The Dormition of the Theotokos and Christian Readiness

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Who is she who comes forth like the dawn, fair as the moon, radiant as the sun, awe-inspiring as an army drawn up in ranks?

Reverend fathers, devout Christians, people of the city of Veria: this is a great feast and celebration. Each year, crowds gather in the churches of Orthodoxy to celebrate it.

Today we honor a sacred person: the Most Holy Theotokos. But she is not simply one among the many saints whose memory the Orthodox Church celebrates.

For us Orthodox Christians, the Most Holy Theotokos has a unique significance, a unique worth and a unique place in the Orthodox Church. For our Church, beloved, has a greatness beyond words. To put it more simply, whoever believes in the Church and enters an Orthodox church

feels as though he has left the earth behind. The moment he crosses the threshold, he finds himself in heaven. Whoever believes and goes to church,

My beloved, this is no fantasy or mere figure of speech. Our Church is heaven, a spiritual firmament. There are two suns that give light. One is the natural sun, which lights the physical universe. The other is a supernatural sun, invisible and never setting. That Sun, who lights the Church, is the Lord Jesus Christ.

And the countless stars are all the saints.

The brightest stars are the great teachers and Fathers of the Church.

Then where does the Most Holy Theotokos stand among the stars and beside the Sun? If we listen to the Church’s hymns, we hear the many names and images with which she honors the memory of the Most Holy Theotokos.

First, the Most Holy Theotokos is the woman whose Son crushed the head of the serpent that deceived Eve. She is the heavenly ladder Jacob saw. She is the Ark, gilded by the Spirit within and without.

The Most Holy Theotokos is the fleece wet with dew that Gideon saw beforehand. In the words of the prophet Habakkuk, she is the shady forest from which Christ came forth. She is also Ezekiel’s closed gate. But we would need a long time to present every name and image with which the Church adorns and praises the Most Holy Theotokos.

And Solomon, in the Song of Songs, stands in wonder. He sees her rising, he says, like the moon amid the darkness of this life. Think how beautiful the full moon looks at night, casting its beauty over all of nature. More beautiful still is the sight of the Most Holy Theotokos. If Christ is the Sun and the saints are stars, then she is the Moon rising in the firmament of the Church.

So the Most Holy Theotokos has a unique place and receives a unique honor. The names with which the Church adorns her are unique. That is why the Church celebrates her memory with so many feasts.

On September 8, we celebrate her birth. On November 21, we celebrate the Entry of the Theotokos into the Temple, when, at three years old, she entered the Holy of Holies. On December 26, we celebrate her Synaxis, when heaven and earth rejoice at the birth of her Son.

And on March 25, we celebrate the Annunciation to the Theotokos. Today’s feast brings both joy and mourning. We are celebrating neither her birth nor another stage of her earthly life, but the final Mystery of the Most Holy Theotokos: her last days, her Dormition, her departure from this world.

Today, then, is the Dormition. My beloved, I ask you for a little patient endurance. I have spoken of the greatness of the Most Holy Theotokos, who shines in the firmament like a spiritual full moon. Stay with me a few more minutes, so that we may see what the Church teaches about today’s feast.

What does our Church teach about the Dormition of the Theotokos, and what can we learn from it?

First of all, beloved, Holy Scripture says nothing about today’s feast, not a single word. If we leaf through the Gospel, we will find no account of the last days of the Most Holy Theotokos.

So where do the things we know and sing about come from? This is a serious question: where does the Church get these beautiful things we celebrate today?

My beloved, what we know about the Dormition of the Theotokos comes from Holy Tradition, not from Holy Scripture. And Holy Tradition holds an exceptional place in our Orthodox Church.

Many things in our Church have come down to us through tradition. We Orthodox are not like the Protestants, who have only the Gospel. Alongside the Gospel, we have Holy Tradition. Many of our sacred customs come from it. Holy Tradition teaches us to face east when we pray and to make the sign of the Precious Cross. It also tells us that the New Testament has twenty-seven books. So if we set tradition aside, what happens? A Protestant who does not accept tradition may say, “Father, we do not do those things.” But suppose we see a Protestant holding the Gospel and ask, “Do you reject the Gospel? Do you reject tradition?” If we ask him where he got the Gospel, why these books, why Holy Scripture...

Does Holy Scripture contain 27 books, or 30, or 35, or 40? Can Scripture itself answer that question? It cannot. It is the living, oral tradition of the Church that tells us there are 27 books. It is through the Church’s tradition, then, that we know of the Dormition of the Theotokos.

What does this tradition tell us, passed from mouth to mouth and generation to generation, from the first Apostles down to today? It tells us that after the Lord’s glorious Resurrection, the Most Holy Theotokos lived under the spiritual care, watch, and protection of John the Evangelist.

She lived in a poor little house. If we went to Jerusalem, we would find that the All-Holy lived in no palace, but in a small cottage. There she spent the last days of her life. And what was her one pleasure? To go for a walk. What sort of walk was it? Was it like the walks taken by the young women and ladies today, who rush off to the square every evening as soon as night falls, as though the devil had whistled for them?

They go there to chatter and do all those things you know about, things that are a fiery Hell and a sin. Where did the All-Holy go for her walk? To the squares? Through the streets? She had one place she would walk to.

Every evening, before the sun set, she went to Gethsemane. She went among the olive trees that her own Son had watered with his tears, and there she prayed, beside those trees in the garden of Gethsemane.

At last, the final days of her life arrived. And then it happened: a chief angel was sent from heaven to say, ‘Rejoice,’ to the Theotokos. Just as an angel had been sent from heaven on the day of the Annunciation to bring the All-Holy news that filled the whole world with joy,

so now, in the last days of her life, an angel was sent to tell her that her end was near. But there was a difference between the two angels. The angel at the Annunciation held a lily.

The lily symbolized the purity, the perfect purity, with which the Most Holy Theotokos was adorned. The other angel no longer held a lily. He carried a palm branch, the sign of victory: the All-Holy Theotokos had fought bravely and prevailed, and now she was to be honored with a crown made by no human hands.

The lily the angel brought at the Annunciation, I repeat, was a sign of purity. The palm branch was a sign of victory and of the triumph of her virtue. Then the angel told the Most Holy Theotokos, ‘In three days you will depart from this vain world and go to the heavenly dwellings.’

So the angel warned the Most Holy Theotokos that her life was drawing to a close. This warning was a sign and proof of the heavenly Father’s love. And we see this not only in her life, but in the lives of many Saints.

We see that God warns his Saints, his own people, when their end is near. If you read the life of Saint John Chrysostom, my dear friends, you will see that he did not die on his episcopal throne.

Saint John Chrysostom died far away, in the wilderness. As his end drew near, he had a vision on the eve of his death. The Saint whose feast would fall the next day, Saint Basiliscus, appeared to him and said, ‘John, your end is near. Tomorrow we shall be together.’

The people of God recognize certain signs. There are mysteries in this world. Saints still exist even today, though I have no time to speak about that now. Even today, in this sinful world of ours, there are elderly women...

Those elderly women who still live as people did in the old days, those holy souls, those shepherds up in the mountains whom the corruption of this world has never touched, they sense from certain signs that their end is near. They call their grandchildren and their children, and though they are still healthy, they tell them, “I am leaving, my children. I am leaving this world.” Everyone is moved and wonders how they know. But deep within, their soul tells them something mysterious.

