The Soul’s Thirst and Christ’s Living Water

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Most devout brothers and fathers, beloved listeners, men and women.

Women, I feel a special joy today, for the Lord has counted me worthy to see your dear faces.

Think of the joy a farmer feels when he looks across his fields and sees them full of fresh ears of grain. Think of the joy a shepherd feels when he sees his sheep gathered safely in the fold.

For this is no small thing today. Because of one scandal after another, especially scandals within the Church, we see Christ’s sacred fold growing thinner day by day.

In an age of such corruption and decline, it is no small thing for so many people to gather here in this hall to hear the word of truth, the word of God. I see your eagerness to hear the preacher’s word.

This eagerness to hear the preacher gives him a deep sense of responsibility. I feel awe and fear, a fear that makes me tremble. For thirty years now, the Lord has counted me worthy to preach the Word of God, and I still fear that I may not be equal to the task.

What does Christ ask of Christians today? I am not speaking in a small village high in the mountains, like one God counted me worthy to visit this summer in the Pindus Mountains, where a new chapter in our homeland’s heroic history was written. There I rang the bell, and those blessed people who live high in the mountains gathered. Once again, I used my cassock to wipe the dust from the bishop’s stall.

There, you speak simple words from the heart, and the listeners soak them up like sponges. But I am speaking here in Athens, to people who have heard sermons for fifty years from distinguished preachers. They have had their fill of sermons. They are no longer merely listeners; they judge every word.

I am not speaking in a village where I might be free of this fear. I am speaking in Athens, the capital of our nation, which has become the Sodom and Gomorrah of my country. So I feel a greater fear and a greater responsibility: how are we to speak to these people?

Here was Moses, as we read, Moses himself. God found him on the mountain, tending the sheep of his father-in-law Jethro, and commanded him to go and preach. More than that, he was to confront Pharaoh, who was oppressing the people of God. But Moses said to God, “Why have You called me, Lord? I am not capable. My voice is weak, and I am slow of speech.”

“Your words become tangled in my mouth,” he said. “Choose someone else who can speak eloquently.” And then Isaiah said, “Lord, where are You sending me? I am unclean; I have unclean lips.”

“And I dwell among a people of unclean lips.” Even the Apostle Paul spoke with fear and trembling: “I fear that, after preaching to others, I myself may be found unworthy.” If these great teachers, prophets, and Apostles feared to preach, how much more should we? And what am I? John Chrysostom, whose name I bear unworthily, spoke of himself in the lowliest terms: “What am I? I am a worm and dung.”

My dear friends, the preacher’s work is so difficult today. A single word can be misunderstood. People are no longer humble; they are proud and full of their own notions. Each person has made a god of himself. The task is so hard that I wish I had the tongue of an angel or an archangel, the tongue of the Cherubim and Seraphim.

I wish I had the eloquence of John Chrysostom, Basil, Gregory, and the great Fathers, so that we could preach boldly at this moment. But sadly, we have neither the eloquence of angels and archangels nor that of the great teachers who brought glory to the pulpit of the Church.

So what should we do now? Should we fall silent? Perhaps it would be best to fall silent, withdraw to some little skete, take up the prayer rope, and say, “Lord have mercy,” asking God to save our souls and the souls of others.

And others as well. We should not do such a thing. But we cannot bring ourselves to be silent. We do not want to be silent. How can we, when you show such eagerness?

And so today, as we begin a new season of preaching, we too make the sign of the Cross and say: Lord, you opened the ears and loosened the tongues of those who could scarcely speak. You moistened your fingers, and they began to speak, just as Scripture says, “The tongue of those who could scarcely speak will speak clearly.” We ask you, Lord, to give clarity to our tongues and strength to preach, and to give you the willingness to listen to the one who guides you.

And for this reason.

After this brief introduction, which I needed to make so you could see the difficulty we face in teaching and preaching today, I should tell you what I said to my brother: if only we could get up and leave Athens, go far away, and travel through our country from village to village. Sadly, our circumstances do not let us go.

If I had the freedom, I would not stay in Athens. I would take my staff and follow the road wherever it led. Here in Athens, you seem to have no need of sermons. You are all teachers, all catechists, all brilliant minds. You have no need of them.

Up there, you say a few words and people weep and repent. But here in the city of Athens, what do we see?

Athens has heard the sermons of Matiopoulos, Papakostas, Koliopoulos, and Voulgeris. It has heard sermons that should have lifted people up on wings. And yet, my dear friends, people show little eagerness. They gather here and there, then come outside and critique the sermon. They listen to the preaching, but they also sit in judgment on it.

But the word of God, which people now presume to judge, will be their Judge on the Day of Judgment. And so, for today’s sermon...

Our teacher today, the one who will preach to us, will be neither Jeremiah nor Isaiah. Who, then, will be our teacher today? Who will teach us?

Who opens Isaiah or Jeremiah anymore? Forgive me, but given what we have become, a creature will teach me and all of us today. Will animals teach us? Yes. In some respects, they have qualities better than ours.

“So you’re insulting us, Father,” you might say. “An animal is going to teach us?” But David said it: “Man, though held in honor, did not understand. He was compared to the senseless beasts and became like them.” God has given certain animals qualities that make them examples for us in Scripture. Even the smallest animals can teach us something.

Holy Scripture says to you who refuse to work, who sit with your arms folded waiting for loaves of bread to fall from heaven: you lazy man, you head of a household who wants to live at others’ expense, go to the ant. See how it works, and work as it does.

And you, who have little faith, who worry about how you will get by and doubt God’s providence, look at the birds. ‘Look at the birds of the air: they neither sow nor reap nor gather into barns, and your heavenly Father feeds them.’

So we see that Holy Scripture sends us to the animals to learn from them. Following its example, I will present an animal as our teacher today. Which animal? One of the most beautiful in creation, though sadly it has nearly disappeared from our land.

It has remarkably keen hearing. It can hear even a leaf falling from a plane tree. You would think it had radar. And this animal grows terribly thirsty. God has made it in such a way that its thirst drives it on.

The deer clears the fields of snakes. It eats them, and they do it no harm. But after eating them, it feels like a furnace inside. It becomes terribly thirsty and runs, runs, runs, almost flying, to find a spring.

When it finds one, it throws itself down beside the spring and drinks its water eagerly. Today, then, the deer will be our teacher, as the Psalmist sees it. He speaks of the deer’s thirst and says that, in a similar way, the human being also thirsts.

The Psalmist, in Psalm 41, does not mean bodily thirst when he tells us to imitate the thirsty deer. Bodily thirst is hard to bear. Ascetics can fast from food for days, even weeks, but going without water is far more difficult. Water is essential.

Water is essential to our bodily existence. Not a day goes by without drinking a glass of it. And especially in July and August, you want a drink of water to cool yourself. So people thirst. That is why they dig wells, put in fountains, build towns near rivers, and construct aqueducts. On our dry islands down there, on the little islands around Santorini and the other outlying islands where there are no springs, they build cisterns to collect what little rainwater falls.

People collect water in reservoirs so they can drink. Here in Athens, we have built reservoirs and great aqueducts and spent millions upon millions. You turn on the tap, and there is water to wash, clean, and bathe. It is a blessing from God.

Yet we eat with food still in our mouths and blaspheme God. We drink and give Him no glory. We will have to answer for such ingratitude.

A day will come, I do not say this on my own; Isaiah speaks of it somewhere. You will see what happens here in Athens, where we have crowded together and abandoned our villages and towns.

Remember what I tell you; write down the year. One day you will see the reservoir run dry, without a single drop, without even one glass of water. Then let me see what you will do with your villas, your cars, and your apartment buildings.

Athens will empty in a single day and night. People will run to the mountains, howling like dogs with their tongues hanging out. Our throats will cling with thirst, as Isaiah says. Then you would offer a gold coin for a glass of water and still be unable to find one.

Those of you who are fifty or older may remember Asia Minor, or may have heard from your parents and relatives about our regiments advancing as far as Ankara. When they reached the Salt Desert, they learned what terrible thirst was. The children were thirsty, and when they reached the Sakarya River, they threw themselves into it to quench their thirst. God will punish people with a thirst like that. They experienced that tragedy.

We have built aqueducts and bathrooms, and we enjoy God’s gifts. But God can close the taps of heaven, and then we will see what happens. Still, I have not come today to speak about bodily thirst, which people and society satisfy in the ways I have described.

I want to speak of another kind of thirst. If bodily thirst is the only thirst you know, you have not understood what it means to be human. We have other thirsts, reaching beyond the needs of the body: thirsts of the mind, the heart, and the will.

There are longings shared by all humanity, longings that reach beyond this world and this earth. What are they? What does the human being thirst for?

We want to measure everything and penetrate all the mysteries of nature. Think of Archimedes, who spent whole days and nights, without eating, working with his compasses to solve a problem. When he solved it, he ran outside naked, shouting, “I have found it! I have found it!” This is the thirst for knowledge. Who has ever satisfied it? We thirst for knowledge and science. We thirst for justice. No one wants to be wronged. Wherever people live, they long for an ideal society where no one suffers injustice and no one is robbed of what is rightfully theirs.

People have always longed for such an ideal society. They have devised systems and ideologies, and tried all sorts of ways to find justice. People thirst for freedom; you cannot keep a human being confined.

If you seize someone and shut him in, it is like catching an eagle that has learned to fly high and locking it in an iron cage. You see the eagle struggling against the bars, trying to break out.

A person who is confined is like that eagle. He wants to break the bars, escape the cage, go out into the fresh air, and breathe freedom. We thirst for knowledge, justice, and freedom. But we thirst for things higher still, for things beyond this world. There is a hidden, unseen thirst within us. What is it?

Every person has sins. There is no one without them. At times, a person becomes aware of his sins, and then a question rises in his soul: Will God forgive me? What must I do to be forgiven?

Go among the Eskimos, go down into the desert, go anywhere: this question stings the human soul like a scorpion. A person lies down to sleep, and the sin he has committed comes before him. He asks, “Will God forgive me for what I have done?”

So we thirst for the forgiveness of our sins. We long for holiness and sanctification too. A person is troubled when impure thoughts fill his mind, thoughts of fornication, adultery, uncleanness, and depravity.

He wants his mind to be clean, his heart pure, his lips clean, his hands undefiled, and his body chaste and undefiled. He longs for purity, for complete holiness.

When he lacks these things, he is troubled. We also thirst for immortality. We are troubled by the sight of coffins and death notices, by attending funerals, and by walking through cemeteries and seeing human bones.

Sickness and death trouble us. In the face of all this, we seek immortality, life without end. And so the question arises: Can people find satisfaction in this world? Can this world satisfy these longings?

The answer, my dear friends, is that this finite world cannot satisfy the longings of the human heart. Take the thirst for knowledge. We have gained knowledge, but what is that knowledge?

What is knowledge? As someone said, it is an ocean, a boundless ocean. Science too is an ocean. And what are we beside it? Like a little child who goes to the seashore and says to his mother or grandmother, “Do you see that ocean? I am going to empty it.”

“But my child, how will you empty it? With your little bucket?” The child thinks the sea is small and keeps trying to empty it with his bucket. If a little child can empty the boundless sea with a bucket, then a human being will be able to do so.

Before that vast ocean, a human being is like a little child. He will never empty it, for it holds mysteries, riddles, and problems. Solve one problem, and another appears. Mysteries upon mysteries! Who would ever have thought that God had placed such power within an atom, something so tiny, that it would give rise to a whole new field of science: nuclear science?

Atomic energy, did we expect such things? And what else remains beyond the reach of human thought and science? So many mysteries remain. Knowledge cannot satisfy our thirst. And the questions of the physical sciences are not the deepest darkness or the deepest abyss. Deeper still are the questions beyond nature: the unseen world, the world of the spirit.

It is the world that begins after death.

We thirst for justice, and yet we see injustice prevailing in society, throughout the world and across humanity. The law of the jungle prevails: the big fish eats the little fish.

We establish organizations like the United Nations, but even there, the smaller nations do not find the justice they seek.

And freedom? There is no true freedom. Freedom is absent in totalitarian regimes, where people cannot express their opinions freely. But it is lacking even in the most democratic societies, because as long as a person is enslaved to the passions, to his vices and sins, sin forges chains around him.

Indeed, “Everyone who commits sin is a slave to sin.” In other words, all these longings come together and reach their height in one great longing: we thirst for happiness. And science and civilization come along and say, “I will make you happy.”

