Preparing for Christ’s Judgment of Every Life

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

First, I must congratulate you. I congratulate you because today, on this holy day, you have overcome a temptation troubling all of Greece: the Athens Carnival.

And that carnival, sadly, as I have said in other sermons, both spoken and written, is a purely pagan spectacle. Yes, it is. It reminds me of a fable of Aesop: when snails are being roasted, you might think they are singing.

Aesop said, ‘Foolish creatures! Your homes are burning, and you are singing.’ That is what Aesop, a preacher who reproved the people of his day, would say now: ‘Athenians, Greeks, foolish creatures! Your homes are burning, and you are singing at your carnival.’

So I congratulate you for overcoming it, and I hope that none of you has come here from the carnival or even watched it. Your eagerness to hear the divine Word moves me.

At the far end of this hall there is a mosaic of a deer, with the words, ‘As the deer longs for streams of water.’ You are that living deer. Tonight you have shown it by coming here to drink water and be refreshed.

And tonight it is my duty to offer you the living water that springs up into eternal life. Of course, you understand the difficulty we face. But with God’s help, I have found a spring, a fountain:

I have found a well, a deep well, like the one from which the Samaritan woman drew water. That deep, inexhaustible well is Holy Scripture: the Old Testament and the New Testament. From it I draw; from it I find inspiration; from it I teach and preach. From it I correct and comfort, and through it I carry out my duty as a preacher. Blessed is Holy Scripture, that deep well. Tonight, with God’s blessing and your prayers, I will lower my little bucket into it and draw a little water to refresh your thirsty lips, for you thirst to hear the word of the Lord. But tonight’s sermon is a difficult one. It will not be the free flowing sermon you usually expect.

Holy Scripture. What I say tonight will still call us to account, but in a different way. Reverend Fathers, dear men and women, I am troubled tonight. I have sorrowful news to share with you, and I ask you to bear with me.

What is this sorrowful news? I will be judged. Yes, I will be judged. And as the day of my judgment draws nearer, I feel more and more the need for your moral support, for the support of every one of you.

Help me, brothers and fathers. As I said, the day of judgment is drawing near, and the nearer it comes, the more anxious I become. I seek advocates, witnesses, and a defense, because the day of judgment is drawing near.

I do not know whether you understand what I mean. Yes, I will be judged as an individual, but above all I will be judged as a bishop. Now, at eighty years of age, I bear as a bishop a burden heavier than Mount Olympus and the Himalayas together.

I carry the burden of 80,000 to 100,000 souls among our people on the frontier, and I am responsible for every one of them, young and old, throughout this border region. Yes, I will be judged. I think of that day of judgment, and I am filled with anguish. Yes. These are difficult years, very difficult, accursed years, which Saint Kosmas of Aetolia foretold. And Kosmas of Aetolia spoke a sobering word about us priests and bishops: “When you see a priest or a bishop on the road, do not condemn him. Weep for him, if you have compassion, if you have mercy, if you are Christians. Think of his standing before God.” And he said something else prophetic: that years would come, or rather, those years had already begun, when he would pray, “Do not number my soul among the priests and bishops of the twentieth century.” He foresaw a decline in the priesthood, a decline that in our own days has grown to enormous proportions. I have said it, I repeat it, and I will never cease to repeat it: if all our priests, all our bishops, all of us who wear the honored cassock of Orthodoxy, were each

a little Kosmas, Greece would be the happiest nation in the world.

So I will be judged. What do I mean by that? I do not mean earthly courts. I have been dragged before earthly courts, once, twice, three, four, five times. If you want an idea of how often, read the book of documents called Resistance of Love.

There you will see how many times I was brought before earthly courts, both Church and civil courts. But the court before which I will stand to give an account of my deeds is no earthly court. It is a court for the whole world. I will be judged there, and so will you, men and women alike. We will all give an account before the Lord. That is why today the Church has appointed the most fearsome Gospel reading of the year. As I said this morning at Saint Euthymios, it sets before us a terrifying picture of the judgment to come, when the whole world will be judged. Whoever reads it or hears it feels as though the heavens are flashing and thundering, the sun has grown dark, and the moon no longer gives its light.

And the powers of heaven will be shaken. Oh, what a court! What a day that will be!

Today’s Gospel opens up a sea of thoughts before us. I will try to give you a small picture of that fearsome court. Why is it so fearsome? Why should we fear it?

And we should not only fear it, but also prepare for that day of divine judgment. It is a fearsome court. One, two, three, four, five, six points, and then I will finish. Bear with me, my brothers and sisters.

With my poor powers of speech, I will try to show you a few reasons why that court, where the whole world will be judged, is so fearsome. First, everyone without exception will be judged. No one will escape.

The justice of that court is unlike the justice of our imperfect human courts. As an ancient philosopher of our land said, what is the justice of this world like? It is like a spider’s web: it catches little flies, but the hornets pass right through.

They pass right through. Human justice judges small matters, while the great and powerful escape its grasp. It catches little flies. But that court will be no spider’s web. It will be a mighty net that catches not only the little fish, but even the sharks that prowl the sea of human life. Everyone will be judged, every single person without exception, even the poor man.

Those poor people who cannot afford bread and go to bed hungry, weighed down by the struggle to live, and those immensely rich millionaires and billionaires who are heartless, greedy, and miserly, who, as our people say, would not give even their guardian angel a glass of water. Their motto is, ‘Everything for ourselves, nothing for anyone else.’

All of them will be judged before Him. The uneducated who cannot even sign their names, and the learned as well: proud, arrogant scholars who have studied at universities here and abroad and whose minds are like encyclopedias. They too will be judged.

Yes, all will be judged, without exception: men and women, even those no one has heard of, people whose names have never been mentioned on radio or television, and about whom no newspaper has ever written a word.

Some live deep in the countryside as shepherds and farmers, entirely unknown. But the famous will be judged too: those whom the radio praises day and night, trying to persuade us that they are great and exalted people.

All will be judged. We will be judged, from the first man, Adam, to the last person who will live at the end of the ages. Everyone will be there. Who will be missing? Cain will be there, and Abel too.

The innocent will be there. Every person, without exception, will stand before the divine judgment. And the guilty will tremble like leaves in a forest when a fierce wind blows.

So everyone will be judged. That is the first fearful thing. The second, equally fearful, is that everything will be judged, everything. Nothing will remain hidden. The hidden things of darkness will be brought to light, and the books will be opened.

How much this world conceals! How many secrets it holds! How rare it is for a person truly to be what he appears to be. We are concerned with appearances, while what we really are is something else.

Here in Athens, this renowned city, there was only one man who truly was what he appeared to be.

Socrates was the one who had true being, true reality. Many years after the Athenians condemned him to death, his life was staged in the theater. Someone came forward and said, “You killed, O Athenians, you killed a remarkable man, a man who had not only the appearance, but the reality.” The whole audience applauded. We have the appearance, but we lack the reality. We are tragic people, divided within ourselves.

There is a gulf between appearance and reality. We are like icebergs drifting from the North Pole. You see only a small tip, a very small tip. Beneath it, under the water, lies a whole mountain, a whole Olympus.

But on that day the entire iceberg will come into view, in all its terrible reality, like the one that struck the Titanic and caused that dreadful shipwreck. Everything hidden will come out. You women who act like saints, go to the Church and light candles, yet cheat on your husbands: your husbands think they have saintly wives.

Oh, your secrets! Your secrets will be brought into the open at that hour. And you men who appear to be gentlemen, honorable men, while hiding secrets from the wives who love you: your secrets will be revealed too.

If your spouse knew, it would lead to divorce. For now, ignorance covers what is hidden in this world. But all those secrets will be brought to light. And it is not only secrets: every crime will be revealed.

Even the crimes that legal experts call perfect will be revealed. There are such things as perfect crimes. Ask a police officer, a judge, or a law student, and they will tell you: the law calls some crimes perfect.

Their perpetrators carry them out with such skill that the cleverest detective and the most capable judge search and search, yet find no trace. The criminals leave no evidence behind.

Yet no perfect crime will fail to come before the divine court and be weighed properly and justly. As I said, everyone will be judged; everything will be judged; even the smallest details will be examined.

Do you understand what that means? Where, how, and when something happened, every detail will be revealed. Let me give you a picture. You have seen many films, perhaps hundreds. I do not condemn cinema outright.

There are worthwhile films, though they are rare, perhaps one in a hundred, or one in a thousand. And sadly, our Church has not yet reached the point of creating films of its own.

that would show divine images that stir us deeply and awaken a sense of love for our nation and our homeland. But images and films are shown to us all the time, images, images, films. Now, among all these images, all these films, I would like to ask you a question. Which of you here in this room would want a film of your own life shown, a film of your own, from the moment you were born until now?

Imagine a film showing every deed a person has done, down to the smallest detail; a film recording every word that person has spoken; and, let me go further, a film showing all your logismoi, your intrusive thoughts, and everything that has passed through your mind.

Who would dare? No one would dare show such a film for all to see, because each of us is such a film. And here is proof. Think of people who work in the secret services, or even malicious people who have dealings with someone they want to destroy. What do they do? They lie in wait for him and watch his every move.

When they catch the person in a moment of weakness, behaving improperly, they secretly film that moment on video.

The person knows nothing and thinks no one saw. Perhaps it happened in a deserted place, in the woods or on the shore, far from other people’s eyes. Having done something shameful, he feels certain that no one saw him.

But an eye did see him: the eye of a camera. A crew filmed him. A few days later, the telephone rings. “Who is this?” “You know the other day, when you were in that place? We filmed you.” Oh, the shock! He is in danger of having a heart attack. And then the blackmail begins.

The caller says, “If you don’t give me one million, two million, three million, I’ll send this film to your wife. I’ll send it to your husband. I’ll put it in the newspapers for everyone to see, all over the world.” The poor person trembles at the thought of that film being shown, though it captures only one moment of their life.

If the thought of a film of our lives being shown in every detail troubles us so much, can you imagine what it will be like there, before heaven? This is no lie. A person will stand completely naked: without ornaments, without formal dress, without mitres, without pectoral icons, without priestly stoles, without anything. Naked, utterly naked.

There, before the Lord, a person’s whole life will pass before Him. Everything will be revealed. So I repeat: that judgment is terrifying because everyone will be judged; terrifying because everything will be judged; terrifying because every detail will pass before people’s eyes like a film.

Oh, what an hour that will be! Truly, I weep and lament when I think of that judgment.

There is another serious point, a fourth point. What is it? At the judgment, great weight will be given to a detail we seldom consider. What detail is that? Fifty years ago, here in Athens, there was a professor of theology.

You could gather all today’s professors together and they would not reach his little finger. He was a giant, a shining star: Christos Androutsos. God counted me worthy to hear him and to be his student. Christos Androutsos was a shining star.

Panagiotis Trembelas, these two were giants of theology, the kind born only once every two or three hundred years. We should be grateful to God that such great theologians, such masters of the Gospel, were born in Greece. I heard Androutsos put a question to us: Why is Christian morality different from every other moral teaching in the world? People offered answer after answer, but no one found it. Finally, he said that Christianity...

Christianity raised our moral calling as high as Everest, as high as the peaks of the Himalayas, as high as the stars. For Christianity, the Gospel, Christ Himself, gave great weight to one thing.

He gave great weight to the motives behind our actions. What made you do it? Why did you do it? That will be examined. Let me give you an example so you can understand. It is not enough simply to do a good deed. The court will ask what moved you to do it, what your motive was.

And what is that motive? Is it good? Does it come from love for your neighbor, from love for God? Are your motives noble and holy, or are they self-serving, driven by personal gain?

Let me give you an example. Two ascetics were walking through the desert. As they walked, they saw something gleaming in the sunlight. They came closer: it was a golden disc. Gold! I see your eyes widening. Yes, you’re thinking, “If only we had it!”

There it was, a golden disc. Both men were dazzled by it and stood looking at it. One of them remembered the harm that the misuse of money has done in the world.

He remembered the thirty pieces of silver for which the Master was betrayed. He remembered the terrible crimes caused, then and now, by the love and worship of money, by greed and wastefulness.

Remembering those crimes and how dangerous mammon is, he made the sign of the Cross. “Get behind me, Satan,” he said. He did not touch the disc. He went on his way. But the other man said, “This is something valuable.”

“Let that fool walk away. I’ll take it.” It was heavy, but he shouldered it, carried it off, and converted it into myriads of gold coins. With those coins he built a whole complex of charitable institutions, recalling the Basiliad of Basil the Great.

He built a home for the elderly, a home for the chronically ill, an orphanage, and a shelter for the poor. He built and built and built. So the question is: which of the two acted better?

Surely you will all answer: the second man, who took the golden disc, turned it into coins, and used them to build those charitable institutions. But no. Listen to the voice from heaven.

For the second man became proud. “Look what I have done!” he said. He had not given a single drachma of his own, yet he boasted and put his name across the front of the institution. The money had come from a disc found in the desert, but he took the credit and grew proud.

Here, then, is the point: the other man showed that he was above the lure of money. He turned away from Satan. Better to be poor than to be rich with the devil.

It is the motive that gives a person’s actions their value. A pure motive can give an action even greater worth.

It is terrifying, then, because we shall all be judged. That judgment is terrifying because everything will be judged. Every detail of our lives will pass before our eyes, and before the eyes of the world and the angels, like a film.

That judgment is terrifying for another reason: its verdict is final. There is no further appeal. If you are tried in a lower court, you can go to a higher one. If you are tried there, you can go to the court of appeal.

From the court of appeal, you can go to the Supreme Court. You can pursue every avenue, even the Council of State and the international courts. But there, it ends. There is no appeal, no other court in which your case can be heard. That verdict is final.