Such people begin preparing a week or two beforehand, ready for their journey to heaven. Yes, my dear friends. Listen carefully, and in a little while you will hear a beautiful prayer of our Church. In former times, those blessed times, people sensed when death was drawing near.

Now, because of our folly, our folly, something else has come upon us. What is it? Sudden death. And you will hear that sudden death is a calamity, a great evil. For what does the Church say today?

‘Save us, O Lord, from famine, pestilence, earthquake, flood, fire, the sword, and sudden death.’ Sudden death is terrifying. It swoops down like a hawk, like an earthquake, like a bolt of lightning.

It gives a person no time. If you know death is near, you still have some time to prepare. But sudden death finds a person in the street, in the square, at the factory, while he is giving himself over to excess, dancing, enjoying himself, or living in debauchery.

Sudden death is a thunderbolt from Hades, a lightning strike from Hell, a punishment upon our sinful generation. Sudden death is a calamity. That is why our Church prays as it does.

For you have no time to say, “Remember me, Lord, when You come into Your Kingdom.” The Most Holy Theotokos had a privilege granted to great souls: heaven told her that in three days she would depart from this vain world. How did the Most Holy Theotokos receive those tidings? How did she take the news that she was going to die? As for us, when we hear of death, even the word “death”...

We fear it so much that we knock on wood and say, ‘Knock on wood.’ People fear death so deeply. But we fear death, my dear friends, because we are sinners. The guilty fear death; those without faith fear death. The All-Holy did not fear death.

For the All-Holy, who did no wrong in this world, who loved God with a burning heart, who served her Son faithfully and devotedly, and who was the chosen vessel, what was death? For her, death was a day of joy and gladness. It reminds me of a woman I once saw leaving her village.

I asked her, “Where are you going, dear lady?” “Down to Athens,” she said. “What for?” “To see my son. He has been given an important position.” Just as a mother leaves her little village for the city and rejoices at the thought of spending a few days in her child’s home, so it was for the Theotokos.

For the believer who hears Christ say, “Though he die, yet shall he live,” death is not terrifying. Let those who remain in sin without repentance fear death. For the person who believes in Christ, death is simply a passage. Think of the old days, the blessed days when people truly believed. See how far we have fallen.

In those days, Christians did not call the place where they buried their dead a graveyard. That was the name the pagans used. Christians called it a place of sleep, a cemetery. And on their crosses they did not write what people write today.

Go and look at the crosses in a cemetery, whether marble or wood. What do they say? “Died.” But sleep is a little death. Just as you go to sleep and wake in the morning, so death is a long sleep that the trumpet of the Lord will bring to an end.

So you see, my dear ones, the Most Holy Theotokos received the news that she would die with joy and unshakable faith.

What did the Most Holy Theotokos do during those three days? She wanted to put her household in order and prepare herself as fully as she could. So what did she do? She gave away everything she had, her few clothes and all that was in her house, to the poor. She kept nothing for herself.

What does the Most Holy Theotokos teach us by her example? She teaches us that the best ticket, the best passport to the world to come, is almsgiving.

No one will pass through the gate of the Kingdom above without that ticket, that passport called almsgiving. But what kind of almsgiving? Let us be clear: stealing a hundred and giving away one is not almsgiving.

Giving alms from what you have stolen or seized from someone else is not almsgiving. It is a mockery of almsgiving. True almsgiving comes from a person’s honest labor. It is not a few crumbs, but a generous gift, generous enough that it can be said of the giver: “He has scattered his gifts abroad; he has given to the poor; his righteousness endures forever.” And I stress this: give alms while you are alive, not after your death.

Some people in Athens, and perhaps here in Thebes too, make wills so that their gifts will be given after they die. That is not almsgiving. Do good now, while you are alive, while your fields and money are still yours to give. After death, it is no longer almsgiving.

To call that almsgiving is a mockery; it cannot be counted as almsgiving before the Lord. Just as the Most Holy Theotokos and the Saints gave away their possessions while they lived in this world, each of us must do good now, while we are alive.

Let your hands become the hands of the Most Holy Theotokos. My brothers and sisters, two more words and I am finished. The Most Holy Theotokos teaches us something else through her funeral. The hour of her funeral had come.

Do you imagine her funeral was like the funerals of the powerful, with trumpets and bands, princes and kings following behind, and fifty, a hundred, even two hundred wreaths, as you might see in Athens, carried after the coffin before a great crowd?

Was that what her funeral was like? No! The funeral of the Most Holy Theotokos was the funeral of a poor woman. When a poor woman dies, neither the mayor nor the prefect nor the colonel walks behind her. A few poor people carry her to her grave. Yet her funeral had a grandeur beyond imagining. For there are funerals of the poor where angels accompany them.

There are funerals of rich people who are escorted by demons to their dwelling beyond the grave. Yes, my dear ones, this was the funeral of a poor woman, but a woman who was made holy in God and raised above the heavens.

And who followed in her funeral procession? Those who do not believe are free not to believe. We believe what has been handed down to us: “Apostles from the ends of the earth” came to her funeral. One was in Greece, another in Pontus, another in Egypt, another in Crete, another in Dalmatia, another in Rome, and another in Mesopotamia. Yet it was as though a message had reached them through the air.

If we human beings can send messages by radio and travel by helicopter, then the Apostles could be summoned by a heavenly message. They were told in an instant. They broke off their journeys and, like eagles with golden wings, flew in from every direction to bury the body of the Most Holy Theotokos.

The Apostles were there, along with the poor and the faithful. Angels and archangels, cherubim and seraphim sang the funeral hymn and accompanied the Most Holy Theotokos. But during her funeral, something sorrowful happened.

What happened? A shadow from Hades fell upon the procession. As the Apostles carried the body of the Most Holy Theotokos, a Jewish man, dark of soul, saw it being taken to its resting place. As though driven into a frenzy by the devil, he came near and began to insult her with the foulest words.

Then he went further and laid his filthy hands on the spotless cloth in which the Apostles had wrapped the Most Holy Theotokos. But God let him go no further. God had let him insult her, dishonor her, say a thousand things, and even reach out his hands. Yet God did not let those hands defile her body.

There is a sorrow in my heart, like a worm gnawing at it. I know you hear what that man did and feel outraged. I am certain that, had you been nearby when he stretched out his hands, a thousand hands would have torn him to pieces.

That Jew who dared to defile the body of the Most Holy Theotokos. But do not judge unfairly. That act of irreverence, which he committed once there in Gethsemane, we repeat ourselves, my brothers and sisters. We Orthodox Christians, we who are baptized and go to church, we who are here today in her procession, do worse than he did.

Tell me, then: how many villages and towns are there in Greece? According to the statistics, there are about eight thousand villages. Show me one village in Greece, whether it has fifty huts, ten huts, or only two. Show me one village, one town, one home in Greece where blasphemy against the Most Holy Theotokos cannot be heard.

There is no city or village, no woodland or ravine, no barracks, shop, factory, or square where it cannot be heard. I learned the other day that even pilots blaspheme God aboard their planes.

It is everywhere. Blasphemy echoes across our seas and mountains. Where? In Greece, our blessed homeland. Two hundred years ago, this land was under Turkish rule, and our ancestors wore fezzes.