Civilization will solve every problem, they say. There is a story about a scholar from Paris who left the city and traveled to Egypt. He went beyond Cairo and continued into the desert.

There in the desert he met a Bedouin. Picture him barefoot, with a single garment covering his body. He eats bananas, drinks water from the Nile, sleeps on the sand, and gazes up at the stars. That is the simple life he leads.

When the scholar, a member of the Paris Academy who lived in that splendid city, saw the Bedouin, he smiled at him mockingly. ‘Why are you smiling at me?’ the Bedouin asked. ‘I feel sorry for you,’ the scholar replied. ‘What kind of life is this, out here in the wilderness, with only one garment and hardly anything to eat?’ ‘Why?’ asked the Bedouin. ‘What do you have in Paris?’

So the scholar began describing all the benefits of civilization in that great city. He spoke of its squares and grand buildings, its schools, secondary schools, and academies. The Bedouin listened.

‘Stop,’ he said. ‘Stop. I have heard about all these things. But what have you achieved? You have made umbrellas for your ladies to keep off the summer sun.’

Umbrellas, parasols to shield you from the sun. Then in winter, so you won’t get wet, make winter umbrellas: rain umbrellas. So you won’t have to sleep on the sand or on the ground, make fine armchairs to sit in. For a good night’s sleep, make fine beds with rubber mattresses and all kinds of fittings, so you can rest at night. And so you won’t have to eat bananas and the like, set up electric kitchens, live comfortably, hire cooks, and develop a whole art of cooking.

‘You have made devices to help your ears and lenses to help your eyes. You have made medicines for your illnesses. And when you die, you arrange lavish funerals and build mausoleums over your graves.’

‘To travel from place to place, you have set aside donkeys, camels, and horses and now race about in cars and other vehicles. But has any of this made you happy?’ ‘Why do you ask?’ said the scholar. ‘Here is my proof,’ the Bedouin replied.

‘Look at us Bedouins. We rise in the morning and pray to our God.’

We pray to our God, and at night we lie down. We eat so simply, drink very little, and sleep on the sand. This is how we live here in the desert, where we are all Bedouins. And what do our records show? Not one of us takes his own life. Not one. Yet people take their own lives in Paris, London, Stockholm, and New York. Do you know how many people do so each year? Five hundred thousand. So where is your happiness? Where is it? How is it that we live happily here with so few material goods, and none of us is driven to take his own life? Why would we? Where is your happiness?

‘My friend, I would not trade the food I eat here for your sweets, your fine cooking, and your restaurants. I would not trade this sand for your armchairs and luxurious beds.’

‘My friend, I would not trade the sunshine here for the life you lead. Here I will stay, here I will die, and here I will rise again. You can keep all your civilization.’ So this false civilization, for all the comforts it has created, cannot meet the deepest need of the human soul: the longing for happiness.

But then you might say, ‘The way you describe things is so bleak, so hopeless. Are those pessimists right when they ask, “What is this world? What is the point of it?”’

The greatest preacher of pessimism said, ‘What is the world? The world is a desert. The world is dreary and empty. It has no meaning at all.’

So what are we to do? And yet, my dear friends, this brings me to the heart of the matter. I have given you a brief picture of this world and of the longings of the human heart.

My brothers and sisters, there is a voice. Can you hear it amid all the noise? A gentle voice, like a breath of air. It comes from above, from beyond the stars, and reaches the hidden ears of the soul.

How can you hear that voice? Turn on your radios. Our homes are full of radios. I do not mean those radios; it might be better to turn them off. Their voices so often carry lies, deceit, political scheming, and filth.

There is no radio worse than Greek radio.

Sadly, even the Church has not managed to have a radio station of its own, though it could have had a powerful one to broadcast the pure voice of the Lord. So I am not telling you to turn on those radios. I urge you to turn on another one. It is a little radio, like one of those new transistor sets, smaller even than the little ones the Japanese make. You can carry it with you to a hospital bed, into prison, aboard a submarine, wherever you go, wherever you travel.

It is a heavenly radio, perfectly made. It always speaks the truth and never tells a lie. Sadly, few homes have this heavenly radio. I recommend it to you with all my heart, with all my fervor and faith. We must turn it on and listen. My dear friends, this heavenly radio is Holy Scripture.

When you open Holy Scripture, if you believe it, voices come to you from above, from the heavenly realm of the angels. Heavenly voices reach all the way down to us.

So when you get home, turn on this heavenly radio. Please do not leave Holy Scripture closed beside your icons. Open it. To use the language of our day, tune this heavenly radio to the shortwave frequency 7:37.

John 7:37, that is the wavelength of John. Holy Scripture has many wavelengths, some lower and some higher. I urge you to tune to the higher ones, to the wavelength of the Gospel according to John: John 7:37.

Open it there, and you will find the answer to what we are discussing today. The answer to humanity’s thirst for freedom, justice, and truth will not come from the world’s radio stations, not from Moscow, London, Washington, or anyone else flooding the world with political slogans.

So tune this radio to John’s wavelength, to John 7:37. There you will hear the voice of our Creator, the One who made us. It is the voice of Jesus Christ. What does He say? “If anyone thirsts, let him come to Me and drink.”

Listen to those few words: “If anyone thirsts, let him come to Me and drink.” Anyone who is thirsty may come to Me, drink, and be refreshed. My dear friends, He says “anyone.” He makes no distinction: king or laborer, beggar or millionaire, scholar or someone who cannot even sign his name, black or white or of any other color, whatever a person’s beliefs may be. He makes no distinction.

Whoever thirsts, let him come. Those of you who have not found what you seek among the philosophers, those who are sorrowful and in pain, those who burn under the injustices and wreckage of this world, come. Come to Me, He says. I am the spring; I am the life; I am the Alpha and the Omega.

I am an inexhaustible ocean; I am the river of grace.

Brothers and sisters, a question arises: are people thirsty? Is there such a thirst in the world today, a thirst to hear the voice of Christ? Yes, human souls are thirsty. But think of someone you meet, even someone who goes through the motions of attending church and lighting candles.

If you speak to him of spiritual things and explain this precious passage, where the Lord says, “If anyone thirsts, let him come to Me and drink,” it is as though you were speaking Chinese or Japanese to him.

He understands nothing. And it is not a matter of who speaks to him. I am nothing; but even if John Chrysostom or Basil explained these words, even if an angel or an archangel spoke them with all the power and breadth of heavenly thought, he would not feel what they mean.

As I said, it would be like speaking Chinese or Japanese to him. What has happened? To understand the Gospel, to understand Holy Scripture, and to feel this joy, the greatest of joys, the Holy Spirit must come.

If a person does not have the Holy Spirit, they cannot understand the Holy Gospel.

He says, “Whoever thirsts, let him come.” But how are we to come? The psalmist tells us clearly in the Psalter. I said that to understand what the Lord says, one must have the Holy Spirit. And the person finds himself in a certain condition, you know, in a certain condition.

That is precisely the tragedy. Let us take an image from mythology.

Greek mythology tells a story about fifty young women in Argos. It is a myth, of course. These women committed a crime. On their wedding night, at their father’s urging, they killed their husbands and stained their hands with blood.

The myth says that the gods punished these fifty women for killing their husbands on their wedding night. The gods… Why are you listening so closely now? Your ears are keen when it is time for a story, but they are not so keen at other times.

I can see it as I speak: you are not tuned to those shortwaves, the wavelengths of heaven. But when I speak of earthly things or tell stories from ancient mythology, your ears prick up.

Yet when I speak to you of spiritual things, people ask, “How can we explain Isaiah and Jeremiah today?” My dear friends, we have not become spiritual people. We have not risen to that height of understanding.

But let us return to the matter at hand. Those fifty women killed their bridegrooms on the first night of their marriage. The gods punished them, sending them down to Hades, where a dreadful punishment awaited them. Their crime was grave.

Those young men had gone to be married for the first time, and the women killed them. Their mothers and Konzoros were left to weep. It was a terrible crime.

These women were murderers, and they committed their murders within the noblest bond there is: marriage. What punishment was decided for them? They would be given a great jar with holes pierced through its bottom. They would be given large buckets and made to draw water from dark wells, from morning until night. They would keep pouring the water into the jar, but it would never fill, because whatever they poured in would run out below. That was the punishment of the Danaids. The gods punished them for their terrible crime by making them pour water into a jar full of holes. So, my dear friends, if the Danaids could fill that jar, if you can fill a jar full of holes...

The jar is full of holes. However hard you try, you cannot fill the jar of your life with happiness. You bring things to it and keep adding more, but this life is like a leaking jar: it cannot hold what you put in.

There is another frightening image in our ancient mythology. Homer speaks of going down into Hades, which today's Gospel also mentioned. There he saw the souls of those being punished, and among them he saw a terrible punishment.

He saw a king whom the gods had condemned for his crimes. They placed him in a lake, surrounded by water. It seemed he could drink as much as he wished.

But whenever he grew thirsty and reached for the water, it drew away from him. He chased it, but could never catch it. This was Tantalus, condemned to everlasting thirst.

We are just like him, thirsty people like Tantalus. We stretch out our hands to drink from all sorts of things, but in vain, my dear friends. The miser tries in vain to increase his wealth; his thirst never ends.

The vain person tries in vain to conquer the whole world. Take Alexander the Great. What did he do? He left Macedonia, crossed the Dardanelles, and went into Asia Minor.

His aim was to destroy the Persian state, and he did. He brought down the Persian Empire. But then he said, ‘No, let us go farther.’ Where? ‘To India, to the ends of the earth.’ His soldiers stopped him: ‘No farther. This is as far as we go.’

If he could have gone on, he would have conquered the whole world. Yet those who love money pile up riches in vain. Those hungry for glory try in vain to climb over dead bodies. Those who love pleasure try in vain to drink from every cup of pleasure. All in vain.

Human beings cannot attain happiness by their own efforts. They tell of people traveling through the wilderness of the Sahara, going deeper and deeper into the desert.

When the group went deeper into the desert, they ran out of water. They were in danger of dying of thirst. Then they saw a camel approaching in the distance. “Glory to You, O God!” they said. “A camel is coming. There is a man; he must have water.” They ran toward it. Meanwhile, the man on the camel fell to the ground, dead from the scorching heat. They did not even look at the dead man. Desperate with thirst, they hurried to search his baggage. When the camel fell, they took down its load and searched through it frantically.

They hoped to find a cup, perhaps a waterskin, as Bedouins usually carry on long journeys through the desert. They searched and searched and searched, but found nothing they could drink. All they found was a pouch of gold coins. They threw it away in disgust without even looking at the coins. To them, the coins might as well have been sand, stones, or pebbles. They wanted water. What use was money to them? They found no water, and they died beside the camels.

That is how it is with us, too: we thirst to find what we need. A time will come when, however many gold coins you have, however many limousines or ships you acquire, and whatever else comes your way, none of it will be worth anything.

You will beg for a breath of oxygen, and the wealth of this world will be no help. That is why I said that we are like the Danaids, forever pouring water into a jar that cannot hold it. We are like Tantalus, like a person in the desert desperate for a sip of water where there is none.

Yes, ‘If anyone thirsts, let him come to Me and drink.’ What must you do? Come to Him. Run! How? Run as a deer runs through the wilderness to find a spring. That is how you must run to find this spring.

This is what the psalmist says: ‘As the deer longs for the springs of water, so my soul longs for You, O God.’ As a deer thirsts for water, so a person thirsts for God. We must thirst for God and seek Him.

But we, my brothers and sisters, are more blameworthy than the man who died in the desert for lack of water. Why? If someone dies of thirst in the desert, I understand: he searched everywhere for water, found none, and died. We can feel compassion for him.

But for someone to die of thirst with a river right beside him, that I cannot understand. And here we are, within Orthodoxy, near the baptismal fonts, within the Church. Rivers flow on either side of us, yet we are in danger of dying of thirst. I remember when I was a young preacher in Mesolongi. The Church of Saint Paraskevi and its courtyard were filled with people, like thirsty deer coming to hear the Word of God. Yet a man living nearby had not set foot in the Church for fifty-five years.

...they brought him in dead. Once, when he was little, his mother brought him to be baptized in the font. Once, when he was little, his mother brought him. Then four men carried him into the Church to be buried. I can understand someone dying in the desert. But to die here, in the midst of Orthodoxy...