And the consequences of that verdict are eternal.

The verdicts are these: “Some will go into eternal Hell, and the righteous into eternal life.” Eternal, without end. The thought of eternity, of this judgment, makes a person dizzy. An excellent preacher once described an image that I too will share with you, my dear friends. Imagine, he said, a vast sea, deep and boundless. Now imagine this.

Now imagine a bird flying over this sea, a strange and mysterious bird. Imagine it dipping its beak into the ocean and taking a single drop of water.

Imagine that a thousand years later, after a thousand years, it comes back and takes another drop.

Could that ocean ever be emptied? It seems impossible, beyond imagining. And yet mathematicians, drawing on Einstein’s theory, have said that a distant time would come when, drop by drop, the ocean would finally be drained.

But here, millions of years will pass, and still there will be no end. Hell will be eternal, and Paradise will be eternal. And now I come to the most terrifying thing of all. What gives this whole picture its deepest sorrow?

The Judge will not be a man, a human person. He will be the One who came down from heaven, who descended through every depth of human humiliation and was dragged before human courts.

He was judged by Annas and Caiaphas. He was spat upon, crucified, and made to suffer every torment. That Judge will be Christ himself, but he will no longer be there to show mercy to the world.

He will no longer come to teach the world, but to judge it. And they shall look upon Him whom they pierced. Then the sinners will cry, “O Lord!” We will all cry, “O Lord, You who were our sweet springtime!” Christ truly is that sweet springtime: compassion, love, deep and boundless love found in His person alone. No one else, no one else, no one else has loved humanity.

Christ loved mankind so deeply. And you, Lord, you whose lips spoke words of love and forgiveness even for those who crucified you, will you speak those terrible words: ‘Depart from me, you cursed, into the eternal fire’? O Lord, have mercy!

No. Then there will be no more mercy. The door will have closed. The door of mercy and compassion stands open as long as our eyes remain open in this life. And, as the Apocalypse says, he keeps knocking at our door. He knocks continually.

He knocks through all kinds of events and deeds, but we do not want to open. For now, the door is open. Then it will close, close completely. The way to repentance will close, and the Almighty will take the keys and cast them into the abyss.

And outside the door of Hell will be written the words Dante spoke: ‘Abandon all hope, you who enter here.’ Abandon all hope. Hell means the absence of hope. It is hope that keeps a person alive, even in prison and even in mourning.

Hope, hope keeps us alive. Hell means the absence of hope. No hope remains. Oh, these are fearful, terrible words. I weep and lament when I think of that fearful judgment, fearful in all the ways I have described.

What do I sense? I feel that someone is hiding somewhere here in this hall.

Someone, oh, that accursed one, that accursed one, that accursed one, has not come here tonight to listen. He is here, hiding somewhere, and he is waiting for you outside as well. As soon as you go out, he will approach you with a smile, with courtesy, with something of that sort. Who is he? Satan. Satan, the worst Satan of all, is at work in our time and causing immense harm. Satan is terrifying, more so than in any other age.

It is a different age, but Satan still works in this way: through unbelief. The spirit of unbelief has always been at work. It was there when the first sermon was preached in Athens. And who preached it? It was no Augustine, no small and insignificant man. It was the great one, the Apostle Paul. Where did he preach? On the Areopagus.

The Athenians listened to him, Epicureans and people from other schools of thought. They gathered to hear this new preacher of the Gospel, and at first they listened gladly.

They listened up to a point. But then he went on to say that God had appointed a day on which he would judge the world through Jesus Christ of Nazareth, the crucified God.

‘Oh, this man has gone mad,’ they said. They left; they could listen no longer. So in that age the fruit of his preaching was very small indeed. If even the preaching of the Apostle Paul bore so little fruit in Athens, it was seed falling on stony ground, on the sea, among thorns, among Athenians who were always eager for something new…

They had time for nothing but hearing or telling something new. If, even then, the demon of unbelief would not hear of the resurrection of the dead and the judgment of the whole world, how much more is that true today, my brothers and sisters? This is an age of unbelief. Out of a thousand people, one believes. Even you who are here have questions: Can these things really be true? Can they be true? Can they be true? Can these things really be true? Can they be true? And the unbelieving Sadducees of our day come and keep hurling their objections.

Just listen to them: “In the twentieth century, when we build spacecraft, investigate everything, and travel toward the moon, the stars, and the galaxies, you come along, priest, to drug the people with opium, to lull the crowds to sleep, and to talk about Hell!”

“Enough of those fairy tales,” the demon of unbelief and atheism tells us. “Hell is just a bogeyman, something our grandmothers used to frighten us with when we were little.” That is what unbelievers say.

“We do not believe fairy tales. Hell does not exist.” They write this in their books. Read Marxist books and you will see what they preach. What shall we answer, my brothers and sisters? I have much to say in reply.

I have much to say in reply, and this really called for a sermon of its own, but our time is up. Let me begin with something Shakespeare says in one of his great plays. To someone who doubted Hell and Paradise, he says: “My dear friend, there are many things the small human mind cannot grasp, far more than you can see on earth. There is a whole unseen world, a world beyond the physical, an immortal world. Do not be shortsighted. Take up the telescope of faith, and beyond the galaxies you will behold an awe-inspiring reality.” Yes. But I will answer with the words of John Chrysostom, that towering figure and great preacher of the ages, the teacher of the whole Church. He says somewhere that this same doubt existed even then.

They say, “There is no Hell. Is God so harsh that He would condemn a person to the bottomless kingdom of darkness for one moment, a murder committed in a moment, or a moment of pleasure?” The millenarians also reject this fundamental teaching of eternal Hell and the eternal Kingdom of God.

John Chrysostom answered with deep humility. What did he say? “Ah, I am a sinner, and I too would wish that Hell did not exist. Ah, I am a sinner, and I would rather there were no Hell.” John Chrysostom himself said this.

And if John Chrysostom says that, what can we say, living in this deceitful twentieth century, the most corrupt of centuries, when sin so easily entangles us, as the Apostle teaches?

“I am a sinner,” he says, “and I would wish that Hell did not exist. But Hell does exist.” Just as surely as there is a pitch-dark night, a night of gloom when no star shines in the heavens, and just as surely as there is light, so surely the great night of Hell is coming.

He also answered the question of how a momentary act can bring eternal punishment. He gave this example: “Why are you being hypocritical? A man kills someone, and the killing takes only a moment. With modern weapons, death can come in an instant. A knife thrust to the heart leaves you dead on the spot.”

And yet, though the crime takes only a moment, you may be sentenced for it. You kill in an instant and receive life imprisonment. Even that does not satisfy the human sense of justice.

The murdered man’s mother cries out, “You criminal! Your Honor, he must be put to death. Life imprisonment is not enough. Whoever kills must be killed!” That is the cry of her sense of justice.

So you do not protest when a court sentences someone to life imprisonment for a crime committed in a moment. You find its judgment reasonable. Why, then, do you question the judgment of God, who is perfect in every virtue?

Take justice away from God, and there is no God! There is no God! Justice is inseparably bound to the very idea of God’s existence. Remove justice, and God does not exist.

Oh, you who have suffered injustice in this world, you captives, you condemned prisoners, you exiles in Albania, you who languish in the prisons of Moscow, take comfort. There is an eye that sees everything.

There is an ear that hears everything. There is a hand that writes everything down, without exception. Yes, that is how it is. In years gone by, blessed years, ah, blessed years, I was traveling through my diocese and came to a small Byzantine church in Prespa. There were hermitages there, where sanctified souls had lived in caves. I see them, and I tremble as I remember what the Greek people once were, and what we are now.

Recently there was even a move to turn those hermitages into a place for nudists. I warned them that I would toll the bells in mourning for a week, even for a month. Have we come to this for Judas’s thirty pieces of silver, to collect money gained through lawlessness and injustice?

We welcome every depraved person from Europe into our sanctified places.

And the places of ascetic struggle become places of torment, real torture chambers, places of Hell in this land. That is how things stand. Let me tell you what I mean. I go into a church, and inside I see a Byzantine icon. I look at it, and what do I see? Hell is depicted there. And all the punishments of Hell are shown plainly, vividly, and in striking detail.

In that image of Hell, you can see how the liar is punished, how the person who slanders another is punished, and how the one who goes to court and swears falsely is punished. You can see the blasphemer, the fornicator, the adulterer, the thief, and the swindler. You can see the person who sleeps through Sunday while the church bells are ringing. It is all there.

It was the people’s book. Children would look at it and ask their father, “Why is that man hanging by his tongue?” And their mother, though she could not read, would say, “My child, he is someone who tells lies.” The little child would be filled with fear.

Someone else would see the adulterer and the fornicator and be filled with fear and trembling. If you ask how the Bulgarian people became Christian about a thousand years ago, history tells us that an image like this, showing Hell and Paradise, played a part.

How did it happen? Methodius and Cyril went to the capital of Bulgaria to preach the Gospel. They met Boris, the pagan ruler, and showed him an image.

He stood there astonished, utterly astonished. He stopped in his tracks.

There will be a judgment. There will be a judgment. You will be judged, and all of us will be judged. That image shook him to the core. He believed and repented. He was baptized, and with him the whole people of Bulgaria were baptized. They are Orthodox. A single image shook King Boris. An image placed before people can shake them deeply. It teaches; it is a heavenly book for those who cannot read, and for those who can as well.

Don't end up in Hell, my child! Ah, our saintly grandmothers! You never went to school or university. You never watched television or films or any of those shameful things. Ah, saintly grandmothers, you raised us when we were little, and whenever we said something bad, you would say, “Don't say that, my child. You'll end up in Hell!”

And what was Hell? She would take a burning coal in the tongs and bring it near the tip of our tongue, as if she were going to burn it. Ah, saintly grandmothers! “Do not tell lies. Do not end up in Hell,” they would say. “Do not go to court. Do not commit fornication or adultery. Do not end up in Hell.”

And through this teaching about eternal Hell and the eternal judgment, our homeland was holy. A lie? People would have none of it. A person’s word was a contract! His word was a contract! Today a thousand contracts are so much wastepaper. Why? Because, my friends, there was fear of God.

There was fear of divine punishment, and a longing for divine justice, the justice Socrates spoke of as he stood before the court.

Here, in the courtroom, there was this warning: “Do not commit fornication. Do not end up in Hell. Do not abandon your wife. Do not steal. Do not, do not, do not steal, or you will go to Hell.” We heard such things in our little villages, in the blessed village: “Do not end up in Hell.” Have you ever heard that? Do you hear it anymore? It has faded away. It has been erased. The Marxists erased it; the atheists erased it. They took the devil’s eraser and erased Hell. They mock Hell and promised to bring Paradise to earth. But instead of bringing Paradise to earth, they brought Hell, and the world became Hell. It became Hell. The word “Hell” was erased. Origen, that great teacher, had the bold idea, and I must say, I do not accept it; it was condemned by the Church, that Hell was given only as a warning to bring people to their senses. Yet even if it were only a warning, that warning would still be saving. Events themselves show what happens when people think of the tribunal where they must answer for their lives. We think of it too, and the Church reminds us of it every day in the petitions: “Let us ask for a good defense before the dread judgment seat of Christ.” My God, help us to give an account on that day of judgment. Yes, that is it. The word “Hell” was erased, and the earth became Hell on earth. Yes, these are the results of atheism and unbelief. That is all I had to say on this great subject of the judgment of the whole world. And now I will finish with a little story which...

Now I ask you to pay particular attention to this. It is not my own story. I found it in a very old book, which I translated, though that translation is now out of print. The book is The Story of Barlaam and Joasaph. It was written by that wonderful teacher of church music, John of Damascus. I published my translation under the title The Precious Pearl.

That book contains some beautiful examples, and it has been translated into many languages. It reads something like a novel, but it is more than a novel. It tells of a soul’s journey, a soul that finally found rest, not in wealth, glory, or worldly greatness, but in the embrace of Jesus Christ crucified.

Well, it tells a story about a man who had three friends. He loved the first friend dearly. They were together day and night.

Wherever that friend went, he went too. Whatever the friend said, he said too. If the friend went out to enjoy himself, so did he. He spent money freely, left and right. He loved that friend so much that he could not bear to be without him for even an hour.

He had a second friend, whom he also loved. This friend belonged to his closest circle. For those few people close to him, whom he loved almost to the point of worship, he would sacrifice everything, even his life. He worked from morning until night to show his love for them.

There was another friend whom he remembered only now and then. Once, twice, perhaps three times a year he would visit, say good morning or good evening, and show him some small kindness. These gestures were little and insignificant beside the affection he lavished on his first two friends.

Three friends. And so life went on, as life does. Day followed day quietly, like a river flowing so gently you cannot hear it. Then suddenly comes a waterfall, and the water plunges down with a roar. A terrible moment came for this man too. He received notice, remember, I spoke earlier of being given notice, that he was to be brought to court. He owed an enormous sum, ten thousand talents, and if he could not pay it, he would be sent to prison.

He was deeply troubled. He went to his first friend and said, “My friend, we have always been together. Please stand by me now. Come to court and speak in my defense.”

“This is a difficult time,” the first friend replied, “but I have nothing to give you except a couple of rags.” So the man went to his second friend. “My friend,” he said, “I worked and wore myself out for you. Please come to court and defend me.” “Ah, we are sorry for you,” they answered, “but there is nothing we can do. We will come with you as far as the courthouse door. We cannot go any farther.” “What good are you to me if you only come as far as the door?”