Yet two hundred years ago, if a stranger had come here to Thebes, he would have found people living in little huts. And in those huts lived holy souls.

Now we have palaces, and sinful, blasphemous souls live in them. The people who lived in those little huts did not blaspheme. And in Asia Minor, from beyond Smyrna to Pontus and Antalya, you would not hear a single Greek blaspheming.

Do you know who taught the refugees to blaspheme God? We did, when we went to Asia Minor as soldiers and advanced toward Ankara. Our own soldiers and officers set that example.

I believe God punished us. It was not Kemal who defeated us in Asia Minor, nor was it Kemal’s bullets. And now we have become a people who blaspheme God and the Most Holy Theotokos.

Yes, my dear friends, where is our reverence, and where is our respect for the Most Holy Theotokos? Just let someone dare, let someone dare. We are not anarchists, we are not anarchists. I believe in lawful authority. A state cannot exist without an army, without kings, and without rulers.

But let me give you an example. Suppose someone from Thebes dared to go into the square and insult our queen. Let him say one bad word about her. The prosecutor and the police would arrest him at once and put him in prison for five months, six months, a year. They might even send him to Makronisos, because insulting the queen is forbidden.

But what is our queen beside this Queen? What is an earthly queen? She too is sinful, mortal, and subject to decay, however great she may be.

Insult the earthly queen, and you may spend eight months in prison. But insult the Most Holy Theotokos, and what happens? We cannot call ourselves Orthodox if we accept this. If the earthly queen’s honor is protected, how can no one, neither prosecutor nor anyone else, care when our Most Holy Theotokos is blasphemed?

My brothers and sisters, you who live in Thebes, young and old: make a solemn promise tonight before Christ and the Most Holy Theotokos. Let no one in Thebes blaspheme God.

If even one more blasphemy is heard in Thebes, the bells ought to toll as they do for the dead. For I warn you, my brothers and sisters: I am a sinner, unworthy even to kiss your feet. But I believe in the Most Holy Theotokos, I believe in the Gospel, and I believe all these things.

I tell you again: Skopje is close, Skopje is close. There, while people were dancing, an earthquake struck, and nothing was left beneath the ruins. Skopje is close. I warn you: God bears with us. He is long-suffering. He has ears and hears us. If God wills it, if the Most Holy Theotokos so much as moves her little finger, we will be reduced to ashes. Yet she is a tender mother, and she forgives us.

If God commands it, you will see what happens. The sea is close, the Gulf of Euboea is close. In God’s hands, the sea could swell one day and reach as far as Mount Parnassus. God could command the very stones beneath our feet, my brothers and sisters, to become snakes and devour us, and the stars in heaven to become thunderbolts striking our homes.

Our homes. Stop, stop, the Most Holy Theotokos pleads. If you are Christians, if you are faithful to God, if your hearts are moved, stop blaspheming God. Police, prosecutors, everyone: I call on you all to go into the city of Athimos, which has the great privilege of possessing the icon of the Most Holy Theotokos.

For the sake of the Most Holy Theotokos, let the blasphemy cease. I pray to God that this beautiful city, men and women, young and old, officers and soldiers, everyone, may become like an angelic harp, sounding with this praise: ‘Praise Him and exalt Him above all forever.’ Amen.

Τίς αὕτη ἡ ἐκκύπτουσα ὡσεὶ ὄρθρος, καλὴ ὡς σελήνη, ἐκλεκτὴ ὡς ὁ ἥλιος, θάμβος ὡς τεταγμέναι;

Αιδεσιμότατοι οι πατέρες, ευσεβείς χριστιανοί, κάτοικοι της πόλεως της Βέροιας, εορτή και πανήγυρις μεγάλη. Αλλά λαός πολύς συρρέει κατ' έτος εις τους ναούς της Ορθοδοξίας να εορτάσει και να πανηγυρίσει το γεγονός.

Τιμάται πρόσωπον ιερόν, το δε πρόσωπον που τιμάται σήμερον είναι η Υπεραγία Θεοτόκος. Αλλά η Υπεραγία Θεοτόκος δεν είναι μία από τας πολλάς αγίας των οποίων τη μνήμη την ιεράν εορτάζει και πανηγυρίζει η Ορθόδοξος Εκκλησία.

Η Παναγία δι' εμάς τους Ορθοδόξους έχει όλως ιδιαίτεραν σημασία, όλως ιδιαίτεραν αξία και θέση μέσα στην Ορθόδοξον Εκκλησία. Διότι η Εκκλησία μας, αγαπητοί, έχει ένα μεγαλείο ανέκφραστο. Και για να μιλήσω απλούστερα, όποιος πιστεύει στην Εκκλησία, όποιος εισέρχεται εις το Ναό της Ορθοδοξίας,

αυτός νομίζει ότι αφήνει την γην και την ώρα που πατάει το κατώφλι της Εκκλησίας ευρίσκεται στα ουράνια. Όποιος πιστεύει και πηγαίνει στην Εκκλησία,

αγαπητοί μου, δεν είναι φαντασία και λόγος αυτός. Η Εκκλησία μας είναι ουρανός, η Εκκλησία μας είναι νοητόν στερέωμα. Ήλιοι που φωτίζουν, δύο ήλιους έχουμε: ένας ήλιος, ο φυσικός ήλιος που φωτίζει το υλικό σύμπαν, και ένας άλλος ήλιος, υπερφυσικός ήλιος, αόρατος ήλιος, άδυτος ήλιος, και ο Ήλιος ο οποίος φωτίζει την Εκκλησία είναι ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός.

Αστέρες δε, αστέρια δε αναρίθμητα, είναι οι Άγιοι πάντες.

Αστέρες δε πρώτου μεγέθους είναι οι Μεγάλοι Δάσκαλοι και Πατέρες της Εκκλησίας.

Ποια άραγε να είναι η Παναγία εν μέσω των Αστέρων και εν μέσω του Ηλίου; Αν προσέξουμε τα άσματα της Εκκλησίας μας, η Εκκλησία με πολλά επίθετα και με πολλές εικόνες και με πολλά παραδείγματα έχει στολίσει τη μνήμη της Υπεραγίας Θεοτόκου.

Η Παναγία είναι εν πρώτοις η γυναίκα εκείνη, της οποίας ο Υιός έθραυσε την κεφαλή του δράκοντος, του όφεως που ηπάτησε την Εύα. Η γυναίκα είναι, η Παναγία είναι η κλίμαξ η ουράνιος που είδε ο Ιακώβ. Η Παναγία είναι η Κιβωτός, η χρυσωθείσα τω Πνεύματι εσωτερικώς και εξωτερικώς.

Η Παναγία είναι ο πόκος ο ένδροσος, τον οποίον Γεδεών προεθεάσατο. Η Παναγία είναι, κατά τον Αββακούμ τον προφήτην, το δάσος το κατάσκιον, εκ του οποίου εγεννήθη ο Χριστός. Η Παναγία είναι ακόμα η πύλη η κεκλεισμένη κατά Ιεζεκιήλ, αλλά θα χρειαζόταν πολύς χρόνος για να παρουσιάσουμε όλα εκείνα τα στολίδια, όλα εκείνα τα επίθετα με τα οποία η Εκκλησία στολίζει και υμνεί την Υπεραγία Θεοτόκο.

