεις, ότι, πάτερ, εδώ βρήκαμε τους τάδε, τους τάδε και τους διαφωτίσαμε. Και γράψατέ μου και γράμματα να τα δημοσιεύσω εις τη Σάλπιγγα και θα χαρώ.

Το σύνθημά μας λοιπόν, αρχίσαμε τον αγώνα εναντίον του διαβόλου, εναντίον του διαβόλου, σύνθημά μας είναι τρεις λέξεις, ηρωικές λέξεις: πίστις, αγών, νίκη, πίστις, αγών, νίκη, πίστις, αγών, νίκη.