“I’ll come as far as the courtroom door, but you must go inside and speak for me as witnesses for the defense. What good is it if you only come to the door?” “Ah, I’m afraid to go in,” he says. “You’re afraid?” “I am.” So he goes to the third friend. “Ah, the third one! Welcome! I’ve grown old here waiting for you. It’s been about a year. What happened to you? Where have you been?” He had not expected such a welcome. “I’m in a difficult position,” he says. “I have to stand trial. I need someone to defend me, someone to testify for me. The punishment will be severe. Have mercy on me.” “Don’t worry,” the friend tells him.

And the third friend said to him, “I will come with you. I will stand beside you and defend you to the death. Do not be afraid.”

The man wiped away his tears and gave glory to God. He had never expected such kindness from the third friend, whom he had loved so little. This is a parable. What does the parable of the three friends in this work by John of Damascus mean?

Who is the first friend? He is the world. Ah, this world! What do we mean by the world? Feasting and entertainment, carnivals, money everywhere. The world of wealth, pleasure, amusement, grandeur, spectacle, and high office. The world, the world! He was a friend of the world.

So what does the world give him when he turns to it? It takes those rags and gives him a burial shroud. A shroud, nothing more. You see, that is all the world will give you: a shroud.

No matter who you are, even if you are Onassis, or Solomon, or Sardanapalus; even if you are rich, a millionaire, a great magnate, a scholar, or a wise man,

you will receive a shroud. That is the world’s parting gift. Who is the second friend? Ah, mothers and fathers, you make idols of your children, idols of your husbands and of those close to you. Once, on the bare island of Ios, where I lived for four years, I spoke to a wealthy man. I told him, “You must love Christ. Love Him, for He is everything. He is the Alpha and the Omega, the root and the star. He is everything.”

And what did he say? “Oh, leave all that aside. Say what you like: as long as I have even my son’s little fingernail, I have no need of Christ.” He said it to me aloud, but you say it in your hearts. And now that you have fewer children, you devote yourselves all the more to these idols of yours.

The child becomes an idol, your wife becomes an idol. You toil and struggle and do everything for your child. You go to court, you fight fiercely, and you shed rivers of tears for them. This is what I say to families of the twentieth century.

You place your hope in them. But when the hour of death comes, the hour when you must stand before the judgment, you will cry, “Have mercy on me, father, mother, wife, husband!” All they can do is accompany you to the grave. There they must leave you; they can go no farther.

That is as far as they can go. They will return, and as the days pass, they will forget you. They will wipe away their tears and turn back to the world. The first friend, the world with all its riches, can give you only a burial shroud.

The second friend can accompany you only to death and burial. There the others leave you and return to their own lives. The third friend, whom we have all forgotten, young and old alike, is our good works. Yes, our good works.

Faith without works is dead. This man had done a few good deeds now and then, deeds he remembered. And this third friend says to him, “I will come with you. I will stand before the judgment seat and defend you.” Your good works will accompany you to that fearful judgment.

And the Apocalypse, the Book of Revelation, says: “Blessed are the dead who die in the Lord, for their works follow them.” Our good works follow us. My dear Christians, you have come here tonight, and I see you listening closely to this account of that momentous day.

So try to do good works. Let us do something good, for one day we will have to give an account. We pass through this world, this planet, only once. Our life cannot be lived again.

In the ten, twenty, thirty, forty, seventy, or eighty years of our lives, we are called to do good and to look for all the good we can do. And God does not ask much of us. Listen to what John Chrysostom says about this image of the coming Judgment. What does he tell us? He says, here and elsewhere, that we are not asked to do anything difficult. Give a hungry person a piece of bread. He does not say to set a lavish table or prepare an extravagant feast. Give him some bread. As Cosmas says, take a loaf of what you have, cut it in half, give him one half, and keep the other. He does not say to give someone Campanian wine or other costly drinks. Give him a glass of water to drink. These may seem like small, insignificant things. But they have great value when they spring from love for God.

Christ said that even for giving a cup of cold water, you will receive your reward on that day. How many such small deeds can we do, my brothers and sisters! Even Titus, a ruler of the ancient world, would examine himself each evening.

He would ask, “What did you do today? Did you do any good?” And if he had done none, he would say, “I have lost a day.” Lost days, lost weeks, lost years: time wasted and gone.

My brothers and sisters, I have told you the truth: as surely as there are stars, as surely as rivers flow, as surely as trees flourish,

As surely as the trees flourish, and as surely as galaxies exist, so surely will all of us here give an account for those dreadful deeds of ours. May we live according to our faith, our unshakable faith, that beyond the grave there is eternal life, Hell, and Paradise. May we show our love in countless ways: visiting someone who is sick, offering a little help, anything at all. It all goes on the scale. And the scale will be perfect, perfect.

the smallest crime and the smallest virtue will be weighed. Everything will be weighed. I will end my sermon with an image. Think of a gold coin.

Some people take a hundred gold coins and a small file. What do they do? They file a little gold off each coin, so little that you cannot see it. Then they gather the filings, melt them down, and make more coins.

From a hundred coins they may make two or three more out of the filings. Who would notice that anything was missing from a coin? How could you tell it had been filed? But in England, at the bank, they have a remarkable machine.

They put the coins through it. Those that have their full weight remain; those that do not are rejected. The false and the deficient are revealed. That is how we will be weighed, my brothers and sisters. Our smallest good deed will be rewarded, and our smallest sinful deed, if we do not repent, will be punished.

Let us live with this awareness. And may God, through the intercessions of the Most Holy Theotokos and all the Saints, be with us.

Thank you.

Παναγία Δέσποινα, Άγιοι Άγγελοι και Αρχάγγελοι, Τίμιε Πρόδρομε, Αποστόλων η Δωδεκάς, Πατέρες και Διδάσκαλοι της Εκκλησίας, Όσιοι και Μάρτυρες, οι καλώς αθλήσαντες και στεφανωθέντες, πρεσβεύσατε προς τον Κύριον του ελεηθήναι τας ψυχάς ημών. Αμήν.

Εν πρώτοις πρέπει να σας συγχαρώ, σας συγχαίρω. Σας συγχαίρω διότι σήμερα, την αγία αυτή ημέρα, νικήσατε έναν πειρασμό που ενοχλεί όλη την Ελλάδα, και ο πειρασμός αυτός είναι ότι νικήσατε τον καρνάβαλο των Αθηνών.

Και ένας καρνάβαλος που, δυστυχώς, όπως είπαμε σε άλλα κηρύγματα προφορικά και γραπτά, αποτελεί μια καθαρώς ειδωλολατρική πράξη, ενέργεια, εκδήλωση. Μάλιστα, έτσι είναι. Θυμίζει, θυμάται, νομίζει κανείς, ενθυμείται έναν αισώπειο μύθον, που λέγει ότι τα σαλιγκάρια, όταν καίγονται, νομίζει κανείς ότι τραγουδάνε.

και είπε ο Έσοπος «Ο ανόητα ζώα των κοιώνιμων υπραμένων ημισάδεται». Έτσι θα έλεγε σήμερα ο Αίσωπος, ένας ελεγκτικός ιεροκήρυξ του καιρού εκείνου. Θα έλεγε, ο Αθηναίοι, ο Ανόητα Ζώα, ο Έλληνες, το νικιώνυμο μη πραμένων εμείς άδετε τον καρνάβαλό σας.

Σας συγχαίρω λοιπόν διότι νικήσατε και θέλω να ελπίζω ότι ουδείς προέρχεται, ότι κανείς δεν προέρχεται από τον καρνάβαλο, δεν είδε τον καρνάβαλο. Ναι, αλλά με συγκινεί η προθυμία σας αυτή, η προθυμία σας δια την ακρόαση του Θείου Λόγου.

Εκεί κάτω στο άκρο της αιθούσης είναι ζωγραφισμένο, είναι ως μοσαϊκό ένα λάφι που με την επιγραφή «Ο Σιέλαφος επ' τα σπηγά στον Ιδάτον» Σεις είστε το ζωντανό λάφι. Σεις απόψε αποδεικνύετε ότι είστε το ζωντανό λάφι, που ήρθατε εδώ στην αίθουσα για να πιείτε νερό, να δροσιστείτε.

Και εγώ είμαι υποχρεωμένος απόψε να σας προσφέρω το ύδωρ το ζων, το αλλόμενον εις ζωήν αιώνιον. Βέβαια αντιλαμβάνεστε τη δυσκολία που έχουμε, αλλά με τη βοήθεια του Θεού βρήκα εγώ μια πηγή, μια βρύση:

Βρίσκει ένα πηγάδι, φρέαρ, βαθύ φρέαρ, σαν το φρέαρ εκείνο που βρήκε, που είχε η Σαμαρείτις, που αντλούσε νερό. Και το φρέαρ αυτό το βαθύ των εξάλλητων, των αχένοντων είναι η Αγία Γραφή, η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη. Από εκεί μέσα αντλώ, από εκεί μέσα εμπνέομαι, από εκεί μέσα διδάσκω, από εκεί μέσα κηρύττω, από κει μέσα ελέγχω, από κει μέσα παρηγορώ, από κει μέσα εκτελώ το καθήκον μου ως ιεροκήρυξ. Ευλογημένη η Αγία Γραφή. Φρέαρ βαθύ. Απόψε πάλι, με την ευλογία, με την δική σας προσευχή, θα ρίψω το κουβαδάκι μου, ένα μικρό κουβαδάκι που έχω, μέσα εις το φρέαρ αυτό βαθύ και θα αντλήσω λίγο νερό για να δροσίσω τα διψασμένα χείλη σας, που διψάτε να ακούσετε λόγον Κυρίου. Αλλά απόψε είναι πολύ δύσκολο το κήρυγμα. Δεν θα είναι ελευθερικό όπως περιμένετε πάντοτε.

Αγία Γραφή. Θα είναι άλλης φύσεως, ελεγκτικόν μεν, αλλά άλλης κατηγορίας. Φε, Εδεσιμώτε Πατέρες, Εκλεκτοί Άνδρες και Γυναίκες, εγώ απόψε έχω ανησυχία. Έχω να σας μεταδώσω μια θλιβερά είδηση και θέλω να με συμπαθήσετε.

Η ποια είναι η θλιβρά είδησης? Ότι θα δικαστώ. Ναι, θα δικαστώ. Ευχαριστώ και όσο πλησιάζει η μέρα να δικαστώ, τόσο αισθάνομαι την ανάγκη να έχω την ηθική σας συμπαράσταση, να έχω τη συμπαράσταση όλων σας.

Βοηθήσατέ με, αδελφοί και πατέρες, διότι πλησιάζει, είπα, η μέρα της δίκης και εγώ όσο πλησιάζει τόσο ανησυχώ περισσότερο. Και ζητώ συνηγόρους και ζητώ μάρτυρας και ζητώ υπεράσπιση, διότι πλησιάζει η μέρα της δίκης.

Δεν ξέρω αν με καταλάβατε τι θέλω να πω. Μάλιστα, θα δικαστώ ως άτομον, αλλά προπαντός θα δικαστώ ως επίσκοπος. Θα δικαστώ ως επίσκοπος που τώρα στα 80 μου χρόνια σηκώνω ένα βάρος μεγαλύτερο από το βάρος του Ολύμπου και των Ιμαλαΐων ορέων.

Σηκώνω επάνω ένα βάρος 80 to 100 χιλιάδων ψυχών του ακριτικού μας λαού και είμαι υπεύθυνος δι' όλους ανεξαιρέτως, μικρούς και μεγάλους, της όλης ακριτικής περιφερειάς. Μάλιστα, θα δικαστώ, γιατί σκέπτομαι την ημέρα αυτή της δίκης και είμαι εναγώνιος. Μάλιστα. Και είναι τα χρόνια δύσκολα, πολύ δύσκολα, πολύ κατηραμένα χρόνια, που τα προφήτευσε ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός. Και είπε ο Κοσμάς ο Αιτωλός ένα φοβερό λόγο για μας τους ιερείς και επισκόπους: «Όταν βλέπετε στον δρόμο ιερέα και αρχιερέα, μην τον κατηγορείτε. Κλάψατέ τον, αν έχετε συμπάθεια, αν έχετε οίκτον, αν είστε χριστιανοί. Σκεφτείτε ποια είναι η θέση του απέναντι του Θεού». Και λέει κάτι άλλο προφητικό, ότι θα έρθουν χρόνια, ή μάλλον ήταν χρόνια από εκείνα ακόμα, ότι «μη κατατάξεις την ψυχή μου με τους ιερείς και αρχιερείς του 20ού αιώνα», που προέβλεπε μια κατάπτωση του ιερατείου, η οποία κατάπτωση στας ημέρας μας επήρε μια τεραστία διάσταση. Το είπα, το επαναλαμβάνω, δεν θα παύσω το επαναλαμβάνω: εάν όλοι οι ιερείς μας, όλοι οι αρχιερείς μας, όλοι που φέρουμε το τίμιο ράσο της Ορθοδοξίας, ήμεθα όλοι

Ένας μικρός Κοσμάς, η Ελλάς θα ήταν το ευτυχέστερον έθνος του κόσμου.

Στον κόσμο.

Θα δικαστώ λοιπόν. Τι είναι εκείνο; Δεν εννοώ επίγεια δικαστήρια. Εσύρθην στα επίγεια δικαστήρια. Ένα, δύο, τρία, τέσσερα, πέντε. Όσοι θέλετε να λάβετε μια ιδέα πόσες φορές εσύρθηκα στα επίγεια δικαστήρια, διαβάσετε ένα βιβλίο με ντοκουμέντα που λέει «Αντίστασης Αγάπης».

