The Fall of the Angels and of Humanity

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Beloved, we are gathered here in the hall of the Life-Giving Spring. This is a place of spiritual struggle, whose motto is the words of Holy Scripture: “Fight for the truth even to death.” And so we shall speak again.

To see people gathered here from the various neighborhoods of the city moves us deeply. Your presence shows that even in our age, an age of great unbelief and corruption, the people of God, His flock, have not disappeared.

It is a joy to see how eager you are to hear the Word of the Lord.

To borrow an image from John Chrysostom, you are like little birds waiting to be fed.

That is how John Chrysostom describes those who listen eagerly. You are waiting for something. You are hungry. Your hunger is not for material food, but for spiritual food. You hunger to hear the Word of God.

Of course, as I have told you before, the fare we offer is very poor. But when someone is hungry, even coarse cornbread tastes like a delicacy. When someone has no appetite, you can serve him the finest food and he still will not want to eat.

So, seeing your eagerness, your zeal, and your hunger,

on the occasion of the sixty years that have passed since the catastrophe in Asia Minor, we too recalled that catastrophe.

We saw a tree planted in the soil of Asia Minor, a tree with branches, blossoms, and fruit, watered by the streams of the Gospel. That tree had stood there for three thousand years, and it was completely uprooted.

And now, in Asia Minor, there is not a single Christian. We ended with the words of the martyr of Smyrna, Bishop Chrysostomos, who said, “Have patient endurance. God is testing us. Better days will dawn for Greece as well.”

I should also tell you that, in memory of the martyrs of our people in Asia Minor, we have decided to build a church in Ptolemaida. It is a city of refugees from Pontus, Asia Minor, and Thrace. This church will be unique in all Greece because it will be dedicated to the New Martyrs of Asia Minor. We have already begun building it.

And we hope God will grant us the grace to celebrate the opening of that church. That is what we spoke about before. Today we continue our lament over other events that should bring sorrow to our hearts, because evil has spread deeply everywhere.

And we Christians, insofar as we truly are Christians, must mourn not only the evil within our own hearts, but also the evil that has spread throughout the world. Today we shall speak, and mourn, over three falls.

The first fall took place in heaven, among the angels. Yet when people today hear about angels, they scoff. They do not want to believe that Angels and Archangels exist.

As I believe I said before, when a Russian astronaut flew into space and returned to earth, he was asked about it and replied mockingly that he had seen no angels there. And an atheist teacher in a Soviet school, where atheism was taught, told the children that the man who had flown into space had seen neither Angels nor Archangels nor God.

But a little Russian boy, fair-haired and very bright, gave her an answer. “Teacher,” he said, “comrade, our astronaut did not see any Angels.”

That little boy answered with the wisdom of God. He gave an answer worthy of an astronomer who knows the mysteries of the heavens. So it is that, “Out of the mouths of babes You have perfected praise.” A little child speaks a truth that gray-haired elders today do not dare to say.

And indeed, how right that little boy was. Man had flown into space and drawn near the moon and the other heavenly bodies. That is certainly a remarkable achievement, one in which science takes pride.

But it is a very small achievement, because the universe is boundless.

Do you know what that short distance humanity has flown is like? It is like taking a single step outside your house when you want to go to London. How far have you gone? Even less than that.

How many millions, even billions, of steps would you have to take to reach London? It is the same with space: humanity has taken one step. Beyond that lie vast reaches of space. There are stars so far away that even the most powerful telescopes cannot see them. Even if a person could travel at the speed of light, it would take millions of years to reach them or cross those reaches of the universe.

So the child was right to say that the astronaut had flown only a little way. Let him not boast. Far beyond him are worlds both visible and invisible. But why should we fly so far to find God?

Must we fly so far, up into the heavens among the spheres moving through that vast expanse? The Apostle Paul said something here at the Areopagus: we may reach out for God and find Him. God is near you. Where is He near us? Here in our breast, in our heart, within our heart.

If we desire Him, God is that near, that near to every person. Now, after that digression, let me return to my subject. Holy Scripture assures us that angels and archangels exist.

These angels and archangels, countless millions in heaven, have three tasks. First, they are messengers. They bring messages from heaven down to earth. The angels have brought many messages to us.

But the greatest message of all is the one God will count us worthy to hear again this year on Christmas night, when a host of holy angels and archangels will sing: “Glory to God in the highest, and on earth peace, goodwill among men.”

So their first task is to be God’s messengers. Their second is to protect us as guardian angels.

An angel is also a singer of hymns, an eternal chanter who never grows weary of singing, as our chanters do: “Holy, Holy, Holy, Lord of Sabaoth; heaven and earth are full of Your glory.” There are millions of them, nine angelic orders, hosts of angels and archangels.

If you ask me who was the greatest among all those countless angels and archangels, I would answer: one called Lucifer. As you know, the morning star is called Lucifer. It is Venus, called the evening star when it appears at night. It shines before sunrise, heralding the sun.

As that star shines, so Lucifer the angel shone in the heavenly world. He was an archangel equal to, or even higher than, the two chief archangels, Michael and Gabriel. And yet he, who had reached the very summit of the angelic world, fell.

How did he fall? This was the first fall. How did it happen?

Now we come to the great mystery that theologians and philosophers try to understand: where did evil come from? Holy Scripture answers that evil did not begin with humanity. It arose beyond humanity.

The first outbreak of evil, so to speak, happened in the angelic world, for angels were free to choose good or evil. How did evil arise there? At first it came as an idea, a thought.

We pay little attention to the ideas that come to us. But if we look carefully, we see that evil comes through an idea, a thought. It troubles a person. While you are praying or walking along, an idea suddenly comes, a bad, wicked, twisted idea, and it unsettles you completely.

Even as we approach Holy Communion, troubling thoughts can come to us. A thought like that came to this archangel. What was it? It was a thought of pride. He said to himself, “I am above the angels and archangels.”

“I will set up my throne,” he said, as the Prophet Isaiah depicts it in chapter fourteen. “I will set up my throne above the stars of heaven, and I will become God.” That was the first cause of evil. And the moment he conceived that evil thought, there it was.

Michael, the commander of the heavenly hosts, sprang into action. He sounded his trumpet. What did he proclaim? We hear it every time at the Divine Liturgy, though perhaps we do not notice it.

When that moment comes, we too should feel a shiver as we hear it. Before the holy things are consecrated, before the Mystery is completed, before the Holy Spirit is invoked to change the artos, the blessed bread, into the Body of Christ.

And the wine into the Blood of Christ. Before the Mystery is celebrated, the priest says, “Let us stand aright; let us stand with fear.” According to the tradition of our Church, Archangel Michael first spoke these words when he saw Satan dragging a third of the angels down into chaos.

That, then, is the first fall. Evil begins with pride, the evil most characteristic of Satan. We still speak of Luciferian pride: the pride Satan passes on to his instruments and followers.

The first fall, then, was Lucifer’s. The second fall took place here on earth, among human beings. How did it happen? My dear friends, the earth we live on...

Just as a diamond is worth more than a whole mountain of rock, so this earth is a precious gift. God has endowed this planet with good things and advantages that we do not find on other planets, or at least do not find in the same way.

Now everyone is in danger. People look to the sky and tremble because the air has been polluted. The air is polluted, and the most necessary part of it for us, oxygen, is under threat.

Oxygen is becoming scarce, and the air is being polluted. The Apocalypse, the Book of Revelation, says that the atmosphere will be polluted and a third of humanity will die. All this has been foretold.

Eat hamburgers, and they bring cancer. But climb high into the Pindus Mountains, up where the air is clear, and your lungs find relief. You breathe in fresh, pure air, the most essential thing for human life.

God made fish to live in the ocean; they cannot live without the water. In the same way, we move through an ocean of air. That ocean is the atmosphere, and it does not exist on those other worlds.

There is no such atmosphere on the moon. The astronaut could live up there only with a tank of oxygen. There is no water there, not a single drop. The American astronaut who went up there feared that his oxygen tank might fail and leave him dead on the moon forever. He longed to come back to earth, turn on the tap at home, and drink water. Ungrateful man! Even a little bird drinks a drop of water and lifts its head toward its Creator, as though saying, “Thank you, my God.”

But man is ungrateful. With food still in his mouth, he blasphemes God. He is worse even than a dog. Throw a dog a bone and, though it has no words to thank you, it wags its tail as if to say, “Thank you, master.”

And yet we enjoy all the good things God gives us, without a single word of thanks leaving our lips.

God made this earth an exceptional place for human beings to live. The whole earth is beautiful, a diamond of creation. But one part of it was more beautiful still: Paradise.

That Paradise was in Mesopotamia. It had every good thing: trees, plants, animals, and birds. It was a place of surpassing beauty, and there God placed Adam and Eve.

Scripture tells us that a magnificent procession took place in Paradise. The parades we hold on feast days, with a king, ruler, or president watching as the troops march past and salute, are nothing beside it.

In Paradise, all the animals passed before man, whom God had placed there as king of the earth. The lion, the lambs, every animal came before the king of creation, the man who was to rule over the earth.

And Adam, Scripture says, gave each animal its name. There Adam stood. Then God asked something of Adam and Eve. What was it? They could eat from every tree except one. If they ate from that tree, death would come.

What was God asking of them? Something very small. John Chrysostom gives us a fine picture: imagine someone gives you a great building, a palace, and asks you to pay a tiny coin each month, simply to acknowledge that the property belongs to him.

God asked for one small, seemingly insignificant thing, so that it would be clear that He is the Creator of all. And yet man did not keep God’s word. He did not obey that small commandment.

What happened? The first sin, among the angels, began within, as an evil thought. The second began through a suggestion from outside. In Paradise, the serpent was said to be the most beautiful of all the creatures there, a winged creature.

It was not like the snake we see today. It was the most beautiful winged creature in Paradise. But after the fall of man, it was punished and changed, taking on the cold appearance that now fills us with dread.

The serpent became an instrument of the devil, and through the serpent Satan spoke to the woman. What did he say? I repeat: the first sin, the first evil among the angels, began with a thought.

It was a thought of pride. The second evil began with a conversation. History and many examples bear witness to this, and you yourselves can testify that many sins begin with a conversation.

It begins with a conversation with someone corrupt. Little by little, the words seem tender and pleasant. You think, “How wonderful! My mother never spoke to me like that. My father never spoke to me like that. This young man did.”

Those sweet, tender words conceal poison. That is how the conversation begins, and it can lead to terrible crimes and the gravest betrayals. It begins with a conversation.

That is why a person must take care about entering into conversations with heretics, unbelievers, and people who would lead him astray. He should close his ears and walk away. Eve was deceived through a conversation.

And since we are speaking of this, I am against dialogue with heretics. What business have we with them? Their words may gradually draw the Church away from its faith, as Eve was drawn into apostasy.

