Generosity and Courage in the Christian Life

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Sell all that you have and give to the poor, and you will have treasure in heaven.

My dear friends, people without exception boast about something they possess. One boasts of wealth, another of position, another of fame or some natural gift. But there are also men and women who boast of something higher than all these things.

That higher thing is virtue. They think they possess virtue; they think they are good Christians, and they boast of it. If a preacher of the Gospel points out that they have faults and need to change, they become indignant. They turn fierce.

“I need to change? I need to become a better person? I am a Christian. I am a Christian, the best Christian,” some of them even say.

And when you ask them, “How can you claim to be Christians?” they answer: “I have not killed anyone. I have not committed fornication or adultery. I have not wronged anyone. I have not stolen. I have not gone to court and sworn falsely.” “I, I, I have not”, a whole chain of “have nots.”

We do not deny that these “have nots” have great value. We do not deny that this takes courage. To say no to fornication today is an act of courage. To say no to adultery is an act of courage. To say no to theft is an act of courage. To say no to injustice and greed is an act of courage. You have resisted evil.

But we must understand that these “have nots” are the negative side of the Christian life. A coin has another side. Just as a coin has two sides, so the Christian life, the law of God, has two sides.

One side is refusal, saying no. The other is the positive command. And what is that command? God asks something higher of us, far higher than simply refusing evil. What is it? What is this higher thing without which we are Christians in name only, imperfect Christians, not Christians who have reached the fullness of the life we are called to live?

What is it? Today’s Gospel shows us. It presents a young man who was an exception, and would still be an exception today. For many young people are drawn toward loose living and corruption. Their motto is, “Let us eat and drink, for tomorrow we die.” And they are utterly indifferent to heavenly and spiritual matters.

But the young man in today’s Gospel cared about spiritual things. He was concerned with the questions that reach beyond this world. And woe to us if we have no such concerns. As one wise philosopher said, the human being is...

A human being is many things: a merchant, someone concerned with money, and much else besides. We are like diamonds with many facets. But what matters most, what lies at the heart of being human, is our concern with what lies beyond this world. As a tree stretches its crown upward, so a human being looks upward, toward heaven.

The young man in today’s Gospel had questions and anxieties of this kind. That is why he approached the Lord, seeking an answer. His question was: “What must I do to inherit eternal life?”

The Lord answered him by pointing to the commandments. And he said, “Teacher, I have kept these from my youth: I have not committed adultery or fornication, and I have honored my father and mother.” But the Lord, like a physician, and because He was God, saw more deeply.

He looked into the depths of the young man’s soul. There He found a spiritual illness, a dangerous growth eating away at all his virtues. The man was deeply attached to wealth. He loved money and always wanted more. His heart was drawn to silver, to those thirty pieces of silver.

And the Lord said to him, “One thing is lacking if you would be perfect: sell what you have and give to the poor.” These were strong words, like a powerful medicine that the Lord prescribed for this rich man.

This was the rich man who had approached the Lord. “Sell what you have”, people today scoff at those words. Climb Mount Lycabettus, take a radio, and call out: “Is there a rich person in our age who will obey this command of our Lord Jesus Christ?” Most people say it cannot be done. Yet what seems impossible can be accomplished by the power of God.

“Sell what you have and give to the poor.” Some have done it. Who? The Apostles. As the Gospel says, they left everything behind and went out to the ends of the world.

“Sell what you have and give to the poor.” Anthony the Great did this. As a young man, he entered the Church and heard these words. He went out, sold the vast property he had inherited from his father, and distributed the money to the poor.

“Sell what you have and give to the poor.” Ascetics, monks, and great Fathers of the Church lived by this command, including Basil the Great, John Chrysostom, and Gregory the Theologian. Countless ascetics left everything and lived without possessions. And do not think they were all ascetics: there are also remarkable examples among people living in the world.

Who are these examples? The fighters of 1821. It is a distortion, a distortion of history, for some people, influenced by newer ideas, to say...

...the idea that the Revolution of 1821 was a class struggle. No! Everyone took part in that struggle, including the wealthy. Kountouriotis, for example, had a whole cistern full of gold coins. He gave them all away and became utterly poor. One of the richest men of his time became utterly poor for his homeland and its freedom. And he was far from the only example. Thousands of ship captains and other wealthy people gave everything they had and became poor so that the tree of freedom might grow again in Greece. “Sell what you have and give to the poor.” Someone put those words into practice, and I have an example. Some things sound like fairy tales to us. How far we have strayed from the Gospel, my brothers and sisters! “Sell what you have and give to the poor.” Who put those words into practice? Kapodistrias, the first governor of Greece. He found the treasury empty, so he ordered a vast estate of his in Corfu to be sold and gave the proceeds to the treasury. O my God, how far removed people are from this today.

Today the slogan of this age of plunder is, “Grab what you can to eat; steal so you will have something.” Yet there have been people who lived out the command to give to the poor: the great benefactors of Greece. They left here with nothing but their mothers’ blessing. Abroad, they studied and worked hard, very hard, and made great fortunes. Then they gave those fortunes away, every last bit, and became poor themselves.

They are the great benefactors of our people, whose memory will live forever. One of them was Averoff. He gave his wealth, and the battleship Averoff was bought, a ship that held the Turkish fleet in the straits of the Dardanelles.

“Sell what you have and give to the poor.” This is a summit, a great summit, as high as the Alps or the Himalayas. Think how hard it is to climb the Alps and pick an edelweiss. That rare flower grows high among the glaciers. Only mountaineers reach it, after great toil. They pick it, put it in their buttonhole, and take pride in having climbed the Alps. As hard and rare as it is to reach those heights, the Gospel calls us to a great height.

A great height indeed. Christianity is no plain, no level ground. It is a mountain, a summit. Christianity is something immense.

And at the very top of that summit, these words will stand forever, written as though in fire. It is one word, the golden key with which humanity could solve its problems throughout the world.

At the summit of the Gospel’s law stands the word love. Love. So do not boast, my friend, about the small things. You may pray morning, noon, and night. You may come to the Church and venerate the icons of the Saints.

You may venerate a Saint, or light candles, or fast, or do any number of such things. These are good and holy things. No one can fault them, for they express a deep religious feeling. But beyond them stands something higher, and that is love. If you have no love, all these things have no value before the Lord. Your virtue remains incomplete, utterly incomplete. Indeed, even where there are failings and missteps, there have been Saints.

Those Saints are real, and they lived out this command of the Lord. We are told of an ascetic of the desert named Serapion. Though he was rich, he sold everything he had and gave it all away.

Then, one winter day, he met someone on the road who was shivering with cold. He felt such compassion that he gave the man the only garment he had. And there he stood, naked, a Saint with nothing left to wear.

When they asked him, “Serapion, who stripped you? Who took your coat?” he answered, “The Gospel stripped me.” What a height of virtue! What a holy summit! We are down on the plain. As Krystallis says, the plain has swallowed us up.

Self-interest, self-love, wealth and money have kept us down on that plain. These heights are far above us. Christ, give me wings to fly and reach that height of virtue, the height the Saints set before us.

The summit of the teaching of the Fathers of the Church and of Christianity is this: everything for the other person, nothing for yourself. Everything for the other person, nothing for yourself. Yet the slogan we hear is: everything for ourselves, nothing for others.

And this is the wretched state we have come to, we who are the children of heroes and martyrs. They sacrificed everything for their homeland, for their nation, and for all humanity. This is indeed a lesson of the Gospel.

“Sell what you have and give to the poor.” Yes. And the poorer a person is, the closer he is to God. A person cannot amass a great fortune by living according to the Gospel; he will acquire only modest things.

Enormous fortunes and trusts that prey upon humanity are gained only with the devil’s help. Measure them against the Gospel and you will see: that is not Christianity. The Gospel is a scale, a formidable scale on which our lives are weighed.

It is neither right nor just nor Christian for one person to live in a hut while another lives in every luxury. It is not right for one person to keep growing rich and storing up wealth while such inequality exists. This great inequality is a scandal to humanity. “Sell what you have and give to the poor.”

Oh, if the wealthy lived by these hard words of our Christ, what a different world this would be! But people do not live by them. The world is self-interested; its slogan is “Everything for ourselves, nothing for others.” That is why God has permitted Communism to come in our time as a scourge, as a punishment. It says, “Whether you want to or not, I will take it. What you would not give freely, I will take.”

“I will take it by force.” But listen to the Gospel: what nobility, what height, what freedom! “If anyone wishes to be perfect.” If you wish. Christ does not force you; he leaves you free. This freedom may seem Christianity’s weakness, but it is also its strength and its greatness. Christianity asks for a perfect life, without imposing it by knives or guns. And because people refuse to change while such great inequality remains, revolutions break out like thunderbolts, seeking to bring humanity back to some measure of the equality called for by the Gospel of Christ.