Και εκεί θα δείτε πόσες φορές οδηγήθηκα ενώπιον επιγείων δικαστηρίων, εκκλησιαστικών και πολιτικών. Αλλά το δικαστήριο αυτό, ενώπιον του οποίου θα παρουσιαστώ δια να δώσω λόγο των πραξιών μου, δεν είναι επίγειο δικαστήριο, αλλά είναι δικαστήριο παγκόσμιο. Στο δικαστήριο αυτό θα δικαστώ και εγώ, θα δικαστείτε και εσείς, άντρες ή γυναίκες, και θα δώσουμε λόγον, λόγον ενώπιον Κυρίου. Και ακριβώς σήμερα η Εκκλησία μας όρισε να διαβάζεται, όπως είπα το πρωί στον Άγιο Ευθύμιο, το φοβερότερο Ευαγγέλιο όλο το έτος, Ευαγγέλιο που παρουσιάζει ενώπιόν μας την εικόνα, την φρικτή εικόνα της μελλούσης κρίσεως, της παγκοσμίου δίκης. Όποιος το διαβάζει, όποιος το ακούει, νομίζει ότι αστράφτει και βροντά ο ουρανός, νομίζει ότι ο ήλιος εσκοτίστη, νομίζει ότι η σελήνη δεν δίνει το φέγγος αυτής.

Και οι δυνάμεις των Ουρανών έχουν σαλευθεί. Ω, ποίον δικαστήριον, οποία ημέρα εκείνη.

Πέλαγος νοημάτων μας ανοίγει το σημερινό Ευαγγέλιο. Θα προσπαθήσω να σας δώσω μία μικρά εικόνα του φοβερού αυτού δικαστηρίου εξετάζων. Διατί είναι φοβερό το δικαστήριο αυτό; Γιατί πρέπει να το φοβούμεθα το δικαστήριο αυτό;

Και όχι μόνο να το φοβούμεθα, αλλά να προετοιμαζόμεθα για την ημέρα εκείνη του Θείου Δικαστηρίου. Είναι φοβερόν το δικαστήριον. Ένα, δύο, τρία, τέσσερα, πέντε, έξι και τελείωσα τον λόγο. Κάντε υπομονή, αδελφοί μου.

Με την πενιχράν γλώσσα μου θα προσπαθήσω να σας δώσω μερικών απόψεων. γιατί είναι φοβερόν το δικαστήριον αυτότος παγκόσμιο χρήσης. Πρώτο, είναι φοβερόν, γιατί θα δικαστούν όλοι ανεξαιρέτως. Ούτε ένας θα γλιτώσει.

Δεν μοιάζει η δικαιοσύνη του δικαστηρίου αυτού με τα ατελή ανθρώπινα δικαστήρια, τα οποία, όπως είπε ένας αρχαίος φιλόσοφος της πατρίδος, τι είναι η δικαιοσύνη του κόσμου τούτου; Ομοιάζει, λέει, με ένα αραχνόπανο που πιάνει μυγάκια, αλλά οι σφίγγες περνούν.

Περνούνε. Τα μικροπράγματα δικάζει. Τα μεγάλα και υψηλά και τεράστια δεν συλλαμβάνονται. Μυγάκια. Τα μυγάκια πιάνει η ανθρώπινη δικαιοσύνη. Ενώ το δικαστήριο εκείνο θα είναι όχι αραχνόπανο, θα είναι ένα δίκτυο τρομερό που δεν θα συλλάβει μόνο τα μικρά ιχθύδια, τα μικρά ψαράκια, αλλά θα συλλάβει ακόμα και τους καρχαρίες, οι οποίοι τρομερώς διασχίζουν το πέλαγος της ανθρώπινης ζωής. Όλοι θα δικαστούν, όλοι ανεξαιρέτως θα δικαστούν, όλοι, ο φτωχός.

Ο φτωχός εκείνος, οι φτωχοί εκείνοι που δεν έχουν ψωμί να αγοράσουν και πέφτουν νηστικοί στα κρεβάτια τους με αγωνία της ζωής, αλλά και εκείνοι πάμπλουτοι, ζάμπλουτοι, εκατομμυριούχοι, δισεκατομμυριούχοι που είναι άσπλαχνοι πλεονέκτες και φιλάργυροι και δεν δίνουν, όπως λέει ο λαός μας, ούτε στον άγγελό τους ένα ποτήρι νερό και έχουν σύνθημα: όλα για τον εαυτό μας, τίποτα για τους άλλους.

Θα δικαστούν όλοι ενώπιόν Του, όλοι, οι αγράμματοι που δεν ξέρουν να βάλουν την υπογραφή τους, αλλά και εκείνοι οι άλλοι, οι επιστήμονες, οι περήφανοι και αλαζόνες επιστήμονες που έχουν σπουδάσει σε δικά μας και ξένα πανεπιστήμια και ο εγκέφαλός των είναι εγκυκλοπαιδικό λεξικό, και αυτοί θα δικαστούν.

Ναι, θα δικαστούν, θα δικαστούν όλοι ανεξαιρέτως. Και οι άνδρες και οι γυναίκες και οι άσημοι. Άσημοι που δεν έχει ποτέ το ραδιόφωνο και ποτέ η τηλεόραση. Και ποτέ η εφημερίς δεν έγραψε ούτε μία λέξη.

Άσημοι που ζουν μέσα βαθιά, μέσα στην Ήπεθρον ως βοσκοί και λεωργοί Και είναι άσημοι τελείως αυτοί. Αλλά θα δικαστούν και οι άλλοι, οι επίσημοι, που μερόνυχτα το ραδιόφωνο κάνει πλύση εγκεφάλων και θέλει να τους παρουσιάσει ως μεγάλους και υψηλούς και τρανούς και υπερόχους.

Θα δικαστούν όλοι, θα δικαστούμε. Από τον πρώτο άνθρωπο, ονόματι Αδάμ, έως του τελευταίου ανθρώπου που θα ζήσει στο τέλος των αιώνων. Όλοι εκεί. Εκεί. Και ποιος δεν είναι εκεί; Εκεί. Θα είναι ο Κάιν, αλλά θα είναι και ο Άβελ.

Εκεί θα είναι οι αθώοι, όλοι ανεξαιρέτως οι άνθρωποι, και θα τρέμουν οι ένοχοι όπως τρέμουν τα φύλλα του δάσους όταν πνέει σφοδρός άνεμος. Έτσι θα τρέμουν όλοι ανεξαιρέτως οι άνθρωποι προ του θείου κριτηρίου.

Θα δικαστούν λοιπόν όλοι. Το ένα φοβερό είναι αυτό. Το δεύτερο φοβερό, η άλλη φοβερά όψις, είναι ότι θα δικαστούν όλα, όλα. Δεν θα μείνει τίποτα κρυφό. Και τα κρυπτά του σκότους δημοσιεύονται και βιβλία ανοιγήσονται.

Τα κρυπτά, πόσα κρυπτά κρύπτει αυτός ο κόσμος, πόσα μυστήρια κρύπτει αυτός ο κόσμος. Μάλιστα, δεν είμαι θα σπάνιο παράδειγμα. Είναι ο άνθρωπος όχι μόνο να φαίνεται αλλά να είναι. Εμείς είμαστε όλοι στο φαίνεσθαι, δεν είμαστε στο είναι.

Εδώ μες στην Αθήνα, στο κλεινόν άστυ, ένας μόνο είχε το είναι.

Και το είναι, και αυτό που είχε το είναι, την πραγματικότητα, ήταν ο Σοκράτης. Γι' αυτό, όταν στο θέατρο είπαν, τον καταδίκανε εις θάνατον, να παίζεται ύστερα πολλά χρόνια η ζωή του, προβάλλεται και είπε ότι: «Εφονεύσατε, ω Αθηναίοι, εφονεύσατε, ω Αθηναίοι, έναν άνθρωπο υπέροχο, ο οποίος όχι μόνο το φαίνεσθαι αλλά το είναι είχε». Και χειροκρότησε όλος ο κόσμος. Εμείς έχουμε το φαίνεσθαι, το είναι δεν το έχουμε. Είμαστε τραγικοί άνθρωποι και μέσα μας υπάρχει μια διάσταση.

Διάσταση μεταξύ του φαίνεσθαι και του είναι. Ομοιάζομε με παγόβουνα τα οποία φεύγουν από τον Βόρειο Πόλο και βλέπεις μόνο την κορυφή τους, μια μικρά κορυφή, πολύ μικρά κορυφή, αλλά κάποιος από τη μικρά κορυφή κάτω ολόκληρον όρος, ολόκληρος όλυμπος είναι κάτω από τα ύδατα, μόνο η κορυφή.

Αλλά τότε ολόκληρον το παγόβουνο θα παρουσιαστεί εις όλη την τραγικότητά του. Όπως επέπεσε επάνω στον Ιτανικό και είναι το φορό ναυάγιων Όλα τα κρυφτά, ο γυναίκες που κάνετε τον Άγιο και πάτε στην εκκλησία και ανάβετε κεριά και απατάτε τον άντρα σας, νομίζει ο άντρας ότι έχει μια αγία γυναίκα.

Ω, τα μυστικά σας, ω, τα μυστικά σας έρχονται ενώπιον της ώρας εκείνης. Ω άντρες οι οποίοι φαίνεστε τζέντλεμαν, έντιμοι, αλλά κρύπτετε από τη σύζυγό σας, η οποία σας αγαπά, τα μυστικά σας θα φανερωθούν.

Και αν τα μάθαινε ο σύντροφός σας, θα επήρχετο διαζύγιο. Σκεπάζει η άγνοια τα κρυπτά του κόσμου που δημοσιεύονται. Κρυπτά, όλα αυτά θα δημοσιευτούν. Μάλιστα, και όχι μόνο τα κρυπτά θα δημοσιευτούν. Θα δημοσιευτούν και τα εγκλήματα όλα.

Και τα πλέον εγκλήματα, τα οποία η δικαστική επιστήμη τα ονομάζει τέλεια. Υπάρχουν τέλεια εγκλήματα. Αρωτήστε ένα αστυνομικό ή ένα δικαστικό ή ένα φοιτητή νομικής, θα σας πει υπάρχουν μερικά εγκλήματα τα οποία η επιστήμη νομική τα ονομάζει τέλεια.

Γιατί τα τέλεια τα έκαναν εγκληματίες με τέτοια μαεστρία που ο ευφυέστερος αστυνόμος, ο ικανότερος δικαστής ψάχνει, ψάχνει, ψάχνει και δεν βρίσκει ούτε ένα ίχνος, δεν εγκαταλείπουν ούτε ένα ίχνος εγκλήματος.

Τέλεια εγκλήματα το οποίο να μη προσέσθει ενώπιον του διουδικαστερίου, το οποίο να μη ζυγιστεί πρεποντος και δικαίως. Θα δικαστούν, είπαμε, όλοι, θα δικαστούν όλα, θα δικαστούν ακόμα με όλες τις λεπτομέρειες.

Ω, το προσέξατε τι θα πει αυτό; Είναι πού και πώς και πότε, είναι η λεπτομέρεια η οποία θα φανερωθεί. Θα ομιλήσω, θα σας φέρω μια εικόνα. Υποθέσατε, έχετε δει πολλές κινηματογραφικές ταινίες, εκατοντάδες κινηματογραφικές ταινίες. Δεν καταδικάζω απολύτως τον κινηματογράφο.

Υπάρχουν και προβολές σπουδαίες, σπάνιες, μία σε εκατό, μία στις χίλιες, και δυστυχώς ακόμα η Εκκλησία μας δεν έφτασε στο σημείο εκείνο να δημιουργήσει έναν δικό της κινηματογράφο.

το οποίο να προβάλλει εικόνας θεϊκάς που προκαλούν ρίγη συγκινήσεως εθνικού και πατριωτικού συναισθήματος. Αλλά εικόνες, φιλμ, εικόνες, εικόνες, φιλμ παρουσιάζονται. Λοιπόν, μέσα στις πολλές εικόνες, μέσα στις πολλές κινηματογραφικές ταινίες θα ήθελα να σας κάνω μια ερώτηση. Ποιος από εσάς, ποιος από εσάς που είναι μες στην αίθουσα θα ήθελε να προβληθεί μια ταινία, δική του ταινία, δική του ταινία, δική του, από την ώρα που γεννήθηκε μέχρι τώρα;

Μια ταινία κινηματογραφική που να παρουσιάζει όλες τις πράξεις του, με όλες τις λεπτομέρειες. Μια ταινία κινηματογραφική η οποία να σημειώνει όλα τα λόγια τα οποία είπε ένα εξαιρέτως, παρακαλώ προχωρώ, μια κινηματογραφική ταινία που να παρουσιάζει όλους τους λογισμούς και τις σκέψεις σας.

Ποιος; Κανείς δεν θα τολμήσει να εμφανίσει μια τέτοια κινηματογραφική ταινία ενώπιον των οφθαλμών, διότι όλοι είμεθα μια τέτοια κινηματογραφική ταινία. Και αποδείξεις. Είδατε κάποια φορά κάτι μυστικοί άνθρωποι που υπηρετούν μέσα σε μυστικές υπηρεσίες ή και άτομα ακόμα μοχθηρά, τα οποία έχουν δοσοληψίες, θέλουν να εξοντώσουν κάποιον. Τι κάνουν; Τον παραμονεύουν, τον παρακολουθούν.

Και όταν τον βρούνε αυτόν σε κάποια στιγμή αδυναμίας, όταν τον βρούνε αυτόν σε κάποια στιγμή που ευρίσκεται σε μία απρεπή στάση, αμέσως κρυφά έχουν κινηματογραφική ταινία, βίντεο και τον πιάνουν, τον συλλαμβάνουν στη στιγμή εκείνη.