Ο δε Σολομών, εις το Άσμα των Ασμάτων, μένει έκθαμβος, διότι βλέπει, λέγει, να ανεβαίνει μέσα στη νύχτα του σκότους, μέσα εις τη ζωή αυτή, να ανεβαίνει, λέει, ως σελήνη. Και όπως τώρα τις νύχτες είναι ωραίο το θέαμα της σελήνης, της πανσελήνου που σκορπάει μίαν μαγείαν εις την φύση, ακόμη περισσότερο είναι ωραίο το θέαμα της Υπεραγίας Θεοτόκου, η οποία, εάν ο Χριστός είναι ο Ήλιος και αν οι Άγιοι είναι αστέρες, η Παναγία είναι η Σελήνη η οποία έρχεται εις το στερέωμα της Εκκλησίας.

Μοναδική λοιπόν η θέση της Παναγίας μας, μοναδική η τιμή, μοναδικά τα επίθετα με τα οποία κοσμεί η Εκκλησία την Υπεραγία Θεοτόκο. Και δι' αυτό με πολλάς εορτάς και πανηγύρεις εορτάζει και πανηγυρίζει τη μνήμη της.

Στις 8 Σεπτεμβρίου εορτάζουμε τα γενέθλιά της. Στην 21 Νοεμβρίου εορτάζομαι τα εισόδια της Ότε τριετής δάμαλις εισήλθε εις τα Άγια των Αγίων. Στις 26 Δεκεμβρίου εορτάζουμε τη Σύναξη, ότε ουρανός και η γη εορτάζει τη γέννηση του Υιού της.

Και στις 25 Μαρτίου εορτάζουμε τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Σήμερον δε είναι μάλλον μια εορτή η οποία και χαρά και πένθος έχει, διότι σήμερα δεν εορτάζουμε την αρχή της γεννήσεώς της, δεν εορτάζουμε άλλο στάδιο της επιγείου της ζωής, αλλά εορτάζουμε το τελευταίο μυστήριο της Υπεραγίας Θεοτόκου, εορτάζουμε το τέλος, τις τελευταίες ημέρες, την κοίμηση, την έξοδο της Θεοτόκου.

Σήμερα λοιπόν είναι η Κοίμηση. Θα σας παρακαλέσω, αγαπητοί μου, να κάνετε λίγη υπομονή. Αφού προηγουμένως σας παρουσίασα το μεγαλείο της Υπεραγίας Θεοτόκου, η οποία λάμπει στο στερέωμα ως πανσέληνος του πνεύματος, θα σας παρακαλέσω λίγα λεπτά να κάνετε υπομονή, για να δούμε σήμερα τι διδάσκει η Εκκλησία περί της σημερινής εορτής.

Τι διδάσκει η Εκκλησία μας περί της Κοιμήσεως και τι μπορούμε εμείς να διδαχθούμεν επί της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου;

Εν πρώτοις, αγαπητοί, η Αγία Γραφή δεν λέγει τίποτα, ούτε μία λέξη περί της σημερινής εορτής. Αν ξεφυλλίσουμε το Ευαγγέλιο, δεν θα δούμε μέσα στο Ευαγγέλιο να γράφει τίποτε για τις τελευταίες ημέρες της Υπεραγίας Θεοτόκου.

Αυτά λοιπόν τα οποία γνωρίζουμε, αυτά που ψάλλουμε, από πού τα έχουμε; Εδώ είναι μια μεγάλη, ένα μεγάλο ζήτημα Πού τα έχει η Εκκλησία αυτά τα ωραία πράγματα τα οποία εορτάζουμε σήμερα;

Αγαπητοί μου, ό,τι γνωρίζουμε περί της Κοιμήσεως της Θεοτόκου δεν το έχουμε εκ της Αγίας Γραφής, αλλά το έχουμε εκ της λεγόμενης Ιεράς Παραδόσεως. Η δε Ιερά Παράδοση έχει θέση εξαιρετική στην Εκκλησία ημών την Ορθόδοξο.

Ορθόδοξο. Εκ της παραδόσεως πολλά πράγματα που έχει η Εκκλησία μας τα έχει εκ της παραδόσεως. Εμείς δεν είμαστε σαν τους προτεστάντες που μόνο το Ευαγγέλιο έχουν. Εμείς ως Ορθόδοξοι, εκτός του Ευαγγελίου, έχουμε και την Ιερά Παράδοση. Πλείστα όσα ιερά θέσμια τα έχουμε εκ της Ιεράς Παραδόσεως. Εκ της Ιεράς Παραδόσεως εμάθαμε ότι πρέπει να στρεφόμαστε προς Ανατολάς όταν προσευχόμαστε. Εξ Ιεράς Παραδόσεως γνωρίζουμε, έχουμε διδαχθεί ότι πρέπει να κάνουμε το σημείο του Τιμίου Σταυρού. Εξ Ιεράς ακόμα Παραδόσεως γνωρίζουμε ότι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης είναι εν όλω 27. Εάν δηλαδή αφήσουμε την παράδοση, διότι αν δούμε ένα προτεστάντη που δεν έχει την παράδοση, σου λέει: «Παπά, δεν θα κάνουν αυτά». Εάν δούμε ένα προτεστάντη που κρατάει το Ευαγγέλιο και τον ρωτήσουμε ένα ερώτημα: «Καλά, αρνιέσαι το Ευαγγέλιο; Αρνιέσαι την παράδοση;» Αν τον ρωτήσουμε πού έχει το Ευαγγέλιο, γιατί τα βιβλία, γιατί η Αγγελία...

Αγία Γραφή είναι 27, 30, 35, 40 βιβλία; Θα μας απαντήσει; Δεν μπορεί να απαντήσει, διότι το βεβαιώνει ότι είναι 27 βιβλία η παράδοση, η ζώσα και προφορική παράδοση της Εκκλησίας. Επί της παραδόσεως λοιπόν της Εκκλησίας γνωρίζουμε τα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Τι διηγείται η παράδοση από στόμα σε στόμα, από γενεά σε γενεά, από τους πρώτους Αποστόλους μέχρι σήμερα; Τι διηγείται; Διηγείται ότι μετά την ένδοξον Ανάσταση του Κυρίου, η Υπεραγία Θεοτόκος διετέλει υπό την πνευματική προστασία, υπό την επίβλεψη και κηδεμονία του Ευαγγελιστού Ιωάννη.

Ότι έζησε σ' ένα πτωχικό σπιτάκι. Αν πηγαίναμε στα Ιεροσόλυμα, η Παναγία δεν κατοικούσε σε κανένα παλάτι, αλλά κατοικούσε σε ένα μικρό καλυβάκι. Μέσα στο καλυβάκι αυτό περνούσε τις τελευταίες ημέρες της ζωής της και η μόνη χαρά της Υπεραγίας Θεοτόκου ποια ήτανε; Να κάνει ένα περίπατο. Ποιος ήταν ο περίπατος της Παναγίας; Ήταν σαν τον περίπατο που κάνουν σήμερα οι δεσποινίδες και οι κυρίες που κάθε βράδυ, μόλις βραδιάζει, σφυρίζει ο διάολος και τρέχουν ολοταχώς μες στην πλατεία;

Για να εκεί μέσα να φλυαρήσουν και να κάνουν, τέλος πάντων, όλα εκείνα τα οποία γνωρίζετε όλοι και τα οποία είναι μια κόλαση πυρός και μια αμαρτία. Πού έκανε τον περίπατό της η Παναγία; Στις πλατείες, στους δρόμους; Ένα περίπατο είχε η Παναγία.