“Sell your possessions and give to the poor.” Where am I speaking, my dear Christians? To whom am I speaking? Sell them. “But, but, but”, you will give me a thousand buts. Deep within us, self-love, that root passion, and egotism resist and fight against this ideal of the Gospel of our Christ.

Sell what you have and give to the poor. But perhaps you say, “I can’t do that.” All right, I am not asking that of you. Let us come down from the summit. If you cannot reach the peak of the Alps, come down a little. There are lower heights too.

I do not mean that the achievement of reaching the summit is a small thing. But below it there are many steps. Can you give everything? If you cannot, then give half. Come, take courage. Give a quarter; give a tenth. My God, my God, even a tenth seems too much to us!

The time is approaching for a campaign throughout Greece, a Day of Love, when all Christians will be called to contribute to the fund of love, so that our poor can celebrate the feast as well.

I cannot tell you how deeply this grieves me. They give almost nothing, mere crumbs, and even that with grumbling. Let me give you an example. In a large village, the priest went around with a collection plate for the Red Cross. They collected five thousand. It was a large village.

That evening, the very same evening, a troupe of women from the Philippines arrived, if you please. The place was packed. I do not blame anyone, but it is dreadful. I am getting into another subject now, and I am angry, very angry. These dancers come while our police have their hands tied, and they run riot, quite literally. They have a permit. A permit from the devil.

The devil’s, because this state has become a devilish state, handing out permits like that. They danced from seven in the evening until five in the morning. Old and young alike went to watch the women from the Philippines whirl around. And when it was over in the morning, with the women worn out from their dancing and entertainment, how much did they collect from you? Five thousand for the Red Cross, which will come tomorrow by helicopter to rescue you from the ends of the earth. Five thousand.

Five hundred thousand, and how much did they give? Three hundred thousand. My God, my God! We have money for the Philippines, for gambling, for fine clothes, for entertainment, for every kind of evil. We have money for the devil, but no money for Christ.

And so Christ’s words fall on deaf ears. People have lost the will to give, and our land no longer produces the benefactors whose watchword was, ‘Everything for the homeland, everything for the nation.’ These are the few things I wanted to say to you today, my dear friends. Christ’s command, ‘Sell what you have and give to the poor,’ is a priceless treasure. It came before Marx and all the so-called social thinkers.

But it asks one thing: that we cultivate the human person until he can become free of possessions in Christ Jesus our Savior. To Him be glory and dominion unto the ages. Amen. ‘You therefore must endure hardship as a good soldier of Jesus Christ.’

This is a glorious day, devout congregation. It is the feast of Saint Panteleimon. He is no minor saint, but a star of the first magnitude, shining in the firmament of the Church as a Great Martyr. Through his life, his miracles, and his martyrdom, he brought glory to the Church of Christ.

He is a bright star who draws crowds of Christians into the churches of Orthodoxy, and one of Orthodoxy’s most beloved saints.

He is venerated throughout Orthodoxy. Here in our homeland, hundreds of churches and even villages bear the name of Saint Panteleimon. He is honored in every Orthodox country, among Serbs, Romanians, Bulgarians, and Russians, and wherever the tree of Orthodoxy has spread. He is honored among Christians living abroad, in America, Australia, and Toronto. Wherever God’s children are scattered across the earth, Saint Panteleimon is honored.

Saint Panteleimon is a beloved saint, especially honored in our town, as we said yesterday. Shall I tell you his life? I have told it many times, here in years past. Since I like to tell you something new, so that you do not accuse me of repeating myself, today I will leave aside the life of Saint Panteleimon.

Instead, I will speak about another subject, given to us by today’s Apostle, the foremost Apostle of Christ, Paul. If you listen closely, you will hear in the Apostle Paul the highest wisdom of Christianity: profound meanings and teachings as vast as the ocean.

The Apostle reading we heard a little while ago is a passage from the Second Epistle to Timothy. The Apostle Paul wrote it from prison in Rome, on the eve of his martyrdom, as though writing it in his own blood.

Paul, then, writes to his chosen disciple Timothy, whom he had appointed bishop in the renowned city of Ephesus in Asia Minor. Among other things, he says:

What does a soldier serving his homeland have in common with a soldier of Christ? That is the subject I will examine.

Let us see what the soldier serving his homeland and the soldier of the faith have in common. At the end, we will also speak of one difference between them.

Consider the soldier standing guard at the outposts along the Evros River. Thousands of men, officers and soldiers, guard our homeland’s outposts. They keep watch day and night, winter and summer.

They keep a finger on the trigger and listen for any sound at the border, ready to raise the alarm at once. They are prepared to give their lives in the course of their sacred duty, setting an example for those who come after them.

The younger men are like Leonidas’s 300, who fell defending our borders. Just as a soldier guards the physical borders of his homeland, every Christian, and every bishop, is a soldier of Jesus Christ, charged with guarding the spiritual borders. You said a few words yesterday about how the spiritual borders are more important than the physical ones. Greece has spiritual borders, and it has physical borders too.

Our people cannot stand without Orthodoxy, for Orthodoxy is the soul of our nation. Every Christian must guard our spiritual borders: our Orthodoxy, the sacred trust of our faith. That is one likeness between a soldier of the faith and a soldier serving his homeland. What is another? A soldier has his own weapons.

Under no circumstances may he abandon them. In the same way, a Christian must have his own weapons. What weapons does a Christian need? Spiritual armor, the whole armor of the Spirit, as the Apostle Paul says.

Faith is a weapon. Prayer is a weapon. Fasting is a weapon. Self-control is a weapon. The Word of God is a weapon. You see, the Word of God! The words of the Gospels have an electric power.

They have a power greater even than nuclear energy. That is why, in godless regimes, you may see them permit church services and leave them free, yet do not completely forbid the preaching of the Gospel. For the Word of God is an all-powerful weapon.

Napoleon once spoke of two cannons in the world. ‘With one cannon,’ he said, ‘I conquered all Europe. But there is another cannon that will put an end to all the cannons of the world.’

And that cannon is the Gospel of Christ. The Christian, then, has holy weapons, weapons that flash and thunder and bring about a great new order of things. “You therefore must endure hardship as a good soldier of Jesus Christ.”

Would you like another likeness? A soldier has enemies and must fight them bravely and courageously, even if he stands alone. Our people have heroic examples of such struggles.

Companies and platoons remained steadfast in Asia Minor, in Ukraine, and wherever our soldiers went. They stood fearless before five thousand enemies of their homeland.

So, just as a soldier defending his homeland is brave and strong in spirit, ready to face his enemies even to the death, the soldier of the faith, the Christian, has three enemies to fight.

They are fearsome, terrible enemies. The first, whom we sadly fail to reckon with, is within our own breast. It is a many-headed monster. It is evil, it is our passions, so deeply rooted in human nature that neither Shakespeare nor Dante nor anyone else could fully describe them.

There is no enemy more fearsome than our own self. “Beware of yourself,” says the Old Testament. And Socrates said, with Plato agreeing, that one victory stands above all others: to conquer ourselves.

The first enemy we must fight, then, is our own corrupted self. The second is the world, as the Gospel has just told us: a world far from God, unbelieving and corrupt.

It hates the Gospel. It hates those who serve the Gospel. It hates all that is beautiful and lifts the world higher. The Christian must fight against this worldly way of thinking. There is also a third enemy, whom people today do not believe in.

For they live in a world of unbelief and corruption.

They hear his name and laugh. I too would wish that he did not exist. But he does exist.

Unseen forces are at work in the human tragedy unfolding today. Behind them is Satan, the architect of evil, who spreads his work everywhere. And his forerunner, the Antichrist, may appear on earth at any time.

So there is war against the flesh, war against a godless and sinful world, and war against Satan. Would you like another comparison? “You therefore must endure hardship as a good soldier of Jesus Christ.”

A soldier has a flag and takes pride in it. He fights heroic battles beneath it and would rather be torn to pieces than see that flag taken as a trophy by the enemy. So too the Christian, the soldier of the faith, has a glorious banner. Constantine the Great first raised it at the Milvian Bridge, with the words, “In this sign, conquer.”

And under the words “In this sign, conquer,” our people have fought since ancient times against the dark forces of the world. Would you like one last and very important comparison? A soldier has commanders. Take discipline away from an army and it loses its strength. Junior soldiers obey their superiors, and they show particular respect and obedience to their generals.