Δεν ξέρει τίποτα αυτός, νομίζει ότι δεν ξέρει τίποτα. Εκεί που ήταν έρημος τόπος, μέσα στα δάση, στις ακρογιαλιές, μακριά από τα μάτια των ανθρώπων, έκανε κάποια απρέπεια και μένει ήσυχος ότι κανείς δεν τον είδε.

Τον είδε όμως κάποιο μάτι, τον είδε κάποιο μάτι κινηματογραφικής ταινίας, κοινοβουλευτικού συνεργείου και τον πήρε. Σε λίγες μέρες τηλέφωνο, ποιος είστε κύριε, εγώ είμαι. «Ξέρετε, προχθές που ήσουν κάπου εκεί, σε πήρε κινηματογραφική ταινία.» Ω, πάθε, πάθε, πάθε, κινδυνεύει να πάθει συγκοπή και αρχίζει να τον εκβιάζει, να τον εκβιάζει.

Και αν με άκουσε, του λέει, «Εάν δεν μου δώσεις ένα εκατομμύριο, δυο εκατομμύρια, τρία εκατομμύρια, εγώ αυτό το φιλμ θα το στείλω στη γυναίκα σου, αυτό θα το στείλω στον άντρα σου, αυτό θα το βάλω σε εφημερίδες, να δημοσιευτεί σε όλες τις εφημερίδες, να γίνει παγκόσμιο». Τρέμει ο ταλαίπωρος δια την εμφάνιση αυτής της ταινίας, η οποία θα εμφανίζει ένα στιγμιότυπο από τη ζωή του θύματος.

Εάν λοιπόν ούτω πως σκεφτόμεθα και ανησυχούμε διότι μία ταινία της ζωής μας πρόκειται να προβληθεί με όλες τις λεπτομέρειες, μπορείτε να φανταστείτε εκεί επάνω στον ουρανό; Δεν είναι ψέμα, δεν είναι ψέμα, θα παρουσιαστεί κατάγυμνος ο άνθρωπος, χωρίς μπιχλιμπίδια, χωρίς επίσημα, χωρίς μίτρες, χωρίς εγκόλπια, χωρίς πετραχήλια, χωρίς, τίποτε, γυμνός, κατάγυμνος.

Ευαγγελισμός ενώπιον Κυρίου και θα παρελάβαινε ολόκληρο σε ατομική του και εικονία εκεί και η ζωή του έγινε. Όλα θα παρουσιαστούν εκεί. Αυτή λοιπόν είναι, λοιπόν επαναλαμβάνω, τρομερό το δικαστήριο, τρομερό διότι όλοι θα δικαστούν, τρομερό διότι όλα θα δικαστούν, τρομερό διότι όλες οι λεπτομέρειες ως κινηματογραφική ταινία θα παρελάσουν ενώπιον των οφθαλμών των ανθρώπων.

Ω, ποια ώρα τότε! Όντως κλαίω και οδύρομαι όταν νοήσω το κριτήριον τούτο.

Μία άλλη άποψη, σοβαρή άποψη, είναι η τετάρτη άποψη. Ποια είναι; Ότι θα δικαστούν, θα δοθεί μεγάλη σημασία σε κάποια λεπτομέρεια που δεν τη σκεφτόμεθα. Ποια είναι αυτή η λεπτομέρεια; Προ 50 χρόνια εδώ στην Αθήνα ήταν ένας καθηγητής θεολογίας.

Όλους τους καθηγητάδες σημερινούς να βάλεις, να τους στύψεις, δεν φτάνεις το νυχάκι του. Κολοσσός, γίγας, αστήρ φωτεινός. Μέσα ανδρούτσος Χρήστος που με εξείωσε ο Θεός να τον ακούσω και να είναι μαθητής του Ο Χρήστος ο Ανδρούτσος, όπως και ο άλλος εκείνος αστήρ.

Ο Παναγιώτης Τρεμπέλας, υπήρξαν δύο κολοσσοί θεολογίας που μέσα στα 200 to 300 χρόνια γεννώνται, και πρέπει να είμαστε ευγνώμονες στον Θεό, διότι στον ελληνικόν χώρο εγεννήθησαν ούτοι γίγαντες θεολόγοι και κύριοι στο Ευαγγέλιο. Ήκουσα λοιπόν τον Ανδρούτσο που μας έθεσε ένα ερώτημα: Γιατί διαφέρει η χριστιανική ηθική από τις ηθικές όλου του κόσμου; Είπαν, είπαν, είπαν, δεν το βρήκαν. Τέλος λέει αυτός ότι ο χριστιανισμός

Ο Χριστιανισμός είναι εκείνος ο οποίος ύψωσε την ηθική μέχρι το Έβερεστ, μέχρι τις κορυφές των Ιμαλαΐων, μέχρι τα άστρα. Διότι ο Χριστιανισμός, η χριστιανική, το Ευαγγέλιο, ο Χριστός έδωκε σημασία μεγάλη σε μία λέξη.

Έδωκε μεγάλη σημασία εις τα ελατήρια των πράξεων. Από τι το κάνεις, γιατί το κάνεις, αυτό θα εξεταστεί. Θα εξεταστεί γιατί το κάνεις, γιατί. Θα φέρω παράδειγμα να το καταλάβετε. Δεν είναι απλώς να κάνεις μια πράξη καλή, αλλά θα ρωτήσει το δικαστήριο από τι το έκανες, από τι, το κίνητρο της πράξεως που έκανες.

Και ποιο είναι το κίνητρο; Είναι αγαθόν, είναι καλόν, προέρχεται από αγάπη προς τον πλησίον, προέρχεται από αγάπη προς τον Θεόν, είναι ευγενή τα ελατήρια και άγια ή ιδιοτελή και συμφεροντολογικά τα ελατήρια;

Λοιπόν, φέρω ένα παράδειγμα. Δυο, λέει, ασκητές βαδίζανε στην έρημο και εκεί που βαδίζανε στην έρημο κάπου εκεί λάμπει κάτω από τις ακτίνες του ηλίου ένας δίσκος. Πλησιάζουν, πλησιάζουν, ήταν ένας δίσκος χρυσός. Χρυσός. Βλέπω γουρλώσατε τα μάτια σας όλοι. Ναι, αχ, αν τον είχαμε.

Λοιπόν, ένας χρυσός, ωραίοι ματαιώτες, λοιπόν, ένας δίσκος χρυσός, θάμπωσαν και οι δύο, τον βλέπανε, τον κοιτάζανε. Ο ένας θυμήθηκε το κακό που έκανε στον κόσμο η κακή χρήση του χρήματος, του αργυρίου.

Θυμήθηκε ότι από αυτόν τον χρυσό έγιναν τα τριάκοντα αργύρια με τα οποία επωλήθη ο Διδάσκαλος. Θυμήθηκε τα εγκλήματα τα φοβερά, τα οποία έκανε και κάνει μέχρι σήμερα η αγάπη, η λατρεία του χρήματος, η φιλαργυρία και η πλεονεξία και η σπατάλη.

Θυμήθηκε τα εγκλήματα αυτά, ότι είναι επικίνδυνος ο μαμωνάς, και έκανε το σταυρό του. Είπα γιοποιήσου μου σατανά. Δεν τον επισύστησε. Πάει. Πέρασε. Ο άλλος λέει: «Αυτός εδώ που εδώ, αυτός είναι πολύ σπουδαίο πράγμα».

Άσε τον αυτόν τον βλάκα που έφυγε, εγώ θα τον πάρω. Βαρύς ήτανε, τον φορτώθηκε, τον πήρε, τον πήγε, τον ρευστοποίησε. Τον έκανε μυριάδες χρυσά νομίσματα. Και με τα χρυσά νομίσματα έφτιαξε ένα ευαγές συγκρότημα, ένα σύμπλεγμα ευαγών συγκροτημάτων που υπενθύμιζε τη Βασιλειάδα του Μεγάλου Βασιλείου.

Έφτιασε, έκτισε ένα γεροκομείο, έκτισε ένα άσυλο ανιάτων. Αυτός έκτισε ένα ορφανοτροφείο, έκτισε ένα πτωχοκομείο, έκτισε, έκτισε, έκτισε, έκτισε. Τίθεται το ερώτημα: ποιος από τους δύο έκανε καλύτερα;

Θα απαντήσετε ασφαλώς όλοι ότι έκανε ο δεύτερος, που πήρε το δίσκο τον χρυσό και τον μετέβαλε εις χρυσά, εις νομίσματα, και διαμέσως αυτόν έκτισε το σύμπληγμα των Ευαγγελιών. Όχι, ακούς τη φωνή εκ του ουρανού.

Διότι ο δεύτερος υπερηφανεύτηκε. Α, είπε, βλέπεις εγώ τι έκανα. Μόνο ότι δραχμή δεν έδωσε, εν τούτοις όμως υπερηφανεύτηκε και καυχήθηκε και έγραψε το όνομά του επάνω στη μετώπιν του Ιδρύματος, του Ευρωβουλευτικού Ιδρύματος ενώ αυτός δεν ήταν ο Σουδαιμίαν Δραχμήν, αλλά ήταν ο δίσκος εκτιερήμων και καυχήθηκε, υπερηφανεύτηκε δι' αυτό.

Εδώ λοιπόν το συμπέρασμα, ενώ άλλος ή το μεγάλος να φανείς ανώτερος χρήματος, ανώτερος χρήματος, εκείνος θα φάνει ανώτερος χρήματος, είπε ο Αγιόπιστος τον Σατανά, τίλες φορές, πτωχός με τον Αζωραίο, παρά πλούσιος με τον Διάβολο, δίσκος σε μερίμο.

Λοιπόν, το ελατήριο είναι εκείνο το οποίο δίνει μεγάλη αξία στις πράξεις των ανθρώπων και το ελατήριο αυτό εξαγνίζει ή αντιθέτως υπεραξία. Το ελατήριο δίνει όχι αξία αλλά υπεραξία στην πράξη την οποία εκτελεί ο άνθρωπος στον κόσμο αυτό.

Φοβερά λοιπόν, διότι όλοι θα δικαστούμε. Φοβερόν το δικαστήριο, διότι όλα θα δικαστούν. Φοβερόν το δικαστήριο, διότι όλες οι λεπτομέρειες του βίου μας ως κινηματογραφική ταινία θα παρελάσουν προς τον οφθαλμόν μας και τον οφθαλμόν του κόσμου και αγγέλων.

Ακόμα φοβερόν το δικαστήριο εκείνο, διότι, παρακαλώ, η απόφαση του δικαστηρίου είναι τελεσίδικος. Δεν χωρούν άλλα ένδικα μέσα. Δικάζεσαι στο Ειρηνοδικείο, πηγαίνεις στο Πρωτοδικείο. Δικάζεσαι στο Πρωτοδικείο, πας στο Εφετείο.

Δικάζεσαι στο Εφετείο, πηγαίνεις στον Άρειο Πάγο και εξαντλείς μέχρι εκεί και μέχρι Συμβούλιο Επικρατείας και μέχρι τα διεθνή ακόμα δικαστήρια τα οποία λειτουργούν στον κόσμο. Εδώ τέλος, δεν υπάρχει πλέον καμία έφεσης, δεν υπάρχει καμία προς κανένα μέσο δεν εκδικαστεί υπόθεσης εις τον άλλον κόσμο, εις άλλον δικαστήριο Τελεσίδικος η απόφαση αυτή.

Μάλιστα, και οι απόβασες είναι αιωνίου κύρω

Οι αποφάσεις είναι: «Πορεύσονται οι μεν εις κόλασιν αιώνιον, οι δε δίκαιοι εις ζωήν αιώνιον». Αιωνία, αιώνιος. Ίλιγγος καταλαμβάνει τον άνθρωπο με την ιδέα αυτή της αιωνιότητος, της δίκης. Ένας έξοχος ιεροκήρυξ παρουσίασε μια εικόνα, την οποία θα είπω και εγώ εσάς, αγαπητοί μου. Φανταστείτε, λέγει, μια θάλασσα απέραντον, βαθιά και απέραντον θάλασσα. Και φανταστείτε κατ' αυτό.

Φανταστείτε κατόπι πάνω από τη θάλασσα αυτή να πετάει ένα πτηνό, ένα πολύ μυστηριώδες πουλί. Φανταστείτε ακόμα ότι το πουλί αυτό έρχεται και παίρνει μέσα με το ράμφος του, παίρνει μέσα από τον ωκεανό μια σταγόνα.

Φανταστείτε κατόπι ότι το πουλί αυτό ύστερα από χίλια χρόνια, χίλια χρόνια ξανά έρχεται και παίρνει άλλη σταγόνα.

Είναι δυνατόν ποτέ να αδειάσει ο ωκεανός; Δεν είναι ποτέ δυνατόν να αδειάσει, αφάνταστον, αν και οι μαθηματικοί το εξετάσανε με τη θεωρία του Αϊνστάιν και είπαν ότι θα έρθει μια μακρινή εποχή, κατά την οποία σταγόνα προς σταγόνα, σταγόνα προς σταγόνα θα εξαντληθεί ο ωκεανός του χρόνου.