So sin began with a conversation. But even if you do not speak with other people, there is another, more dangerous conversation: one with Satan. He comes quietly, and it goes on for fifteen minutes, an hour, two hours, perhaps late into the night.

Tell me what you think about at midnight, and I will tell you what you are. You open yourself to this conversation because you think you are alone. You are not alone. Satan, being a spirit, suggests many things to a person in this way. Sin began when Eve entered that conversation. What did Satan tell her? “What God told you, that you will die if you eat, is a lie.”

“If you eat this fruit, you will become like God. You will be gods.” The devil presented God as a liar and a deceiver. Eve listened, took the fruit, and ate it.

Let me make an observation here. A distinguished professor of medicine, speaking about teeth, asked: “Why do they hurt?” All pain is dreadful, but toothache, he said, is the fiercest pain of all.

Why would that be? He said it was because Eve bit into the fruit with her teeth. They were the first part of the body to taste it, and their pain remains as a reminder of her act. That is how he explained the sharp pain of toothache: as a reminder that our foremother Eve listened to Satan and ate the fruit.

She listened to what he said, and from that time the human race fell. This is a mystery. I have no power to explain it; however much we reason about it, we cannot penetrate this mystery.

But the point is that Eve’s fall began with pride. She thought she could rise higher than God had intended for her.

This is what we call ancestral sin. Humanity today does not believe in it, but this is where it began. We all carry within us the evil called ancestral sin. Alongside our personal sins, it is a heavy inheritance borne by every one of us.

Tell someone “ancestral sin,” and he laughs. Say it in the language of science, though, and he listens. What does science call ancestral sin? “The subconscious.” Call it that, and people accept it; call things by the names Holy Scripture gives them, and they laugh.

I was glad to visit a small, deeply moving Church of Saint Andrew that Saint Philothei had built. There I spoke about forbearance, the forbearance the Apostle Paul recommends, which we need if we are to preserve unity. But today diplomats have given it a new name. They take words, change them, and make them sound impressive.

Forbearance is needed to preserve unity in the family, in our personal lives, and in society. Yet these modern diplomats have renamed it “détente.”

Something similar has happened with ancestral sin. Modern science calls it “the subconscious.” And what is the subconscious? An unfathomable depth, an ocean within us.

You can descend into the sea and explore the depths of the ocean. Down on the seabed, you will find strange and frightening creatures.

So it is within a human being. There is no world darker than the hidden depths of the human heart. You see a man and take him for a saint; you see a woman and think her saintly; you see someone of excellent character. Then suddenly, God protect us, God protect us.

It is no small thing when people who commit terrible crimes say, “Your Honor, Mr. President, Satan clouded my mind.”

We say, without understanding it, “Lead us not into temptation.” For everyone, as a psychologist says, has five minutes of madness. My God, my God, save us.

Things that lie deep within, deeply hidden, come to the surface. “This great and wide sea: there are creeping things beyond number, living creatures both small and great.”

This is the subconscious, ancestral sin: this dark chamber, these depths, this abyss of Hades, the source of all humanity’s woes. Some people say, “What have I done to deserve suffering because of Adam and Eve? What is my fault? Must I pay the consequences of Adam and Eve’s sin?” To lighten today’s serious talk, our scriptural talk, which is not a denunciation of humanity’s various evils but simply an exposition of Scripture, listen to a little story.

When I was a student, I heard this story from a venerable old preacher. One winter, as snow fell and the cold was fierce, an old man and his wife lived in a hut. They had no firewood. The old man said, “I will go up the mountain, cut wood, and come back.” He took his axe, went out, climbed the mountain, cut wood, loaded it onto his little donkey, and started bringing it down. The cold and wind were fierce. Exhausted and in danger of dying from the cold, he struggled in the snow and said something.

“Oh, Adam, Adam, what have you done to us? Oh, Adam, what have you done to us? Because of you we suffer all these evils: old age, sickness, death, and every other evil that follows from your sin.”

So he was blaming Adam. Just then the king passed by and heard him. “What are you saying, old man? I did not hear you clearly.” “I was blaming Adam,” the man replied, “because it is because of him that we suffer.” The man did not realize who the king was. “Come with me,” the king said, and took him to the palace. He asked whether the man had a wife.

“From today you will leave the hut and come here to the palace. I will give you a fine little house with everything in it. You will live in a beautiful garden with flowing water and trees. Cooks will prepare your food, servants will attend to you, and you will live the rest of your lives without groaning and suffering.”

The old man and his wife were settled there. They had every good thing and lacked nothing, and they thanked the king. But the king said something else: he hung a box from the ceiling of the house on a little golden chain. “Do you see this?” he said to the old man. “Do not touch it.”

“My king,” the man said, “why would we touch it?” One day passed, then two, three, four, five, ten, and twenty days.

Then curiosity took hold. You know what curiosity is like.

“Let us touch it.” Curiosity kept troubling the old woman. She pressed the old man, and they climbed onto a chair and a table to open the box. As soon as they began, a bird flew out. The king had set a guard to watch, and he was told, “Hurry, the old couple have opened the box!” The king was coming. Troubled and distressed, the couple hid.

“Where are you? Come here now,” the king said. “When you were on the mountain, you blamed Adam. Yet here you have done the very same thing.”

“I placed you in a fine little house and gave you every good thing. You lived a life like Paradise, yet curiosity would not leave you alone. You opened the box, and the bird flew out. Learn, then, not to blame Adam and Eve any longer.”

The conclusion is that we too have done what Adam and Eve did. This is a simple answer to the question about Adam’s sin. Adam fell. The cause of the fall of the angels was pride. The cause of the fall of our first parents, Adam and Eve, was pride again: “You shall be gods.” This is what still drives people mad today. After that fall, there have been further falls. Judas, the fall of Judas. But we may speak more about Judas another time. Now, before we finish, we will speak about the third fall, for which we ought to mourn. We mourn the fall of the angels and archangels; we mourn the fall of Adam and Eve. But we also mourn this fall: Christianity was once united. Christ asks for nothing else in His high-priestly prayer: “That they may all be one.” It is remarkable and worthy of attention that Christ, who never spoke an idle word, pleaded with the Heavenly Father five times in His agonized prayer, before Gethsemane, after the Last Supper: “That they may all be one.” How great is the value of unity! He foresaw the division of the Christian world. For ten centuries Christianity was united: Spain, France, Italy, Africa, Asia, Scythia, Thrace, Macedonia, united! Wherever you went, Christians were united. One faith, one baptism; united, with one Symbol of Faith, the Creed, whole and unchanged. Everyone was united, everyone. But around 1050 the falls occur. Who fell? An angel, an archangel, a human being. Which human being? The Pope fell. The fall of the Pope.

As Justin says, there lived in Serbia a holy archimandrite, a truly holy man. His name was Justin Popović. He was a fellow student of mine at the University of Athens. As a young man he came to study theology and learn Greek. He learned Greek and became one of the wisest.

I recognize two modern theologians in Orthodoxy. One is Justin Popović, and the other is our late teacher, Panagiotis Trembelas.

These were leading theologians, Orthodox theologians. Justin writes that the Pope’s fall is like the fall of Judas, or Lucifer’s fall from the stars of heaven. Once again, that “I”, ah, that “I”! “I am a bishop, not merely the bishop of a small town, but the bishop of a great city, the capital of the vast Roman Empire. I am the Bishop of Rome! I am the Bishop of Rome, the successor of Peter.” That is false. Peter did not go to Rome. And even if he did, let us consider that possibility, would that justify the Pope’s primacy and pride? The words have a different meaning.

Christ said, “You are Peter,” and then, “Upon this rock I will build my Church.” But what about Paul? Paul did preach in Rome, certainly, but he was not the first to preach there.

Paul found Christians already in Rome. In fact, when he was still some distance from the city, the Christians of Rome came out to meet him. Holy Scripture says that when Paul saw them, he took courage. So there were Christians there already.

Who brought them to the faith? In those days, Christianity was spread by ordinary people as well as by the apostles. Merchants traveling across the Mediterranean first preached Christ in Rome and carried the faith there.

But the Pope took none of this into account. He says, “I am Peter’s successor. I hold his episcopal see.” And then, like Lucifer, he says, “I am above all the bishops. More than that, I am above all the Patriarchs. I am above local Synods. I am above Ecumenical Councils.”

Not long ago, a thousand bishops of the papal church gathered at the Vatican. They discussed matters and reached decisions, but afterward they said, “We will put these before the Pope. If he approves them, well and good; if he does not, then they will not stand.” That is how it is.

The whole thing comes down to this: a man sets himself in the place of God. That is the fall.

The emperors of Byzantium wore crowns like these. When the Byzantine Empire fell, we took them up and became emperors within the Church. There is even a story that when church leaders first appeared wearing them at the Phanar in Constantinople, everyone burst out laughing.

The people there could hardly bear the sight; they laughed when they saw those mitres on the heads of bishops and Metropolitans. But look at the Pope’s headwear. It is different from the mitres worn by our bishops.

Of course, a bishop’s headwear does not tell you what is in his heart. A man may be the most humble person in the world. What matters is the spirit in which each person wears and holds these things.

Now, if you look at what the Pope wears on his head, what do you see? A three story building!

Three stories, three levels. What does the first level say? That he stands over the realm below: that he rules over the dead of every age and assigns their fate, with Purgatory and all the rest.

Another level places him over those on earth. So he claims authority over the dead, over the living, and even over those in heaven. There it is, a three story building on his head. To my mind, it expresses the sin of Lucifer.

My dear friends, I have spoken to you from Holy Scripture about the three great falls. The first fall took place among the stars of heaven, the second on earth, and the third within Christendom.

We grieve over these three falls. But ever since then, pride has been a terrible fault rooted in the human heart, the fault of Lucifer. Once, while visiting villages, I came upon about ten children outside a school. I enjoy talking with children, so I stopped, looked at them, and said, “I want to ask you something.” “What will you ask us?” they said. I asked their names: “Are you George? Are you Andrew?”

Then I said, “Tell me, which one of you children is the best?” They looked from one to another, but not one of them would admit that another was better. Deep in their hearts was the same attitude as Lucifer’s: each thought himself better than the others.

That is the terrible sin of Lucifer. It may look small, but it is great, and it lies at the root of humanity’s evils. Three roots in particular trouble humanity: love of money, love of pleasure, and love of glory.

Love of money is a terrible root. Even wars, including world wars, spring from pride. And if there is another world war, the war of Armageddon spoken of in the Apocalypse, the root will be pride: “Not you. Me. Not you. Me.”

There is an Eastern proverb: if two beggars, barefoot and poorly clothed in winter, find a blanket, they share it. One blanket, and they share it.

But two empires cannot make room for each other. It must be one or the other, though there is plenty of room. Pride, then, is at the root of wars. Those of us who are older remember what pride can do.