A commander in chief with authority, glory, and stature is an enormous help in winning a battle. They tell a story about Napoleon the Great. During a difficult battle, he asked one of his generals, “How many men do you have?” “A hundred thousand,” the general replied. “We are too few, commander. The enemy has three times as many.”

“Three times as many? Don’t worry. Add another hundred thousand to the strength of your army.” “But where are those hundred thousand?” “I am those hundred thousand.” And truly, an inspiring general is worth more than an entire army. We have heroic examples among the Greek forces: outstanding leaders who led by example and gave their lives on the battlefield. A soldier serving his country, then, has a commander. We Christians have a commander too. Who is our commander?

But we have a commander who cannot be defeated, before whom every other commander is brought to nothing. Our undefeated commander is Jesus of Nazareth, our crucified God. He knows no defeat. He always conquers and triumphs, and even in our own day he wins victories in this world. These are the likenesses I find in the preaching of the Apostle Paul as he urges the Christians of the first centuries onward. But what is the difference? It is a vital one. Service in the army of our homeland is compulsory, and rightly so. Every Greek born on this soil must pass through the school of military service and bravely bear its hardships. Enlistment is compulsory.

But here, in the army of our Church, enlistment is a free choice.

Christ forces no one. His call remains the same through the ages: “Whoever desires to come after Me, let him deny himself, take up his cross, and follow Me.” He sets out three fundamental conditions for our service.

The first is this: “Whoever desires.” Whoever chooses to. Two sides stand before you. One is the side of the devil; the other is the side of Christ. You must choose. The Old Testament says that fire and water are set before you: stretch out your hand toward whichever you choose. Reach for the water and you will be refreshed; reach for the fire and you will be burned. The choice is yours.

And you will live with the consequences of whether you followed Jesus of Nazareth, who is light and radiance and the sun, and greater than anything we could say of Him. That, then, is the difference between these two kinds of soldiers.

I am coming to a close, my dear friends. The Church of Christ has raised up brave and noble soldiers. Which of them should I name first? A whole sacred army, rank upon rank, passes before the Crucified Lord and says to Him, sincerely, “Hail, our King.”

And among them, today and until the end of the ages, stands a glorious soldier, as our Church calls him: the champion Saint Panteleimon. From childhood, at his saintly mother’s urging, he heard the Gospel and came to faith in Christ. He studied medicine and became an exceptional physician. Alongside the medicines he used to heal the sick, he offered the greatest medicine of all: faith in Christ.

He healed the sick, following the example of Jesus, the God-Man. This stirred envy in the society around him. His fellow physicians hated him because their earnings fell: he cared for the sick without charge. In the end, he was denounced and brought before a court in Nicomedia.

In Nicomedia in Asia Minor, the homeland of Saint Panteleimon, I cannot help but sigh. Our parents, relatives, and friends tell us how they entered the city on his feast day, led by a battalion of our country’s heroes. They raised the national flag; their eyes filled with tears, and they spread carpets over the ground.

A brave soldier indeed. Of him we can say what the Apostle Paul says: “Endure hardship as a good soldier of Jesus Christ.” We too must be soldiers, never deserters. To desert an army is a disgrace, but to desert Christ is a still greater disgrace.

You were baptized and given the name Christian. You enlisted in the Lord’s army. So take up your arms! Take up your arms! Today Saint Panteleimon, who fought the dragon of sin and stood against the ungodly and unbelieving, calls out to us as a commander in the faith: “To arms! To arms! To arms! Let no one be unarmed!” With the weapons of prayer and faith, our small homeland will overcome its enemies within and without. It will shine again like a bright star and praise Jesus Christ of Nazareth, who is praised and exalted throughout all ages. Amen.

Πάντα όσα έχεις πώλησον και διάδος πτωχοίς, και έξεις θησαυρόν εν ουρανώ.

Οι άνθρωποι, αγαπητοί μου, όλοι ανεξαιρέτως, καυχώνται, υπερηφανεύονται και καυχώνται για κάτι που έχουν. Άλλος δια πλούτον, άλλος δια αξιώματα, άλλος δια δόξαν ή δια άλλο τινά φυσικόν χάρισμα. Υπάρχουν όμως και μερικοί άνθρωποι, άνδρες και γυναίκες, που καυχώνται και υπερηφανεύονται για κάτι ανώτερο από όλα αυτά τα πράγματα.

Και αυτό το ανώτερο είναι η αρετή. Νομίζουν ότι έχουν αρετή, νομίζουν ότι έχουν χριστιανοσύνη και καυχώνται δι' αυτά. Και αν κάποιος κήρυκας του Ευαγγελίου τους υποδείξει ότι είναι ανάγκη ότι έχουν κακία στελατώματα και ότι πρέπει να διορθωθούν, εξανίστανται, θηρία γίνονται.

Εγώ να διορθωθώ; Εγώ να γίνω καλύτερος; Εγώ είμαι χριστιανός. Εγώ είμαι χριστιανός, ο καλύτερος χριστιανός, λένε μερικοί μάλιστα.

Και όταν τους ρωτήσεις «Πώς τολμάτε και λέτε ότι είστε χριστιανοί;», σου απαντούν: Εγώ δεν εσκότωσα, εγώ δεν επόρνευσα, εγώ δεν εμοίχευσα, εγώ δεν ηδίκησα, εγώ δεν έκλεψα. Εγώ δεν πήγα στα δικαστήρια να πάρω ψεύτικο όρκο. Εγώ, εγώ, δεν, μία αλυσίς «δεν».

Δεν αρνούμεθα ότι και αυτά τα «δεν» έχουν μεγάλη αξία. Δεν αρνούμεθα ότι αυτό είναι ηρωικό. Να πεις όχι στην πορνεία σήμερα, ηρωισμός είναι. Να πεις στη μοιχεία όχι, ηρωισμός είναι. Να πεις στην κλοπή όχι, ηρωισμός είναι. Να πεις στην αδικία και στην αρπαγή όχι, είναι ηρωισμός. Αντιστάθηκες στο κακό.

Αλλά πρέπει να γνωρίζουμε ότι αυτά τα «δεν» είναι η αρνητική όψις του χριστιανισμού. Διότι το νόμισμα έχει και άλλη πλευρά. Όπως το νόμισμα έχει δύο πλευρές, έτσι και η χριστιανοσύνη, ο νόμος του Θεού, έχει δύο πλευρές.

Το ένα είναι η άρνησις, το όχι, το άλλο είναι η θέσις. Ποια δε είναι η θέσις; Ότι απαιτεί κάποιο ανώτερο, ζητεί ο Θεός από τον άνθρωπο κάτι ανώτερο, πολύ ανώτερο από την άρνησιν. Ποια είναι η θέσις; Ποιο είναι το ανώτερο αυτό που, αν δεν το αποκτήσουμε, ψεύτικοι χριστιανοί είμεθα, δεν είμαστε τέλειοι χριστιανοί, ατελείς χριστιανοί είμεθα;

Ποιο είναι αυτό; Μας το υποδεικνύει το Ευαγγέλιο σήμερα. Μας παρουσιάζει ένα νέο, ένας άνθρωπος νέος, ο οποίος αποτελούσε μια εξαίρεση και αποτελεί εξαίρεση μέχρι σήμερα. Διότι οι περισσότεροι νέοι ρέπουν προς την ακολασία, προς την διαφθορά, προς τα συντονάσχηδες και δάσης Και πρόγραμμά τους έχουν, σύνθημά τους έχουν το επικούρειον: Φάγο με πίωμεν αύριο γαραποθυνισκομέν Και είναι τελείως αδιάφοροι για τα ουράνια και πνευματικά θέματα.

Αλλά ο νέος του σημερινού Ευαγγελίου είχε πνευματικά ενδιαφέροντα. Είχε μεταφυσικά ενδιαφέροντα. Και αλλοίμονο εάν ο άνθρωπος δεν έχει μεταφυσικά ενδιαφέροντα, διότι όπως είπε ένας ορθός φιλόσοφος, ο άνθρωπος ίσον.

Πολλά είναι ο άνθρωπος. Και εμπορικός είναι και οικονομικός είναι και πολλά πράγματα. Πολύεδρος αδάμας είναι ο άνθρωπος. Αλλά το σπουδαιότερο, η ουσία του ανθρώπου είναι μεταφυσικόν ον. Όπως το δέντρο υψώνει την κορυφή του προς τα άνω, ούτω και ο άνθρωπος υψώνει την κορυφή του προς τα άνω, προς τους ουρανούς.