My God, what have we come to? The water was right beside him. What are these rivers? When you get home, I urge you to open the Apocalypse, the Book of Revelation, and read its final chapter.

Take up Holy Scripture and read the Apocalypse. What does its final chapter say John saw? A river, clear as crystal, utterly pure. He wanted to know where it came from. A cup of its water would revive a person completely, just as a drink from a crystal-clear mountain stream refreshes you at once.

So it was with a cup of water from that river. John wanted to see its source. He journeyed on, as though carried on angels’ wings, until he saw where it came from, my brothers and sisters. Here I am drawing out the meaning of the text, or rather, explaining it.

Yes, John goes on with his wings, farther and farther, following the river. On either side he sees lush vegetation and enormous trees, or rather, one great tree covered in foliage. He keeps going, and the river keeps flowing. On both banks, people drink from it with their cups and are sweetly refreshed by its waters.

And where does he find the source of this river? Where does it flow from? From a throne. And whose throne is it? Is it adorned with diamonds, silver, and glittering human crowns? This life-giving river, from which millions drink, flows from the Cross of the Lord. From His wounds, from His bloodied feet, flows this inexhaustible river. And He calls to us: ‘Come, drink, receive, and be refreshed. Draw water from the wells of salvation. Come, you who are tried, you who are thirsty, you who are sorrowful. Come, poor and rich, young and old, and be refreshed in these waters.’

This crystal-clear river flows from the wounds of the Lord, from the wounds of the Crucified One. And I say again: we may understand someone dying of thirst in the wilderness, whether a Buddhist or a Turk. But what about us Orthodox Christians?

And there is something else, my dear friends. Whoever believes in Christ finds the hidden spring of life. But Scripture says something more.

Rivers flow: rivers of teaching and wisdom. My brothers and sisters, in our own time we cannot all be great rivers like Basil and John Chrysostom.

But each of you, in this parched land, I beg you: through reading the Scriptures, through prayer, Holy Communion, attending church, giving alms, and doing good works, do not let yourselves become barren.

As the Fathers of our Church teach us, let us become a little stream, a small stream that waters the barren, thirsty land of our homeland. That is why I painted and carved a deer there at the entrance to this hall.

I painted a deer at the entrance to the hall so that you would all see it, become like deer, and come here to drink. I am no river. I only turn on the tap. And what is that tap? It is the Fathers of the Church. I open the taps so that the water may flow and give you drink.

Παναγία Δέσποινα, Άγιοι Άγγελοι και Αρχάγγελοι, Απόστολοι Δώδεκα, Όσιοι και Μάρτυρες, Κύριοι Δάσκαλοι και Πατέρες της Εκκλησίας. Πρεσβέστετε προς τον Κύριο του ελεηθήναι και σωθήναι τα στιχά θυμών

Ευσεβέστατοι αδελφοί και πατέρες, αγαπητοί ακροατές, άνδρες και γυναίκες.

Γυναίκες, αισθάνομαι ιδιαίτερη χαρά που με αξιώνει σήμερα ο Κύριος να είδω τα προσφιλή σας πρόσωπα.

Σαν τη χαρά εκείνη που αισθάνεται ένας γεωργός, άμα ρίπτει ένα βλέμμα στους αγρούς και βλέπει τους αγρούς να είναι γεμάτοι από στάχυα δροσερά. Σαν τη χαρά εκείνη που αισθάνεται ο τσοπάνης όταν βλέπει τα πρόβατα να είναι μαζεμένα μέσα στο μάνδρι.

Διότι δεν είναι μικρό πράγμα στη σημερινή εποχή, μια εποχή που εξ αφορμής σκανδάλων, διαφόρων σκανδάλων, και προπαντός εξ αφορμής σκανδάλων επιστρεφτικών, βλέπουμε κάθε ημέρα την Ιεράν Μάνδρα του Χριστού να αραιώνεται από το επισκέπτο.

Σε μία εποχή μεγάλης διαφθοράς και καταπτώσεως δεν είναι μικρό πράγμα λαός πολύς να συγκεντρώνεται εδώ στην αίθουσα για να ακούσει τον λόγον της αληθείας, τον λόγον του Θεού. Αυτή η προθυμία του λαού για να ακούσει τον λόγον του Ιεροκήρυκος.

Ο κήρυκος, η προθυμία αυτή, δημιουργεί ένα αίσθημα ευθύνης εις τον ιεροκήρυκα. Αισθάνομαι ένα δέος, ένα φόβο που με κάνει, τώρα τριάντα χρόνια που με αξιώνει ο Κύριος να κηρύττω τον Λόγο του Θεού, αισθάνομαι, λέγω, ένα φόβο που με κάνει να τρέμω, διότι αντιλαμβάνομαι, αισθάνομαι πάντοτε μήπως δεν θα μπορέσω να ανταποκριθώ.

Ο Χριστός, τι ζητεί από τους χριστιανούς της σημερινής εποχής; Δεν ομιλώ σε ένα μικρό χωριό πάνω στα ψηλά βουνά, όπως με αξίωσε τώρα το καλοκαίρι ο Θεός να ανέβω πάνω στα ψηλά βουνά της Πίνδου, εκεί που εγράφη το νέο έπος της πατρίδος μας, και χτύπησα την καμπάνα και μαζευθήκανε ο ευλογημένος εκείνος λαός που ζει πάνω στα ψηλά βουνά και με το ράσο μου εσκούπισα άλλη μια φορά το Δεσποτικό στασίδι που ήταν γεμάτο σκόνη.

Λένε κύριος ο λαός, δεν μιλάω σε ένα λαό τέτοιο που ανήκανε στην καρδιά του και λέει απλά λόγια και οι ακροατές από κάτω σαν σφουγγάρια ρουφούν τα λόγια, αλλά μιλάω μέσα στην Αθήνα, μέσα σε ένα λαό ο οποίος συνήθισε τώρα να ακούει επί 50 χρόνια κηρύγματα διαθύμωνιο κ. Κορμικρόν και Μεγάλος και έχει μπουχτίσει από κηρύγματα και είναι όχι ακροατές, αλλά είναι κριτές, κριτές των λόγων.

Δεν μιλάω σε ένα τέτοιο χωριό ώστε να μην έχω το αίσθημα αυτού του φόβου. Μιλάω μέσα στην Αθήνα, μέσα στην πρωτεύουσα του έθνους, η οποία έχει καταντήσει τα Σόδομα και τα Γόμορρα της πατρίδος μου. Γι' αυτό λοιπόν αισθάνομαι κάποιον φόβο και κάποια ευθύνη μεγαλύτερα, κατά ποιον τρόπο θα λαλήσουμε εις τον λαόν αυτόν.

Εδώ ένας Μωυσής, όπως διαβάζουμε, εδώ λέγω ένας Μωυσής, όταν ο Θεός τον διέταξε να πάει να κηρύξει, τον βρήκε πάνω στο βουνό που έβοσκε τα πρόβατα του πεθερού του Ιοθόρ. Ο Θεός, όταν λέγω τον διέταξε να φύγει από το βουνό που έβοσκε τα πρόβατα, για να πάει να κηρύξει, όχι απλώς να κηρύξει, αλλά για να πολεμήσει εναντίον του Φαραώ, ο οποίος ετυράννει τον λαόν του Θεού, όταν τον διέταξε ο Θεός, είπε ο Μωυσής στο Θεό: «Τι με φώναξες, Κύριε; Εγώ δεν είμαι ικανός, εγώ είμαι ισχνόφωνος και βραδύγλωσσος.

Τα λόγια μου, λέει, τα λόγια σου μπερδεύονται στο στόμα μου.» Διάλεξε κάποιον άλλο που μπορεί να τα πει ευγλώττως. Εδώ ένας βοηθής, ένας πλησιαίας είπε Κύριε, πού με στέλνεις; Εγώ, λέει, είμαι ακάθαρτος, έχω ακάθαρτα χείλη.

Και εν μέσω λαού ακάθαρτα χείλη έχοντος λαλώ. Εδώ ένας Απόστολος Παύλος είχε φόβον και τρόμον και έλεγε ότι φοβάμαι μήπως άλλοις κηρύξας αυτός αδόκιμος γένωμαι. Αλλά εάν αυτοί οι μεγάλοι δάσκαλοι, οι προφήτες και οι Απόστολοι, είχαν ένα τέτοιο φόβο να κηρύττουν, πόσο μάλλον πρέπει να έχουμε εμείς; Τι είμαι, λέγει, τι είμαι εγώ, λέγει ο Χρυσόστομος, του οποίου αναξίως φέρω το όνομα; Τι είμαι, λέει, εγώ; Εγώ, λέει, είμαι ένας εθνικός και εδιτόδης, εγώ είμαι δίκαιος φονδός, εγώ είμαι κόλυξ και κοπρία.

Θα ήθελα, αγαπητοί μου, είναι σήμερα τόσο βαρύ το έργο του ιεροκήρυκος και τόσο μπορεί ο ιεροκήρυκας να παρεξηγηθεί από μια λέξη, γιατί τα πνεύματα σήμερα δεν είναι ταπεινά, τα πνεύματα σήμερα είναι υπερήφανα, τα πνεύματα σήμερα έχουν διάφορες συντολογίες μέσα, τα πνεύματα σήμερα έχουν τον επόστος Θεό ο καθένας. Είναι τόσο λίγο δύσκολο το έργο σήμερα του ιεροκήρυκος που νομίζει κανείς ότι είναι τέτοια ώστε εγώ θα επιθυμούσα και κανείς θα επιθυμούσε σήμερα να είχε γλώσσα, γλώσσα αγγελική, να είχε ανάγκη, να είχε γλώσσα αγγέλου και αρχαγγέλου, γλώσσα Χερουβίμ και Σεραφίμ.

Θα ήθελα να έχω γλώσσα του Χρυσοστόμου και Βασιλείου και Γρηγορίου και των Μεγάλων Πατέρων, ώστε να κηρύξουμε τη στιγμή αυτή γενναία. Αλλά δυστυχώς δεν έχουμε τη γλώσσα ούτε αγγέλων ούτε αρχαγγέλων ούτε μεγαλοδιδασκάλων οι οποίοι εδόξασαν τον άμβωνα της Εκκλησίας.

Ναι, στην επομένη τι πρέπει να κάνουμε; Πρέπει να σιωπήσουμε; Να σιωπήσουμε είναι το καλύτερο, να σιωπήσουμε και να τραβήξουμε κι εμείς να βγούμε κανένα σκηταριό, να πάρουμε το κομποσχοίνι και να λέμε «Κύριε ελέησον», να σώσει ο Θεός την ψυχή μας και τους άλλους.

Και τους άλλους, ένα τέτοιο δεν πρέπει να κάνουμε, αλλά δεν μπορούμε να το κάνουμε, να σιωπήσουμε. Δεν θέλουμε να σιωπήσουμε. Πώς να σιωπήσουμε; Η προθυμία αυτή που έχετε.

Ευαγγελισμός, Ευα

Και σήμερα λοιπόν, επί τη ενάρξει νέας περιόδου κηρύγματος, κάνουμε κι εμείς το σημείο του Σταυρού και λέμε: Κύριε, εσύ που άνοιξες τα αυτιά των μογιλάλων, τις γλώσσες των μογιλάλων, που έβρεξες τα δαχτυλάκια σου και άνοιξαν μογιλάλοι και ομίλησαν, και τρανή έσται γλώσσα μογιλάλων, σε παρακαλούμε, Κύριε, να τρανώσεις τη δική μας γλώσσα, να μας δώσεις εμάς δύναμη ώστε να κηρύξουμε, αλλά και σε σας να δώσει προθυμία να ακούσετε ως του διευθυντή.

και ως τούτου λόγου.

Ύστερα από αυτό το μικρό προοίμιο που ήταν ανάγκη να το κάνω για να σας παρουσιάσω την δυσκολία την οποία συναντούμε σήμερα διδάσκοντας και κηρύττοντες μέσα, εγώ μάλιστα έλεγα και στην αδελφό μου, αν ήταν δυνατό να σηκωθούμε να φύγουμε μέσα από την Αθήνα και να πάμε έξω μακριά, αν και δυστυχώς δεν μας φύγουν οι άγιες ποτάλες, να περιοδέψουμε τα ζήματα της πατρίδας μας και να πάμε από χωριό σε χωριό.