That pride first took hold as an idea in the head of a philosopher, a false philosopher, and shook humanity. As I have said before, three great false gospels now sway the world. This is an age of great deception. One is Nietzsche’s, the second Freud’s, and the third Marx’s. Their ideas hold sway in the world. Read their lives, and you will see what small men they were.

And yet these men have influenced millions of people: some follow Marx, others Nietzsche, and others Freud. Now, what did Nietzsche say? “Down with God! Long live man, the superman!” Man, he said, has no need of God. Through the arts and sciences, humanity would rise to such heights. Hitler was an embodiment of Nietzsche’s spirit; he himself said he was a follower of Nietzsche.

Do you remember? We were children when the German troops came. They marched through the streets with their goose step, striking the cobblestones with their boots.

They laid waste to the earth and spread death among millions. And they all sang Hitler’s anthem. What did it say in German? “Germany above all.”

Germany above all else. “I,” he said, “will rule.”

His fellow dictator Mussolini of Italy spoke in the same way. He said, “Greece, take heed. When I speak, listen to what I say.” He boasted that he had enough aircraft to darken the sun over Greece.

And there was another, Stalin, over there. What terrible pride! Such Luciferian arrogance, such pride and selfishness, fill the world, and the West has strayed far from our Gospel.

I am finishing, my dear friends. But how shall I finish? I ended my previous sermon with the last words of Chrysostomos of Smyrna. I want to end this final talk on pride, the cause of the three great falls in the world, with words of Kosmas of Aetolia that are worth more than a thousand sermons.

Today, after this lesson, I ask you all to go home and examine yourselves. You will see that deep in our hearts there is something of Lucifer’s proud way of thinking.

Cultivate humility, and then God, through the intercessions of the Most Holy Theotokos (All-Holy), will give you great rest. For Christ says, “The Lord resists the proud, but gives grace to the humble.”

Παναγία Δέσποινα Θεοτόκε, Άγιοι Άγγελοι και Αρχάγγελοι, Τίμιε Πρόδρομε, Αποστόλων η δωδεκάς, Διδάσκαλοι και Πατέρες Εκκλησίας, Όσιοι και Μάρτυρες, οι καλώς αθλήσαντες και στεφανωθέντες, πρεσβεύετε υπέρ του ελεηθήναι και σωθήναι τας ψυχάς ημών.

Αγαπητοί, βρισκόμαστε εδώ στην αίθουσα Ζωοδόχου Πηγής, μια αίθουσα που έχει αγωνιστικό χαρακτήρα, μια αίθουσα που σύνθημα έχει το ρητόν της Αγίας Γραφής: «Αγώνισαι υπέρ της αληθείας μέχρι θανάτου». Και πάλι θα ομιλήσουμε.

Η θέα λαού που από τις διάφορες συνοικίες της πόλεως ευρίσκοντο εδώ μας συγκινεί βαθύτατα. Με την παρουσία σας αποδεικνύεται ότι και στον αιώνα μας, την εποχή μας, εποχή μεγάλης απιστίας και διαφθοράς, δεν εξέλιπε ο λαός του Θεού, το πίμνιο του Θεού.

Ο λαός που δεν έκλεινε γόνοι τη βάλα

Είναι ευχάριστο γεγονός ότι εκδηλώνετε έτσι την προθυμία σας για να ακούσετε τον Λόγο του Κυρίου.

Ομοιάζετε, για να φέρω μια εικόνα του Ιερού Χρυσοστόμου, με νεοσσούς, με πουλάκια.

Έτσι λέει ο Χρυσόστομος, είναι και η πρόθυμη ακροάτε Περιμένετε κάτι, πεινασμένοι είστε, πεινάτε. Πεινάτε όχι υλικώς, πεινάτε πνευματικώς. Πεινάτε να ακούσετε τον Λόγο του Θεού.

Βέβαια εμείς, όπως σας είπαμε και άλλοτε, Πενηχρόν είναι το συζήτηό μας, πολύ πτωχό το συζήτηό μας Η τροφή την οποία προσφέρουμε, αλλά όταν ένας πεινάει και μπομπότα να του δώσεις είναι παντεσπάνι. Όταν δεν πεινάει και με μπιφτέκια να τον ταΐσεις δεν έχει όρεξη να το φάει.

Έτσι λοιπόν κι εγώ, βλέποντας την προθυμία σας και το ζήλο σας και την πείνα που έχετε,

επί την ευκαιρία των εξήντα ετών που επέρασαν από τη μικρασιατική καταστροφή, εθυμήθημε και εμείς την καταστροφή αυτή της Μικράς Ασίας.

Είδαμε ότι ένα δένδρο που ήταν φυτευμένο στα εδάφη της Μικράς Ασίας, δένδρο με κλαδιά, δένδρο με άνθη, δένδρο με καρπούς, δένδρο που εποτίζετο από τα νάματα του Ευαγγελίου, δένδρον που είχε φυτευθεί τρεις χιλιάδες, τρεις χιλιάδες χρόνια, αυτό το δένδρον ξεριζώθηκε τελείως.

Και τώρα στη Μικρά Ασία δεν υπάρχει ούτε ένας Χριστιανός. Τελειώσαμε με τα λόγια του μάρτυρος της Σμύρνης, του Επισκόπου Χρυσοστόμου, που είπε ότι έχετε υπομονή, ο Θεός μας δοκιμάζει. Θα ανατείλουν και για την Ελλάδα καλύτερες ημέρες.

Επίσης είναι να σας πω ότι προς μνήμη των μαρτύρων της φυλής μας, της Μικράς Ασίας, εκεί στην Πτολεμαΐδα, πόλη καθαρώς προσφυγική, που αποτελείται από πρόσφυγες του Πόντου, της Μικράς Ασίας και της Θράκης, εκεί αποφασίσαμε να κτίσουμε ένα ναό που θα είναι μοναδικός σε όλη την Ελλάδα. Δεν θα υπάρχει άλλος τέτοιος ναός. Μοναδικός είναι διότι θα είναι αφιερωμένος εις τους νεομάρτυρας της Μικράς Ασίας. Και αρχίσαμε και το χτίζουμε.

και ελπίζουμε ο Θεός να περέσουμε τα γέννια του Ναού αυτού. Αυτά λέγαμε. Τώρα σήμερα συνεχίζουμε. Συνεχίζουμε τον θρήνον, δι' άλλας περιπτώσεις, δι' άλλα γεγονότα που προκαλούν, πρέπει να προκαλούν λύπη στην καρδία μας, διότι το κακό είναι ξαπλωμένο παντού βαθιά.

Και εμείς οι χριστιανοί, όσοι είμαστε χριστιανοί, πρέπει να πενθούμε όχι μόνο για το κακό που υπάρχει μέσα στην καρδιά μας, αλλά πρέπει να πενθούμε για το κακό που έχει διακλαδώσει σε όλο τον κόσμο. Θα μιλήσουμε σήμερα, θα πενθήσουμε, θα μιλήσουμε για τρεις πτώσεις.

Οι πρώτοι πτώσεις είναι εις των ουρανών, μεταξύ, απάνω στους ουρανούς Η πρώτη πτώσις είναι μεταξύ των Αγγέλων, μα ο σημερινός άνθρωπος όταν ακούσει Άγγελο, Άγγελος, Άγγελος, ειρωνεύεται έτσι. Δεν θέλει να πιστεύσει ότι υπάρχουν Άγγελοι και Αρχάγγελοι.

Όπως νομίζω είπα και άλλοτε όταν ο άνθρωπος Ρώσος αστροναύτης επέταξε πάνω στο διάστημα και επέστρεψε κάτω στη γη και τον ερώτησαν και είπε ηρωνικός ότι εκεί στο διάστημα δεν είναι δευτερά άγγελα Και μια άθεη δασκάλα σε ένα σοβιετικό σχολείο που διδάσκεται η αθεΐα είπε στα παιδιά ότι ο αεροπόρος που πέταξε δεν είδε Αγγέλους και Αρχαγγέλους και Θεό.

Και ένας μικρός Ρώσος, ξανθόμαλλος, ευφυέστατος, έδωσε την απάντηση. Δασκάλα, λέει, συντρόφισσα, λέει, δεν είδε Αγγέλους ο αστροναύτης μας.

Ο μικρός αυτός απήντησε με σοφία του Θεού, έδωσε απάντηση την οποία μόνο ένας αστρονόμος που γνωρίζει τα μυστήρια του ουρανού θα μπορούσε να δώσει. και έτσι εξ τόματος νηπίων καταρθήσω ένων. Ένα μικρό παιδάκι λέγει την αλήθεια, που σήμερα οι γέροντες οι ασπρομάλληδες δεν τολμούν να την πουν, διότι είναι ανθρώπινο.

Και πράγματι πόσο δίκιο είχε το μικρό αυτό παιδί, διότι τότε επέταξε ο άνθρωπος στο διάστημα και πλησίασε το φεγγάρι και τα άλλα αστέρια. Είναι βέβαια ένα επίτευγμα αξιόλογο για το οποίο καυχάται η επιστήμη.

Αλλά είναι ένα μικρό, πολύ μικρό, διότι το σύμπαν είναι άπειρο.

Αυτό το μικρό διάστημα που διήνυσε, που επέταξε ο άνθρωπος, ξέρετε πώς μοιάζει; Είναι σαν ένα βήμα, σαν να θες να πας στο Λονδίνο και να κάνεις ένα βήμα έξω από το σπίτι σου. Πόσο είναι; Και ολιγότερο.

Πόσα εκατομμύρια βήματα και δισεκατομμύρια βήματα πρέπει να κάνεις για να φτάσεις στο Λονδίνο; Έτσι και το διάστημα, ένα βήμα έκανε ο άνθρωπος στο διάστημα. Πέρα από το διάστημα αυτό υπάρχουν άλλα διαστήματα άπειρα, υπάρχουν αστέρια που είναι τόσο απομακρυσμένα, τόσο μακριά αστέρια, που ούτε τα πιο δυνατά αστεροσκόπια μπορούν να τα δουν. Υπάρχουν τόσο μακριά αστέρια που κι αν ακόμα ο άνθρωπος τρέξει με ταχύτητα φωτός, θα χρειαστούν εκατομμύρια χρόνια φωτός για να φτάσει ο άνθρωπος ή να διασχίσει το σύμπαν το πρώτο.

Εκεί λοιπόν, στο άπειρο, ορθώς λοιπόν είπε ο μικρός ότι πέταξε χαμηλά και ας μην υπερηφανεύεται, γιατί πέρα στο άπειρο υπάρχουν κόσμοι ορατοί και αόρατοι. Αλλά γιατί να πετάξουμε τόσο μακριά για να βρούμε τον Θεό;

Είναι ανάγκη να πετάξουμε τόσο μακριά, να πάμε στους ουρανούς, στις σφαίρες που κινούνται μες στο άπειρο; Κάτι είπε ο Απόστολος Παύλος εδώ στον Άρειο Πάγο. Ψηλαφίσια λέει και έβριεν αυτό, έτσι λέει να κάνεις, κοντά σου είναι ο Θεός Πού είναι κοντά ο Θεός; Μέσα στο στήθος μας, στην καρδιά μας, μέσα στην καρδιά μας.