Και τέτοια μεταφυσικά προβλήματα, ανησυχίας μεταφυσικάς είχε ο νέος του σημερινού Ευαγγελίου. Και δι' αυτό επλησίασε τον Κύριο να λύσει τα μεταφυσικά του προβλήματα. Και το πρόβλημά του ήτανε: τι πρέπει να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή;

Και ο Κύριος το απήντησε, κύριε Σαδοσεντολάς, και εκείνος είπε Διδάσκαλε εκ νεότητος λέει κύριε Σαδοσεντολάς αυτά Δεν εμίχευσα το ου μοιχεύσεις, το ου πορνεύσεις θύμα των πατέρων και της μητέρας Αλλά ο Κύριος του λέγει σαν ιατρός που ήτο, σαν Θεός που ήτο.

Έριψε ένα βλέμμα μες στο βάθος της ψυχής του. Και εκεί διέγνωσε ότι στο βάθος της ψυχής του υπήρχε ένα καρκίνωμα, υπήρχε μια ασθένεια πνευματική, υπήρχε ένας όγκος επικίνδυνος που λυμαίνεται όλα τα αιμοσφαίρια της αρετής. Και ο όγκος που είχε αυτός ο άνθρωπος ήτο: προσκεκολλημένος εις τον πλούτον, πολύ προσκεκολλημένος, ήταν φιλάργυρος και πλεονέκτης, είχε κλίση προς τα αργύρια, τα τριάκοντα αργύρια.

Και λέγει ο Κύριος προς αυτόν: ένα σου λείπει, λέει, για να γίνεις τέλειος. και το ένα αυτό είναι πού εισόντα υπάρχοντά σου και δώσ' φτωχής σκυρός ο λόγος φάρμακων, ηρωικών φάρμακων Το οποίο έδωσε ο Κύριος στην περίπτωση αυτή του πλουσίου.

Του πλουσίου ανθρώπου που επλησίασε τον Κύριο. πού εισόντα υπάρχοντά σου, ποιος, το κορελεύουν σήμερα οι άνθρωποι Ανέβα πάνω στο Λυκαβηττό, πάρε το ραδιόφωνο και φώναξε: Πόσο θα υπάρχουν τάσκες δοχής, θα ευρεθεί άνθρωπος, πλούσιος το αιώνος μας ο οποίος θα ακούσει αυτή την εντολή του Κυρίου Μοναζοχριστού Πόσο θα υπάρχουν τάσκες δοχής, ανεφάρμοστο, αδύνατο, δεν είναι δυνατό λέγουν οι πολλοί. Αλλά αυτό το οποίο θεωρείται αδύνατο είναι δυνατόν και κατορθωτόν δια της δυνάμεως του Θεού.

Πόλισον τα υπαρχοντά σου και δώσ' το χείς Το εφήρμοσαν. Ποιοι το εφήρμοσαν; Οι Απόστολοι, οι οποίοι, όπως λέει το Ευαγγέλιο, εγκατέλειψαν άπαντα, όλα τα εγκατέλειψαν. Και κουρούνσαν τον αισθαρωμένο νύχτο του κόσμου Και διεσπάρησαν στα σημεία του κόσμου.

Πόλισον τα υπαρχοντά σου και δώσ' το χείς Το εφήρμοσε ο Μέγας Αντώνιος. Ο οποίος, νέος, όταν ήκουσε το ρήμα αυτό, Αυτό μπήκε στην εκκλησία και άκουσε το ρήμα αυτό, βγήκε την εντολή να αυτόν εβγήκε έξω και πώλησε την τεραστία πατρική του οικονομική περιοχή και την διασκρόπησε στους τοχούς.

Πώλησαν τα υπαρχοντάσια των στοχείς, το εφήρμοσαν ασκηταί και μοναχοί και μεγάλοι πατέρες εκκλησίας όπως ο Μέγας Βασίλειος και ο Χρυσόστομος και ο Γρηγόριος ο Θεολόγος. Πώς θα υπάρχουν τάσο, το εφήνουμε σαν μυριάδες ασκητών, οι οποίοι τα πάντα εγκατέλειψαν και ζουν βιών, αχτίμωνα βιών, αχτίμωνα βιών Και μην νομίζετε μόνον ασκηταί, αλλά και άνθρωποι του κόσμου που ζουν μέσα στην κοινωνία, έξοχα παραδείγματα.

Ποια είναι αυτά τα παραδείγματα; Είναι οι αγωνιστές του 1821. Είναι πλαστογραφία, μα πλαστογραφία της ιστορίας να λένε μερικοί, επηρεαζόμενοι από νεωτέρας ιδέας,

...ιδέας ότι η Επανάσταση του 1821 ήτο ταξικός αγώνας. Όχι! Στον αγώνα αυτόν έλαβαν πάντες μέρος. Και έλαβαν και οι πλούσιοι μέρος. Πλούσιοι όπως ο Κουντουριώτης, που είχε μια στέρνα από χρυσά νομίσματα, τα έδωσε όλα. Και έγινε πάμπτωχος. Πάμπτωχος ο πλουσιότατος άνθρωπος της εποχής εκείνης. Έγινε πάμπτωχος για την πατρίδα και τη λευτερία. Και δεν είναι το μόνο ειδικό παράδειγμα, αλλά χιλιάδες πλοίαρχοι και άλλοι πλούσιοι έδωσαν τα πάντα και έγιναν πτωχοί για να αναφυτρώσει στην Ελλάδα το δέντρο της ελευθερίας. Πώλησον τα υπάρχοντα και δος πτωχοίς. Το εφήρμοσε και έχω ένα παράδειγμα. Σαν παραμύθια μας φαίνονται μερικά πράγματα. Πόσο φύγαμε από το Ευαγγέλιο, αδελφοί μου. Πώλησον τα υπάρχοντα και δος πτωχοίς. Το εφήρμοσε ποιος; Ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας, ο Καποδίστριας, που βρήκε το ταμείο κενό και τότε διέταξε και πουλήθη μια τεράστια περιουσία του στην Κέρκυρα και την διέθεσε υπέρ του ταμείου. Ω Θεέ μου, πόσο μακριά απέχονται.

πως τώρα σήμερα είναι το «άρπαξε να φας, κλέψε να έχεις» το σύνθημα του αιώνος του ληστικού. Πόσοι θα υπάρχουν τα άσκητα στοχής, το εφήρμοσαν οι υπέροχοι άνδρες της Ελλάδος, ευεργέτε, ευεργέτε, οι οποίοι πήγαν στο εξωτερικό πτωχαδάκια, έφυγαν πτωχαδάκια από εδώ με την ευλογία της μάνας των και πήγαν στο εξωτερικό και σπούδασαν και εργάστησαν σκληρά, πολύ σκληρά, και δημιούργησαν τεραστίας περιουσίας και αυτές τις περιουσίες διέθεσαν εξ ολοκλήρου, εξ ολοκλήρου, και είναι πτωχοί, πάμπτωχοι.

Οι μεγάλοι ευεργέται του γένους μας, των οποίων το μνημόσυνο είναι αιώνιο, ένας λεφτιού των ευεργέτης ήταν και ο Αβέρω, ο οποίος επώλησε την περιουσία του και έδωσε, και ηγοράσθη τότε το θωρηκτόν Αβέρωφ, η θηλυκή εκεί είναι αυρχής, η οποία εμάντρωσε στα στενά των δανειλιών των τουρκικών στορών.

Ευαγγέτερη, πού μπορείς να υπάρχουν τάσκεδες κοχύς, είναι κορυφή αυτό, κορυφή, ημαλάια είναι, άλπις είναι Κι όπως είναι δύσκολο κανείς να βγει στας Άλπεις, να κόψει το εντελβάις, επάνω στους παγετώνας των Άλπεων φυτρώνει ένα ξεχωριστό φυτό, το οποίο έχουν μόνο οι αλπινιστές, οι ορειβάτες, με κόπο και μόχθο να βαίνουν στην κορυφή Και κόβουν το άνθος αυτό, το Ελδεβάης, και το βάλουν στην Κομιονδόχητο και καυχώνται ότι κατέκτησαν τα Σάλπης Και όπως σπάνιο είναι και δύσκολο να βγει κανείς στα Ιμαλάια όρη, τα υψηλά όρη, έτσι και το Ευαγγέλιο είναι κορυφή, μεγάλη κορυφή.

Μεγάλη, δεν είναι μικρά, δεν είναι πεζός, δεν είναι κάμπος. Δεν είναι κάμπος, είναι όρος, είναι κορυφή, είναι μεγάλο πράγμα ο Χριστιανισμός. Είναι τεραστίων διαστάσεων πράγμα ο Χριστιανισμός. Μάλιστα, μη μου λες λοιπόν, βέβαια, ή μπορείς λοιπόν στη μαζιδάστη του Ευαγγελίου σήμερα.