Κάθε βράδυ, προτού να βασιλέψει ο ήλιος, επήγαινε στη Γεθσημανή, επήγαινε στις ελιές εκείνες που επότισε με τα δάκρυά του ο Υιός της, ο δικός της, και εκεί λοιπόν προσηύχετο κοντά στις ελιές, κοντά στον κήπο της Γεθσημανής.

Αλλά επιτέλους έφτασε η τελευταία ημέρα, έφτασαν οι μέρες οι τελευταίες της ζωής της. Και τότε συνέβη: Άγγελος πρωτοστάτης ουρανόθεν επέμφθη ειπείν τη Θεοτόκω το Χαίρε. Και όπως λοιπόν κατά την ημέρα του Ευαγγελισμού Άγγελος εστάλη ουρανόθεν διά να είπει στην Παναγία το κοσμοχαρμόσυνο μήνυμα.

Έτσι και τώρα, τις τελευταίες ημέρες της ζωής της, άγγελος εστάλη για να την προειδοποιήσει ότι έφτασε το τέλος της ζωής της. Αλλά είχαν διαφορά οι δύο άγγελοι. Ο ένας άγγελος, στον Ευαγγελισμό, κρατούσε κρίνον.

Και κρατούσε κρίνον για να συμβολίσει την αγνότητα, την απόλυτη αγνότητα με την οποία είναι κοσμημένη η Υπεραγία Θεοτόκος. Ο άλλος άγγελος, ο οποίος ήρθε, δεν κρατούσε πλέον κρίνον. Ο δε φοίνιξ είναι σύμβολο της αθλήσεως, σύμβολο ότι δηλαδή η Παναγία Θεοτόκος ήθλησε γενναίως και νίκησε και τώρα έπρεπε να τιμηθεί στεφάνου αχειράτου.

Ο μεν κρίνος, τον οποίο έδωσε ο Άγγελος κατά την ημέρα του Ευαγγελισμού, επαναλαμβάνω, σύμβολον της αγνότητας. Ο δε φοίνιξ ήταν σύμβολο της νίκης και του θριάμβου της αρετής της. Και τότε ο Άγγελος είπε στην Υπεραγία Θεοτόκον ότι μετά τρεις ημέρες θα αναχωρήσεις εκ του ματαίου τούτου κόσμου για να μεταβείς στα ουράνια σκηνώματα.

Προειδοποίησε λοιπόν ο Άγγελος την Υπεραγία Θεοτόκον περί του τέλους της. Και η προειδοποίηση αυτή είναι ένδειξη και απόδειξη της αγάπης του Ουρανίου Πατρός. Και όχι μόνον εις την ζωή της Υπεραγίας Θεοτόκου, αλλά και εις την ζωή πολλών Αγίων.

Βλέπουμε ότι ο Θεός προειδοποιεί τους Αγίους, τους ανθρώπους του, πότε πλησιάζει το τέλος τους. Αν διαβάσετε τον βίο του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, θα δείτε, αγαπητοί μου, ότι ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος δεν πέθανε, ο Άγιος Ιωάννης, στο θρόνο του.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος δεν απέθανε στον θρόνο του, αλλά πέθανε μακριά στην έρημο και όταν πλέον επλησίασε το τέλος του, την παραμονή είδε όραμα. Την παραμονή παρουσιάστηκε ο Άγιος της άλλης ημέρας, ο Άγιος Βασιλίσκος, και του λέγει: «Ιωάννη, επλησίασε το τέλος σου, αύριο θα είμεθα μαζί».

Οι άνθρωποι του Θεού, από κάτι σημάδια... Έχει μυστήρια ο κόσμος. Οι Άγιοι και μέχρι ακόμα υπάρχουν σήμερα, δεν έχω καιρό να το αναπτύξω το θέμα. Και μέχρι σήμερα στην αμαρτωλή μας δομηρώνα, στον κόσμο αυτόν, κάτι γυναίκες γριές,

Τις γριές που ζουν ακόμα με τα παλαιά, κάτι άγιες ψυχές, κάτι βοσκοί επάνω στα βουνά που δεν τους εμόλυνε η διαφθορά του κόσμου τούτου, κάτι άγιες ψυχούλες, κάτι καταλαβαίνουνε από κάτι ορισμένα σημάδια ότι πλησιάζει το τέλος και καλούν τα εγγόνια τους και καλούν τα παιδιά τους και, ενώ είναι υγιείς, θα τους λένε: «Φεύγω, παιδιά, φεύγω από τον κόσμο αυτόν». Και όλοι συγκινούνται και απορούνε. Όμως κάτι, κάτι μυστικό μέσα η ψυχή τους λέγει.

και αυτοί ετοιμάζονται από μια βδομάδα και δύο βδομάδες και είναι έτοιμοι για το ουράνιο ταξίδι. Μάλιστα, αγαπητοί, γιατί αν προσέξετε τώρα, μετ' ολίγον θα ακούσετε μια ωραία ευχή της Εκκλησίας μας. Στα παλιά τα χρόνια, τα ευλογημένα χρόνια, οι ψυχές καταλαβαίνανε πότε πλησιάζει ο θάνατος.

Τώρα προς τη μωρία μας, προς τη μωρία μας, μεταξύ των άλλων παρουσιάζεται, ποιος παρουσιάζεται; Ο αιφνίδιος θάνατος. Και θα ακούσετε, είναι συμφορά ο αιφνίδιος θάνατος, είναι κακό μεγάλο, γιατί τι λέγει σήμερα η Εκκλησία;

Σώσον μας, Κύριε, από λιμού, λοιμού, σεισμού, καταποντισμού, πυρός, μαχαίρας και αιφνιδίου θανάτου. Ο αιφνίδιος θάνατος είναι τρομερός, είναι το γεράκι, είναι σεισμός, είναι κεραυνός που πέφτει απότομα.

Και δεν προλαμβάνει ο άνθρωπος, ενώ αν καταλάβεις πότε πεθαίνεις, τέλος πάντων έχεις έναν καιρό. Ενώ αυτός που πεθαίνει από αιφνίδιο θάνατον, τον βρίσκει στο δρόμο, στην πλατεία, στο εργοστάσιο. Την ώρα που οργιάζει, την ώρα που χορεύει, την ώρα που διασκεδάζει, την ώρα που κάνει όργια.

Ο αιφνίδιος θάνατος είναι κεραυνός του άδου, είναι αστροπελέκι της κολάσεως, είναι τιμωρία της γενεάς μας της αμαρτωλής. Ο αιφνίδιος θάνατος είναι συμφορά, δι' αυτό και έρχεται η Εκκλησία μας.

Διότι δεν προλαβαίνεις να πεις το «μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις εν τη βασιλεία σου». Μάλιστα, ώστε η Παναγία Θεοτόκος είχε το προνόμιο αυτό των μεγάλων ψυχών, ότι ο ουρανός την προειδοποίησε ότι μετά τρεις ημέρες θα απέλθει εκ του ματαίου τούτου κόσμου. Πώς ήκουσε, πώς η Παναγία Θεοτόκος άκουσε το μαντάτο; Πώς άκουσε την είδηση ότι θα αποθάνει; Εμείς τώρα οι άνθρωποι, όταν ακούσουμε θάνατο, τη λέξη θάνατος...