Εδώ όμως, εδώ όμως θα περνούν τα εκατομμύρια χρόνια και τέλος δεν θα υπάρχει ωκεανός. Η κόλαση θα είναι αιωνία, ως και ο παράδεισος αιώνιος. Μάλιστα, τέλος παρουσιάζω το φοβερότερο. Το φοβερότερο ποιο είναι, το οποίο συνθέτει, δίνει τραγικότητα σε όλη την εικόνα;

Ότι δικαστής δεν θα είναι άνθρωπος. Δεν θα είναι πρόσωπο ανθρώπινο, αλλά θα είναι εκείνος ο οποίος κατέβηκε από τα ουράνια. Κατήλθε όλας τας βαθμίδας της ανθρωπίνης ταπεινώσεως. Και εσύρθη στα πολιτικά, στα δικαστήρια των ανθρώπων.

Και δικάστηκε από τον Άννα και τον Καϊάφα. Και ενεπτύσθη και εσταυρώθη και υπέφερε τα πάνδεινα. Θα είναι αυτός ο Χριστός. Όχι πλέον για να ελεήσει τον κόσμο.

τον κόσμο, όχι πλέον για να διδάξει τον κόσμο, αλλά για να κρίνει τον κόσμο. Και όψονται ον εξεκέντησαν. Εκεί θα είναι ο Κύριε, ο Κύριε θα είπαμε τότε, ο Κύριε θα είπαν οι αμαρτωλοί, θα είπαμε όλοι. Ω Κύριε, συ που ήσουν το γλυκύ έαρ. Είναι όντως ο Χριστός το γλυκύ έαρ, η συμπάθεια, η αγάπη, η βαθιά και απέραντος αγάπη μόνο στο πρόσωπο. Κανείς άλλος, κανείς άλλος, κανείς άλλος δεν αγάπησε τον άνθρωπο.

Όσον ηγάπησε ο Χριστός τον άνθρωπο, ως ηλικί μου έαρα απέναντος αγάπη και ευφροσύνη. Εσύ λοιπόν θα με δικάσεις, εσύ λοιπόν από τα χείλη του οποίου φύγανε λέξεις, αγάπη και συγγνώμης και δι' αυτούς ακόμα τους σταυρωτάς, σε θα είπες των φοβερών λόγων, πορεύεστε παιμού οι κατηραμένοι, εις το πύρτο αιώνιο, ο Κύριε, το ελεός.

Όχι, δεν υπάρχει πλέον έλεος. Έκλεισε η πόρτα. Η πόρτα του ελέους και των οικτιρμών είναι ανοιχτή μέχρις ότου έχουμε τους οφθαλμούς ανοιχτούς. Και κρούει συνεχώς, όπως λέει η Αποκάλυψη, κρούει την θύρα μας, την κρούει συνεχώς.

Διά ποικίλων γεγονότων και πράξεων και ενεργειών, κρούει, αλλά εμείς δεν θέλουμε να ανοίξουμε. Λοιπόν, είναι ανοιχτή η θύρα, ανοιχτή. Τότε θα κλείσει, θα κλείσει ερμητικά, θα κλείσει. Εν το άδειου και στη μετάνοια θα κλείσει Και τα κλειδιά θα τα πάρει ο Μεγαλοδύναμος για να τα ρίψει μέσα στην άβυσσον.

Και θα γραφεί απ' έξω από την πόρτα της κολάσεως. Θα γραφεί εκείνο που υποδάντης Πάσατε, πάσα να φέτε ελπίδα η Ευέντοσα. Αφήστε κάθε ελπίδα. Κόλαση θα πει απουσία ελπίδος. Αποσίας την ελπίδο, η ελπίση είναι που ζωγονεί τον άνθρωπο Και μέσα στη φυλακή και μέσα στο πένθος.

Ελπίδος, η ελπίς, έζησε η ελπίς. Κόλαση, κόλαση ίσον απουσία ελπίδος, καμία ελπίς πλέον. Ω, φοβερά λόγια, τρομερά λόγια. Κλαίω και οδύρομαι όταν εννοήσω το φοβερόν του δικαστηρίου, φοβερόν, εξ επόψεων, όπως σας είπα, εκ μερικών επόψεων.

Τι καταλαβαίνω, τι νιώθω; Κάπου εδώ στην αίθουσα είναι κρυμμένος κάποιος.

Κάποιος, ω τον κατηραμένο, ω τον κατηραμένο, ω τον κατηραμένο, δεν ήρθε απόψε εδώ να ακούσει, είναι παρόν, κάπου κρυμμένος είναι, και ακόμα σας περιμένει και απ' έξω. Μόλις βγείτε έξω θα σας πλησιάσει, με κάποιο χαμόγελο, με κάποια ευγένεια, με κάποια αυτή. Είναι ποιος; Ο Σατανάς, ο Σατανάς, ο χειρότερος Σατανάς, ονομάζεται, ο οποίος δρα στην εποχή μας και δημιουργεί τεράστια. Είναι τρομερός ο Σατανάς, καμιά άλλη εποχή.

Είναι μια άλλη εποχή. Δεν παρουσιάζεται αυτή η δράση του σατανά. Είναι ο σατανάς της απιστίας. Μάλιστα. Έδρασε πάντοτε ο σατανάς της απιστίας. Έδρασε στο πρώτο κήρυγμα που ακούστηκε στην Αθήνα. Ποιο ήταν το κήρυγμα το πρώτο; Δεν κήρυξε ένας Αυγουστίνος, ένας μικρός και ασήμαντος. Εκήρυξε ο Γίγας, εκήρυξε ο Μέγας, εκήρυξε ο πρώτος με τον ένα, εκήρυξε ο Απόστολος Παύλος. Πού εκήρυξε; Επάνω στον Άρειο Πάγο.

Και τον άκουαν οι Αθηναίοι, Επικούρειοι και ό,τι άλλων σχημάτων και φιλοσοφικών ρευμάτων. Πήγαν οι Αθηναίοι και τον άκουαν, των πρωτοτύπων αυτών. Και μόνο δικόν κήρυκα το Ευαγγέλιο, τον άκουαν ευχαρίστως.

Αλλά όταν προχώρησε και είπε, τον άκουγαν μέχρι το σημείο εκείνο. Αλλά μόλις προχώρησε και είπε ότι όρισε ημέρα κατά την οποία ο Θεός θα κρίνει τον κόσμο διά Ιησού Χριστού του Ναζωραίου, του Εσταυρωμένου Θεού.

Ω, λέει, αυτός παλάβωσε. Παλάβωσε. Φύγανε και δεν μπόρεσαν. Δεν μπόρεσαν να συνεχίσουν. Ον τρόπο λοιπόν στην εποχή και η καρπή του κηρύγματος ήταν πολύ μικρή, ήταν ελάχιστη. Για αν σε μια εκκλησία το κήρυγμα του Αποστόλου, του Αποστόλου Παύλου, είχε μικράν απόδοση, σπορά επί αγούν ο εδάφος σπορά επί θαλάσσιες σπορά επί ακανθών, ή το οι αθενέοι οι οποίοι ουδέν άλλων ευχέρων

Ευκαίρουν ή ακούειν και λέγειν τι νεότερον. Ή αν τότε, στην εποχή εκείνη, ο δαίμων της απιστίας δεν ήθελε να ακούσει ανάσταση νεκρών και κρίσιν παγκόσμιον, ναι, πολύ περισσότερο σήμερα, αδελφοί μου. Αιών της απιστίας. Μες στους χίλιους ανθρώπους ένας πιστεύει. Και εσείς που είστε εδώ έχετε ερωτηματικά. Άρα είναι αληθινά αυτά; Άρα είναι αληθινά; Άρα είναι αληθινά; Άρα είναι αληθινά αυτά; Άρα είναι αληθινά; Και έρχονται οι άπιστοι Σαδδουκαίοι των ημερών μας και ρίχνουν συνεχώς.

Άκου εκεί, στον 20ό αιώνα που κάνουμε διαστημόπλοια, στον 20ό αιώνα που ερευνούμε τα πάντα, στον 20ό αιώνα που ταξιδεύουμε προς τη Σελήνη και τα άστρα και γαλαξίες, στον 20ό έρχεσαι εσύ ο παπάς, έρχεσαι εσύ να ποτίζεις το λαό με το όπιο, με το όπιο, με αφιόνι, να κοιμίσεις τα πλήθη και να λέγεις κόλαση.

Άσ' τα αυτά τα παραμύθια, θα μας πούνε ο δαίμων της απιστίας και αθεΐας. Μη θέλετε, η κόλαση είναι μορμολύκειο. Είναι μπαμπούλας με το οποίο οι γιαγιάδες μας μας απειλούσαν στα μικρά χρόνια. Λένε αυτοί οι άπιστοι.

Όχι, εμείς δεν πιστεύουμε παραμύθια. Δεν υπάρχει κόλαση. Το λένε στα βιβλία τους. Διαβάστε μαρξιστικά βιβλία. Να δείτε και το κήρυγμα. Τι να απαντήσουμε, αδελφοί μου; Έχω να απαντήσω πολλά.

Θα απαντήσω πολλά και έπρεπε να γίνει ιδιαίτερο κήρυγμα, αλλά η ώρα συνεπληρώθηκε. Θα είχα να απαντήσω. Εν πρώτοις με κάτι το οποίο το λέει ο Σέξπιρ σε έναν δραματικό, σε ένα από τα δράματα, τα σπουδαία δράματα. Ω, λέει ένας που αμφισβητούσε την κόλαση και τον Παράδεισο. Λέει ο Σέξπιρ: «Αγαπητέ μου, υπάρχουν πολλά πράγματα τα οποία δεν συλλαμβάνει η μικρά διάνοια του ανθρώπου. Περισσότερα από όσα βλέπεις επάνω στη γη. Υπάρχει όλος αυτός ο κόσμος, μεταφυσικός κόσμος, αθάνατος κόσμος. Μη είσαι κοντόφθαλμος. Οπλίσου με το τηλεσκόπιο της πίστεως και πέρα από τις γαλαξίες θα αντικρίσεις μια πραγματικότητα φοβερά». Μάλιστα. Εγώ όμως δεν θα απαντήσω με τον λόγο του Σέξπιρ, αλλά θα απαντήσω με τον λόγο του Ιερού Χρυσοστόμου, του γίγαντος των αιώνων, του ρήτορος των αιώνων, του οικουμενικού διδασκάλου, ο οποίος λέει κάπου: υπήρχε και τότε μια τέτοια αμφιβολία, αμφιβολία.

Αφάντος κόσμος. Δεν υπάρχει κόλαση, είναι τόσο σκληρός ο Θεός, είναι σκληρός ο Θεός, για μια στιγμή, μια στιγμή είναι το φόνος, για μια στιγμή, για στιγμή αν ηδονή να καταδικάσει τον άνθρωπο εις το απύθμενο βασίλειο του σκότους, όπως λέγουν και οι χιλιαστές, οι οποίοι αρνούνται το δόγμα αυτό, το θεμελιώδες δόγμα της αιωνίου κολάσεως και αιωνίου βασιλείας του Θεού.

Απήντησε ο Ιερός Χρυσόστομος και είπε: Έχουν βαθύ το αίσθημα, το αίσθημα της ταπεινώσεως. Τι έλεγε; Αχ, είμαι αμαρτωλός και θα ήθελα κι εγώ να μην υπάρχει κόλαση. Αχ, είμαι αμαρτωλός και δεν θα ήθελα να υπάρχει κόλαση. Το λέει ο Χρυσόστομος, παρακαλώ.

Και αν το λέει ο Χρυσόστομος, τι να πούμε εμείς, οι οποίοι βρισκόμαστε στον 20ό αιώνα, τον απατεώνα, τον πλέον διεφθαρμένο αιώνα, στον οποίο η αμαρτία είναι κατ' εξοχήν ευπερίστατος, όπως σήμερα κηρύσσει ο Ερωτό, ο Απόστολος του Ευαγγελίτου, ο Απόστολος Σιβενής σε ορτίστον 40 Αμαρτίνου.

Είμαι, λέει, αμαρτωλός και θα ήθελα να μην υπάρχει, αλλά υπάρχει κόλαση. Όπως είναι βέβαιο ότι υπάρχει νύχτα, κατασκότεινη νύχτα, νύχτα ερέβους και σκότους, όπου δεν λάμπει αστήρ εις τους ουρανούς, ότι υπάρχει φως, έτσι υπάρχει βέβαια ότι έρχεται η νύχτα η μεγάλη της κολάσεως.

Απήντησε επίσης το ερώτημα ότι πώς στιγμιαία, πώς τιμωράει με αιώνιο κόλαση και λέει ένα παράδειγμα: γιατί είστε υποκριτές. Φονεύει ένας άνθρωπος, τον φονεύει και τον φονεύει σε μια στιγμή. Μάλιστα με τα σύγχρονα όπλα, μια στιγμή σκοτώνεσαι. Σκοτώνεις σε μια στιγμή. Δεν διαρκεί πολύ η ζωή. Ένα πλήγμα μαχαίρι ως την καρδιά σου σε αφήνει επιτόπου.

Λοιπόν, και όμως έρχεται τότε μια στιγμή, μια στιγμή να καταδικαστείς, μια στιγμή γύρτσε το έγκλημα, μια στιγμή να καταδικαστείς. Όχι, μια στιγμή φονεύεις, ισόβια δεσμά! Και όχι μόνο δεν ικανοποιείσαι, η ανθρώπινη, το ένστικτο της δικαιοσύνης δεν ικανοποιείται.

Όχι, είναι ένστικτο, αλίμονο ζητουμένει αυτό της δικαιοσύνης. Και φωνάζει κάτω η μάνα του σκοτωμένου: αχ, κακούργε, αχ, κακούργε, κύριε δικαστά, πρέπει να σκοτωθεί, όχι επί οίκη, όχι ισόβια, όποιος σκοτώνει πρέπει να σκοτωθεί, φωνάζει η μάνα, το ένστικτο της δικαιοσύνης.