Ότι πάνω όλων είναι η κορυφή και πάνω στην κορυφή αυτή. Με γράμματα, πύρινα γράμματα, θα υπάρχει αιωνίως το σύνθημα αυτό. Μια λέξη, η οποία αποτελεί το χρυσό κλειδί με το οποίο θα λύσει η ανθρωπότητα τα παγκόσμια προβλήματά της.

Επάνω στην κορυφή αυτή του ευαγγελικού νόμου υπάρχει η λέξη αγάπη. Αγάπη. Συνεπώς, μην καυχάσαι, άνθρωπε, για τα μικρά και ελάχιστα. Ή μπορείς να προσεύχεσαι πρωί, μεσημέρι και βράδυ. Ή μπορείς να έρχεσαι εκκλησία και να προσκυνάς τας εικόνας των Αγίων.

Τον Αγίον, ή μπορεί να άναψες λαμπάδες, ή μπορεί να νηστεύεις, ή μπορεί, ή μπορεί... Καλά και άγια είναι αυτά. Ουδείς μπορεί να τα κατηγορήσει, διότι είναι εκδηλώσεις ενός βαθέος θρησκευτικού συναισθήματος. Αλλά, πέραν τούτων, υπάρχει κάποιο άλλο ανώτερο, και το ανώτερο αυτό είναι η αγάπη. Και αν δεν έχεις αγάπη, τότε όλα αυτά δεν έχουν καμία αξία ενώπιον του Κυρίου. Και η αρετή σου είναι ατελής, ατελεστάτη αρετή. Μάλιστα. Πόλεις όταν υπάρχουν τάσεις και αστοχίες. Υπήρξαν Άγιοι.

Που δεν είναι μύθος, αλλά πραγματικότης, οι οποίοι εφήρμοσαν την εντολήν αυτού του Κυρίου. Λέγεται για έναν ασκητή της ερήμου, ασκητή, τον Σεραπίωνα. Ότι ό,τι είχε το επώλησε, πλούσιος ων, τα έδωσε τα πάντα.

Και όταν συνήντησε στο δρόμο, χειμώνα καιρό, κάποιον να κρυώνει. Και να ριγεί, και να τουρτουρίζει, τόσο τον εσπλαχνίστηκε. Ώστε το μόνο ρούχο, τη μόνη ενδυμασία που είχε, το μόνο ένδυμα που είχε, το έδωσε, το έδωσε εις αυτόν και έμεινε γυμνός, άγιος γυμνός.

Και όταν τον ρώτησα σαραπείων, ποιος σε γυμνώσε, ποιος σου πήρε το σακάτι σου, απίνησε το Ευαγγέλιο με γυμνώσε Ω ύψος αρετής, ω κορυφή αγία, εμείς στον κάμπο είμεθα, κάμπο, όπως λέει ο Κρυστάλλης, μας έφαγε ο κάμπος.

Ιδιοτέλεια των συμφερόντων, η φιλαυτία, ο πλούτος, τα χρήματα, μας έφαγε ο κάμπος. Ψηλά, ψηλά, πολύ ψηλά είναι αυτά. Δώσ' μου, Χριστέ, φτερούγες να πετάξω. Να φτάσω εις το ύψος αυτό της αρετής, το οποίον είναι σύνθημα των Αγίων.

Εις των πατέρων της Εκκλησίας και του Χριστιανισμού κορυφή είναι: όλα δι' τον άλλον. Τίποτα δι' τον εαυτό σου, όλα δι' τον άλλον, τίποτα για τον εαυτό σου. Αυτό είναι το σύνθημα, ενώ το σύνθημα το άλλο είναι όλα για τον εαυτό μας, τίποτα για τους άλλους.

Και σε αυτή την αθλία κατάσταση εφτάσαμε σήμερα, τα παιδιά των ηρώων και των μαρτύρων. Οι οποίοι τα πάντα εθυσίασαν για την πατρίδα, για το έθνος, για την ανθρωπότητα ολόκληρη. Μάλιστα, είναι δίδαγμα ευαγγελικόν.

Ζητείτε πόλισον τα υπαρχοντά σου και δώσ' προχής Μάλιστα, και όσο πτωχότερος είναι ο άνθρωπος, τόσο πλησιέστερος είναι προς τον Θεό. Με το Ευαγγέλιο δεν μπορεί να πλουτίσει ο άνθρωπος, μικρά και ασήμαντα θα αποκτήσει.

Μόνο με τη συνεργασία του διαβόλου αποκτούνται οι τεράστιες περιουσίες, τα τραστ, τα αλεϊνά, τα τραστ, τα οποία λυμαίνονται την ανθρωπότητα. Δεν είναι Χριστιανισμός αυτός, εάν το μετρήσω. Το Ευαγγέλιο είναι ζυγή, φοβερή ζυγή, ζυγαριά, τρομερή ζυγαριά.

Ευαγγελισμός, Ευα Δεν είναι σωστό, δεν είναι δίκαιο, δεν είναι χριστιανικό ο άλλος να κάθεται σε μια καλύβινα, μια καλύβινα στεγαστή και να ζει με όλη την πολυτέλεια. Δεν είναι σωστό ο άλλος να πλουτεί και να θησαυρίζει και να υπάρχει ανισότητα. Η ανισότητα αυτή, η μεγάλη ανισότητα, είναι σκάνδαλον της ανθρωπότητας. Πώλησον τα υπάρχοντά σου και δος πτωχοίς.

Ω, εάν το εφήρωνε να νυπλούσει, εάν εφήρωνε να νυπλούσει αυτό το λόγο του σκληρό του Χριστού μας, ο οποίος είναι σήμερα ο κόσμος. Αλλά ο Χριστός όμως, επειδή όμως ο κόσμος δεν το εφαρμόζει, δεν το εφαρμόζει ο κόσμος, επειδή ο κόσμος είναι ιδιοτελής, επειδή το σύνθημα του κόσμου είναι όλα δι' τον εαυτό μας και ούτε για τους άλλους, γι' αυτό επέτρεψε ο Θεός στους χρόνους μας, ως μάστιγα, ως τιμωρία δηλαδή, να έρθει ο Κομμουνισμός, Ο οποίος λέει θες δεν θες κύριε θα τα πάρω Θες, εκείνα τα οποία θέλεις να δώσεις θα τα πάρω εγώ, θα τα πάρω.

Θα τα πάρω εγώ αναγκαστικώς. Ενώ λέει το Ευαγγέλιο, ποια ευγένεια, ποιο ύψος, ποια ελευθερία. Ει τις θέλει, ει τις θέλει τέλειος είναι όποιος. Εάν θέλει, δεν σε βιάζω, σε αφήνω στην ελευθερία σου. Αυτό είναι το ελάττωμα του Χριστιανισμού, αλλά και το πλεονέκτημα του Χριστιανισμού και το ύψος του Χριστιανισμού, το οποίο ζητεί μια τελεία ζωή, όχι όμως δια της βίας, δια της μαχαίρας και των όπλων. Και επειδή ο κόσμος δεν εννοεί να συμμορφωθεί και υπάρχει αυτή η ανισότητα μεγάλη στον κόσμο, δι' αυτό εκρήγνυνται οι επαναστάσεις ως κεραυνοί, για να επαναφέρουν την ανθρωπότητα σε κάποιον λογαριασμό, σε κάποια ισότητα την οποία ζητεί το Ευαγγέλιο του Χριστού.

Πώλησον τα υπάρχοντά σου και δος πτωχοίς. Πού μιλώ, ω χριστιανοί μου, σε ποιους ανθρώπους μιλώ; Πώλησον. Μα, μα, μα, μα, μια χίλια μα θα μου πεις. Μέσα η φιλαυτία, ο εγωισμός, ανθίσταται και πολεμεί το ιδεώδες αυτό του Ευαγγελίου του Χριστού μας.

Πώλησον τα υπαρχοντά σου και δος τοις πτωχοίς. Μάλιστα, τι λες; Καλά, εγώ δεν σου λέω αυτό. Δεν μπορείς; Κατεβαίνουμε την κορυφή. Εάν δεν μπορείς να φτάσεις στην κορυφή των Άλπεων, κατέβα παρακάτω, υπάρχει και ύψος κατώτερο.

Δεν εννοώ ολίγον, το κατόρθωμα είναι να έρθουν στην κορυφή αυτή, όπως λέγει ο Ουγκώ, αλλά κάτω από την κορυφή υπάρχουν πόσες βαθμίδες. Μπορείς; Δεν μπορείς να δώσεις όλα; Δεύτερον, δώσε τα μισά. Μπρος, κουράγιο. Δεύτερον, δώσε το ένα τέταρτο, δώσε το ένα δέκατο. Θεέ μου, Θεέ μου, και το ένα δέκατο, ψυχία, εμπευμός.