Αν θέλουμε, είναι τόσο κοντά, τόσο κοντά, κοντά στον άνθρωπο ο Θεός. Λοιπόν, συνεπώς επανέρχομαι μετά την παρέκβασή μου στο θέμα μου και λέγω ότι η Αγία Γραφή βεβαιώνει ότι υπάρχουν άγγελοι και αρχάγγελοι.

Και οι άγγελοι αυτοί και οι αρχάγγελοι, που είναι εκατομμύρια αναρίθμητα των ουρανών, λοιπόν, το έργο αυτό των αγγέλων είναι τριπλό. Το ένα είναι αγγελιοφόρο. Μεταφέρουν τα μηνύματα του ουρανού εδώ κάτω στη γη. Πολλά μηνύματα έδωκαν οι άγγελοι στη γη.

Αλλά το πιο σπουδαίο από όλα τα μηνύματα είναι το μήνυμα που θα μας αξιώσει ο Θεός και φέτος, τη νύχτα των Χριστουγέννων, να ακούσουμε ότι στρατιά Αγίων Αγγέλων και Αρχαγγέλων θα ψάλλουν: «Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία».

Το ένα έργο είναι αγγελιοφόροι του Θεού, το δεύτερο είναι προστάτες, φύλακες άγγελοι.

Υπότιτλοι. ο Αγγελιοφόρος, Άγγελος ακόμα είναι υμνοδός, ψάρτης αιώνιος που δεν κουράζεται όπως οι ψάρτε δε να ψάρουν το Άγιος, Άγιος Κύριος Αβώθ, Πύρης Ουρανός, Κυρία της Δόξης, πλήσεις, εκατομμύρια, ενέα ταξιαρχία, είναι στρατιέ Αγγέλων και Αρχαγγέλων.

Εάν με ρωτήσετε ποιος είναι ο σπουδαιότερος άγγελος μέσα στις μυριάδες των Αγγέλων και Αρχαγγέλων, θα απαντήσω ότι ο σπουδαιότερος άγγελος ήταν ένας, ονομάζεται με το όνομα Εωσφόρος. Ο Εωσφόρος, όπως γνωρίζετε, ονομάζεται το άστρο της Αυγής, ο Αυγερινός, η Αφροδίτη, που το βράδυ ονομάζεται Έσπερος. Λάμπει, προάγγελος του Ηλίου είναι, φαίνεται το πρωί πρωί προ της Ανατολής του Ηλίου.

Όπως λοιπόν λάμπει ο Εωσφόρος, το άστρο αυτό, έτσι έλαμπε στον ουράνιο κόσμο ο Εωσφόρος, ο άγγελος, αρχάγγελος, ισοστάσιος και ανώτερος ακόμη από τους δύο κορυφαίους, τον Μιχαήλ και τον Γαβριήλ. Κι όμως αυτός που ήρθε εις το άκρον της πυραμίδος του αγγελικού κόσμου, αυτός έπεσε.

Πώς έπεσε; Είναι η πρώτη πτώση. Κατά ποιον τρόπον έπεσε;

Ήρθε σε αυτόν, πάμε στο μυστήριο τώρα το μεγάλο, που προσπαθούν να λύσουν οι θεολόγοι και οι φιλόσοφοι. Πότε είναι το κακό, αφού πρέπει το κακό. Η απάντηση της Γραφής είναι ότι το κακό δεν προήλθε από τον άνθρωπο. Το κακό προήλθε πέραν από τον άνθρωπο.

Το κακό συνέβη, η πρώτη έκρηξις, ούτως ειπείν, του κακού συνέβη στον αγγελικό κόσμο, διότι οι άγγελοι ήσαν ελεύθεροι να κάνουν το καλό ή το κακό. Εκεί λοιπόν του ήρθε, ήρθε το κακό. Πώς ήρθε το κακό; Ήρθε το κακό στην αρχή ως μία ιδέα, ως μία σκέψη.

Δεν δίνουμε σημασία στις ιδέες που μας έρχονται. Αν όμως παρατηρήσουμε προσεκτικά, θα δούμε ότι το κακό έρχεται με μια ιδέα, με μια σκέψη. Η σκέψη αυτή ταράζει τον άνθρωπο. Εκεί που προσεύχεσαι, εκεί που περιπατείς, έρχεται ξαφνικά μια ιδέα, κακιά ιδέα, πονηρά ιδέα, διαστρεβλωμένη ιδέα, η οποία σε ταράζει εξ ολοκλήρου.

Και όταν ακόμα πλησιάζει η Θεία Κοινωνία των δεινών λελογισμών ούκα φύσαμε λέει, θεάφτης σκέψης, μια θέτια σκέψης ήρθε εις τον Αρχάνγκελο αυτό. Ποια ήταν αυτή η σκέψη; Η σκέψη αυτή ήταν σκέψη υπερηφανίας. Είπε μέσα του ότι εγώ, λέει, είμαι υπεράνω Αγγέλων και Αρχαγγέλων.

Εγώ είμαι, θα στήσω τον θρόνο μου, όπως περιγράφει, δίνει μια εικόνα ο Ησαΐας ο Προφήτης στο 14ο κεφάλαιο. Θα στήσω τον θρόνο μου, λέει, υπεράνω των αστέρων του ουρανού και θα γίνω Θεός. Αυτή ήταν η αρχική αιτία του κακού και μόλις εσκέφθη το κακό, να το.

Ανάληψης της Θεοτόκου, Βασιλεία των Ουρανών, Γέννησις της Θεοτόκου, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευαγγέλιο, Ευαγγελισμός. Ο Μιχαήλ ο Αρχιστράτηγος εκκίνηξε στην Αγιαρμάνο. Εσάλπισε με το σάλπισμά του. Τι εσάλπισε; Το ακούμε κάθε φορά στην Θεία Λειτουργία, αν δεν μας κάνει εντύπωση.

Ενώ έρχεται η ώρα εκείνη και εμείς να αισθανόμαστε ένα ρίγος την ώρα εκείνη που ακούμε αυτό. Πρωτού ερεύσει, αγιάσει τα Άγια Πρωτού τελεύει το μυστήριο το μυστηρίο Προτού να παρακαλέσει το Πνεύμα το Άγιον να μεταβάλει τον Άρτον εις Σώμα Χριστού.

Και τον Ίννον η Σέμα Χριστού Προτού τελεστεί το μυστήριο, λέγει: Τόμεν καλώς, τόμεν τα πόμο Αυτά τα λόγια τα είπε το πρώτον. Κατά την παράδοση της εκκλησίας μας. Κατά την ιστορία, τα είπε ο Αρχάγγελος Μιχαήλ όταν έβλεπε τον σατανά να συμπαρασύρει στο χάος το ένα τρίτον των αγγέλων.

Αυτή λοιπόν είναι η πρώτη πτώση. Η αρχή του κακού είναι η περηφάνεια, το κατ' εξοχήν σατανικό κακό. και ο Σφόρος λέγεται πλέον πάση περήφανος άνθρωπος, εωσφορική περήφανεια την οποία μεταδίδει ο σατανάς στα όργανά του και στους οπαδούς του.

Οι πρώτοι λοιπόν πτώσεις είναι οι πτώσεις στο εωσφόρο. Η δευτέρα πτώσις δεν συνέβη στον ουρανό, συνέβη εδώ στην γη, συνέβη μεταξύ των ανθρώπων. Πώς συνέβη; Η γη που κατοικούμε, αγαπητοί μου,

όπως το διαμάντι αξίζει περισσότερο από έναν βράχο, από βράχους, από ένα βουνό βράχους, έτσι και η γη αυτή είναι αγάπης, είναι ένας πλανήτης που τον έχει προικίσει ο Θεός, η δοθείσα δημιουργία, με αγαθά, τέτοια αγαθά, τέτοια πλεονεκτήματα που δεν συναντώνται ή συναντώνται στους άλλους πλανήτες.

Κινδυνεύουν όλοι, κοιτάζουν τον ουρανό και τρέμουν διότι ο αέρας εμολύνθηκε. Έχει μολυνθεί ο αέρας. Και κινδυνεύει ο αέρας, το πιο αναγκαίο στοιχείο από όλα τα στοιχεία που δημιούργησε ο Θεός, το οξυγόνον.

Λείπει σήμερα το οξυγόνον αυτό και μολύνεται, και το λέει η Αποκάλυψη ότι θα μολυνθεί η ατμόσφαιρα. Και θα πεθάνει το ένα τρίτο της ανθρωπότητας. Είναι όλα προφητευμένα.

Τρώγε μπεφτέκια, καρκίνο γίνονται, ανέβα ψηλά, πάνω στην Πίνδο, στα ψηλά βουνά, πάνω ψηλά στα αέρατα, τα πνευμόνια αναπαύονται, ρουφούν αέρα, ρουφούν αέρα, αλλά πλέον αέρα καθαρό, διαυγή αέρα, που είναι το σπουδότερο στοιχείο της ζωής του ανθρώπου.

Και όπως έπλασε ο Θεός τα ψάρια να ζουν μέσα στον ωκεανό και χωρίς τη θάλασσα δεν ζουν, έτσι και ο άνθρωπος πλέει σαν τα ψάρια μέσα σε έναν ωκεανό και ο ωκεανός αυτός είναι ατμοσφαιρικός αέρας που δεν υπάρχει στα άλλα, δεν υπάρχει.

Στα φεγγάρια δεν υπάρχει. Με φιάλη οξυγόνου έζη ο αστροναύτης επάνω στον ουρανό. Δεν υπάρχει νερό, σταλαγματιά νερό, τίποτα νερό. Ο Αμερικάνος αστροναύτης που πήγε επάνω έτρεμε μήπως η φιάλη του οξυγόνου πάθει καμιά ζημιά και μείνει εκεί επάνω διά παντός στη Σελήνη, και μείνει νεκρός εκεί επάνω, και έλεγε: «Αχ, Θεέ μου, πότε να κατεβώ κάτω στη γη, να ανοίξω την κάνουλα του σπιτιού μου, να πιω νερό;» Αχάριστε άνθρωπε, αχάριστε άνθρωπε, το πουλάκι πίνει μια σταλαγματιά νερό και υψώνει το κεφάλι του προς τα άνω, σαν να λέει στον Δημιουργό: «Σε ευχαριστώ, Θεέ μου».