Τόσο πολύ φοβούμεθα, ώστε χτυπάμε ξύλο, χτύπα ξύλο. Τόσο πολύ φοβάται ο άνθρωπος τον θάνατον. Αλλά τον θάνατο τον φοβούμεθα, αγαπητοί μου, διότι είμαστε αμαρτωλοί. Οι ένοχοι φοβούνται τον θάνατο, οι άπιστοι φοβούνται τον θάνατο, η Παναγία δεν φοβείται τον θάνατο.

Για την Παναγία που δεν έκανε κανένα κακό στον κόσμο, για την Παναγία που ηγάπησε τον Θεό με φλογεράν καρδία, Για την Παναγία η οποία υπηρέτησε πιστώς και αφοσιωμένως τον Υιόν της, για την Παναγία η οποία εχρημάτισε το σκεύος της εκλογής, ο θάνατος τι ήτανε; Ο θάνατος για την Παναγία ήταν η μέρα χαράς και αγαλλιάσεως, όπως μια γυναίκα, μια μέρα είδα μια γυναίκα από ένα χωριό να φεύγει.

Λέω, πού πας γερόντισσα; Α, λέει, πάω κάτω στην Αθήνα. Τι να κάνεις στην Αθήνα; Να δω το παιδί μου που έχει μεγάλη θέση πάρει. Όπως λοιπόν μια γερόντισσα, μια γυναίκα, μια μάνα φεύγει από το μικρό της χωριό και πηγαίνει στην πολιτεία και χαίρεται γιατί αφήνει το χωριό της να πάει να καθίσει λίγες μέρες στο σπίτι του παιδιού της.

Ευαγγελισμός, Ευα Για τον πιστό που ακούει το Χριστό να λέγει ότι καν αποθάνη ζήσεται, για τον πιστό ο θάνατος δεν είναι τρομερός. Ας το φοβούνται τον θάνατο οι άνθρωποι οι αμαρτωλοί αμετανόητοι. Αλλά ο άνθρωπος που πιστεύει στο Χριστό, ο θάνατος είναι απλώς ένα επεισόδιο. Ναι, στα παλιά τα χρόνια, για κοιτάξτε, να σας δώσω πού καταντήσαμε, στα παλιά τα χρόνια, τα ευλογημένα χρόνια που πιστεύανε οι άνθρωποι, πιστεύανε.

Λοιπόν, τα παλιά τα χρόνια, αυτός ο τόπος που θάβουν τους νεκρούς, δεν τα λέγανε νεκροταφεία, νεκροταφεία τα έλεγανε οι ειδωλολάτρες. Οι Χριστιανοί, τον τόπο που θάβουν τους νεκρούς, τα έλεγανε κοιμητήριον και πάνω στους σταυρούς δεν γράφανε.

Αν πάτε να δείτε πόσους σταυρούς είναι μέσα στο νεκροταφείο, μαρμάρινοι σταυροί, ξύλινοι σταυροί, τι γράφουνε; Απέθανε, Ο ύπνος είναι ένας μικρός θάνατος και όπως κοιμάσαι και θα ξυπνήσεις το πρωί, έτσι και ο θάνατος είναι μεγάλος ύπνος τον οποίο θα διακόψει η σάλπιγξ του Κυρίου.

Ιδούν λοιπόν αγαπητοί μου ότι την είδηση ο Θαποθάνη την αντιμετώπισε με ένα αίσθημα χαράς και πίστη ως ακραδάν του η Περαγία Θεοτόκου.

Στο διάστημα των τριών ημερών η Υπεραγία Θεοτόκος τι έκανε; Μία σκέψη είχε, να τακτοποιήσει τα του οίκου της, είχε μια σκέψη πώς κατά τον τελειότερον τρόπο θα προετοιμάσει τον εαυτό της. Και τι έκανε η Παναγία Θεοτόκος; Ό,τι είχε, ρουχαλάκια και ό,τι είχε μες στο σπίτι, τα μοίρασε στη φτωχολογιά, δεν κράτησε, τα έδωσε όλα.

Τι μας διδάσκει με το παράδειγμά της αυτό η Παναγία; Η Παναγία μας διδάσκει με το παράδειγμά της αυτό ότι το καλύτερο εισιτήριο, Το καλύτερο εισιτήριο, το καλύτερο διαβατήριο για τον άλλον κόσμο είναι ποιο; Είναι η ελεημοσύνη.

Δεν θα περάσει κανείς την πόρτα της Άνω Βασιλείας εάν δεν έχει στα χέρια του το εισιτήριο αυτό, το διαβατήριο αυτό το οποίο λέγεται ελεημοσύνη. Μα ποια ελεημοσύνη; Να εξηγούμεθα, όχι ελεημοσύνη εκεί να κλέβεις 100 και να δίνεις το 1.

Ελεημοσύνη από τα κλεμμένα και τα αρπαγμένα του άλλου, αυτή δεν είναι ελεημοσύνη, είναι εμπαιγμός ελεημοσύνης. Ελεημοσύνη που προέρχεται από τον ιδρώτα, τον τίμιον ιδρώτα του ανθρώπου, ελεημοσύνη που δεν είναι ψιχία, αλλά ελεημοσύνη που είναι γενναία εισφορά, τέτοια εισφορά ώστε να μπορεί να λέγει «ἐσκόρπισεν, ἔδωκε τοῖς πένησιν· ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα». Ελεημοσύνη, τονίζω, που να μην είναι μετά θάνατο.

Μερικοί κάνουν στην Αθήνα κάτω, δεν ξέρω εδώ στα Στίβας, κάνουν διαθήκες μετά θάνατο. Δεν είναι ελεημοσύνη αυτή. Τώρα που ζεις, προ του θανάτου, τώρα που ζεις, τώρα που εξουσιάζεις τα χωράφια, τα χρήματα, τώρα να κάνεις· μετά θάνατο πλέον δεν είναι ελεημοσύνη αυτό.

Αλλά είναι εμπαιγμός και δεν μπορεί να λογιστεί αυτό ενώπιον του Κυρίου ελεημοσύνη. Και όπως η Παναγία και όπως οι Άγιοι εμοίρασαν τα υπάρχοντά τους όταν ζούσαν στον κόσμο αυτόν, έτσι και ο καθένας πρέπει πρώτον τώρα που είσαι ζωντανός να κάνεις το καλό εις τον κόσμο.

Και τα χέρια σου να γίνουν χέρια της Υπεραγίας Θεοτόκου. Αδερφοί μου, ακόμα δύο λέξεις και τελείωσα. Μας διδάσκει ακόμα η Παναγία μας. Τι μας διδάσκει; Μας διδάσκει η κηδεία της. Ποια κηδεία; Έφτασε η ώρα της κηδείας της.