Τώρα πλησιάζουν οι ημέρες να γίνει εξόρμηση σε όλη την Ελλάδα, να γίνει ημέρα της αγάπης, που καλούνται όλοι οι χριστιανοί να εισφέρουν στο ταμείο της αγάπης για να εορτάσουν και οι πτωχοί μας την εορτή αυτή και λοιπά.

Είπα πόσο στενοχωρούμαι, πόσο λυπούμαι, δεν μπορείτε να φανταστείτε. Τίποτα, ψυχία κι αυτά με γογγυσμό. Είπα κι άλλο ότι θα αναφέρω ένα παράδειγμα, ότι σε κάποιο μεγάλο χωριό ο παπάς βγήκε με το δίσκο, βγήκε έλα να κάνει για τον Αληθρό Σταυρό, Φίληψανε πέντε χιλιάδες. Μεγάλο φόβιο.

Το βράδυ, το ίδιο βράδυ, ήρθε μια κομπανία γυναικών από τας Φιλιππίνας, παρακαλώ. Γέμισε το, δεν κατηγορώ, είναι φοβερά, θα πέσω σε άλλο θέμα και θα είμαι εν οργή, θα είμαι πολύ οργισμένος. Έρχονται λοιπόν αυτές οι χορεύτριες, τη στιγμή που είναι αφοπλισμένα τα χέρια της χωροφυλακής μας, και οργιάζουν κυριολεκτικώς. Έχουν άδεια. Άδεια του διαβόλου.

Του διαβόλου, διότι κράτος διαβολικό έγινε αυτό το κράτος, να δίνει άδειες. Κοίταν και χορεύανε από τις 7 η ώρα τη νύχτα μέχρι τις 5 το πρωί. Δεν έμεινε γέρος, δεν έμεινε μικρός, δεν έμεινε μεγάλος, να πάνε να δούνε τις Φιλιππίνες να στροβιλίζουν. Και όταν το πρωί τελείωσε, κουρασμένες αυτές από τον χορόν τους και από τη διασκέδασή των, παρακαλώ, πώς σε εμάζεψαν, παρακαλώ; 5.000 για τον Ερυθρό Σταυρό, που θα έρθει αύριο με το ελικόπτερο να σε πάρει από τα άκρα της γης. 5.000.

500.000, και πόσα έδωσαν; 300.000. Θεέ μου, Θεέ μου, έχουμε λεφτά για Φιλιππίνες, έχουμε λεφτά για χαρτοπαίγνια, έχουμε λεφτά για λούσα, έχουμε λεφτά για διασκεδάσεις, έχουμε λεφτά για όλα τα κακά, έχουμε λεφτά για τον διάβολο, για τον Χριστό δεν έχουμε λεφτά.

Και συνεπώς ο Χριστός κρούει τα αυτιά των ανθρώπων και δεν έχουν πλέον διάθεση και δεν γεννά πλέον ο τόπος αυτούς τους ευεργέτας οι οποίοι είχαν σύνθημα: όλα για την πατρίδα, όλα για το έθνος. Ταυτά τα ολίγα αγαπητοί μου είχαν να είπαν σήμερον Και συνεπώς ο λόγος του Χριστού που όλοι σώναν τα υπαρχοντάσια των στοχείς είναι ένα εκτίμητο ζησαυρό ο οποίος προηγείται του Μαρξ και όλων των λεγόμενων κοινωνιολόγων.

Αλλά υπό ένα όρον ότι ζητεί να καλλιεργήσει τον άνθρωπο και τον θάστον άνθρωπο σε ένα σημείο να γίνει ακτήμων εν Χριστώ Ιησού το Σωτηρημό, ουι δόξαιτο κράτος σε ώρας των αιώνων. Αμήν Συ ουν κακοπάθησον ως καλός στρατιώτης Ιησού Χριστού.

Λαμπρά είναι η σημερινή μέρα, ευσεβές εκκλησίασμα. Είναι εορτή του Αγίου Παντελεήμονος, ο οποίος δεν είναι ένας μικρός και ασήμαντος Άγιος, αλλά είναι αστήρ πρώτου μεγέθους, σελαγίζει στο στερέωμα της Εκκλησίας ως Μεγαλομάρτυς, ο οποίος και με τον βίον του και με τα θαύματά του και με το μαρτύριόν του εδόξασε την Εκκλησία του Χριστού.

Άστρον φωτεινόν που ελκύει τα πλήθη των χριστιανών εις τους ναούς της Ορθοδοξίας είναι δε ένας από τους πλέον δημοφιλείς Αγίους της Ορθοδοξίας.

Ορθοδοξίας. Τιμάται εδώ στην πατρίδα μας, που σήμερα είναι εκατοντάδες εκκλησίες και χωριά ακόμα ονομάζονται με το όνομα του Αγίου Παντελήμωνος. Αλλά τιμάται και εις όλων των Ορθοδόξων χωρών. Και Σέρβοι και Ρουμάνοι και Βούλγαροι και Ρώσοι και οπουδήποτε είναι ξαπλωμένο το δέντρο της Ορθοδοξίας, και στους χώρους και στην Αμερική όπου είναι απόδημοι χριστιανοί, στην Αυστραλία και στο Τορόντο, και οπουδήποτε γης είναι σκορπισμένα τα τέκνα του Θεού, εκεί τιμάται εκεί.

Και ο Άγιος Παντελεήμων. Δημοφιλέστατος Άγιος, τον τιμούμε ιδιαίτερα στην Αγγλική μας πόλη, όπως είπαμε χθες. Να πούμε τον βίον του; Τον έχω πει κατ' επανάληψη, τον έχω πει εδώ στα περασμένα χρόνια και επειδή έχω συνήθεια κάτι καινούργιο να σας λέω πάντοτε, για να μην με κατηγορείτε ότι λέω τα ίδια πράγματα, δι' αυτό σήμερα δεν θα ασχοληθώ με τον βίον του Αγίου Παντελεήμονος.

Αλλά θα ασχοληθώ με ένα άλλο θέμα, και το θέμα αυτό μας το δίνει ο σημερινός Απόστολος του Χριστού, ο κορυφαίος Απόστολος Παύλος. Εάν προσέξετε, ο Απόστολος Παύλος είναι υψίστη φιλοσοφία του χριστιανισμού, περιέχει νοήματα υψηλά και μεγάλα, ωκεάνια διδάγματα.

Γράφει λοιπόν, είναι ο Απόστολος που ανεγνώσθη προ ολίγου, είναι μία περικοπή από την Δευτέρα προς Τιμόθεον Επιστολή, την οποία από τας φυλακάς της Ρώμης, παραμονάς του μαρτυρικού του θανάτου, έγραψε δια του αίματός του ο Απόστολος Παύλος.

Παύλος, εις τον εκλεκτόν του μαθητήν τον Τιμόθεον, τον οποίον είχε εγκαταστήσει επίσκοπον εις την ονομαστήν πόλην, εις την Έφεσον της Μικράς Ασίας, γράφει, λοιπόν, προς αυτόν μεταξύ άλλων:

Βασιλεία των Ουρανών, Γέννησης της Θεοτόκου, Διάδοχος Φωτικής, Ευαγγέλιο, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευχή. Και ο στρατιώτης της πατρίδος και ο στρατιώτης του Χριστού έχουν μεταξύ των, αυτό το θέμα θα εξετάσω.

Για να δούμε ποιες ομοιότητες υπάρχουν μεταξύ του στρατιώτου της πατρίδος και του στρατιώτου της πίστεως. Και θα πούμε στο τέλος και μία διαφορά η οποία διακρίνει, η οποία διαφέρει τους μεν από τους δε.

Προσέξτε λοιπόν, παρακαλώ, όπως ο στρατιώτης φυλάγει επάνω στα φυλάκια του Έβρου ποταμού. Χιλιάδες άντρες, εκλεκτοί αξιωματικοί, στρατιώτες, φυλάττουν τα φυλάκια της πατρίδας μας. Και αγρυπνούν ημέρα και νύχτα, χειμώνα και καλοκαίρι.

και έχουν την το δάχτυλος της σκανδάλιν και φόρυβον την ανακούσουν στα θόρυβα, εις τα σύνολα αμέσως φωνάζουν αν Και είναι έτοιμοι να θυσιαστούν επάνω εις το ιερόν καθήκον τους. Γεννόμενοι υποδείγματα για τους νεοτέρους.