Ο άνθρωπος όμως είναι αχάριστος, την μπουκιά στο στόμα και βλαστημάει τον Θεό και είναι χειρότερος ακόμα και από το σκύλο, γιατί αν πετάξεις στο σκύλο ένα κομμάτι κόκαλο, ο σκύλος δεν έχει, το σκυλί δεν έχει γλώσσα για να σου πει ευχαριστώ, αλλά η γλώσσα του σκυλιού είναι η ουρά του, την κουνάει την ουρά του και λέει: «Αφεντικό, σε ευχαριστώ».

Και εμείς που απολαμβάνουμε τα αγαθά του Θεού όλα, εν τούτοις όμως ένα ευχαριστώ δεν φεύγει από το στόμα μας.

Λοιπόν, η γη αυτή εξαίρετον την έπλασε κατ' αυτόν τον τρόπον ο Θεός για να είναι κατοικία του ανθρώπου. Εξαίρετον δε τμήμα, εάν δε ολόκληρη η γη είναι εξαίρετος ωραία, αδάμας της δημιουργίας, πολύ περισσότερον εξαίρετον τμήμα της γης ήτο ο Παράδεισος.

Παράδεισος ο οποίος ήτο στη Μεσοποταμία, Παράδεισος στον οποίο υπήρχαν όλα τα αγαθά και δέντρα και φυτά και ζώα και πτηνά και ήτο ωραιότερο πράγμα, και μες τον Παράδεισον αυτόν εγκατέστησε ο Θεός τον Αδάμ και την Εύα.

Και εκεί λέγει μέσα η Γραφή ότι στον Παράδεισο έγινε μια μεγαλειώδης παρέλαση. Αυτές οι παρελάσεις που γίνονται στις εορτές, που στέκεται πάνω στην καθέδρα ο Βασιλεύς, ο Ανώτατος Άρχων, ο Πρόεδρος Δημοκρατίας και περνούν τα στρατεύματα και χαιρετούν, είναι μηδέν.

Εκεί στον Παράδεισο έγινε μια παρέλαση μεγαλειώδης. Μπροστά στον Βασιλέα της Κτίσεως, τον άνθρωπο που τον εγκατέστησε ο Θεός ως Βασιλέα της Γης, έγινε παρέλαση των ζώων. Παρήλασαν τα ζώα όλα, όλα τα ζώα, το λιοντάρι, τα λάμπα, τα λάμπα, περνούσαν όλα να χαιρετήσουν τον Βασιλέα της Κτίσεως, τον Βασιλέα, τον άνθρωπο ο οποίος θα βασιλεύσει επάνω στην γη.

Και ο Αδάμ, λέει, έδινε τα ονόματα σε κάθε ένα από τα ζώα αυτά. Εκεί λοιπόν ήταν ο Αδάμ, κύριέ μου. Και από αυτούς εζήτησε κάτι ο Θεός. Τι εζήτησε; Ότι από όλα τα δέντρα θα έχουν δικαίωμα να τρώνε, από ένα δέντρο δεν θα έχουν δικαίωμα να τρώνε και ότι την ημέρα κατά την οποία θα φάγουν από το δέντρο αυτό, τότε θα έρθει ο θάνατος.

Τι το αυτό; Ένα μικρό ελάχιστο πράγμα, πώς θα σου το εκφραστώ, ο Ιωάννης Χρυσόστομος μας λέει την ωραία εικόνα: σαν να σου υποθέσουμε ένας σου δίνει μια πολυκατοικία, ένα μεγάλο, ένα παλάτι, σου δίνει και σου λέει έτσι κάθε μήνα να δίνεις μια πεντάρα, μια πεντάρα, σαν δεν είναι τίποτα, απλώς και μόνο για να πιστοποιείται η ιδιοκτησία του κτήματος, ένα μικρό

και ασήμον το πράγμα ζήτησε ο Θεός για να φαίνεται ότι δημιουργός όλων είναι ο Θεός. Κι όμως, ο άνθρωπος δεν ετήρισε τον λόγο του, δεν εφάνισε ν' επίσης, δεν ετήρισε την εντολή του Θεού, αυτή τη μικρή αγκέσυνο.

Τι έκανε; Η πρώτη αμαρτία των Αγγέλων ήτο έξω ο Θεός. Ήτο έσω ο Θεός ως ιδέα πονηρά. Ενώ η δευτέρα αμαρτία, η δευτέρα ήτο έξω ο Θεός, διά υποβολής. Ότι, λέει, στον Παράδεισο το ωραιότερο ζώο, το ωραιότερο που υπήρχε, το ωραιότερο από όλα ήταν ένα πτηνό που ονομάζεται όφης.

Δεν ήταν όπως είναι σήμερα το φίδι, ήταν το ωραιότερο πτηνό του Παραδείσου ήταν. Αλλά μετά άλλαξε πλέον, μετά την πτώση του ανθρώπου, ετιμωρήθη δεόντως και απέκτησε αυτό το παγερόν, αυτή την όψη που προκαλεί την φρίκη.

Ο όφης λοιπόν, ο όφης έγινε όργανο του διαβόλου και διαμέσου του όφεως ομίλησε ο σατανάς στην γυναίκα. Και τι είπε; Άρχισε η αμαρτία, η πρώτη αμαρτία, το πρώτο κακόν στους Αγγέλους, επαναλαμβάνω, άρχισε με μια ιδέα.

Μια ιδέα υπερηφανίας. Το δεύτερο κακό άρχισε με ένα διάλογο, με ένα διάλογο. Και τούτο σημαίνει ότι και πολλά και η ιστορία και τα παραδείγματα μαρτυρούν. Εσείς θα μαρτυρήσετε ότι πολλά αμαρτήματα αρχίζουν με διάλογο, με διάλογο.

Με διάλογο με κακούς ανθρώπους, με διεστραμμένους ανθρώπους, με ένα διάλογο. Και σιγά σιγά ο διάλογος που φαίνεται τρυφερός και ευχάριστος και νομίζω τα λόγια τα οποία λέει ο άλλος είναι θαυμάσια. Τέτοια λόγια δεν μου τα είπε η μάνα μου, τέτοια λόγια δεν μου τα είπε ο πατέρας μου, τέτοια λόγια δεν μου τα είπε, μου τα είπε ο Άρχων, ο Βήτα, ο νέος.

Και τα λόγια αυτά τα γλυκά, τα γλυκά τα τρυφερά λόγια που στο τέλος κρύπτουν το φαρμάκι, αρχίζει ο διάλογος. Και από το διάλογο καταντούμε στα πλέον φρικαλέα εγκλήματα και στις μεγαλύτερες μορφές προδοσίας. Από διάλογο αρχίζει.

Γι' αυτό ο άνθρωπος πρέπει να προσέχει να μην δημιουργεί διαλόγους με αιρετικούς, με απίστους, με αφαίρους, με εκφύλους ανθρώπους, να φεύγει μακριά, να κλείνει τα αυτιά του και να φεύγει, διότι τον τρόπο η Εύα επλανήθηκε από τον διάλογο, έτσι υπάρχει.

Και τώρα, του λόγου γενομένου, εγώ είμαι κατά του διαλόγου με τους αιρετικούς. Τι δουλειά έχουμε με τους αιρετικούς εμείς; Τι δουλειά έχουμε με τους αιρετικούς εμείς; Και ο σκοπός των αιρετικών είναι, σιγά σιγά, όπως ο διάβολος κατόρθωσε να παρασύρει την Εύαν, την Εύαν στην αποστασία, έτσι οι αιρετικοί όλων των ειδών με γλυκόλογα προσπαθούν την Εύαν, την εκπληκτή την Εύαν, η οποία Εύα είναι η Εκκλησία του Χριστού, η γυναίκα, η θεία γυναίκα, με την παρασύρων στην παράβαση της καταπάσεως λοξίας.

Με διάλογο, λοιπόν, άρχισε η αμαρτία. Αλλά και αν δεν κάνεις διάλογο με τους άλλους, υπάρχει ένας άλλος διάλογος πιο επικίνδυνος Με τον σατανά, έρχεται ο σατανάς ψήφι και αρχίζεται ένα τέταρτο, μια ώρα, δυο ώρες, τη νύχτα, τα μεσάνυχτα.

Πες μου τι σκέφτεσαι στα μεσάνυχτα, θα σου πω τι είσαι. Ανοίγεσαι λοιπόν και συζητάς και φέρνεις ότι είσαι μόνος. Δεν είσαι μόνος. Πολλά πράγματα τα εισηγείται στον άνθρωπο διά διαλόγου ο σατανάς, ο οποίος ως πνεύμα επικοινωνεί με τον άνθρωπο. Άρχισε λοιπόν η αμαρτία με το διάλογο και δέχτη διάλογον. Και τι είπε στο διάλογο ο σατανάς; Ότι αυτό που σου είπε ο Θεός, ότι άμα φας θα αποθάνεις, είναι ψέμα.

Άμα φας, άμα φας τον καρπόν αυτόν, θα γίνεις Θεός, θα γίνετε θεοί, θεοί θα γίνετε, θεοί. Και αλλιώς να τον εκπλοιώξει το διάβολο που παρουσίαζε τον Θεό ως ψεύτη και απατεώνα, αυτοί το εκράψανε και έφαγε, έκοψε τον καρπόν και τον έφαγε.

Λέγει ένας καθηγητής, εδώ κάνω μια παρατήρηση. Έλεγε ένας καθηγητής της ιατρικής, διάσημος, που ομιλεί για τα δόντια. Κάνει μια ερώτηση: γιατί ο πόνος; Όλη η πόνη είναι φυκτή, αλλά ο πιο φοβερός πόνος, ο πιο δριμύς πόνος είναι ο πόνος των δοντιών.

Γιατί άραγε είναι ο πιο δριμύς πόνος; Διότι με τα δόντια ελάδεσε τον καρπό. Τα δόντια ήταν τα πρώτα εκείνα τα οποία εδοκίμασαν τον καρπό και παρέμεινε ο πόνος των δοντιών ως μια υπενθύμιση ότι ο τρόπον εδοκίμασε η Εύα και τα δόντια υπήρξαν τα πρώτα όργανα του ανθρωπίνου σώματος που εδοκίμασαν τον καρπό. Έτσι παρέμεινε πλέον ως μια υπόμνηση η πόνη αυτή, δριμεία, δριμεία αυτή η πόνη του εγκλήματος το οποίο διέπραξε η Προμήτωρ Εύα, ήρθε σε επαφή με τον Σατανά.

Άκουσε τον διάλογο αυτού. Μάρτυς, η Μάρτυς. Και από τότε έπεσε το ανθρώπινο γένος. Μυστήριον είναι. Δεν μπορώ, δεν έχω δυνάμεις. Δεν μπορούμε να διεισδύσουμε στο μυστήριον τούτο όσο και να φιλοσοφήσουμε.

Αλλά το θέμα είναι ότι αρχή του κακού, αρχή της πτώσεως της Εύας, του πρώτου ανθρώπου, που είναι ακριβώς υπερηφάνεια, διότι ενόμισε η Εύα ότι θα φτάσει σε ένα ύψος μεγαλύτερο από ό,τι προόριζε αυτήν ο Θεός.