Λοιπόν, όπως εσύ δεν διαμαρτύρεσαι, αλλά βρίσκεις λογική την απόφαση του δικαστηρίου που για μια στιγμή εγκλήματος καταδικάζει ισόβια, Δι'αρά γι'ο Θεός, ο οποίος είναι τελειότης, ο οποίος είναι Ο τέλειος εισασαρετάς.

Αφαιρέσατε από τον Θεό τη δικαιοσύνη, δεν υπάρχει Θεός! Δεν υπάρχει Θεός! Η έννοια της δικαιοσύνης είναι αρρήκτως συνδεμένη με την έννοια της υπάρξεως του Θεού. Αφαίρεσες δικαιοσύνη, Θεός δεν υπάρχει.

Ω αδικημένοι του κόσμου, Ο Εχμαλωτή, ο Κατεδικασμένη, ο Παιδιά του Αιώνος, ο της Αλβανίας Εξόριστη, ο της Μόσχας, η οποία σαπίζεται μέσα στους φυλακάς, παρηγορηθείτε. Υπάρχει, υπάρχει κάποιο μάτι που τα βλέπει όλα.

Υπάρχει κάποιο αυτί που τα ακούει όλα. Υπάρχει ένα χέρι που τα γράφει όλα ανεξαιρέτως. Μάλιστα, έτσι είναι τα πράγματα. Παλιά χρόνια, ευλογημένα χρόνια, αχ, χρόνια ευλογημένα, αχ, χρόνια ευλογημένα, περιοδεύω την επαρχία μου και πάω σε μια μικρά εκκλησία βυζαντινή στην Πρέσπα, εκεί στα ευλογημένα χρόνια που τα ασκητήρια, ασκητήρια ήτανε, αγιασμένες υπάρξεις, μέσα στις σπηλιές τα βλέπω και τρέμω και θυμούμαι ποιον είναι το γένος των Ελλήνων και τώρα ποιον.

Και προχθές, πριν μια φορά, έγιναν κινήσεις, μεγάλη κίνηση, τα ασκητήρια να τα κάνουν τόπον γυμνιστών. Τους ειδοποίησα ότι θα χτυπώ νεκρικά τις καμπάνες μίαν εβδομάδα και ένα μήνα. Και καταντήσαμε για τα τριάκοντα αργύρια του Ιούδα, για να εισπράττουμε χρήματα ανομίας και αδικαιοσύνης.

Δεχόμεθα κάθε έκφυλον της Ευρώπης για να έρχεται στα αγιασμένα μέρη μας

Και να μεταβληθούν τα ασκητήρια εις κολαστήρια, πραγματικά κολαστήρια και κολάσεις του τόπου. Έτσι είναι τα πράγματα. Θέλω να πω λοιπόν το εξής: ότι σε κάποια εκκλησία πάω και τη βλέπω, και μέσα είναι μια βυζαντινή, είναι μια βυζαντινή εικόνα. Τη βλέπω και τι βλέπω; Είναι ζωγραφισμένη η κόλαση, είναι ζωγραφισμένη η κόλαση, και εκεί παρουσιάζονται με απλότητα και με ζωηρότητα και γλαφυρότητα όλες οι τιμωρίες της κόλασης.

κολάσεως. Εκεί φαίνεται πως τιμωρείται αυτός που λέει ψέματα, εκεί φαίνεται πως τιμωρείται αυτός που συκοφαντεί τον άλλο, εκεί φαίνεται πως τιμωρείται αυτός που πάει στα δικαστήρια και ψευδορκεί, αυτός φαίνεται εκείνος που βλαστημεί τον Θεό, εκεί φαίνεται πως τιμωρείται ο πόρνος, πως τιμωρείται ο μοιχός, πως τιμωρείται ο κλέφτης και απατεώνας, πως τιμωρείται ο άνθρωπος που κοιμάται την Κυριακή ενώ χτυπούν οι καμπάνες, εκεί φαίνονται όλα.

Είναι το βιβλίο του λαού. Το βλέπανε τα παιδιά και ρωτούσαν τον πατέρα, γιατί εκείνος είναι κρεμασμένος από τη γλώσσα; Και η μάνα η αγράμματη έλεγε, παιδί μου, είναι αυτός που λέει ψέματα. Τρόμος τον έπιανε το παιδάκι, τρόμος.

Έβλεπε ο άλλος τον μοιχό, τον πόρνο και λοιπά, τον έπιανε φόβος και τρόμος. Και με μια τέτοια εικόνα κολάσεως και παραδείσου παρουσίασε, αν με ρωτήσετε, πώς το γένος των Βουλγάρων έγινε χριστιανικόν, η ιστορία απαντά ότι επίστευσε το γένος των Βουλγάρων και έγινε χριστιανικόν προ χιλίων περίπου ετών.

Πώς έγινε; Διότι ένας Μεθόδιος κήρυξε το Ευαγγέλιο και Κύριλλος μετέβησαν στην πρωτεύουσα της Βουλγαρίας. Είδαν τον Μπόρη, τον βασιλέα, τον ειδωλολάτρη, και του παρουσίασε μπροστά του μια εικόνα.

Έμεινε έκθαμβος, έκθαμβος, σταμάτησε.

Θα γίνει δικαστήριο. Θα γίνει δικαστήριο. Και εσύ θα δικαστείς και όλοι θα δικαστούμε. Και η εικόνα αυτή τον συγκλόνισε. Και επίστεψε και μετενόησε. Και εβαπτίστη και μαζί με αυτόν εβαπτίστη ολόκληρος ο λαός της Βουλγαρίας, ο οποίος είναι ορθόδοξος. Μία εικόνα συγκλόνισε τον Βόρι τον βασιλέα. Και μια εικόνα την οποία παρουσιάζεται ενώπιον των ανθρώπων συγκλονίζει. Είναι διδασκαλία, ουράνιο είναι βιβλίο για τους αγραμμάτους και γραμμάτους μάλιστα.

Μη κολαστείς, παιδί μου! Οι γιαγιάδες μας, αχ, άγιες γιαγιάδες, που δεν πήγατε σχολεία, που δεν πήγατε πανεπιστήμια, που δεν είδατε τηλεοράσεις και κινηματογράφους και άλλα αίσχιστα έργα. Αχ, άγιες γιαγιάδες, που μας μεγαλώνατε όταν ήμασταν μικρά παιδιά και όταν λέγαμε κάποιο κακό λόγο, «Μη, θα κολαστείς, παιδί μου».

Και τι είναι κόλαση; Έπαιρνε μια φωτιά με την τσιμπίδα, ένα αναμμένο κάρβουνο, και μας έκανε να μας κάψει την άκρα της γλώσσης. Αχ, άγιες γιαγιάδες! Μη πεις το ψέμα, η κόλαση, μη κολαστείς, έλεγαν στον άλλο, μη πεις ψέματα, μη πας στο δικαστήριο, μη πορνεύσεις, μη μοιχεύσεις, μη κολαστείς.

Και με αυτήν την διδασκαλία της αιωνίου κολάσεως, του αιώνιου δικαστηρίου, η πατρίς μας ήταν αγία. Ψέμα! Δεν οικοέδε. Ο λόγος συμβόλαιο! Συμβόλαιο ο λόγος! Χίλια συμβόλαια, παλιόχαρτα σήμερα! Γιατί, Αθήνη, υπήρχε φόβος Θεού.

Υπήρχε φόβος της τιμωρίας των οτάτων όντως της θείας που διψούσε ο Σωκράτης δικαζόμενος ενώπιον του δικαστηρίου.

Στο δικαστήριο, εδώ, υπήρχε «μη πορνεύσεις, μη κολαστείς, μη εγκαταλείψεις τη γυναίκα σου, μη κλέψεις, μη, μη, μη, μη κλέψεις, θα κολαστείς». Τα ακούγαμε στα μικρά μας χωριά, το ευλογημένο χωριό: «Μη κολαστείς». Τα ακούσατε ποτέ; Τα ακούσατε πάλι πλέον; Έσβησε, έσβησε. Τα σβήσανε οι μαρξιστές, τα σβήσανε οι άθεοι, πήραν τη γομολάστιχα του διαβόλου και σβήσανε την κόλαση και εμπαίζουν την κόλαση και υποσχεθήκανε ότι θα φέρουν παράδεισο στη γη και αντί να φέρουν παράδεισο στη γη έφεραν την κόλαση και έγινε ο κόσμος κόλαση, κόλαση έγινε. Εσβήσθη η λέξη κόλασις, που η οποία, αν θέλω να παραδεχθώ, δεν την παραδέχομαι, είναι τολμηρά η ιδέα του Ωριγένους, του μεγάλου διδασκάλου, δεν την παραδέχομαι, καταδικάστηκε από την Εκκλησία, είναι τολμηρά ότι η κόλαση εδόθη ως απειλή μόνον ίνα σωφρονίζει τους ανθρώπους, αλλά και ως απειλή μόνον να είναι, εδόθη, είναι σωτήριος και αποδεικνύουν τα γεγονότα όταν οι άνθρωποι σκέφτονται το ανακριτήριο και το σκεφτόμαστε συγχρόνως και η Εκκλησία μας το υπενθυμίζει μέσα στην αίτηση των αιτημάτων, υπάρχει και αυτό το αίτημα καθημερινώς. «Καλήν απολογίαν την επί του φοβερού βήματος του Χριστού αιτησώμεθα». Θεέ μου, βοήθησέ μας να δώσουμε απολογία κατά την ημέρα εκείνη της κρίσεως. Μάλιστα, αυτή είναι. Έγινε κόλαση, εσβήσθη η λέξη κόλασις και έγινε η γη επίγειος κόλασις. Μάλιστα, ιδού λοιπόν τα αποτελέσματα της αθεΐας και απιστίας. Ταύτα τα ολίγα είχα να είπω επί του μεγάλου αυτού θέματος της παγκοσμίου δίκης και τώρα τελειώνω με ένα μικρό ανέκδοτο το οποίο

Το οποίο παρακαλώ να προσέξετε ιδιαιτέρως. Δεν είναι ειδικό μου, το βρήκα σε ένα βιβλίο πολύ παλαιό, το οποίο έχω και μεταφράσει, αλλά έχει εξαντληθεί. το έγραψε το ευλείο αυτό, ιστορία Ιωάσαφ και Βαρλάμ το έγραψε ο διδάσκαλος της μουσικής, ο υπέροχος ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός, και εγώ το μετέφρασα με την επιγραφή «Ο Πολύτιμος Μαργαρίτης».

Εκεί λοιπόν έχει ωραία παραδείγματα, έχει μεταφραστεί το βιβλίο αυτό εις πολλάς γλώσσας. Είδος μυθιστορήματος είναι, αλλά δεν είναι μυθιστόρημα. Είναι μια διήγηση περιόδου ψυχής, η οποία επιτέλους έβρε την ανάπαυση όχι στον πλούτον, όχι στη δόξα, όχι στα μεγαλεία, αλλά στην αγκάλην Ιησού του Χριστού του Εσταυρωμένου.

Λοιπόν, λέγει εκεί σε ένα ανέκδοτο ότι ένας είχε τρεις φίλους. Τον ένα φίλο τον αγαπούσε πολύ, μέρα νύχτα μαζί ήταν.

Όπου πήγαινε εκείνος πήγαινε και αυτός, ό,τι έλεγε εκείνος έλεγε και αυτός, διασκέδαζε εκείνος διασκέδαζε και αυτός, ξόδευε χρήματα παντού δεξιά αριστερά, ήτανε πολύ, τον αγαπούσε, χωρίς αυτόν δεν έκανε ούτε μία ώρα.

Είχε ένα δεύτερο φίλο, τον αγαπούσε και αυτόν, ήταν πιο στενός κύκλος ο φίλος αυτός. Και για αυτούς, τους ολίγους φίλους που είχε στο στενό περιβάλλον, αυτούς που τους αγαπούσε μέχρι λατρείας. Και θυσίαζε τα πάντα, και την ζωή του, και κοπίαζε από το πρωί μέχρι το βράδυ να εκδηλώσει την αγάπη του στα πρόσωπα αυτά του στενού κύκλου.

Υπήρχε ένα άλλο φίλο που κάποτε το θυμούντανε μια φορά το χρόνο, δύο φορές το χρόνο, τρεις φορές το χρόνο, τον επισκεπτότανε, του έλεγε μια καλημέρα, μια καλησπέρα, του είχε εκδηλώσεις, μικράς εκδηλώσεις, μικρές και ασήμαντες εκδηλώσεις απέναντι στους εκδηλώσεων που υπάρχει αφθόνος εις τον πρώτο και εις τον δεύτερο φίλο.

Φίλων, τρεις φίλοι, έτσι περνούσε η ζωή, έτσι περνάει η ζωή, ε, περνάει έτσι ήσυχα ημέρα, ε, ημέρα, εκεί που τον βλέπεις στον ποταμό κυλάει ήσυχος και δεν ακούς το θόρυβό του, ξαφνικά καταρράκτης, καταρράκτης, με τρόμο πέφτει. Στιγμές τραγικές. Ήρθε και σε αυτόν τραγική στιγμή, ότι τον καλέσανε, τον ειδοποίησανε, δεν σας μίλησα στην αρχή περί ειδοποιήσεως, τον ειδοποίησαν ότι θα δικαστεί, την Μυρίων ταλάντων, ότι χρωστούσε ένα μεγάλο ποσό και ότι εάν δεν μπορέσει να το εξοφλήσει, θα καταδικαστεί εις φυλακή.