Οι νεότεροι, όπως οι 300 του Λεωνίδα, οι οποίοι έπεσαν εκεί με αυτή η πειθόμενη τη σύνορή μας. Όπως λοιπόν ο στρατιώτης φυλάγει τα υλικά σύνορα της πατρίδος, και ο Χριστιανός και ο Επίσκοπος είναι στρατιώτης του Ιησού Χριστού, που έχει εντολή να φυλάξει τα πνευματικά σύνορα. Είπατε χθες δύο λόγια ότι τα πνευματικά σύνορα είναι ανώτερα των υλικών. Η Ελλάδα έχει πνευματικά σύνορα, αλλά έχει υλικά σύνορα.

Δεν μπορούν να σταθούν, διότι η ψυχή του γένους μας είναι η Ορθοδοξία. Και πνευματικά σύνορα τα οποία πρέπει να φυλάττει πας Χριστιανός. Είναι η Ορθοδοξία μας, η ιερά παρακαταθήκη της πίστεώς μας. Όπως μία ομοιώτης μεταξύ στρατού, στρατιώτου της πίστεως και στρατιώτης πατρίδος Άλλη ομοιότης ποια είναι; Όπως ο στρατιώτης έχει τον λεγόμενον ατομικόν του οπλισμόν.

Και δεν επιτρέπεται ουδενί λόγω να εγκαταλείψει τα όπλα τα ιερά. Κατά παρόμοιον τρόπο είναι υποχρεωμένος να έχει τα όπλα, τον οπλισμόν του ο Χριστιανός. Ποιος δεν είναι ο πλησμός του Χριστιανού, ο απαραίτητος είναι πνευματικός οπλισμός, Είναι η πανοπλία του πνεύματος, όπως λέει ο Απόστολος Παύλος.

Όπλον είναι η πίστις, όπλον είναι η προσευχή, όπλον είναι η νηστεία. Όπλον είναι η εγκράτεια, όπλον είναι ο Λόγος του Θεού. Να δείτε, ο Λόγος του Θεού. Τα λόγια των Ευαγγελίων έχουν μία δύναμη ηλεκτρική.

Έχουν μία δύναμη ανωτέρα ακόμα και από την πυρηνική ενέργεια. Γι' αυτό βλέπετε, στα άθεα καθεστώτα επιτρέπουν λειτουργίας. Επιτρέπουν, τα αφήνουν ελεύθερα. Αλλά δεν απαγορεύουν απολύτως το Κύριο με το Ευαγγελίο Διότι ο Λόγος του Θεού είναι ένα όπλο παντοδύναμον.

Και όσο έλεγε ο Παναπολέων Εγώ με το κανόνι μου, δύο κανόνια υπάρχουν στον κόσμο. Με το κανόνι το ένα εκυριάρχησα εις όλη την Ευρώπη. Αλλά υπάρχει και ένα άλλο κανόνι που θα καταργήσει όλα τα κανόνια του κόσμου.

Και το κανόνι αυτό είναι το Ευαγγέλιο του Χριστού. Όπλα λοιπόν ιερά έχει ο Χριστιανός. Όπλα τα οποία αστράφτουν και βροντούν και δημιουργούν μεγάλη νέα κατάσταση πραγμάτων. Συ ουν κακοπάθησον ως καλός στρατιώτης Ιησού Χριστού.

Θέλετε άλλη ομοιότητα; Όπως ο στρατιώτης έχει εχθρούς και πρέπει τους εχθρούς να τους πολεμεί γενναίος και ανδρείος, και έστω και αν είναι κι ένας μόνος. Και έχουμε παραδείγματα ηρωικά των ηρωικών αγώνων της φυλής.

Λόχι, Δημηρία, ναι Δημηρία, αλλησμό είναι Δημηρία Λόχοι έμειναν και στη Μικρά Ασία και παντού και μέχρι Ουκρανίας και οπουδήποτε μετέβη ο στρατιώτης διμηρύε. Εστάθησαν ατρόμητοι από 5.000 εχθρών της πατρίδος.

Όπως λοιπόν ο στρατιώτης της πατρίδος είναι γενναίος και υψηλός στο φρόνημα και είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει τους εχθρούς μέχρι θανάτου, έτσι και ο στρατιώτης της πίστεως, ο Χριστιανός, έχει να πολεμήσει τρεις εχθρούς.

Εχθρούς φοβερούς, τρομερούς και απαισίους εχθρούς. Ο ένας εχθρός, τον οποίο δυστυχώς δεν υπολογίζαμε, είναι εντός του στήθους μας. Είναι η Λερναία Ύδρα, είναι το κακόν, είναι τα πάθη μας, είναι η συμπεφυκυία φύσις του ανθρωπίνου γένους που ούτε Σαίξπηρ, ούτε Δάντης, ούτε άλλος μπορούσε να περιγράψει.

Δεν υπάρχει άλλος εχθρός φοβερότερος από τον εαυτό μας. Φοβού τον εαυτό σου, λέγει η Παλαιά Διαθήκη. Ο δε Σωκράτης έλεγε, συμφωνούντος του Πλάτωνος, ότι μία νίκη είναι υψίστη νίκη. Το νικάν των εαυτών μας είναι υψίστη νίκη.

Ο ένας λοιπόν εχθρός τον οποίο οφείλουμε να πολεμήσουμε είναι ο εαυτός μας, ο διευθυρμένος εχθρός μας, τον οποίο είναι πληροίσταστη. Ο δεύτερος εχθρός είναι ο κόσμος, όπως μας είπε τώρα το Ευαγγέλιο, ένας κόσμος που είναι μακράν από τον Θεό, ένας κόσμος άπιστος και διεφθαρμένος.

Μισεί το Ευαγγέλιο, μισεί τους εργάτας του Ευαγγελίου, μισεί ό,τι είναι ωραίο και ψηλώνει στον κόσμο. Και έχει να πολεμήσει εναντίον του κοσμικού φρονήματος ο Χριστιανός. Ακόμα είναι και ο τρίτος εχθρός, που δεν τον πιστεύουν σήμερα οι άνθρωποι.

Διότι ζουν στον κόσμο της απιστίας και διαφθοράς.

Ακούνε το όνομά του, αλλά γελούν, και θα ήθελα κι εγώ να μην υπάρχει. Αλλά υπάρχει, είναι ο Ντότης Τελευταία έρευνα που έγιναν διαφορών.

Οι τροπές, οι δυνάμεις ενεργούν αθέατες, οι οποίες συνθέτουν το σημερινό ανθρώπινο δράμα της ανθρωπότητας, και αυτός είναι ο σατανάς, ο αρχιτέκτων του κακού, ο δημιουργός του κακού, ο οποίος ξαπλώνει παντού και του οποίου ο Αντίχριστος, ο πρόδρομος αυτού, από ημέρα σε ημέρα επίκειται μέσα εις την γην.

Πόλεμος λοιπόν εναντίον της σαρκός, πόλεμος εναντίον του κόσμου του αθέου και αμαρτωλού, πόλεμος εναντίον του σατανά. Δεν λέτε κι άλλη παρομοίωση; Συ ουν κακοπαθησον ως καλος στρατιωτης ιησου χριστου.

Όπως ο στρατιώτης έχει σημαία και καυχάται για τη σημαία του και κάτω από τη σημαία του δίνει μάχας ηρωικάς και προτιμεί να γίνει χίλια κομμάτια Παραγραφήσει την σημαία αντινάνδοξεων του Χριστού να γίνει λάφυρον των εχθρών και να κοσμεί τα μουσεία των στρατιωτικών. Όπως λοιπόν έχει σημαία και κάτω από τη σημαία δίδει τας μάχας, και ο χριστιανός, ο στρατιώτης της πίστεως, έχει σημαία, σημαία ένδοξον, την οποία πρώτος εσήκωσε παρ' την Μιλβία γέφυρα ο πρώτος αυτοκράτορας, ο Μέγας Κωνσταντίνος, με το «Εν τούτω νίκα».

Και με το «Εν τούτω νίκα» η φυλή μας διεξήγαγε από αρχαίας εποχής μάχας εναντίον των σκοτεινών δυνάμεων του κόσμου. Θέλετε ακόμα μια τελευταία παρομοίωση, σπουδαιοτάτη παρομοίωση; Ποια είναι; Όπως ο στρατιώτης έχει αρχηγούς, δεν έχει έφερον στρατός, αφαίρεσε την πειθαρχία από το στράτευμα και ο στρατός δεν έχει καμία αξία. Υπακούει ο μικρός των μεγάλων, ιδιαίτερα δε σεβασμό και υπακοή έχουν τους στρατηγούς.