Αν είχαμε την ελευθερία, εγώ δεν έμενα μέσα στην Αθήνα, θα έπαιρνα το ραβδί και όπου με έβγαζε ο δρόμος. Εδώ μέσα στην Αθήνα δεν έχει ανάγκη από κηρύγματα, είστε όλοι δάσκαλοι, είστε όλοι κατηχητές, είστε ιδιοφυή πνεύματα, δεν έχει ανάγκη.

Πάνω εκεί που λες πέντε λόγια και κλαίνε οι άνθρωποι και μετανοούν, εδώ θα δει κανείς στην πόλη των Αθηνών,

Αθήνα που άκουσε κηρύγματα Ματιοπούλων, Παπακώστα, Κολιοπούλων, Βουλιγέριδος, Αθήνα που άκουσε κηρύγματα που έπρεπε να κάνουν φτερά οι άλλοι άνθρωποι. Εν τούτοις όμως, αγαπητοί μου, δεν παρουσιάζει προθυμία, αλλά μαζεύονται δεξιά και αριστερά και έρχονται έξω και κάνουν κριτική του κηρύγματος και είναι ένας ακροατής του κηρύγματος, αλλά κριτής του κηρύγματος.

Αλλά ο λόγος του Θεού που κρίνεται θα γίνει ο Κριτής εν ημέρα Κρίσεως. Επασχολητός, τώρα σήμερα ως θέμα πυρήγματος

Ο διδάσκαλός μας, ο διδάσκαλος σήμερα, ο ιεροκήρυξ, δεν θα είναι ούτε Ιερεμίας ούτε Ησαΐας ούτε... Αλλά διδάσκαλός μας σήμερα ποιος θα είναι; Ποιος θα μας διδάξει σήμερα;

Ούτε Ισαΐας ούτε Ισαΐας πνεύματα ποιος ανοίγει Ισαΐα και ηρεμία και λοιπά αυτά τα πνεύματα σήμερα λοιπόν μας συγχωρείτε διδάσκαλός μας και εμού και ημών όλων διδάσκαλός μας θα γίνει για το κατάντημα που καταντήσαμε θα γίνει διδάσκαλός μας ένα ζώο Μα τα ζώα θα μας διδάσκουν; Τα ζώα είναι καλύτερα από εμάς, έχουν μερικές ιδιότητες που είναι καλύτερες.

Μας βρίζεις λοιπόν, πάτερ, θα μου πείτε, ώστε ένα ζώο θα μας κάνει; Μα το είπε ο Δαβίδ. Άνθρωπος εν τιμή ων ου συνήκε, παρασυνεβλήθη τοις κτήνεσι τοις ανοήτοις και ωμοιώθη αυτοίς. Υπάρχουν ζώα τα οποία έχουν μερικές ιδιότητες, με τις οποίες τα προίκισε ο Θεός, ούτως ώστε να προβάλλουν ως παραδείγματα μέσα στη Γραφή. Είναι παραδείγματα τα ζώα, και τα ελάχιστα ακόμα, για τον άνθρωπο.

Εσύ, λέει η Γραφή, εσύ, λέω, που δεν θέλεις να δουλέψεις, αλλά κάθεσαι με σταυρωμένα τα χέρια και περιμένεις να πέσουν καρβέλια από τον ουρανό να φας, εσύ που περιμένεις «πέσε, σήκω να σε πάρω», εσύ ο τεμπέλης, ο κηφήνας οικογενειάρχης, που δεν έχεις διάθεση να δουλέψεις και θέλεις να ζήσεις σε βάρος των άλλων ανθρώπων, εσύ, λέει η Γραφή, να πας, λέει, στο μυρμήγκι, να το δεις πώς δουλεύει το μυρμήγκι, και όπως δουλεύει το μυρμήγκι, έτσι να δουλεύεις κι εσύ.

Και εσύ ο άλλος που είσαι ο λιγόπιστος και σκέφτεσαι πώς θα τα βγάλεις πέρα και αμφιβάλλεις για την πρόνοια του Θεού, για δες μια ματιά τα κοράκια, δες τα. Εμβλέψατε εις τα πετεινά του ουρανού, ότι ου σπείρουσιν ουδέ θερίζουσιν ουδέ συνάγουσιν εις αποθήκας, και ο πατήρ υμών ο ουράνιος τρέφει αυτά.

Ώστε βλέπουμε στην Γραφή ότι μας παραπέμπει στα ζώα για να μας διδάσκουν τα ζώα. Έτσι λοιπόν και εγώ σήμερα, ακολουθώντας το παράδειγμα της Γραφής, θα παρουσιάσω ως δάσκαλό μας ένα ζώο. Ποιο ζώο; Ένα από τα ωραιότερα ζώα που έχει η πλάση. Ένα είδος ζώου που δυστυχώς εκλείπει επάνω στη δική μας πανίδα, επάνω στο δικό μας έδαφος.

Ευχή,

Έχει μια ακοή, φοβερά ακοή, έχει μια οξυτάτη ακοή, ακούει ακόμα και ένα φύλλο να πέσει από το πλάτανο, τόσο ακούει, έχει ραντάρ, λες και ραντάρ έχει, να πέσει ένα φύλλο από το πλάτανο θα ακούσει τον ήχον του, τόσο μακριά ακούει τον ήχον, μακριά, οξυτάτη ακοή. Ακόμα, το ζώο διψάει, διψάει, θέλει να πιει νερό και πίνει περισσότερο νερό, οπότε το έχει χαριτώσει ο Θεός κατά τοιούτον τρόπον ώστε είναι ένα ζώο το οποίο ξυπνάει.

Ξεπαστρεύει τα χωράφια από τα φίδια, τα τρώει τα φίδια, δεν παθαίνει τίποτα από τα φίδια. Και όταν φάει τα φίδια, τότε μέσα του έχει καμίνι, διψάει τρομερά και τρέχει, τρέχει, τρέχει, πετάει ολόκληρο για να βρει πηγή.

Και όταν βρει πηγή, τότε πέφτει επάνω στην πηγή και πίνει αχόρταγα το νερό της πηγής. Το λάφι λοιπόν σήμερα θα γίνει ο δάσκαλός μας υπό την έποψη υπό την οποία βλέπει την έλαφον ο Ιερός Ψαλμωδός. Όταν λέγει ότι εδίψησε, ότι το λάφι διψά και όπως διψά, λέει, το λάφι, κατά παρόμοιον τρόπον διψά και ο άνθρωπος.

Διψά. Όταν διψά ο άνθρωπος, όταν λέγει ότι πρέπει να μιμηθούμε το λάφι στη δίψα του, ο Ψαλμωδός του τεσσαρακοστού πρώτου ψαλμού δεν εννοεί τη δίψα τη σωματική. Γιατί για τη δίψα τη σωματική, όπως εδώ μέσα, δεν υπάρχει άνθρωπος. Μόνο αυτή στους ασκητές είναι η πιο δύσκολη νηστεία. Να νηστέψεις το φαγητό μπορεί να το νηστέψεις και μια και δυο και τρεις, και ασκητές επάνω στα βουνά 7 μέρες και 40 μέρες, επιστημονικώς μπορεί να νηστέψει ο άνθρωπος το φαγητό. Αλλά χωρίς νερό είναι δύσκολο, χωρίς νερό. Είναι αναγκαιότατο.

Αν και όταν το υλικό συστατικό της ανθρωπίνης υπάρξεως, το νερό, δεν περνάει η μέρα που να μην πιεις ποτήρι νερό. Και όταν μάλιστα είναι Ιούλιος και Αύγουστος, θέλεις να πιεις νερό να δροσιστείς. Δεν περνάει η μέρα, λοιπόν. Διψάει ο άνθρωπος και γι' αυτό ανοίγει πηγάδια, ανοίγει βρύσες, κτίζει τις πολιτείες κοντά στα ποτάμια, ανοίγει υδραγωγεία, μαζεύει τα νερά στα δικά μας, στα ξερονήσια κάτω εκεί, κάτω στα μικρά της Σαντορίνης και στα άλλα τα ακρονήσια που δεν υπάρχουν πηγές, κάνει στέρνες και μαζεύει το νεράκι που πέφτει μέσα.

Και αυτή μέσα το μαζεύει μέσα στις στέρνες για να πίνει ο άνθρωπος. Ναι, εδώ δεν στην Αδία φιάσαμε αυτή τη δεξαμενή και φτιάξαμε τα υδραγωγεία τα απέραντα και ξοδέψαμε εκατομμύρια των εκατομμυρίων και πας και ανοίγεις τη στροβιγκά σου την κάλυνα και πλένεις και καθαρίζεις και κάνεις τα λουτρά σου και λοιπά, ευλογία Θεού.

Εγώ σας λέγω λοιπόν, τρώγομε και έχουμε την μπουκιά μέσα στο στόμα και βλαστημούμε τον Θεό. Λοιπόν, λοιπόν πίνομε και δεν δοξάζουμε τον Θεό. Λοιπόν, αυτό ακριβώς που κάνουμε, αυτό που κάνουμε, λοιπόν αυτή την αχαριστία που δεικνύομε θα την πληρώσουμε.

Θα έρθει η μέρα, θα έρθει η μέρα, δεν το λέω εγώ, το λέει κάπου ο Ισαΐας. Θα έρθει, θα γίνει αυτή η μέρα. Πού; Τι θα γίνει; Θα δείτε μια μέρα μες στην Αθήνα που μαζευτήκαμε σαν σκουλήκια βρωμερά, ακάθαρτα και αφήσαμε τα χωριά και τις πολιτείες όλες.

Θα δείτε μέσα εδώ στην Αθήνα μια μέρα, θυμηθείτε, γράψατε έτος, που θα δεις αυτή η δεξαμενή της Βούλετ να στερέψει, να μην έχει μέσα ούτε μια σταγόνα, ούτε ένα ποτήρι. Και τότε να δω εγώ εσέ, κύριε, με τις βίλες σου, με τις κούρσες σου, με τις πολυκατοικίες σου, τι θα κάνεις.

Θα αδειάσει η Αθήνα μέσα σε ένα ημερόνυχτο και θα τρέχουν στα ψηλά βουνά, θα ουρλιάζουν σαν τα σκυλιά που βγάζουν τη γλώσσα τους έξω. Έτσι θα κολλήσει το λαρύγγι μας, λέγει ο Ισαΐας, από δίψα, από έλλειψη, και τότε θα δεις ότι ένα ποτήρι νερό θα δίνεις μια λίρα και ένα ποτήρι νερό δεν θα βρεις.

Θα βρείτε εσείς, όσοι από εσάς μεγαλύτεροι είστε 50 ετών και πάνω, όσοι βρεθήκατε στη Μικρά Ασία και φτάσατε μέσα οι φάλαγγες κάτω από τους αραιικά μας συντάγματα που φτάσανε μέχρι την Άγκυρα, όσοι φτάσανε από τους γονείς μας και από τους συγγενείς μας και φτάσανε στη Μικρά Ασία και φτάσανε στην Αλμυρά έρημο, εκεί έλαβε η γη να σας δουλειώνει τη δίψα που είχαν τα παιδιά και όταν φτάσανε στο Σαγγάριο πέσανε με τα μούτρα μέσα στο ποτάμι να σβέσουν τη δίψα τους. Μια τέτοια δίψα θα τους τιμωρήσει ο Θεός. Πιάσανε την τραγωδία.

Υδραγωγεία, φτιάξαμε μπανιέρες, φτιάξαμε ένα ραμπ, φτιάξαμε το ένα και απολαμβάνουμε τα αγαθά του Θεού. Θα κλείσει ο Θεός τις κάνουλες, του ουρανού τις κάνουλες, και τότε θα δούμε τι θα γίνει. Μα δεν ήρθα σήμερα να ομιλήσω περί δίψης σωματικής, την οποίαν έκαστος άνθρωπος και η πολιτεία και η κοινωνία την ικανοποιεί διά τρόπου που είπαμε.

Αλλά εγώ ήθελα να μιλήσω για κάποια άλλη δίψα. Δεν είσαι άνθρωπος εάν μόνο διψάς σωματική δίψα. Ο άνθρωπος έχει και άλλες δίψες. Ποιες δίψες; Έχει δίψες οι οποίες υπερβαίνουν το υλικό του περίβλημα. Έχει δίψες νοητικές, είναι αισθηματικές, βουλητικές.

Έχει δίψες πανανθρώπινες, έχει δίψες υπερκόσμιες και υπέργεινες δίψες. Ποιες είναι δίψες αυτές, τι δίψα ο άνθρωπος?