Ανησύχησε, πάει στον πρώτο φίλο, λέει: φίλε, μαζί ήμασταν, τώρα σε παρακαλώ να με συμπαρασταθείς, να έρθεις στο δικαστήριο, να έρθεις να με υπερασπίσεις.

Να μου λέει σε αυτή τη δύσκολη στιγμή.

Δύσκολη στιγμή, ότι εγώ δεν έχω τίποτα να σου δώσω παρά μόνο δυο κουρέλια. Πάει στο δεύτερο. Φίλε, του λέει, εσύ, λέει, για σας κοπίασα, αιμοχτύπησα, κοπίασα, σας παρακαλώ να έρθετε στο δικαστήριο να με υπερασπιστείτε. Αχ, λέει, σε λυπούμεθα, λέει, αλλά δεν μπορούμε να σας κάνουμε τίποτα. Θα έρθουμε μόνο, θα σας συνοδεύσουμε μέχρι την πόρτα του δικαστηρίου. Παραπάνω δεν πάμε, παραπάνω δεν μπορούμε να προχωρήσουμε. Μα τι να σας κάνω μέχρι την πόρτα;

Εγώ θα έρθω μέχρι την πόρτα του δικαστηρίου, εσείς θα τα πείτε μέσα, ως μάρτυρες υπερασπίσεως, να υπερασπίσετε. Τι να σας κάνω μέχρι την πόρτα του δικαστηρίου; Α, φοβούμαι, θα λέει, δήπου να πούμε μέσα. Φοβούστε; Φοβούμαι, θα λέει. Πάει στον τρίτο. Ο, ο τρίτος. Καλώς τον. Έχω πια γεράσει εδώ. Έχω κανένα χρόνο. Τι έγινες, πού ήσουν; Α, μου λέει, να. Δεν περίμενε τέτοια υποδοχή. Λέει, βρίσκομαι σε δύσκολη θέση. Έχω δικαστήριο. Συνήγορο ζητώ. Μάρτυρα ζητώ. Η τιμωρία θα είναι μεγάλη. Λυπήσου με. Έννοια σου, του λέει.

Και του λέει: θα έρθω μαζί σου, θα έρθω μαζί σου και θα σε υπερασπίσω μέχρι θανάτου, μην φοβείσαι.

Εσπόγγιζε τα δάκρυά του και εδόξασε, δεν περίμενε τέτοια συμπεριφορά εκ μέρους του τρίτου, τον οποίο τον είχε αγαπήσει ψυχρώς, όχι ψυχρομόνως. Παραβολή είναι αυτή. Τι σημαίνει η παραβολή αυτή των τριών φίλων του ιστορικού αυτού έργου του Ιερού Δαμασκηνού;

Ο πρώτος φίλος ποιος είναι; Είναι ο κόσμος. Αχ, αυτός ο κόσμος, τι θα πει ο κόσμος; Μαζί με τον κόσμο, γλέντια, διασκεδάσεις, καρναβάλους, τα πάντα, χρήματα, κόσμος του χρήματος, κόσμος των ηδονών, κόσμος των διασκεδάσεων, κόσμος των μεγαλείων, κόσμος των θεαμάτων και των μεγάλων αξιωμάτων, κόσμος, κόσμος, φίλος του κόσμου.

Λοιπόν, ο δεύτερος κόσμος, ο δεύτερος από τον πρώτο κόσμο πήγε. Τι δίνει ο κόσμος, τι δίνει ο κόσμος; Πιάνει τα κουρέλια, ένα σάβανο, ένα σάβανο, τίποτα άλλο, ένα σάβανο. Δείτε, τίποτα άλλο δεν θα σου δίνει ο κόσμος, ένα σάβανο.

Όσος κι αν είσαι, και ο Ωνάσης να είσαι, και Σολομών να είσαι, και Σαρδανάπαλος να είσαι, και πλούσιος, και εκατομμυριούχος, και μεγιστάνας, και επιστήμων, και σοφός,

και ένα σάβανο. Αυτή είναι η φιλοφρόνησή του. Ο δεύτερος φίλος ποιος είναι; Αχ, αχ, μανάδες και πατεράδες που κάνετε είδωλα, είδωλα τα παιδιά σας, είδωλα τον άντρα σας, είδωλα αυτά. Και όπως μου λέει ένα παιδί, ένας πλούσιος, ένας ξερονησιώτης που έζησα κι εγώ τέσσερα χρόνια στην Ίο, του έλεγα ότι πρέπει να αγαπάς τον Χριστό, να αγαπάς, γιατί αυτός είναι το Παν, Αυτός είναι το Άλφα, το Ωμέγα, αυτός είναι το Σύμπαν, αυτός η Ρίζα, αυτός ο Άστρον, αυτός το Παν.

Και αυτός τι λέει; Μωρέ, άστε αυτά, λέει, όσα και να μου πεις, εγώ όσο έχω το νυχάκι του γιου μου δεν έχω τον Χριστό. Και αυτός μου το είπε με το στόμα, αλλά το λέτε κι εσείς με την καρδιά. Τώρα μάλιστα που έχετε λίγα παιδιά, συγκεντρωθείτε στα είδωλα των ειδώλων.

Το παιδί το είδωλον, η γυναίκα, και κοπιάζετε και μοχθείτε και τα πάντα πράττετε για το παιδί και στα δικαστήρια πάτε και παλεύετε ισχυρώς και ευχήνετε ποταμούς υδραύτων Για να τους ζήσετε. Μόνο σε οικογενειάρχες του 20ού αιώνα.

Γνωρίζει το σκοπό και σε αυτούς έχει την ελπίδα. Όταν έρθει εκείνη η ώρα του θανάτου, η ώρα της δίκης, η ώρα του θανάτου, τότε ελεήσατέ με, πατέρα, μητέρα, γυναίκα, άντρα. Το μόνο που έχουν να κάνουν: να συνοδεύσουν μέχρι τον τάφο. Από εκεί θα σε αφήσουν, δεν θα προχωρήσουν περισσότερο.

Μέχρι εκεί. Θα επιστρέψουν και σε όλες τις ημέρες θα σε ξεχάσουν. Και θα σπογγίσουν τα δάκρυά τους και θα στραφούν στον κόσμο. Ο πρώτος φίλος, ο κόσμος με όλα τα συντονά του, έχει να σου δώσει ένα σάββανο.

Ο δεύτερος κόσμος έχει να σε συνοδεύσει μέχρι την ώρα του θανάτου, μέχρι κηδείας. Εκεί και η Δία θα σας συναντεύσει. Μετά εξαφανίζονται οι άλλοι και επιστρέφουν πάλι στην ιδία Νοδόντισσα. Ο τρίτος, που τον έχουμε όλοι λησμονήσει, μικροί και μεγάλοι, είναι τα καλά έργα, είναι τα καλά έργα.

Η πίστις χωρίς των έργων νεκρά εστίν. Και αυτός ο άνθρωπος έκανε κάποτε, κάποτε μερικά καλά, τα οποία καλά τα ενθυμείτο, τα ενθυμείτο, τα είχε γράψει. Και αυτό του λέει: θα πάω, θα έρθω μαζί σου, θα ανεβώ στο βήμα, θα σε υπερασπίσω, θα σε υπερασπίσω. Τα καλά έργα, αυτά θα σε συνοδεύσουν μέχρι του φρικτού κριτηρίου.

και το λέγει και ο Αποκάλυψης ότι μακάρι, πι μακάρι, μακάρι, πι μακάρι, μακάρι, πι μακάρι. Ήταν κύριο από θησκοντές ότι συνοδεύωση τα έργα αυτών ακολουθεί μετά αυτών, τα έργα τα καλά μας ακολουθεί. Ω Χριστιανοί μου, που ήρθατε απόψε εδώ και μοιράσεν κι εγώ σας βλέπω, για να ακούτε με προσοχή αδιάπτωκτο την διήγηση, την περιγραφή της ιστορικής ημέρας εκείνης.

Εκείνες προσπαθήσετε να κάνετε τα έργα τα καλά, κάτι να κάνουμε, να δώσουμε λόγο, διότι μια μέρα εδώ στον κόσμο, μια φορά θα περάσουμε από τον πλανήτη αυτό. Ανεπανάληπτος, ανεπανάληπτος, ανεπανάληπτος είναι η ζωή μας.

Η ζωή μας, μέσα στα 10, 20, 30, 40, 70, 80 χρόνια, καλούμεθα να πράξουμε το καλό και να ερευνούμε και πόσα καλά μπορούμε να κάνουμε. Και δεν μας ζητά πολλά. Προσέξτε τι λέει ο Χρυσόστομος, προσέξτε τι λέει ο Χρυσόστομος εις την εικόνα αυτή της μελλούσης κρίσεως. Ναι, τι μας λέει; Μας λέει, το λέει και ο ίδιος αλλού, τι το λέει; Ότι δεν λέει βαριά πράγματα. Στον πεινασμένο ένα κομμάτι ψωμί να του δώσεις. Δεν λέει να στρώσεις πολυτελή τράπεζα, να κάνεις τραπέζι πολυτελέστατο. Ένα ψωμί να του δώσεις, ένα καρβέλι από αυτό που έχεις, που λέει ο Κοσμάς, κόψ' το στο μισό, δώσ' το μισό σε εκείνον, κράτα το άλλο μισό. Δεν λέει στον άλλο να του δώσεις οίνον Καμπανίτην και άλλα πολύτιμα ποτά και να τον θρέψεις. Ένα ποτήρι ύδατος, πότισέ τον. Και λέει στους άλλους, μικρά και ασήμαντα είναι αυτά. Αλλά αυτά τα μικρά και ασήμαντα έχουν αξία μεγάλη όταν κινούνται από αγάπη προς τον Θεό.

το είπε ο Χριστός, ένα ποτήρι ονίδατος, ένα ποτήρι ονίδατος, ψυχούιδατος θα λάβεις τον μισθό σου εν τη μέρα εκείνη. Και πόσα μικρά μικρά τέτοια έργα μπορούμε να κάνουμε, αδελφοί μου. πολλά τι αυτά έργα να κάνουμε ένας θεορράτρης βασιλεύς της αρχαίου κόσμου ο Τίτος, κάθε βράδυ προβράδιαζε και βασίλευε ο ίδιος.

εξείδες τον εαυτό σου τι έκανες σήμερα Έκανες κανένα καλό; Και αν δεν έκανες κανένα καλό, Αναιστέρα και αλλήμονων έχασες την ημέρα σου, αχαμένες μέρες, αχαμένες εβδομάδες, αχαμένα χρόνια, αχρόνος καταστραμμένος και πολυμένος.

Αδέρφια μου, δεν σας λέγω τι, σας είπα την πραγματικότητα: όσο είναι βέβαιο ότι υπάρχουν άστρα, όσο βέβαιο είναι ότι τρέχουν οι ποταμοί, όσο βέβαιο είναι ότι θάλλουν τα δέντρα,

Τα δέντρα, όσο βέβαιον είναι ότι υπάρχουν γαλαξίες, τόσο βέβαιον είναι ότι όλοι όσοι βρισκόμαστε εδώ θα δώσουμε λόγο των φρικτών εκείνων πράξεών μας. Είθε να ζήσουμε σύμφωνα με την πίστη μας, την ακράδαντη πίστη μας, ότι πέραν του τάφου υπάρχει αιωνία ζωή, κόλαση και παράδεισος. Είθε να ζήσουμε εκδηλώνοντας την αγάπη μας εις μυρίες περιπτώσεις: μία επίσκεψη ενός ασθενούς, μία μικρά βοήθεια την οποία θα προσφέρουμε, οτιδήποτε. Είναι ζυγαριά. Η ζυγαριά θα είναι τέλεια, τέλεια.

και το μικρότερο έγκλημα και η μικρότερη αρετή θα ζυγιστεί, όλα θα ζυγιστούν. Και τελειώνω με μια εικόνα και τελειώνω τον λόγο. Ποια; Ότι η λίρα είναι το χρυσό νόμισμα.

Τι κάνουν μερικοί; Παίρνουν 100 λίρες και παίρνουν μια μικρή λίμα. Και τι κάνουν; Λιμάρουν τη λίρα. Λιμάρουν λίγο, που να μη φαίνεται. Δεν φαίνεται η λίμα. Μαζεύουν λοιπόν τα ψήγματα των λιρών και τα λιώνουν και κάνουν λίρες.

Από 100 λίρες κάνουν 2 λίρες, 3 λίρες. Τα ψήγματα. Ποιος θα το καταλάβει ότι λείπει στη λίρα; Πού να καταλάβεις ότι αυτή επέρασε από λίμα. Αλλά εκεί οι φοβεροί Άγγλοι έχουν στην τράπεζα της Ελλάδας, της Αγγλίας ένα μηχάνημα φοβερόν.

Πετάνε τις λίρες. Όσες είναι ακέραιες μένουν. Όσες δεν είναι ακέραιες πετάει. Και φαίνεται το κίβδηλον και το ελλιπές. Έτσι θα ζυγιστούμε, αδερφοί μου. Η μικροτέρα πράξη μας θα αμειφθεί, η μικροτέρα μας εγκληματική πράξη, αν δεν μετανοήσουμε, θα τιμωρηθεί.

Μάλιστα, με αυτό το αίσθημα να ζήσουμε και είθε ο Θεός, διά πρεσβειών της Υπεραγίας Θεοτόκου και πάντων Αγίων, να είναι μεθ' ημών. Όλοι μαζί, όλοι μαζί, δι' ευχών των Αγίων Πατέρων, Κύριε Ιησού Χριστέ.

Ευχαριστώ.