Ίδρυμα του στρατού, ένας αρχιστράτηγος με κύρος, με δόξα, με αίγλη, είναι τεράστιος, τεράστιος παράγοντας της νίκης. Λέγουν για τον Μεγάλο Ναπολέοντα, όταν σε κάποια δύσκολη μάχη ήταν ολίγοι στρατιώτες και ρώτησε τον στρατηγό της στρατιάς εκείνης: «Πόσοι είστε;» «100.000», του λέει. «Είμαι ο Λίγης», του λέει, «στρατηγέ, αρχηγέ μας, είμαι ο Λίγης, αυτοί είναι τριπλάσιοι».

Τριπλάσιοι; Μη στενοχωρείστε, προσθέσατε εις τον αριθμό της στρατιάς σας και εκατό χιλιάδες. Άμα έχουμε εκατό χιλιάδες, άμα πού είναι οι εκατό χιλιάδες; Πού είναι οι εκατό χιλιάδες; Είμαι εγώ. Και πράγματι, ένας στρατηγός εμπνέων αξίζει περισσότερο από μια στρατιά ολόκληρη. Και έχουμε παραδείγματα ηρωικά που τα στρατεύματα τα ελληνικά οδήγησαν υπέροχοι ηγέτες, οι οποίοι διά του παραδείγματός των θυσία ως αλικόδροι έπεσαν στα πεδία των μαχών με ανεκτήσεων. Ο στρατιώτης λοιπόν της πατρίδος έχει αρχηγόν και εμείς οι χριστιανοί έχουμε αρχηγόν. Ποιον αρχηγόν;

Αρχηγός, αήττητον αρχηγό, αήττητον, ενώπιον του οποίου εκμηδενίζεται πας άλλος αρχηγός. Ο δε αήττητος αρχηγός μας είναι Ιησούς ο Ναζωραίος, ο Εσταυρωμένος Θεός μας, ο οποίος δεν γνωρίζει ήτταν, αλλά πάντοτε νικά και θριαμβεύει και μέχρι των ημερών μας δημιουργεί νίκας και θριάμβους στον κόσμο αυτόν. Ταύτας τας ομοιότητας ευρίσκω μεταξύ κηρύγματος του Αποστόλου Παύλου, ο οποίος προτρέπων τους χριστιανούς πρώτων αιώνων Διαφορά, ποια είναι η διαφορά; Διαφορά ουσιώδης. Ποια είναι η διαφορά; Ότι ο στρατός της πατρίδος, ο στρατιώτης της πατρίδος, η στρατεία στο στρατό είναι υποχρεωτική, και αλίμονο αν δεν ήταν υποχρεωτική. Είναι υποχρεωμένος πας Έλλην που εγεννήθηκε στα χώματα αυτά να περάσει από το σχολείο του στρατεύματος και να υποφέρει εκείνα τα ολίγα τα οποία υποφέρουν γενναίως. Είναι υποχρεωτική στράτευση.

Αλλά εδώ, στο στρατό της Εκκλησίας μας, είναι προαιρετική.

Δεν βιάζει κανένα ο Χριστός. Το διάγγελμά Του παραμένει διάγγελμα αιώνων. Ει τις θελει οπισω μου ελθειν, απαρνησασθω εαυτον και αρατω τον σταυρον αυτου και ακολουθειτω μοι. Θέτει τρεις όρους θεμελιώδεις της στρατείας μας.

Και ο όρος είναι ο πρώτος: ει τις θέλει, όποιος θέλει. Μπροστά σου είναι δύο παρατάξεις. Η μία παράταξη είναι η παράταξη του διαβόλου, η άλλη παράταξη είναι η παράταξη του Χριστού. Διάλεξε και πάρε. Μπροστά σου, λέει η Παλαιά Διαθήκη, είναι η φωτιά και το νερό· όπου θέλεις άπλωσε το χέρι σου. Αν απλώσεις το χέρι σου στο νερό, θα δροσιστείς· αν απλώσεις το χέρι σου στη φωτιά, θα καείς. Διάλεξε και πάρε.

Άρα και εσύ θα έχεις τις συνέπειες, διότι ακολούθησες, δεν ακολούθησες τον Ιησούν τον Ναζωραίον, ο οποίος είναι το φως και η λαμπρότης και ο ήλιος και ό,τι άλλο υψηλότερο να είπαμε δι' αυτόν. Λοιπόν, αυτή είναι η διαφορά που υπάρχει μεταξύ των νομένων.

Τελειώνω, αγαπητοί μου. Στρατιώτας γενναίους και υψηλούς ανέδειξε η Εκκλησία του Χριστού μας. Ποιον πρώτον και ποιον δεύτερον αναφέρω; Φάλαγξ, ιερά στρατιά ολόκληρος, σμήνη, φάλαγγες, παρελαύνουν προ του Εσταυρωμένου και λέγουν εις αυτόν, όχι υποκριτικώς, «Χαίρε, ο βασιλεύς ημών».

Και μέχρι σήμερα και μέχρι της συντελείας των αιώνων ένας ένδοξος στρατιώτης, όπως τον ονομάζει η Εκκλησία μας, είναι σήμερα ο Αθλοφόρος, ο Άγιος Παντελεήμων. Εκπαιδικής ηλικίας, την προτροπή της Αγίας των Μητρώς, η κουρούνση του Ευαγγέλιων, επίστευση των καρστέριων, εσπούδασε γιατρός επιστήμων εξαρέτος και μοναδικός, ο οποίος μαζί με τα άλλα φάρμακα, τα οποία χρησιμοποιούσε για τη θεραπεία των αστερών, εχρησιμοποιούσε το μεγαλύτερο φάρμακο. Το δε μεγαλύτερο φάρμακο είναι η πίστη στον Χριστό.

Και θεράπευε αρρώστους, μιμητής του Θεανθρώπου Ιησού. Προκάλεσε τον φθόνο της εχθράς κοινωνίας, τον εμίσησαν οι συνάδελφοί του. Των οποίων εμειώθησαν τα έσοδα, διότι το έλεγε ήμουν και ανάγκηρος. Και το αποτέλεσμα είναι ότι εδηλώθη ενώπιον δικαστηρίου τέχνων της νοικομηνίας.

Στη Νικομήδεια της Μικράς Ασίας, Ευγενάστατος, όπου υπήρχε φαφ αλλήμωνον πλέον, και αναστενάζω διότι οι γονείς μας, οι συγγενείς μας, οι φίλοι μας μάς διηγούνται ότι σύλθαν με επικεφαλής τάγμα ηρωικών της πατρίδος την ημέρα του Αγίου Παντελεήμονος στη Νικομήδεια της Μικράς Ασίας, όπου είτε οι πατρίς του Αγίου Παντελεήμονος ύψωσαν την εθνική σημαία και τα μάτια δάκρυσαν και έστρωσαν την γη με τάπητας.

Γεραίος, στρατιώτης, εις τροπή να αρμόζει, να λεχθεί αυτό που λέγει ο Απόστολος Παροσιούν, κακοπάθησε ως καλός στρατιώτης του Ιησού Χριστού. Και εμείς στρατιώτες, όχι λιποτάχτες, όχι λιποτάχτες, όχι. Είναι όνειδος να είναι κανείς λιποτάχτης στο στράτευμα, αλλά είναι μεγαλύτερο όνειδος να είσαι λιποτάχτης.

Ευαπτίστης, Εμιβότης, Ονομάστης Χριστιανός, Κατετάγης, Ιστον, Ιστιστρατειάν του Κυρίου, Φανούγια Νέος Ιστα όπλα, Ιστα όπλα, και σήμερα ο Άγιος Παντελήμων, ο πάνω προσαρτός ο οποίος επολέμησε τον δράχοντα της αμαρτίας Και τους ασεβίσκει απίστους και αναδείχθη αθροχώρος της πίστεως Αυτός ο Άγιος Παντελεήμων μας λέγει, ο στρατηγός πλέον της πίστεώς μας, μας φωνάζει: «Εις τα όπλα, εις τα όπλα, εις τα όπλα! Κανείς άοπλος!» Με τα όπλα της προσευχής, με τα όπλα της πίστεως, με τα όπλα τα μεγάλα και ισχυρά θα νικήσει η μικρά μας πατρίς, θα νικήσει και εσωτερικούς και εξωτερικούς εχθρούς και ως άστρο φωτεινόν θα λάμψει πάλι στον Άγιο και θα υμνεί τον Ιησού Χριστό τον Ναζωραίον, ο Πέδας Ελλήνων, υμνείται και υπερυψούται εις πάντας τους αιώνας. Αμήν.