Βασιλεία των Ουρανών, Ευαγγελισμός, Ε του Ουρανού, να μετρήσει τα πάντα, να διεισδύσει μέσα σε όλα τα μυστήρια της φύσεως. Σαν τον Αρχιμήδη που κάθισε ώρες ολόκληρες και νύχτες ολόκληρες να λύσει ένα πρόβλημα νηστικός επάνω εκεί με τους διαβήτες και όταν το έλυσε βγήκε έξω γυμνός και φώναζε «εύρηκα, εύρηκα». Είναι η δίψα της γνώσης. Ποιος την πείτευσε τη γνώση, τη δίψα αυτής της γνώσης; Διψά ο άνθρωπος τη γνώση και την επιστήμη. Διψά ο άνθ ο άνθρωπος τη δικαιοσύνη, δεν θέλει να τον αδικήσει. Διψά, θέλει ο άνθρωπος οπουδήποτε και αν ευρίσκεται, διψά μια ιδεώδη κοινωνία, στην οποία μην υπάρχει αδικούμενος, στην οποία μην υπάρχει άνθρωπος του οποίου το δίκιο να το τρώει ένας κι ο άλλος.

Μια τέτοια ιδεώδη κοινωνία ανέκαθεν ο άνθρωπος εδίψησε και έπλασε συστήματα και έπλασε ιδεολογίες και διάφορους τρόπους και μεθόδους για να βρει δικαιοσύνη. Διψά ο άνθρωπος ελευθερία, δεν μπορεί να τον περιορίσει τον άνθρωπο.

Εάν τον πιάσεις και του βάλεις και τον περιορίσεις τον άνθρωπο, είναι σαν να πιάνεις τον αετό που έμαθε να πετάει πολύ ψηλά, σαν να τον πιάνεις τον αετό και τον κλείνεις σε ένα κλουβί σιδερένιο μέσα και βλέπεις τον αετό και τρώγει, προσπαθεί να σπάσει, να βγει έξω από το κλουβί.

Σαν τον αετό λοιπόν είναι ο άνθρωπος που τον περιορίζει, θέλει να σπάσει τα κλουβιά, τα σίδερα, τα πάντα, να βγει έξω στον καθαρό αέρα, να αναπνεύσει ελευθερία. Ο άνθρωπος διψά γνώση, διψά τη δικαιοσύνη, διψά την ελευθερία, διψά ακόμη ανώτερα από αυτά τα αγαθά, διψά, έχει δίψες υπερκόσμιες. Τι διψά; Μια δίψα μυστική και αόρατη. Ποια είναι;

Ο άνθρωπος έχει τα αμαρτήματά του. Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει τα αμαρτήματα. Λοιπόν, αισθάνεται με στιγμές που αισθάνεται τα αμαρτήματά του. Και όταν αισθάνεται τα αμαρτήματά του, τότε μέσα στην ψυχή του γεννάται ένα ερώτημα. Άραγε θα μας συγχωρήσει ο Θεός; Τι πρέπει να κάνω για να συγχωρεθώ;

Είτε πας επάνω στους Εσκιμώους, είτε κατεβείς κάτω στην έρημο, είτε πας παντού, ο άνθρωπος μέσα στην ψυχή τον κεντάει αυτό, σαν σκορπιός τον κεντάει, κοιμάται, φέρνει μπροστά του την αμαρτία που έχει διαπράξει, της αμαρτίας που έχει διαπράξει και ρωτάει και λέει, άραγε υπάρχει, θα με συγχωρέσει ο Θεός για αυτό που έκαμε;

Διψά λοιπόν ο άνθρωπος συγχώρηση των αμαρτημάτων, ζητεί να συγχωρηθούν τα αμαρτήματα, διψά ακόμα ο άνθρωπος την αγιότητα, τον αγιασμό, θέλει να είναι, στενοχωριέται όταν μέσα στο μυαλό του έχει σκέψεις ακάθαρτες, σκέψεις πορνείας, μοιχείας, ακαθαρσίας, σκέψεις έκφυλες, στενοχωριέται.

Θέλει το μυαλό του να είναι καθαρόν, θέλει η καρδιά του να είναι καθαρή, θέλει τα χείλη του να είναι καθαρά, θέλει τα χέρια του να είναι αμόλυντα, θέλει το κορμί του να είναι αγνόν και αμόλυντο. Όλα, θέλει μια αγνότητα, μια αγιότητα απόλυτη.

Και όταν δεν τα έχει αυτά στεναχωριέται, διψά ο άνθρωπος την αθανασία. Στεναχωριέται όταν βλέπει φέρετρα, στεναχωριέται όταν βλέπει αγγελτήρια, όταν πηγαίνει σε κηδείες μέσα. Στενοχωριέται όταν περπατάει μέσα στα νεκροταφεία και βλέπει τα οστά, τα ανθρώπινα.

Στενοχωριέται όταν βλέπει ασθένειες και θανάτους. Όλα αυτά ζητεί την αθανασία, την αειζωία, ζητάει την αειζωία ο άνθρωπος. Και γεννάται το ερώτημα: Ικανοποιείται ο άνθρωπος μέσα σε αυτόν τον κόσμο; Ικανοποιεί αυτούς τους πόθους του ανθρώπου;

Η απάντηση είναι, αγαπητοί μου, ότι δεν μπορεί ο άνθρωπος των πεπερασμένων αυτών κόσμων να ικανοποιήσει αυτές τις επιθυμίες, τις εφέσεις του. Ας πάρουμε το ζήτημα της γνώσης. Βλήψατε γνώση. Αλλά τι είναι αυτή η γνώση;

Η γνώση τι είναι; Είναι, όπως είπε κάποιος, ένας ωκεανός. Ένας ωκεανός απέραντος. Ή αντίποτε επιστημεί ένας ωκεανός. Και ο άνθρωπος τι είναι; Ο άνθρωπος να τι είναι. Είναι ένα μικρό παιδάκι που πηγαίνει στην ακρογιαλιά και λέει στη μαμά, στη γιαγιά: «Βλέπεις, γιαγιά, αυτόν τον ωκεανό; Εγώ θα τον αδειάσω».

«Μα, παιδί μου, πώς θα τον αδειάσεις; Με το κουβαδάκι;» Και βλέπει το μικρό παιδάκι, νομίζει ότι είναι μικρό και προσπαθεί αδιάκοπα να αδειάζει τη θάλασσα με το κουβαδάκι του, να την αδειάσει. Αν μπορεί ένα μικρό παιδί να αδειάσει με το κουβαδάκι του τη θάλασσα την απέραντη, θα μπορέσει ο άνθρωπος.

Ένα μικρό νήπιο είναι μπροστά σε έναν απέραντο ωκεανό που δεν θα αδειάσει ποτέ, διότι περικλείει μέσα μυστήρια, αινίγματα, προβλήματα. Λύεται ένα πρόβλημα, δημιουργείται το άλλο πρόβλημα. Μυστήρια των μυστηρίων. Περίμενες ποτέ από ένα άτομο, από ένα μικροσκοπικό πράγμα, περίμενε ποτέ ο άνθρωπος μέσα σ’ αυτό να κλείσει τέτοια δύναμη ο Θεός, κατά τρόπον ώστε από αυτό το άτομο να δημιουργηθεί μια καινούργια επιστήμη, πυρηνική;

η ατομική ενέργεια, τα περιμέναμε αυτά τα πράγματα και τι ακόμα του δηλάσεις των ανθρώπινων στην ανθρώπινη σκέψη και στην επιστήμη. Λοιπόν, μυστήρια. Δεν μπορεί η γνώση. Ιδίως δε σκότος και άβυσσος είναι όχι τόσο τα προβλήματα των φυσικών επιστημών, όσο σκότος και άβυσσος είναι τα υπερφυσικά ζητήματα, είναι ο μεταφυσικός κόσμος, είναι ο κόσμος του πνεύματος.

Είναι ο κόσμος ο οποίος αρχίζει μετά θάνατον.

Διψά ο άνθρωπος τη δικαιοσύνη και εν τούτοις, όμως, ενώ διψά τη δικαιοσύνη, βλέπει ότι εδώ μέσα στην κοινωνία, μέσα εις τον κόσμο αυτόν, στην ανθρωπότητα επικρατεί το άδικο. Επικρατεί ο νόμος της ζούγκλας, επικρατεί ότι το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό.

Φτιάχνει οργανισμούς, ο ΟΗΕ, αλλά μέσα εις τον ΟΗΕ δεν υπάρχει η δικαιοσύνη την οποία ζητούν τα μικρά έθνη.

Ελευθερία, αλλά μόνον ότι δεν υπάρχει ελευθερία. Δεν υπάρχει ελευθερία όχι μόνο στα ολοκληρωτικά καθεστώτα, στα οποία απαγορεύεται η έκφραση της γνώμης, της ελευθέρας γνώμης, αλλά δεν υπάρχει ελευθερία και μέσα στα περισσότεροι πολίτες βελαικράτου, διότι όσον άνθρωπος υποδρομώνται εις τα πάθη του, όσο υποδουλώνεται εις τις κακίες και τα αμαρτήματά του, η αμαρτία χαλκεύει δεσμά.

Μα και πας ο ποιων την αμαρτιαν δουλος εστιν της αμαρτιας. Διψά με άλλα λόγια όλα αυτή όλοι οι πόδι του συγκεφαλαιούνται και συγκορυπούνται εις ένα πόδος. Διψά ο άνθρωπος την ευτυχία και έρχεται η επιστήμη και ο πολιτισμός και λέει ότι εγώ θα σε κάνω ευτυχή.

Ο πολιτισμός θα τα λύσει όλα τα προβλήματα. Υπάρχει ένα ανέκδοτο ότι κάποιος σοφός των Παρισίων έφυγε από το Παρίσι και πήγε κάτω στην Αίγυπτο. Προχώρησε κάτω, πέρασε πέρα το Κάιρον και προχώρησε μέσα στην έρημο.

Και εκεί μέσα στην Άρνημο συνήθιζε μπεδουίνο. Τι να πει μπεδουίνο. Ένας βεδουίνος ξυπόλυτος που έχει ένα μονορούχο, σκεπάζει το κορμί του με μια κελεμπία και τρώει μπανάνες. ούτε μαγειρεί ο Νέκτρο εδώ και στις μπανάνες και πιει νερό από τον Ιλοποταμό και κοιμάται πάνω στην άμμο και εκεί στέγει τα αστέρια του ουρανού, ζει ένας σχητικός βιολίτων βίο των Πεντουίνων.

Λοιπόν, αυτός είναι ο Βεδουίνος και όταν τον είδε ο σοφός, ο ακαδημαϊκός των Παρισίων, που ζει μέσα στην λαμπράν πόλη των Παρισίων, αυτός όταν τον είδε τον Βεδουίνο χαμογέλασε, τον ειρωνεύτηκε. Γιατί με χαμογελάς, α λέει σε λυπάμαι, ζωή είναι αυτή που ζεις εδώ πέρα μέσα στην αρνημιά, να έχεις μια ξελεπία και να έχεις να τρώσεις παντύποτα εγώ Λέει, γιατί, λέει, τι έχετε εκεί στο Παρίσι εσείς;

Άρχισε λοιπόν αυτός ο σοφός ο ακαδημαϊκός να του λέει τα αγαθά του πολιτισμού τα οποία έχει η μεγάλη πόλη των Παρισίων. Έλεγε, του μιλούσε για τις πλατείες, του μιλούσε για τα μεγάλα, του μιλούσε για όλο τον πολιτισμό, τα σχολεία, τα λύκεια, τας ακαδημίας, όλα αυτά. Τον άκουε.

Σταμάτα του λέει, σταμάτα, θα ξέρω, δεν έχω μάθει ότι θα είστε αυτά τα πράγματα Τι κατορθώσατε, του λέει, τι κατορθώσατε; Να, το κατορθώσατε, λέει. Για να μην σας καίει ο ήλιος το καλοκαίρι, φτιάσατε για τας κυρίας σας και τις δεσποινίδες, φτιάσατε ομπρέλες.