Ποια κηδεία; Πας και φαντάζεσαι ότι η κηδεία της Παναγίας ήταν σαν τις κηδείες των μεγάλων, που μαζεύονται οι τρομπέτες, μαζεύονται οι μουσικές και από πίσω ακολουθούν οι πρίγκιπες και οι βασιλιάδες και έχουν στεφάνια, 50, 100 ή 100 στην Αθήνα, 200 στεφάνια να ακολουθούν πίσω από την κηδεία και τα φέρετρα και να ακολουθάει ο κόσμος πολύς.

Και έτσι ήταν η κηδεία. Όχι! Η κηδεία της Παναγίας ήταν μια κηδεία μιας πτωχιάς γυναίκας, σαν να πέθανε στα θρύβας μια πτωχιά γυναίκα, που ούτε ο δήμαρχος πάει πίσω, ούτε ο νομάρχης πάει πίσω, ούτε ο συνταγματάρχης πάει πίσω, μα τη σηκώνουν εκεί πέρα μερικοί πτωχοί και την πάνε. Ήταν μια κηδεία, αλλά μια κηδεία όμως μεγαλείο, που είχε μεγαλείον αφάνταστον. Γιατί υπάρχουν κηδείες, υπάρχουν κηδείες φτωχών που τους συνοδεύουν άγγελοι.

Ανάγκηνοι και Αργάγκηνοι, και υπάρχουν κηδείες πλουσίων που τους συνοδεύουν δαίμονες στην πέρα του τάφου κατοικίαν. Μάλιστα, αγαπητοί, ήταν μια κηδεία μιας φτωχής γυναικός, αλλά γυναικός η οποία ηγίασε εν τω Θεώ και υψώθηκε πάνω των ουρανών.

Και πίσω από την κηδεία της τι ήτανε; Ας μην πιστεύουν οι άπιστοι, δικαίωμά τους να μην πιστεύουν. Εμείς πιστεύουμε ό,τι πιστεύουμε. Ότι στην κηδεία της έγινε αυτό το οποίον: Απόστολοι εκ περάτων, δηλαδή οι Απόστολοι που ένας ήταν στην Ελλάδα, ο άλλος ήταν στον Πόντο, ο άλλος ήταν στην Αίγυπτο, ο άλλος ήταν στην Κρήτη, ο άλλος ήταν στην Δαλματία, ο άλλος ήταν στη Ρώμη, ο άλλος ήταν στη Μεσοποταμία, ως με ένα αέριο ασύρματο.

Εάν ο άνθρωπος που είναι ένας μικρός άνθρωπος έχει ασύρματο και ειδοποιεί και να έχει ελικόπτερα και διακόπτη τον αυτόν, εάν ο άνθρωπος που είναι ένας μικρός Θεός επί της γης έχει αυτά τα μέσα, αυτοί λοιπόν οι Απόστολοι με ουράνιο ασύρματο ειδοποιήθησαν αστραπιαίως, διέκοψαν την περιοδεία των και σαν αετοί χρυσόπτεροι επέταξαν από όλα τα μέρη και ήρθαν εκεί για να κηδεύσουν το σώμα της Υπεραγίας Θεοτόκου.

Και όχι μόνο οι Απόστολοι και οι πτωχοί και οι πιστοί, και άγγελοι και αρχάγγελοι, τα χερουβείμ και σεραφείμ έψαλλον εξόδιον ύμνον και την συνόδευον την Υπεραγία Θεοτόκον. Η κηδεία αυτής. Αλλά στην κηδεία συνέβηκε ένα θλιβερό γεγονός.

Τι; Μια σκιά, σκιά του άδου. Ποια; Ενώ το σκήνωμα της Παναγίας το κρατούσανε οι Απόστολοι, ξαφνικά ένας Εβραίος, μια μαύρη ψυχή, τι έκανε αυτός; Μόλις είδε το σκήνωμα της Παναγίας να προχωρεί στην τελευταία κατοικία, τότε αυτός λες και ελύσσαξε από τον διάβολο, αυτός τότε πλησίασε και άρχισε να υβρίζει την Παναγία με τα χειρότερα λόγια.

Και ακόμα περισσότερο προχώρησε και ξάπλωσε τα βρωμερά του χέρια επάνω στο σεντόνι το καθαρότατο που είχαν τυλίξει οι Απόστολοι την Υπεραγία Θεοτόκο. Αλλά μέχρι εκεί τον άφησε ο Θεός. Τον αφήνει τον αμαρτωλό, τον άφησε να υβρίσει, τον άφησε να εξευτερίζει την Παναγία, τον άφησε να λέει χίλια λόγια, τον άφησε ακόμα να ξαπλώσει, αλλά μέχρι εκεί. Δεν επέτρεψε ο Θεός τα χέρια τα βρωμερά του Εβραίου να μολύνουν το σώμα της Παναγίας.

Ευαγγέλιο, Ευαγγελ Μια λύπη μες την καρδιά μου σαν σκουλήκι, ότι ακούτε αυτό που έκανε ο Εβραίος και αγανακτείτε. Και είμαι βέβαιος, αν είσαστε εκεί κοντά, την ώρα που ο Εβραίος ξάπλωνε τα βρωμερά του χέρια, χίλια χέρια θα τον έκαναν κομμάτια.

Τον Εβραίο που ετόλμησε να βεβηλώσει το σκήνωμα της Υπεραγίας Θεοτόκου. Αλλά να μην είστε άδικοι κρίτε, αυτό που έκανε ο Εβραίος μια φορά εκεί στο γισθυμανί αυτή την ασέβεια, να, αυτήν, αδελφοί μου, την επαναλαμβάνουμε εμείς οι Ορθόδοξοι, εμείς οι βαπτισμένοι, εμείς που πάμε στην εκκλησία, εμείς σήμερα που είμαστε στη λιτανεία της. Εμείς κάνουμε χειρότερο από ό,τι έκανε ο Εβραίος.

Δεν μου λέτε, για κρίστε, πόσα χωριά έχει η Ελλάδα, πόσες πολιτείες έχει η Ελλάδα; Η Ελλάδα, λέει, αν πάρεις τη στατιστική, θα δεις ότι έχει 8.000 περίπου χωριά, 8.000 μικρά χωριά. Δείξατέ μου, δείξατέ μου ένα χωριό στην Ελλάδα, ας έχει 50 καλύβες, ας έχει 10 καλύβες ή 2 καλύβες. Δείξατέ μου ένα χωριό, δείξατέ μου μια πολιτεία, δείξατέ μου ένα σπίτι μες στην Ελλάδα, δείξατέ μου πού να μην ακούεται η βλασφημία κατά της Παναγίας Θεοτόκου.

Δεν υπάρχει πόλη, δεν υπάρχει χωριό, δεν υπάρχει ρουμάνι, δεν υπάρχει λαγκαδιά, δεν υπάρχει στρατώνας, δεν υπάρχει κατάστημα, δεν υπάρχει εργοστάσιο, δεν υπάρχει πλατεία, δεν υπάρχει τίποτα. Και στα αεροπλάνα, έμαθα προχθές ότι και απάνω στα αεροπλάνα βλαστημάνε οι αεροπόροι τον Θεό.

Και παντού, και η θάλασσα και τα βουνά μας, βλαστημούν. Πού; Στην Ελλάδα, προ 100 χρόνια, πού; Στην Ελλάδα, την αγιασμένη πατρίδα μας. Προ 200 χρόνια ήταν Τουρκιά εδώ μέσα και φέσια φορούσαν εδώ μέσα προ 200 χρόνια οι προγονοί μας.