Και αυτό είναι το λεγόμενο προπατορικό αμάρτημα, που σήμερα δεν το πιστεύει η ανθρωπότητα, αλλά αυτή είναι η αρχή. Μέσα μας, όλοι μας έχουμε το κακό που λέγεται προπατορικό αμάρτημα. Εκτός των προσωπικών αμαρτημάτων μας, εις όλους μας ως βαριά κληρονομία είναι το προπατορικό αμάρτημα.

Όταν λες σε κάποιον «προπατορικό αμάρτημα», γελά. Άμα το πεις όμως με άλλη γλώσσα επιστημονική, τότε η γλώσσα. Το προπατορικό λοιπόν αμάρτημα στη γλώσσα της επιστήμης πώς ονομάζεται; Υποσυνείδητο. Άμα το πω υποσυνείδητο, ρε βλάκα, ρε ηλίθιε, άμα τα πεις τα πράγματα όπως τα λέει η Γραφή...

Ευχαριστήθηκα που πήγα στο ναό, μια μικρά εκκλησία που έφτιαξε η Αγία Φιλοθέη, τον Άγιο Ανδρέα εκεί πέρα, που πήγα, πολύ κατανυκτική εκκλησία, και μιλούσα περί ανοχής. Ανάληψης, και λέγω ότι αυτή η ανοχή που συνιστά ο Απόστολος Παύλος και είναι αναγκαία για να διατηρηθεί μια ενότητα στον κόσμο και λοιπά, αυτή η ανοχή στις ημέρες μας δεν λέγεται πλέον ανοχή, τη βαπτίσανε πάλι σε μια, στην κολυμβήθρα, στην κολυμβήθρα οι διπλωμάτες, οι ψεύτες και απατεώνες, τη βαπτίσανε αυτή τη λέξη, έτσι παίρνουν τις λέξεις, τις βαπτίζουν, τις αλλάζουν για να κάνουν εντύπωση.

με μέσο αναγκαίο για τη διατήρηση ενότητας οικογενειακής, ατομικής, κοινωνικής και λοιπά. Αυτή λοιπόν η λέξη ανοχή βαπτίστηκε στην κολυμβήθρα των νέων διπλωματών, των απατεώνων, των υιών του διαβόλου, όπως ονομάζει, ύφεση, ύφεση.

Έτσι λοιπόν και το προπατορικό αμάρτημα, κατ' ευφημισμόν δηλαδή όλα, έψω, φημιστή. Λοιπόν, έτσι εδώ το προπατορικό αμάρτημα στη σύγχρονη επιστήμη, η επιστήμη ονομάζεται υποσυνείδητον. Τι εστί υποσυνείδητον; Βάθος αμέφευτον, ωκεανός, αμαρτιόμουν τα πλήθη της ευσυχεινιάς, η ψυχωστός σωτήρ μου.

Μπορεί να εύρεις το βάθος της θαλάσσης μέσα, να προχωρήσεις μες στον ωκεανό και όταν προχωρήσεις με σκάφαντρα, μες στα βάθη, οπωσοπικά, μες στα βάθη των ωκεανών θα δεις κάτω εις τον βυθόν της θαλάσσης περίεργα τέρατα, φοβερά τέρατα.

Έτσι και στον άνθρωπο μέσα εις τα βάθη λέγει, δεν υπάρχει πιο σκοτεινός κόσμος από τον κόσμο των ανθρώπων. Βλέπεις έναν, άγιο τον θεωρείς. Βλέπεις μια γυναίκα, άγια την θεωρείς, βλέπεις έναν άνθρωπο έξοχου χαρακτήρα, ξαφνικά, ξαφνικά, Θεός να φυλάξει, Θεός να φυλάξει.

Δεν είναι μικρό αυτό που λένε αυτοί που διαπράττουν φοβερά εγκλήματα: «Κύριε δικαστέ, κύριε πρόεδρε, ο σατανάς εθόλωσε το μυαλό μου».

Έχουμε αυτό που λένε, δεν το καταλάβαμε, μη συνέντεσαι εμάς σε πειρασμό, θέμας μήνας μας σε πειρασμό, Διότι ο καθένας, όπως λέει ένας ψυχολόγος, έχει το πεντάλεπτον της τρέλας. Θεέ μου, Θεέ μου, σώσε μας.

Θεέ μου, Σεύου. Πράγματα τα οποία είναι βαθιά, βαθιά μέσα, βαθιά κρυμμένα, έρχονται πάνω στην επιφάνεια. Αὕτη ἡ θάλασσα ἡ μεγάλη καὶ εὐρύχωρος, ἐκεῖ ἑρπετά ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός, ζῷα μικρὰ μετὰ μεγάλων.

Αυτό είναι το υποσυνείδητο, το προπατορικό αμάρτημα, ο σκοτεινός αυτός θάλαμος, το βάθος αυτό, ο πυθμένας αυτός του άδου και της καρκίνησης, αρχεί όλο το δεινόν της ανθρωπότητας. Μερικοί λέμε: «Και τι φταίω εγώ να υποφέρω εξαιτίας του Αδάμ και της Εύας; Τι φταίω εγώ; Θα πληρώσω εγώ τις συνέπειες της αμαρτίας του Αδάμ και της Εύας;» Ακούστε λοιπόν προς διασκέδαση μάλλον της σοβαράς σήμερων ομιλίας μας, της αγιογραφικής ομιλίας μας που δεν περιέχει έλεγχον των διαφόρων κακών της ανθρωπότητος αλλά απλώς είναι μια ανάπτυξης αγιογραφική, ακούστε ένα μικρό δίηγημα.

Ήκουσα από έναν σεβάσμιο γέροντα ιεροκήρυκα, όταν ήμουν φοιτητής, το εξής Ότι κάποιο χειμώνα που έπεφτε χιόνι και έκανε κρύο φοβερό Σε μια καλύβα μέσα του τούριζε ένας γέρος αστρομάδης με μια γυναίκα γυαλιά Δεν είχαν ξύλα, κρύο και ο γέρος τα λίζε στα σια Λέει ο γέρος θα πάω στο βουνό να κόψω ξύλα και θα έρθω Πήρε το τσεκούρι, έβγηκε έξω, ανέβηκε στα δέντρα πάνω στο μονό, έκοψε ξύλα, εφόρδωσε ένα γαϊντοράκι που είχε και τα κατέβαζε κάτω Το κρύο ήταν σοκτερό, ο αέρας σοκτερός και κουράστηκε ο γέρος και τη δίνευε να πεθάνει από το κρύο Και την ώρα εκείνη που εβάριζε επάνω στο χιόνι και ληστρούσε, την ώρα εκείνη είπε ένα λόγο

Αχ ρε Αδάμ, Αδάμ τι μας έκανες, αχ ρε Αδάμ τι μας έκανες, αχ ρε Αδάμ τι μας έκανες, εξαιτίας σου υποφέρομαι όλα αυτά τα κακά, και γυρατιά, και ασθένεια, και θάνατος, και είτε άλλο κακόν υπάρχει είναι συνέπεια του συνέπεια του Αμαρτινού.

Καταλήγονταν λοιπόν τον Αδάμ. Αυτήν την ώρα εκεί περνούσε ο βασιλιάς, ξαφνικά ο βασιλιάς, τον άκουσε, τι λες γέροντα, δεν άκουσα καλά, να λέει, κατηγάστηκα τον Αδάμ λέει, γιατί εξαιτίας αυτού λέει υποφέρομαι όλα ως υποφέρομαι, έτσι λες, έτσι λέει νομίζω, δεν τον κατάλαβε ποιος ήταν, έλα λέει μαζί, τον παίρνει μαζί, τον πάει στα ανάκτορα, έχεις γυναίκα, έχω φώναξη κρυά.

Λοιπόν, από σήμερα θα αφήσετε την καλύβα και θα έρθετε εδώ στο παλάτι. Θα σας δώσω ένα παλατάκι, ένα ωραίο παλατάκι που θα τα έχει όλα μέσα. Θα είστε μέσα σε ένα ωραίο περιβόλι. Θα τρέχουν νερά, θα υπάρχουν δέντρα, το φαγητό θα το ετοιμάζουν οι μάγειροι, θα έχω υπερεπηρέτητας να σας υπηρετούν και θα ζείτε το υπόλοιπο της ζωής σας χωρίς πλέον να ανασθενάζετε και να υποφέρετε.

Α, λέει ο βασιλιάς, πολύ χρονωμένος να είσαι, πολύ χρονωμένος να είσαι, τι είναι τούτο που μας έκανες, εδώ αυτός, ήρθε η Πολυγριάτη, δώσε τον παράθυρο, εγκατέσσερ μέσα την Γριάτη και τον γέρο και τα είχαν εκεί όλα τα αγαθά, τίποτε τους έλειπε, πολύ χρονωμένος να είναι λένε, αλλά ο βασιλιάς όμως είπε και κάτι άλλο, ότι επάνω στην ροφή του σπιτιού από μια λησιδίτσα χρυσή κρέμασε ένα κουτί και είπε στον γέρο, το κοιτάζεις αυτό, Να μην το πειράξετε, γιατί αν το πειράξετε, λέγεται να ξαδεύει το δεπάτη.

Άλε βασιλιά μου λέει, τι είναι αυτό λέτε, αυτοβάλε εμείς πειράζουμε λέει τίποτα κλπ. Πέρασαν μια μέρα, πέρασαν δυο μέρες, πέρασαν τρεις μέρες, πέρασαν τέσσερις μέρες, πέρασαν πέντε μέρες, πέρασαν δέκα μέρες, πέρασαν είκοσι μέρες.

Στις 20 ημέρες, να η περιέργεια, ξέρεις την περιέργεια, απαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπα Πέρασαν δυο μέρες, πέρασαν τρεις μέρες, πέρασαν τέσσερις μέρες, πέρασαν πέντε μέρες, πέρασαν δέκα μέρες, πέρασαν είκοσι μέρες. Σ' είκοσι μέρες, να η περιέργεια. Ξέρεις την περιέργεια, απαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπα Στις 20 ημέρες, να, η περίεργεια. Ξέρεις την περίεργεια, απαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαπαααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααα

να το περάξουμε. Πάλι γριά, πάλι περιέργεια την έκαιρε, γιατί να άφηνε φύσικα. Από εδώ, από εκεί, από εδώ, από εκεί, από εδώ, από εκεί, τον έφυσε το γέρο, ανεβήκαν σε μια καρέκλα πάνω, σε ένα τραπέζι, πήγαν να τα ανοίξουν, μόλις τα άρχισαν, πέταξε το πουλί, πέταξε ένα πουλί που ήταν μέσα, θυσμένο, το είχε βάλει οδηγό, είχε βάλει κάποιο φύδακα ο βασιλέας και παραμονεύανε και το ειδοποιήσανε, τρέξε γιατί οι γέρλοι ανοίξαν το κουτί. Λ Να ο βασιλιάς τώρα έρχεται, ήταν ταραχμένοι, στεροχωρημένοι, κρυμμένοι, κρυφτήκανε πίσω στις κανδουλάτες κάτι αυτά.