Ομπρέλες, για να προφυλαχθείτε από αλεξήλια. Το χειμώνα πάλι, για να μην βρέχεστε, φτιάξτε ομπρέλες του χειμώνα, αλεξιβρόχια. Και για να μην κοιμάστε πάνω στην άμμο, μην κοιμάστε χάμω, φτιάξτε ωραίες πολυθρόνες να κάθεστε. Να έχετε ωραίο ύπνο το βράδυ, φτιάξτε ωραία κρεβάτια, λαστιχένια, με διάφορα αυτά συστήματα, για να αναπαύεστε τα βράδια. Για να μην τρώτε μπανάνες και λοιπά αυτά, φτιάξτε μαγειρεία ηλεκτρικά και ζείτε και καλέστε μαγείρους και φτιάξτε ολόκληρη μαγειρική.

Για τα αυτιά σας, φτιάσατε ακουστικά και ραντάρ. Για τα μάτια σας, κάντε φακούς για όλα αυτά. Για τις αρρώστιες σας, κάντε φάρμακα. Και για τον θάνατό σας, φτιάσατε κηδείας πολυτελεστάτας. Και για τον τάφο σας, φτιάσατε μαυσωλεία.

Πέραν από αυτό, για να πηγαίνετε από μέρος σε μέρος, καταργήσατε τα γαϊδουράκια, τις καμήλες, όλα τα άλογα και τρέχετε με αυτοκίνητα και με διάφορα άλλα μέσα συγκοινωνίας. Με τούτο γίνει κατευθυντικές, δεν γίνει κατευθυντικές. Γιατί του λέει. Απόδειξη.

Εδώ είναι μια που μας βλέπουμε εμάς όλους τους Μπετουίνους, που σκόμαθα το πρωί και προσευχόμαθα στο Θεό μας

Το Θεό μας και πέφτουμε το βράδυ, που τρώμε τόσο λιτά που δεν ξέρουμε τι θα πει, ελάχιστα πίνουμε και κοιμούμαστε πάνω στην αμμουδιά και ζούμε εδώ πέρα, εδώ μέσα στην ερημία, εδώ στο μέρος που είμαστε όλοι Βεδουίνοι. Εννοείται τα χαρτιά μας, τα χαρτιά μας τι λένε; Ούτε ένας δεν αυτοκτονεί, ούτε ένας δεν αυτοκτονεί, ενώ εσείς αράν αυτοκτονείτε στο Παρίσι, στο Λονδίνο, στη Στοκχόλμη, στη Νέα Υόρκη. Ξέρετε πόσοι αυτοκτονούν το χρόνο; 500.000 άνθρωποι. Λοιπόν, πού είναι οι ευτυχίες σας; Πού είναι ευτυχίες; Πώς εμείς εδώ μέσα με τα υλικά αυτά αγαθά ζούμε ευτυχισμένα και κανείς από εμάς δεν φτάνει να παναρρύψει τον εαυτό του να αυτοκτονήσει; Και πώς να αυτοκτονήσει; Πού είναι οι ευτυχίες;

Εγώ, φίλε μου, δεν ανταλλάσσω εδώ πέρα τις μπανάνες με τα γλυκίσματά σας και με τα μαγειρεία σας και με τα ρεστοράν σας. Εγώ, φίλε μου, εδώ την αμμουδιά δεν την ανταλλάσσω με τις πολυθρόνες και με τα κρεβάτια της πολυτελείας.

Εγώ, φίλε μου, εδώ μέσα τον ήλιο δεν τον ανταλλάσσω με τον δικό σας, με τη δική σας ζωή. Εδώ θα μείνω, εδώ θα πεθάνω, εδώ θα ξανασηκωθώ. Σας χαρίζω ολόκληρο τον πολιτισμό σας. Λοιπόν, ο ψεύτικος πολιτισμός, ο οποίος δημιούργησε τόσα κομφόρ ζωής, είναι ανίκανος να ανταποκριθεί στη βαθύτερη ανάγκη της ανθρωπίνης ψυχής, όπου είναι ο πόθος της ευτυχίας.

Και τότε λοιπόν, τότε, τότε, καλά, όπως τα παρουσιάζεις είναι μια μελαγχολία, όπως τα παρουσιάζεις είναι μια απελπισία, όπως τα παρουσιάζεις τότε έχουν δίκιο αυτοί οι κύριοι της απαισιοδοξίας που λένε: τι είναι αυτός ο κόσμος, τι είναι ο κόσμος;

Όπως είπε ένας, ο μεγαλύτερος κήρυξ απαισιοδοξίας, ο οποίος είπε ότι ο κόσμος τι είναι; Ο κόσμος είναι έρημος, Ο κόσμος είναι ανιαρός, ο κόσμος είναι έρημος. Στερείται πάσης εννοίας, δεν έχει έννοια αυτός ο κόσμος.

Λοιπόν, τότε τι πρέπει να κάνουμε; Και όμως, αγαπητοί, μέσα σε αυτό έφτασα τώρα στο λεπτό σημείο, μέσα σε αυτό τον κόσμο, του οποίου μια σκιαγραφία έδωσα όσον αφορά τους πόθους τους ανθρωπίνους.

Υπάρχει, αδελφοί μου, υπάρχει, ακούτε, μέσα στον θόρυβο αυτών των φωνών, ακούτε μια φωνή, μια φωνή λεπτή, μια φωνή ως αύρα αέρος, ακούτε μια φωνή που έρχεται απάνω ψηλά, όχι από πάνω εδώ στη γη, αλλά ακούτε πάνω από τα άστρα του ουρανού, ακούτε μια φωνή και φτάνει στα μυστικά αυτιά της ψυχής.

Πώς θα την ακούσετε τη φωνή αυτή; Ανοίξτε τα ραδιόφωνά σας. Τα ραδιόφωνά μας, γεμάτα τα σπίτια ραδιόφωνα. Δεν λέγουν ανοίξτε τα ραδιοφωνά αυτά, τα οποία μετανοίξεις, προτιμότερα μετανοίξεις γιατί οι φωνές των ραδιοφώνων είναι φωνές ψευτιάς, απάτης, ραδιουργίας, μανίας πολιτικής, αισχροτήτων και βρομεροτήτων.

Δεν υπάρχει χειρότερο ραδιόφωνο από το ελληνικό ραδιόφωνο.

Λοιπόν, ούτε δυστυχώς η Εκκλησία μπόρεσε να αποκτήσει δικό της ραδιόφωνο, ενώ μπορούσε να αποκτήσει τεράστιο ραδιόφωνο, να μεταδίδει την αγνή φωνή του Κυρίου. Λοιπόν, δεν λέγω να ανοίξετε τα ραδιόφωνα. Σας συνιστώ να ανοίξετε ένα άλλο ραδιόφωνο. Είναι μικρό ραδιόφωνο, καινούργιο, νέας κατασκευής, παρεάσμενα και νέας κατασκευής, ένα ραδιόφωνο τρανζίστορ, μικρό, μικρότερο από αυτά που φτιάχνουν οι Ιαπωνέζοι τα μικρά. Μπορεί να το πάρεις μαζί σου, να το πας μαζί σου και στο νοσοκομείο αν πας στο κρεβάτι και μέσα στη φυλακή αν σε βάλουνε και οπουδήποτε να βρεθείς και μέσα στα υποβρύχια όπου οπουδήποτε να πας, οπουδήποτε να ταξιδεύσεις, μπορεί να έχεις μαζί σου το ραδιόφωνο αυτό.

Είναι ουράνιο ραδιόφωνο τελείας κατασκευής, μεταδίδει πάντοτε την αλήθεια, δεν λέει ποτέ το ψέμα, ποτέ δεν λέει το ψέμα. και το οράνιο αυτό ραδιόφωνο που δυστυχώς ο Λίγας σπίτι και η Καρέλα σπίτι δεν έχει το ουράνιο αυτό ραδιόφωνο, που το συστήνω με όλη μου την καρδιά, με όλη μου τη θέρμη, με όλη μου την πίστη, ότι αυτό το ραδιόφωνο πρέπει να ανοίξουμε και να επικοινωνούμε, το ουράνιο αυτό το ραδιόφωνο, αγαπητοί μου, είναι η Αγία Γραφή.

Έρχεται, άμα ανοίξεις την Αγία, αν την πιστεύεις την Αγία Γραφή, άμα την ανοίξεις, τότε λοιπόν σου έρχονται φωνές απάνω από τον κόσμο των αγγελικών και ουράνιων, φωνές ουράνιες που φτάνουν μέχρι κάτω.

Λοιπόν, ανοίξατε το ραδιόφωνο αυτό, το ουράνιο ραδιόφωνο, όταν πάτε στο σπίτι σας. Σας παρακαλέσω πολύ να μην έχετε την Αγία Γραφή επάνω στα εικονίσματα δεμένη, αλλά σας παρακαλέσω πολύ να ανοίξετε αυτό το ραδιόφωνο και να το ανοίξετε, ας μεταχειριστώ μια σύγχρονη γλώσσα, ας ανοίξετε το ραδιόφωνο αυτό το ουράνιο σε βραχέα κύματα 7,37.

7,37 εις τα Ιωάννεια κύματα, αυτά τα κύματα, κύματα είναι στην Γραφή, αρχίζονται από χαμηλότερα, υψηλότερα και λοιπά. Σας λέγω λοιπόν να τα ρίξετε στα υψηλότερα κύματα, να ρίξετε στα κύματα εκείνα που σχηματίζει το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, εις τα βραχέα κύματα, Ιωάννεια κύματα, 7,37.

Άμα ανοίξετε εκεί πέρα, θα δείτε την απάντηση σε αυτό που συζητούμε σήμερα. Στη δίψα αυτή, την πανανθρώπινη δίψα της λευτεριάς, της δικαιοσύνης, της αληθείας, δεν θα μεταδώσει ούτε τα ραδιόφωνα του κόσμου, ούτε η Μεγάλη Ελευθεριακή Στραφή του Κόσμου, ούτε της Μόσχας, ούτε του Λονδίνου, ούτε του Ουάσιγκτον, ούτε ουδείς άλλος που με τα παρασυκτά τους κατακλύζουν τον κόσμο ολόκληρο και μεταδίδουν τα δικά τους πολιτικά συνθήματα.

Συνιστώ να ανοίξετε το ραδιόφωνο αυτό, ραδιόφωνο, εις κύματα Ιωάννεια κύματα, βραχέα κύματα, 7,37, και εκεί μέσα θα ακούσετε τη φωνή του Δημιουργού και του Πλάστου ημών. Είναι η φωνή του Ιησού Χριστού. Τι λέει, τι λέει; «Εάν τις διψά, ερχέσθω προς εμέ και πινέτω».

Ακούτε λίγα λόγια: «Εάν τις διψά, ερχέσθω προς εμέ και πινέτω». Εάν υπάρχει κανένας που διψάει, ας έρθει σε μένα να πιει, να δροσιστεί. Εμπρότιση, αγαπητοί μου, εάν τις διψά, όποιος να είναι, δεν κάνει διάκριση, είτε βασιλιάς είναι και κάθεται στα παλάτια και έχει κορώνα στο κεφάλι, είτε ένας αρθροφόρος του πυρός είναι που δουλεύει πρωί και βράδυ, ένας φτωχός ζητιάνος, είτε ένας πλούσιος που δεν έχει τι να κάνει τα εκατομμύριά του, είτε ένας σομοζήτης φτωχός, είτε ένας επιστήμων αριστά, είτε ένας αναλφάβητος που δεν ξέρει να βάλει την υπογραφή του, είτε μαύρος, είτε άσπρος, είτε κίτρινος ή οποιουδήποτε χρώματος, είτε η αντίποτε ιδεολογία στην Ανίνε, δεν κάνει καμία διάκριση.

Όποιος διψάει ας έρθει. Όσοι λοιπόν, όσοι κοντά στους φιλοσόφους δεν βρήκατε εκείνο που ζητάτε, όσοι θλιμμένοι και πονεμένοι, όσοι καίγεστε μες στον κόσμο αυτόν από αδικίες, από όλα τα συντρίμμια του κόσμου τούτου, ελάτε, λέει, μέσα, ελάτε κοντά μας. Εγώ είμαι η πηγή, εγώ είμαι η ζωή, εγώ είμαι το Άλφα και το Ωμέγα.

Εγώ είμαι ανεξάντλητος ωκεανός, εγώ είμαι ο ποταμός της χάριτος.