Αλλά προ 200 χρόνια, να ερχόσουν εδώ στη Θήβα, δεν έπερασε ένας ξένος από τα μέρη αυτά. Προ διακόσια χρόνια σε καλυβούλες κατοικούσαν, αλλά μες στις καλυβούλες που κατοικούσαν οι άνθρωποι κατοικούσαν άγιες ψυχές.

Τώρα παλάτια, και μέσα στα παλάτια κατοικούν αμαρτωλές και βλάσφημες ψυχές. Μες στις καλυβούλες που κατοικούσε ο λαός αυτός δεν βλαστημούσε, δεν βλαστημούσε ο λαός αυτός. Και στη Μικρά Ασία, πέρα από τη Σμύρνη μέχρι τον Πόντο, στην Αττάλεια, παντού, ούτε ένας Έλληνας.

Ξέρετε ποιους έμαθαν, ποιοι μάθανε τους πρόσφυγες να βλαστημούν τον Θεό Εμείς, ως στρατιώτες που πήγαμε στη Μικρά Ασία και φτάσαμε από την Άγκυρα. Οι στρατιώτες οι δικοί μας και οι αξιωματικοί προείδηναν δουλειά τους.

Προείδηναν τα παρνησί τους και νομίζω ότι μας τιμώρησε ο Θεός. Δεν μας ενίκησε στη Μικρά Ασία, δεν μας ενίκησε στη Μικρά Ασία. Ούτε ο Κεμάλ, ούτε τα βόλια του Κεμάλ. Ανάληψης της Θεοτόκου, Ευαγγελισμός, Και το μόνο έθνος που βλαστημάει τον Θεό, το μόνο έθνος που βλαστημάει την Παναγία, η Μεστιδήβα, δεν βλέπατε όπως η Παναγία.

Ναι, αγαπητοί μου, πού είναι η ευλάβειά μας και πού είναι ο σεβασμός μας στην Παναγία Θεοτόκο; Για τολμήσετε, για τολμήσετε. Δεν είμαστε αναρχικοί, δεν είμαστε αναρχικοί. Πιστεύω στις εξουσίες, δεν μπορεί να υπάρχει κράτος χωρίς στρατό και χωρίς βασιλείς και χωρίς άρχοντες.

Αλλά κάνω ένα παράδειγμα. Ας τολμήσει, ας τολμήσει εδώ στη Θήβα ένας Θηβαίος να πάει στην πλατεία και να βλαστημήσει τη Βασίλισσά μας. Ας πει ένα κακό λόγο για τη Βασίλισσα. Αμέσως ο εισαγγελέας, αμέσως η αστυνομία θα τον πιάσει και θα τον βάλει φυλακή πέντε μήνες, έξι μήνες, ένα χρόνο και θα τον στείλει στη Μακρόνησο, γιατί δεν επιτρέπουν να βλαστημάς τη Βασίλισσα.

Αλλά τι είναι η Βασίλισσά μας μπροστά στη Βασίλισσα αυτή; Τι είναι, τι είναι, τι είναι η Βασίλισσα; Ένα μελό βελώριο μηδενικό. Είναι και αυτή αμαρτωλή, είναι και αυτή θνητή, είναι και αυτή φθαρτή, ώστε μεγάλη η Βασίλισσά μας.

Αν την βρίσεις, οκτώ μήνες από ντρούμια. Αν βρίσεις την Παναγιά, δεν είμαστε καλά, δεν είμαστε ορθόδοξοι, Βασίλειο. Δεν φτάνουν τα πολυχρόνια, χρόνια κύριοι, να είμαστε άνθρωποι σε ψευές. Δεν μπορείς, όταν βρίσεις τη Βασίλισσα την επίγεια, να την βράσεις με οκτώ μήνες και όταν βράσει μας την Παναγία μας, ούτε ας την πίνακας, ούτε εισαγγελέας, ούτε κανένας να με ενδιαφέρεται.

Αδελφοί μου, πού εννοείς να σας λέγω; Εσείς που κατοικείτε στη Θήβα, μικροί και μεγάλοι, δώστε απόψε όρκο, όρκο στον Χριστό, όρκο στην Παναγιά: κανένα στόμα, κανένα στόμα Θηβαίου να μη βλαστημάσει τον Θεό.

Και μια ακόμα βλασφημία, μια βλασφημία να ακούσεις στη Θήβα, πρέπει να χτυπήσουν νεκρικά οι καμπάνες. Γιατί, αδέρφια μου, σας προειδοποιώ: είμαι αμαρτωλός και δεν είμαι άξιος να φιλήσω τα πόδια σας. Αλλά πιστεύω στην Παναγιά, πιστεύω στο Ευαγγέλιο, πιστεύω σε όλα αυτά.

Και σας ειδοποιώ και σας λέγω: κοντά είναι τα Σκόπια, κοντά είναι τα Σκόπια, κοντά είναι τα Σκόπια. Σύντροφοι, οργειόζονται μες στα Σκόπια, τώρα που χορεύανε, σεισμός, κάτω από τα αεροϊπιά της δεν έμεινε τίποτα, κοντά είναι τα Σκόπια και κοντάρει κανένα τρόπι, σας ειδοποιώ, μας ανέχεται ο Θεός, μακροθυμεί ο Θεός, έχει αυτιά και μας ακούει. Αν θέλει ο Θεός, αν θελήσει, το δαχτυλάκι του, μόνο το δαχτυλάκι της, το δαχτυλάκι της, το δαχτυλάκι της να κουνήσει η Παναγιά, θα γίνουμε καρβούνα, αλλά είναι μάνα γλυκιά και μας συγχωρεί.

Αν διατάξει ο Θεός, θα δεις, ο Ευβοϊκός, κοντά είναι η θάλασσα. Στο χέρι του Θεού είναι μια μέρα η θάλασσα να φουσκώσει και να φτάσει μέχρι τον Παρνασσό και να γίνει γύσμα διάμοτοπος. Μπορεί να διατάξει ο Θεός οι πέτρες που πατούμε, αδέρφια μου, αδέρφια μου, οι πέτρες που πατούμε θα γίνουν φίδια να μας φάνε και τα αστέρια του ουρανού θα γίνουν κεραυνοί και αστροπελέκια στα σπίτια μας.

Σπίτια μας, πάψατε, πάψατε, παρακαλεί η Παναγιά. Αν είστε χριστιανοί, αν είστε πιστοί στον Θεό, αν συγκινείστε, πάψατε να βλαστημάτε τον Θεό. ? Αστυνομία, εισαγγελία, οι πάντες, σας ειδοποιώ όλοι να πάτε μες στην πόλη του Αθήμου, που έχει το μεγάλο προνόμιο να έχει την εικόνα της Παναγιάς.

Της Παναγιάς, να πάψει η βλαστημία. Εύχομαι στο Θεό, έφηβοι, η ωραία αυτή πόλη, άντρες, γυναίκες, μικροί, μεγάλοι, αξιωματικοί και στρατιώτες, όλη η πόλη, να γίνει μια κιθάρα, μια κιθάρα αγγελική και πάνω στην κιθάρα να ακούεται: «Αινείτε και υπερυψούτε Αυτόν εις τους αιώνας». Αμήν.