Πού είσαι, δε που είσαι, πού είναι ο προσέστον. Λοιπόν, ελάτε δε τώρα εδώ πέρα λέει, ελάτε, ελάτε δε. Τι ήσουν λέει και στο βουνό, τι αρέσει, καταγιώσουν τον Αδάμ για την Ελλάδα. Και εσύ λέει εδώ μέσα, το ίδιο έκαβες, το ίδιο έκαβες.

Σε έβαλες ένα ωραίο παλατάκι, σου έδωσαν όλα τα αγαθά, ζούσες μια παραδύσιο ζωή και όμως η περιέργεια δεν σε άφησε και άνοιξες αυτό το κουτί και πέταξε πολύ και τώρα θα μην τρέξει. Και μάθε να μην κατηγοράς πλέον τον Αδάμ και την Εύα.

Και το συμπέρασμα είναι ότι ό,τι έκανε ο Αδάμ και η Εύα τα κάναμε και εμείς. Αυτή μια απλή απάντηση στο ρώτημα του αμαρτήματος του Αδάμ. Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Ευαγγελ ο Χριστός, στην προσευχή του την αρχαιατική, είναι πάντες ενός. Είναι περίεργο πράγμα, άξιο προσεχής, ότι ο Χριστός που δεν είπε περιπτώ λόγο, πέντε φορές στην αναγώνια προσευχή του, με πρώτο γεστημανί, μετά το μυστικό δείπνο, παρεκάρα στον Ουρανίο Πατέρα, είναι πάντες ενός. Αρχιερατική. Ηνωμένοι, όπου να μετέβαινες ήταν ηνωμένοι οι Χριστιανοί, μη απίστησε ο Άπτιζος μας, ηνωμένοι, ένα σύμφωνο της πίστεως, Πιστεύω, ακέραιο και αμετάβλητο, όλοι ήταν ηνωμένοι, όλοι. Αλλά κατά το 1050 συμβαίνουν οι πτώσεις. Τι έπεσε; Άγγελος, αρχάγγελος, άνθρωπος. Ποιος άνθρωπος; Έπεσε ο Πάπας. Η πτώση του Πάπα. Και μάθε να μην κατηγοράσεις πλέον τον Αδάμ και την Εύα. Και το συνδέασμα είναι ότι ό,τι έκανε ο Αδάμ και η Εύα τα κάναμε και εμείς. Αυτή μια απλή απάντηση στο ρώτημα του αμαρτήματος του Αδάμ. Έπεσε ο Αδάμ. Η αιτία της πτώσεως των αγγέλων η υπερηφάνεια. Η αιτία της πτώσεως των πρωτοπλάστων του Αδάμ και της Εύας είναι πάλι η υπερηφάνεια. Έστε θεοί. Είστε θεοί, αυτό που δαιμονίζει και τώρα, ύστερα από την πτώση αυτή, έχουμε πτώσεις. Πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώ Υπότιτλοι AUTHORWAVE θρηνούμε για την πτώση των Αγγέλων και Αρχαγγέλων θρηνούμε για την πτώση του Αδάμ και της Εύρας θρηνούμε όμως για την πτώση αυτή ότι κάποτε η χριστιανοσύνη ήταν η νομένη τίποτε άλλο δεν ζητάει ο Θεός ο Χριστός στην προσευχή Του την αρχαιατική Είναι πάλι η περηφάνεια. Έσαστε Θεοί. Έσαστε Θεοί. Αυτό που δαιμονίζει. Και τώρα, ύστερα από την πτώση αυτή, έχουμε πτώσεις. Πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις Υπότιτλοι AUTHORWAVE Υπότιτλοι AUTHORWAVE Πτώση του Ιούρα. Πτώση του Ιούρα. Αλλά πτώση του Ιούρα ίσως να μιλήσουμε άλλοτε. Άλλοτε να μιλήσουμε. Τώρα μόνο πρωτού να τελειώσουμε θα πούμε για την τρίτη πτώση. Ποια είναι η τρίτη πτώση. Είναι πάλι η περηφάνεια, έσαστε θεοί, έσαστε θεοί, αυτό που δαιμονίζει και τώρα ύστερα από την πτώση αυτή έχουμε πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώσεις, πτώ Σας ευχαριστώ. Υιούδα η πτώση του Υιούδα αλλά περισσότερος του Υιούδα ίσως να μιλήσουμε άλλοτε τώρα μόνο πρωτού να τελειώσουμε θα πούμε για την τρίτη πτώση για την οποία πρέπει να θρηνήσουμε θρηνούμε για την πτώση ο Πατέρα είναι απάντες ενός, είναι απάντες ενός, είναι απάντες ενός, είναι απάντες ενός, είναι απάντες ενός, είναι απάντες ενός, είναι απάντες ενός, είναι απάντες ενός, είναι απάντες ενός, είναι απάντες ενός, είναι απάντες ενός, είναι απάντες ενός, είναι απάντες ενός. Πόση μεγάλη αξία έχει ενώτης και προέλευε εκείνος την διαίρεση του χριστιανικού κόσμου. Επί δέκα αιώνας η νομένη υπενεχριστερωσύνη. Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Αφρική, Κάτω Ασία, Σκηθία, Φράκη, Μακεδονία, η νομένη.

Όπως λέγει ο Ιουστίνος, εδώ στην Σερβία ζούσε ένας άγιος αρχιμανδρίτης, άγιος, πραγματικός άγιος. Ο άγιος λεγόταν Ιουστίνος Πόποβιτς, συμμαθητής μου ήταν, συμφοιτητής μου στο Πανεπιστήμιο των Αθηνών. Ένας νεαρός τότε, σευνότατος έργος που ήρθε στο Πρωτιστήμιο Σαλονίκης της Αθηνών για να σπουδάσει θεολογία και να μάθει ελληνικά Και έμαθε ελληνικά, αυτός με τα τάφτα εξαιρήσει και έγινε ένας από τους σοφοτέρους.

Εγώ τον ονομάζω τον Ιουστίνο Πόποβιτς. Δύο θεολόγους αναγνωρίζω, νεωτέρους θεολόγους στην Ορθοδοξία. Ο ένας είναι ο Ιουστίνος Πόποβιτς και ο άλλος είναι ο αείμνηστος διδάσκαλός μας, Παναγιώτης Τρεμπέλας.

Αυτοί ήταν κορυφαίοι θεολόγοι, Ορθόδοξοι θεολόγοι. Λοιπόν ο Ιωστήνος γράφει ότι οι πτώσεις του Πάπα είναι ως οι πτώσεις του Ιούδα ή ως οι πτώσεις του Αιωσφόρου από τα άστρα του Ουρανού Τι είπε αυτός πάλι η περιβάλλεια Εγώ, αχ, αυτό το εγώ, εγώ είμαι επίσκοπος, όχι απλός επίσκοπος μιας μικράς πόλεως, αλλά είμαι επίσκοπος μιας μεγάλης πόλεως, η οποία είναι η πρωτεύουσα ολοκλήρου της αχανούς Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Είμαι επίσκοπος της Ρώμης, εγώ επίσκοπος της Ρώμης, εγώ είμαι επίσκοπος, διάδοχος του Πέτρου. Ψέμα αυτό. Δεν πήγε ο Πέτρος, ο Πέτρος στην Ρώμη, και αν πήγε, που δεν είναι μια υπόθεση, και αν πήγε, πάλι δικαιολογείται το πρωτείον του και ο εγωισμός του, διότι άλλη έννοια έχουν τα λόγια

που είπε ο Χριστός «Σύ Πέτρος» και μετά αυτοί οι πέτρα οικονομήσουν την ευθυσία. Αλλά και ο Πάλος, και ο Πάλος, και ο Πάλος δεν κήρυξε, γεγονός ότι κήρυξε στην Βασιλειώμη, αλλά δεν κήρυξε ο πρώτος στην Ρώμη, δεν κήρυξε ο πρώτος στη Ρώμη, δεν κήρυξε ο Ρώμης.

Βρήκε τους Χριστιανούς στη Ρώμη και μάλιστα όταν απέξω από τη Ρώμη, σε διάστημα 10 to 15 χιλιόμετρα, 20 χιλιόμετρα, βγήκαν οι Χριστιανοί της Ρώμης να υποδεχθούν τον Παύλο. Λέει μέσα η Γραφή ότι, όταν είδε τους Χριστιανούς, ο Παύλος έλαβε θάρρος, έλαβε θάρρος. Εδώ υπήρχαν Χριστιανοί.

Ποιους τους έκαναν οι χριστιανοί, ήταν η εποχή που ο χριστιανισμός, οι διπίστης μας δεν τη διέλυναν μόνο οι παπάλες και τις ποτάλες, αλλά απλοί άνθρωποι. Εκήρυξαν για πρώτη φορά στη Ρώμη το Χριστό έμποροι, έμποροι οι οποίοι ταξίδευαν στη Μεσόγειο θάλασσα και μετέφεραν εκεί.

Αλλά ο Πάπας δεν έλαβε αυτά υπόψη και λέγει: εγώ είμαι ο διάδοχος του Πέτρου, εγώ κατέχω την έδρα της επισκοπής και εγώ, και τι είπε, όπως ο Εωσφόρος, εγώ είμαι παραπάνω από όλους τους επισκόπους, παραπάνω, άλλο καλύτερο, εγώ είμαι παραπάνω από όλους τους Πατριάρχες, παραπάνω, εγώ είμαι παραπάνω από τοπικές συνόδους, παραπάνω, εγώ είμαι παραπάνω από οικουμενικές συνόδους.

Πρόπερσι μαζευτήκαν χίλιοι επίσκοποι, απόλυτοι χίλιοι επίσκοποι της παπικής εκκλησίας, στο Βατικανό, και ενώ συνεννοήθηκαν οι άνθρωποι και αποφασίσαν, μετά είπαν: θα τα θέσουμε υπόψη του Πάπα και αν το εγκρίνει καλώς, αν δεν το εγκρίνει όχι. Το βέβαια, το βέβαια, το βέβαια.

Το πράγμα όλο, Θεός πλέον σαν το αυτό, είναι η πτώση.

Τέτοια στέμματα φορούσαν οι αυτοκράτορες του Βυζαντίου. Αλλά όταν έπεσε η Βυζαντινή Αυτοκρατορία, το πήραμε από εκεί και γίναμε αυτοκράτορες μέσα στην Εκκλησία. Κατάλογες. Και να, είναι μάλιστα ιστορία: όταν για πρώτη φορά παρουσιαστήκαμε στο Φανάρι, στην Κωνσταντινούπολη, με αυτά παρουσιαστήκαν όλοι, έσκασε ο κόσμος από τα γέλια.