Αδελφοί, γεννάται το ερώτημα: διψάνε οι άνθρωποι; Γιατί αυτήν δίψαν, για να ακούσουν τη φωνή του Χριστού, υπάρχει τέτοια δίψα σήμερα στον κόσμο; Ναι, διψάνε οι ψυχές των ανθρώπων. Άμα πεις σε κανένα άνθρωπο που συναντήσεις, και όχι μόνο άνθρωπο κοσμικό, αλλά και αυτός ο οποίος τυπικός, αυτός μεταβαίνει, μεταβαίνει τυπικώς, πηγαίνει μέσα στις εκκλησίες και ανάβει τα κεριά του.

Και αν του πεις αυτά τα λόγια τα πνευματικά και κανείς θα του ερμηνεύσει αυτό το χωρίον, το περισπούδαστον χωρίον, το σπουδό των χωρίων που λέγει ο Κύριος, «Εάν τις διψά, ερχέσθω προς εμέ και πινέτω», τότε είναι σαν να του μιλάς κινέζικα, κινέζικα, γιαπωνέζικα.

Δεν καταλαβαίνει τίποτα, δεν καταλαβαίνει. Όχι εγώ, όχι εγώ, δεν είμαι τίποτα, μα Χρυσόστομος και Βασίλειος Ακατελικάτων. Και άγγελος και αρχάγγελος να πει τα λόγια αυτά σε ένα ύψος μεγάλο, μεγάλο ύψος, σε μια μεγάλη φαντασία, σε ένα μεγάλο εύρος και πλάτος ιδεών, εάν τα πει αυτά τα λόγια, αυτός δεν τα αισθάνεται αυτά τα πράγματα.

Είναι, όπως είπα, να του μιλάς κινέζικα, να του μιλάς γιαπωνέζικα. Τι συμβαίνει; Τι γίνεται; Τι υπάρχει; Αχ, για να νοήσουμε το Ευαγγέλιο, για να νοήσουμε την Αγία Γραφή, για να αισθανθούμε αυτή τη χαρά, την ανέκρωση των χαρών, πρέπει να έρθει Πνεύμα Άγιον.

Αν δεν έχει Πνεύμα Άγιον, δεν καταλαβαίνει ο άνθρωπος το Άγιον Ευαγγέλιο.

Έρχεστε, λέει, όποιος διψάει να έρθει. Πώς να έρθει; Μας λέει το Ψαλτήριο, ο ψαλμωδός μας λέει, ότι το καθορίζει σαφώς. Είπα ότι για να το καταλάβουμε αυτό που λέει ο Κύριος, πρέπει να έχει Πνεύμα Άγιον. Αν δεν έχει Πνεύμα Άγιον, ο άνθρωπος δεν αισθάνεται μόνον τας υλικάς του ανάγκας. Και ο άνθρωπος ευρίσκεται σε μια κατάσταση, ξέρεις, μια κατάσταση ευρίσκεται. Αν δεν έχετε Πνεύμα Άγιον, γρή, δεν καταλαβαίνει ο άνθρωπος από το ερώντιά Άγιον Ευαγγέλιο. Έρχεστε, λέγει, όποιος διψάει να έρθει. Πώς να έρθει. Μας λέγει... Το ψαλτήριον ο ψαλμωδός μας λέγει ότι το καθορίζει σαφώς. Είπα ότι για να το καταλάβουμε αυτό που λέγει ο Κύριος πρέπει να έρθει πνεμάγιον. Άμα δεν έρθει πνεμάγιον ο άνθρωπος δεν αισθάνεται μόνοντας ειδικά στο ανάγκασ. Και ο άνθρωπος ευρίσκεται σε μια κατάσταση, ξέρεις ποια κατάσταση ευρίσκεται. Είναι ακριβώς το δράμα, είναι ακριβώς όπως είναι. ότι το καθορίζει σαφώς. Είπα ότι για να το καταλάβουμε αυτό που λέει ο Κύριος, πρέπει να έρθει πνεμάγιον. Άμα δεν έρθει πνεμάγιον, ο άνθρωπος δεν αισθάνεται μόνοντας ειλικά στο αλάγκας. Και ο άνθρωπος ευρύσκεται σε μια κατάσταση, ξέρεις, μια κατάσταση ευρύσκεται.

Είναι ακριβώς το δράμα, είναι ακριβώς όπως είναι. Ας πάρουμε μια εικόνα από τη μυθολογία.

Μες στη μυθολογία την ελληνική υπάρχει ένα παράδειγμα, ότι κάποιες, λέει, κοπέλες, κάτω εδώ στο Άργος, μυθολογία αυτό, καμιά πενταριά κοπέλες πανόμορφες, αυτές οι κοπέλες έκαναν ένα έγκλημα. Τις συνεβούλευσε ο Μάγος, ο πατέρας των, και την πρώτη ημέρα του γάμου των παντρευτήκαν όλα τα κορίτσια μια βραδιά όλα, και ο κακούργος ο πατέρας τα συνεβούλευσε, και εμένα, και τη νύχτα όλα σκοτώσανε και τους 50 άντρες των και μάτωσαν τα χέρια των παιδιών όλων, μάτωσαν.

Τότε λέγει μέσα η μυθολογία ότι αυτές οι κακούργιες 50 κοπέλες που σφάξανε τα παιδιά την πρώτη ημέρα του γάμου, οι θεοί τους τιμώρησαν. Οι θεοί... Γιατί τόσο προσέχετε; Γιατί τόσο προσέχετε; Τεντωμένα τα αυτιά σας να ακούσετε παραμύθια, αλλά δεν είστε τεντωμένα τα αυτιά σας.

Και κάποιος αυτό, όταν σας μιλάω βλέπεις ότι δεν είστε για τα βραχέα κύματα, δεν είστε για τα κύματα του ουρανού. Όταν μιλάμε περί όλων σκιάς και αναφέρομαι μύθους από την αρχαία μυθολογία κλπ., τεντώνετε τα αυτιά σας.

Αλλά όταν σας μιλεύομαι, πού να ερμηνεύσουμε σήμερα, μας λένε, πού να ερμηνεύσουμε σήμερα εμείς τον Ισαΐα και τον Ιερεμία κλπ.; Θα διάσει έτους, αγαπητέ μου, θα διάσει έτους, δεν είμαστε πνευματικά πρόσωπα, δεν φτάσαμε σε ένα ύψος ιδεών.

Εμπάσχελτος, ας επαρέσουμε στο ζήτημα αυτό Λοιπόν, τα πενήντα αυτά κορίτσια σφάξανε τους γαμπρούς την πρώτη νύχτα. Τους τιμώρησαν οι θεοί, κατέβηκαν κάτω εις τον Άδη και τότε εκεί κάτω στον Άδη μια τιμωριακά συστέψη το κάτω στον Άδη. Αυτό το έγκλημα είναι μεγάλο.

Πρώτη φορά να πάνε τα παλικάρια αυτά να παντρευτούν και αυτές να τα σφάξουν τα παλικάρια αυτά και να κλάψουν οι μανάδες των και ο Κονζόρος, αυτό το έγκλημα είναι μεγάλο.

Είναι φόνισσες αυτές και φόνισσες επάνω στον ευγενέστερο σύνδεσμο που υπάρχει, όπως είναι ο γάμος. Τιμωρία, απόφαση, δεν λάβανε απόφαση; Δεν θα κάνουμε το εξής. Η τιμωρία τους είναι εξής: Θα τους δώσουμε ένα πιθάρι μεγάλο και το πιθάρι το μεγάλο θα το τρυπήσουμε κάτω στον πάτο, θα είναι τρύπιο το πιθάρι, και θα τους υποχρεώσουμε να τους δώσουμε κουβάδες, μεγάλους κουβάδες, και θα δώσουμε πηγάδια, μαύρα και σκοτεινά νερά, και μέσα από τα πηγάδια από το πρωί μέχρι το βράδυ συνεχώς θα βγάζουν νερό, βγάζουν νερό από εκεί και το χύνουν μέσα στο πιθάρι, αλλά το πιθάρι ποτέ δεν θα γεμίζει, γιατί όσο νερό γεμίζει τόσο θα φεύγει από κάτω. Και αυτή είναι η τιμωρία των Δαναΐδων, οι οποίες ετιμωρήθησαν από τους θεούς για το έγκλημά τους το μεγάλο, να ρίχνουν νερό μέσα σε ένα πιθάρι τρυποτρύπιο και να φεύγει. Ε, αγαπητοί μου, εάν μπορείς, εάν μπορούσαν αυτές οι Δαναΐδες, αν μπορούσαν να γεμίσουν, είκες Ιακώβα, αν μπορείς να γεμίσεις ένα πιθάρι τρύπιο.

Υπάρχει τρύπιο, άλλο τόσο θα μπορέσεις να γεμίσεις το πιθάρι της ζωής σου με την ευτυχία. Πώς θα φέρνεις, θα κτίζεις, καλείς, φέρνεις, τρύπια είναι, τρύπιο είναι, πιθάρι τρύπιο είναι αυτή η ζωή, φέρνεις, δεν μπορείς να το κρατήσεις.

Είναι ακόμα άλλη μια εικόνα φοβερά, την οποία παρουσιάζει η αρχαία μυθολογία μας. Είναι την οποία αναφέρει ο Όμηρος, διότι κάπου εκεί ο Όμηρος λέγει ότι κατέβηκε κάτω στον Άδη. Άδη, το οποίο μίλησε το σημερινό Ευαγγέλιο, ότι εκεί κάτω στον Άδη είδε τις ψυχές των κολασμένων και είδε τις ψυχές των κολασμένων και εκεί είχαν διάφορες, είδε μια φρικτή τιμωρία.

Κάπου εκεί είδε ένα βασιλιά, λέει, που τον είχαν καταδικάσει οι θεοί για τα εγκλήματά του και τον βάλανε αυτόν σε μια λίμνη μέσα και ενώ τα νερά ήταν μπροστά του, τα νερά όλα, και μπορούσε να πίνει όσο ήθελε νερό.

Εν τούτοις, όταν διψούσε και πήγε να πιάσει το νερό, τα νερά φεύγανε, φεύγανε από μπροστά του και τα κυνηγούσε και δεν μπορούσε να πιάσει το νερό. Αυτός ήταν ο Τάνταλος, ο Τάνταλος ο οποίος ζούσε με την τιμωρία αυτή της αιωνίου δίψης.

Έτσι ακριβώς είμαστε και εμείς, διψαλέοι Τάνταλοι, οι οποίοι ξαπλώνουμε τα χέρια μας να πιούμε από τα διάφορα, αλλά εις μάτην, εις μάτην, αγαπητέ μου. Εις μάτην ο φιλάργυρος προσπαθεί να αυξήσει την περιουσία του, η δίψα του δεν τελειώνει.

Εις μάτην ο κενόδοξος άνθρωπος ζητάει να κατακτήσει τον κόσμο ολόκληρο. Πάρτε τον Μεγάλο Αλέξανδρο, πάρτε τον Μεγάλο Αλέξανδρο. Τι έκανε ο Μεγάλος Αλέξανδρος; Έφυγε από τη Μακεδονία, πέρασε τα Δαρδανέλια, πήγε στη Μικρά Ασία.

Ο σκοπός του ήταν να διαλύσει το περσικό κράτος. Το διέλυσε το περσικό κράτος. Αυτός ήταν ο σκοπός του. Διέλυσε την περσική αυτοκρατορία. Μετά, όχι, λέει. Όχι. Προχωρήσουμε. Πού πάμε να προχωρήσουμε; Θα πάμε στην Ινδία, στα άκρα της γης. Τον σταμάτησαν οι στρατιώτες. Όχι, δεν προχωρούν περισσότερο. Μέχρι εδώ.

Αν ήταν δυνατόν να προχωρήσει να κατακτήσει ολόκληρο τον κόσμο, εις μάτην οι πολλοί φιλάργυροι θησαυρίζουν, εις μάτην οι κενόδοξοι προσπαθούν να πατήσουν πάνω στα πτώματα, εις μάτην οι φιλήδονοι προσπαθούν να πιούνε από όλα τα ποτήρια της ηδονής, εις μάτην.

Η ευτυχία είναι κάτι το ανέφικτο εξ ανθρωπίνης πλευράς. Ναι, λένε ότι κάτω στην έρημο προχωρούσε, πήγανε κάτω στην ερημιά, στη Σαχάρα και προχώρησαν.

Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Ευαγγελ Αυτή η χαρά δεν κοιτάξανε τον νεκρό, αλλά αμέσως όπως ήταν διψασμένοι, βιάσανε και ψάχνανε τις αποσκευές. Έπεσε κάτω η καμήλα, κατεβάσανε τις αποσκευές της αυτής και ψάχνανε μανιωδώς. Προχωρούσε, πήγανε κάτω στην ερημιά, στη Σαχάρα και προχώρησαν. Όταν προχώρησαν μέσα μια παρέα, εκεί έλειψε το νερό. Και όταν έλειψε το νερό κινήνευαν να πεθάνουν από τη δίψα. Και βλέπουν παραπέρα μια καμήλα να έρχεται, να έρχεται και είπαν δόξα σοι ο Θεός. Καμήλα έρχεται, άνθρωπος είναι, νερό θα έχει. Φρέχουν, φρέχουν, αλλά εν τω μεταξύ αυτός βγόταν στην καμήλα, έπεσε χάμα. από την κάψη, από τον κάψονο το μεγάλο, έπεσε κάτω ο νεκρός. Αυτή η χαρά, δεν κοιτάξανε τον νεκρό, αμέσως όπως ήταν διψασμένοι, πιάσανε και ψάχνανε τις αποσκευές. Έπεσε κάτω η καμήρα, κατεβάσανε τις αποσκευές της αυτής και ψάχνανε μανιωδός, μήπως βρουν κανένα αποτήρι, μήπως κανένα ασκήπο νερό όπως συνηθίζουν να παίρνουν.

Μήπως βρουν κανένα ποτήρι, μήπως κανένα ασκί από νερό όπως συνηθίζουν να παίρνουν οι Βεδουίνοι μέσα στα μεγάλα τους ταξίδια στην έρημο. Ψάξανε, ψάξανε, ψάξανε, εκεί μέσα δεν βρίσκανε τίποτα. Βρήκανε μόνο ένα πουγγί με λύρες, τα πετάξανε με αηδία, ούτε καν τις κοιτάξανε, σαν άμμος τους φάνηκε, είτε βρήκανε πέτρες, είτε βρήκανε χαλίκια, νερό ήθελαν αυτοί, τι να κάνουν τα χρήματα; Ποια χρήματα; Αυτά τα πετάξανε, δεν βρήκανε, πέθαναν κοντά στις καμήλες.

Πράγμα, έτσι και ο άνθρωπος διψάει να βρει. Θα έρθει η ώρα που όσες χρυσές λίρες και να ’χεις, και όσες λιμουζίνες και να ’χεις, και όσα βαπόρια να αποκτήσεις και ό,τι να γίνει στον άνθρωπο, θα έρθει μια ώρα που αυτά όλα δεν έχουν καμία αξία.

Θα ζητάς ένα σκονίδατο οξυγόνο και θα το βρεις οι μάσθες των κόσμων αυτών. Ναι, γι' αυτό είπα ακριβώς ότι ο άνθρωπος μοιάζει σαν τις Δαναΐδες που αντλούν εις τον πίθον, μοιάζει σαν τον Τάνταλο, μοιάζει σαν τον άνθρωπο που μες στην έρημο ζητεί ένα σκόνι να πιει νερό και δεν υπάρχει.

Ναι, πρέπει όποιος ήτης διψά, ερχέστο προς εμέ και πεινέτον. Τι πρέπει να κάνεις; Ερχέσθω, να τρέξεις. Πώς να τρέξεις; Να τρέξεις, όπως τρέχει το λάφι, όπως το λάφι τρέχει στην έρημο για να βρει πηγή, έτσι ακριβώς πρέπει να τρέχεις κι εσύ για να εύρεις την πηγή, την πηγή αυτή.

Ναι, αυτό λέγει ο ψαλμωδός: ὃν τρόπον ἐπιποθεῖ ἡ ἔλαφος ἐπὶ τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων οὕτως ἐπιποθεῖ ἡ ψυχή μου πρὸς σέ ὁ θεός. Σαν το λάφι που διψάει το νερό, έτσι και ο άνθρωπος διψάει τον Θεό, πρέπει να διψάμε τον Θεό, να ζητούμε τον Θεό.

Αλλά εμείς, αδελφοί μου, είμαστε αξιότεροι από αυτόν τον άνθρωπο ο οποίος πέθανε στην έρημο από έλλειψη ύδατος. Γιατί; Γιατί, τι θα λέγατε για έναν άνθρωπο να υπάρχει δίπλα μας; Τι θα λέγατε; Καλά, να πεθάνει ένας άνθρωπος στην έρημο το καταλαβαίνω, έρημος είναι, ζήτησε νερό δεξιά-αριστερά, έτρεξε, δεν βρίσκεται και πέθανε από νερό. Καλά, είναι αξιοσυμπάθητο.

Αλλά να πεθάνει άνθρωπος από νερό και δίπλα του να είναι το ποτάμι, να είναι το ποτάμι, δεν το καταλαβαίνω. Παράγονταν αυτός, ο Χριστέο Παναγιά, είμαστε μέσα στην Ορθοδοξία, μέσα στις κολυμβήθρες, μέσα στην εκκλησία, ποτάμια τρέχουν δεξιά μας και αριστερά μας και κινδυνεύουμε να πεθάνουμε. Θυμάμαι στο Μεσολόγγι εκεί πέρα, όταν ήμουν νέος ιεροκήρυκας και κήρυττα, μα δίπλα εκεί στον ναό της Αγίας Παρασκευής ήταν ένας που έβλεπε τον κόσμο να γεμίζει η Εκκλησία της Αγίας Παρασκευής και τα προαύλια και ένας το κόδωσε όλο σαν διψασμένα λάφια να ακούσουν τον Λόγο του Θεού, και ένας ήταν παραπέρα δίπλα και είχε 55 χρόνια να πατήσει στην εκκλησία.

...θυσία, νεκρό τον φέρανε. Μια φορά μικρό τον έφερε η μάνα του, μια φορά μικρό τον έφερε η μάνα του να τον βάψει μέσα στην κολυμπήθρα, κι άλλη μια φορά τον φέρανε οι τέσσερις μέσα στην εκκλησία να θαφτεί. Να πεθάνει ένας στην έρημο τον καταλαβαίνω, να πεθάνεις μέσα εδώ στην Ορθοδοξία.

Ευχή, Πιάστε από την νερό, ο Θεέ μου, πού φτάσαμε, ναι, δίπλα. Τι λέγει; Ποια είναι τα ποτάμια αυτά; Αν πάτε στο σπίτι σας, σας συμβουλεύω να ανοίξετε σήμερα, να διαβάσετε το τελευταίο κεφάλαιο της Αποκάλυψης.

Ορίστε πουκάμισο και γράψτε την Αγία Γραφή, διαβάστε την Αποκάλυψη. Τι λέει η Αποκάλυψη; Δεν έχει το τελευταίο κεφάλαιο ότι είδε, λέει; Τι είδε; Είδε, λέει ο Ιωάννης της Αποκάλυψης, είδε ένα ποτάμι, ποτάμι σαν το, ένα ποτάμι κρύσταλλο ποτάμι, είδε ένα ποτάμι καθαρόν, καθαρότατο, και το ποτάμι αυτό του κίνησε την περιέργεια να δει πού βγαίνει το ποτάμι αυτό, το ποτάμι αυτό που ήταν κρύσταλλο, που όποιος έπαιρνε ένα ποτήρι νεράκι, βοτάνευε ολόκληρο, όπως ακριβώς αν δεν πήσε πάνω στα ψηλά βουνά, και πλήρες ένα ποτηράκι μέσα από τα κρυστάλλινα ποτάμια που τρέχουν στα ψηλά βουνά, αναζωογονίζονταν ευθύς.

Έτσι λοιπόν ένα ποτηράκι να έπαιρνες από το ποτάμι αυτό που έτρεχε, γεννήθηκε η περιέργεια να δει ο Ιωάννης πού βγαίνει το ποτάμι αυτό και περπάτησε και περπάτησε με φτερά αγγέλου και βλέπει το ποτάμι αυτό, αδελφοί μου, πού βγαίνει. Επεκτείνω, διαπλάσσω την έννοια ή μάλλον επεξηγώ την έννοια του κειμένου.

Ναι, προχωρώντας λοιπόν ο Ιωάννης με τα φτερά του, προχωρώντας, προχωρώντας βλέπει το ποτάμι, δεξιά και αριστερά βλάστηση και δέντρα πελώρια ή μάλλον ένα δένδρο κατάφυτο, προχωράει, προχωράει, τρέχει το ποτάμι, δεξιά και αριστερά πίνουν οι άνθρωποι με τις κούπες τους, δροσίζονται γλυκά στο ποτάμι.

Και πού βρίσκει το ποτάμι που τρέχει; Πού βγαίνει το ποτάμι αυτό; Πού βγαίνει; Βγαίνει από έναν θρόνο, βγαίνει και απάνω στον θρόνο αυτό, ποιος ήταν ο θρόνος αυτός; Με μπριλάντια, με ασήμια, με στέμματα ανθρώπινα, σπινθηροβόλα, πού είναι ο θρόνος αυτός; Ο θρόνος αυτός δέχεται, προσκυνήσουμε και προσπάσουμε αυτό, το βασιλείο των αιώνων, το ποτάμι αυτό, το ζωογόνο που πίνουν εκατομμύρια ανθρώπων, βγαίνει από τον Σταυρό του Κυρίου, από τις τρύπες, από τα πόδια τα ματωμένα, βγήκε το ποτάμι αυτό το αστείρευτο, το οποίο μας καλεί και μας λέει: «Δέχτε, ελάτε, πίετε, λάβετε, πάγετε, δροσιστείτε, αντλήσατε εκ των πηγών του σωτηρίου, ελάτε πειρασμένοι, ελάτε διψασμένοι, ελάτε πικραμένοι, φτωχοί, μικροί, μεγάλοι, ελάτε μέσα στα ποτάμια αυτά να δροσιστείτε».

Ποταμός Κρυστάλλινος, βρέχει από τα σπηγά του Τρίου, από τα σπηγά του Εσταυρωμένου Και εμείς, επαναλαμβάνω, είναι το να πεθάνει ένας Βουδιστής, να πεθάνει ένας Τούρκος εκεί μέσα στην ερημιά, αλλά εμείς οι Ορθόδοξοι.

Και κάτι άλλο, αγαπητοί μου, ότι όποιος πιστεύει στον Χριστό, στον Χριστό, ποιος πιστεύει στον Χριστό; Δεν βρίσκει μόνο τη μυστική πηγή της ζωής, αλλά λέει κάτι άλλο.

Ανάληψης της Θεοτόκου, Δευτέρα Παρουσία, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευαγγελισμός. Οι ποταμοί τρέχουν, ποτάμια διδασκαλίας και σοφίας. Αδελφοί μου, εμείς δεν μπορούμε στα χρόνια μας να είμαστε τέτοια μεγάλα ποτάμια, Βασίλειοι και Χρυσόστομοι είμαστε.

Ο καθένας από εσάς, μέσα στην ψαλέα αυτή γη, σας παρακαλώ, με την ανάγνωση των Γραφών, με την προσευχή σας, με τη Θεία Κοινωνία, με τον εκκλησιασμό σας, με την ελεημοσύνη σας, με τα έργα τα καλά σας, σας παρακαλώ, ο καθένας από εσάς να μην είναι όριμος, να μην είναι όριμος.

Ο Πατέρας της Εκκλησίας μας, να γίνουμε ένα ρυάκιον, ένα μικρό ρυάκιον, να ποτίσουμε αυτή την άβατον και άνυδρον γη της πατρίδος μας. Και εμείς εδώ πέρα, γι' αυτό ακριβώς, ακριβώς, εζωγράφησα, εσκάλισα εκεί στην αρχή της αιθούσης, εσκάλισα ένα λάφι.

Ένα λάφι εζωγράφησα εκεί κάτω στην αρχή της αιθούσης, να το βλέπετε όλοι και να γίνετε σαν τα λάφια και να έρχεστε εδώ πέρα να πίνετε. Εγώ δεν είμαι ποταμός, εγώ μόνο θα ανοίγω την κάνουλα. Η κάνουλα ποια είναι; Είναι οι Πατέρες της Εκκλησίας. Θα ανοίγω τις κάνουλες και θα βγαίνουν τα νερά να ποτίζεστε.

Ο δε Κύριος Ιησούς Χριστός, διά πρεσβειών της Παναγίας Θεοτόκου, ας αξιώσει πάντας ημάς της αιωνίου βασιλείας αυτού. Αμήν.