Δεν μπορούσαν να τους υποφέρουν εκεί, βέβαια. Σκάσανε από τα γέλια. Βλέπονται σε αυτές τις μήτρες απάνω στα κεφάλια των αρχιερέων και αρχιερέων και μητροδοχών κλπ. Αλλά αν κοιτάξετε όμως του Πάπα, διαφέρει. Δεν είναι απλώς όπως είναι οι μήτρες των ιερέων και των αρχιερέων.

Και εδώ που λέμε, μπορεί ένας επίσκοπος να μην φορεί μήτρα και να είναι ο πιο ταπεινός άνθρωπος του κόσμου. Και μπορεί να μην φορεί μήτρα και να είναι ο πιο ταπεινός άνθρωπος του κόσμου. Είναι οι διαθέσεις με την οποίαν καθένας των ανθρώπων αυτών τα κρατάει.

Λοιπόν, αν κοιτάξετε την κεφαλή του Πάπα, τι έχει; Έχει τριώροφη οικοδομή.

Τριώροφη οικοδομή, τρία πατώματα, τρία πατώματα. Το ένα πάτωμα τι λέει; Λέει υπεράνω των καταχθονίων, βασιλεύει κάτω τα καταχθόνια όλα, όλο κάτω, εκεί κάτω, εξουσιάζει όλους τους νεκρούς όλων των αιώνων και απονέμει με τον Πουργκατόριο και λοιπά.

Την οροφή, υπεράνω των επιγείων, εξουσιάζει κάτω τους νεκρούς, εξουσιάζει τους ζωντανούς και εξουσιάζει ακόμα και τους επουρανίους. Αυτό είναι, τριώροφη οικοδομή επάνω στο κεφάλι του και υπότιτλες συνθήκας είναι οι εωσφορικών, το εωσφορικό αμάρτημα.

Τελείως, αγαπητοί, σας ομίλησα αγιογραφικό κύριο μας, σας ομίλησα περί των πτώσεων, των τριών μεγάλων πτώσεων. Η μία πτώση συνέβη στα άστρα του ουρανού, η δεύτερη πτώση συνέβη στην γη, η τρίτη πτώση συνέβη στην Χριστιανοσύνη.

Φρυνούμε για τα στρώσεις αυτά, τα τρεις αυτά πτώσεις. Μάλιστα. Αλλά η περηφάνια έκτοτε έγινε ένα ελάττωμα, φοβερό ελάττωμα, ριζωμένο μέσα στην καρδία του ανθρώπου, εωσφορικό ελάττωμα. Μια φορά πήγα σε ένα σχολειό, απέξερο σχολείο, και συναντώ κάτι παιδιά, καμιά δεκαριά παιδιά, και υποπεριοδεύω στα χωριά, πάω με τα παιδιά, ευχαριστούμε να κουβεντιάζουμε με τα παιδιά. Συνήθως λοιπόν κάνω παιδάκι, μου έσκανε σχολειάς σε ένα κρητικό χωριό κοντά στα σύνορα. Θα είναι εκεί, λέω, που ήρθαν κοντά, τα κοίταξα καλά καλά, λέω, κάτι να σε ρωτήσω. Λέει, τι θα μας ρωτήσεις; Πώς είναι εσένα Γιώργο, πώς είναι εσένα Αντρέα, πώς

Λοιπόν, δεν μου λες τώρα, λέω, από τα παιδιά σας που είστε, λέω, ποιο είναι το καλύτερο μόκο; Γεια και το ένα στον άλλο, και το άλλο στον άλλο, κανείς δεν ανεγνώριζε τον άλλο καλύτερο, κανείς δεν ανεγνώριζε τον άλλο καλύτερο. Μέσα στα βάθη της καρδίας των υπήρχε το εωσφορικό φρόνημα ότι ο καθένας είναι καλύτερος από τον άλλο.

Αυτό είναι το φοβερό αμάρτημα, το εωσφορικό αμάρτημα, το οποίο φαίνεται μικρόν αλλά είναι μεγάλο και είναι ρίζα όλου του κακού της ανθρωπότητας. Η ρίζα, μια από τις τρεις ρίζες που σύουν την ανθρωπότητα, η μία ρίζα είναι η φιλαργυρία, η άλλη η φιληδονία και η άλλη είναι η φιλοδοξία.

Λοιπόν, η φιλαργυρία, λοιπόν, ρίζα αυτή φοβερή και αυτός ακόμα οι πόλεμοι, οι παγκόσμιοι πόλεμοι είναι αποτέλεσμα της υπερηφανίας. Και αν τώρα, τώρα γίνει παγκόσμιος πόλεμος, και θα γίνει παγκόσμιος ο πόλεμος Αρμαγεδών της Αποκάλυψης, η ρίζα είναι η περηφάνεια, όχι εσένα, εγώ, όχι εσένα, εγώ.

Και όπως λέει κάποιος μια παροιμία ανατολίτικη, δυο γήχοι, δυο ξυπόλυτοι γυμνοί, δυο αγίτες το χειμώνα, εάν συναντήσουν να βρουν μια κουβέρτα, τη μοιράζονται, τη μοιράζονται μια κουβέρτα, τη μοιράζονται.

Δυο αυτοκρατορίες δεν χωρούν, δεν χωρούν, δεν χωρούν, ή η μία ή η άλλη, τι άφημα, ενώ υπάρχει χώρος. Η περηφάνεια λοιπόν είναι η ρίζα των πολέμων. Θυμηθείτε εμείς οι παλαιότεροι ποια είναι η περηφάνεια.

Η περηφάνεια η οποία καταρχάς θεωρητικώς ενεσφηνώθηκε στο κρανίο ενός φιλοσόφου, ψευδοφιλοσόφου. Ο οποίος ετάραξε την ανθρωπότητα, διότι όπως σας είπα κι άλλοτε και δεν πάω να το επαναλάβω. Σήμερα η ανθρωπότητα σύγεται από τρεις μεγάλους, τρία αντιευαγγέλια, τρία αντιευαγγέλια, είναι τρεις οι οποίοι σύγονται την ανθρωπότητα. Είναι εποχή της πλάνης, της μεγάλης. Το ένα είναι ο Νίτσε, ο δεύτερος είναι ο Φρόιντ και ο τρίτος είναι ο Μαρξ, ακρίσιμα κυριαρχούς στον κόσμο, αυτοί κυριαρχούν. Μικροί άνθρωποι, διαβάζει το βίο τους.

Ο Ιησούς και όμως όλοι τους εκατομμύρια ανθρώπους, άλλοι το Μάξινγκ, άλλοι έχουν τον Νίτσε και άλλοι έχουν τον Φρόιντ οι δύο σημεολέα. Λοιπόν, ο Νίτσε τι ήταν; Κάτω ο Θεός, είπε, ζήτω ο άνθρωπος, ο υπεράνθρωπος. Άνθρωπος είναι υπεράνθρωπος, δεν έχει ανάγκη από τον Θεό. Αυτός ύψωσε για τις τέχνες, για τις επιστήμες, θα φτάσει ο άνθρωπος σε ένα τέτοιο σημείο, είπε ο Νίτσε, και εφώναξε θάνατος στον δυνατό και λοιπά. Ενσάρκωση, ενσάρκωση για τις Νίτσε, οπαδός λέει του Νίτσε, ενσάρκωση του νιτσεϊκού πνεύματος ήταν ο Χίτλερ, αυτός είπε.

Τα θυμάστε; Εμείς μικροί ήμασταν και ερχόταν τα στρατεύματα αυτά, τα γερμανικά, και δεν κοιτάζαν τον Ουραντίγη, κάνανε το βήμα της χήνας και περπατούσανε μέσα στους δρόμους. Και χτυπούσαν τα καντερίδια με τις μπότες των.

Και δημιούργησαν γράμματα των γραμμάτων. Και κατέφυγαν την γη και σκόρπισαν τον θάνατο σε εκατομμύρια. Και όλοι ψάλλανε τον ύμνο του Χίτλερ. Τι έλεγε ο Χίτλερ γερμανικά; Οι παρανόλες, οι παρανόλων, η Γερμανία.

Και ό,τι έλεγε η Γερμανία. Εγώ, λέει, θα κυβερνήσω.

Επίσης και ο άλλος συνάδελφός του, ο Μουσολίνι κλπ. της Ιταλίας, και αυτός έλεγε: «Ελλάς, πρόσεχε, λέει, πρόσεχε, όταν μιλάω εγώ να ακούς τι λέγω». Και έλεγε αυτός ότι έχω τόσα αεροπλάνα ώστε μπορώ να σκιάσω τον ήλιο της Ελλάδος.

Και ένας άλλος επίσης, ο Στάγη, εκεί πέρα, ο οποίος έλεγε να μην επηρεάζουν οι Έλληνες, γιατί αν επηρεάζουν οι Έλληνες δεν θα έχω τίποτα, δεν θα φυστώ, ούτε της Ακροπόλεως θα φυστώ. Τι όφτειο σχωρική, σχωρική, τι όφτειο σχωρική, η ύψος εωσφορικών, η περηφάνεια και ο εγωισμός υπάρχει μέσα στον κόσμο και η Δύσις είναι μακρά από το Ευαγγέλιό μας.

Τελειώνω, αγαπητοί μου, τελειώνω. Αλλά πώς θα τελειώσω; Όπως το προηγούμενο κήρυγμά μου το ετελείωσα με το ρητόν, με τα τελευταία λόγια του Χρυσοστόμου Σμύρνης, θα θέλω να τελειώσω την τελευταία ομιλία μου περί υπερηφανίας, η οποία υπήρξε η αιτία των τριών μεγάλων πτώσεων της ανθρωπότητας, του κόσμου, να τελειώσω με ένα ρητό, με λόγια του Κοσμά του Αιτωλού που αξίζουν περισσότερο από χίλια κηρύγματα.

Ευαγγελισμός, Ευα Σήμερα που κάναμε αυτό το γεγονικό μάθημα Χριστουσίως, παρακαλώ όλους σας να μεταβείτε στα σπίτια σας και να ερευνήσετε τον εαυτό σας και θα δείτε ότι μέσα στα βάθη της καρδίας μας υπάρχει αυτό το εωσφορικό φρόνημα.

Καλλιεργήσετε την ταπείνωση του ουράνιων από των φυτών και τότε ο Θεός διά πρεσβειών της Παναγίας Θεοτόκου θα σας δώσει ανάπαυση πολύ, διότι λέγει ο Χριστός Θεός, ο Χριστός, ότι κύριος ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσιν χάριν.

Όλοι μαζί, όλοι μαζί. Διευχώ.