Repentance in the Triodion and the Danger of Pride

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Devout congregation, we have entered the Triodion, as we were saying last Saturday.

Last Sunday was the first Sunday of the Triodion, the Sunday of the Publican and the Pharisee. It gives us the prayer of a person who repents: “God, be merciful to me, a sinner.” Tomorrow is the Sunday of the Prodigal Son, with his words: “Father, I have sinned against heaven and before you, and I am no longer worthy to be called your son.”

As we said, the Triodion prepares us to celebrate Pascha, the greatest feast of Christianity. The Triodion is a holy book of our Church, containing hymns and prayers for seventy days, hymns that stir us to compunction.

The Triodion begins, as we said, on the Sunday of the Publican and ends on the night of Holy Saturday. The Triodion means tears. It means remembering death and observing the Saturdays of Souls. It means singing, “To you, the champion leader, we offer thanks for victory,” and “Behold, the Bridegroom comes in the middle of the night.” It means crying, “My soul, my soul, arise! Why are you sleeping?” It means confession, tears, repentance, and forgiveness. Do we do all these things? We do not. The Church says one thing, and we do another. We have come to treat God as a mockery.

Satan, who hates the salvation of mankind, has managed to create his own anti-Triodion. Our Church gave us the Triodion; the world, led by Satan, has fashioned an anti-Triodion. What is this anti-Triodion? It goes against God, against the Church, and against the holy ordinances of our Church.

Where Christ says yes, the devil comes with an eraser, rubs it out, and writes no. Where Christ says no, the devil rubs out the no and turns it into yes. He acts against Christ. That is what it means when we say the Antichrist is coming into the world.

That is, a power, whether a person or something else, that will do the opposite of what Christ says.

One way Satan seeks to destroy the holy atmosphere of these holy days is through dancing.

I have spoken about dancing before, and I will not stop speaking about it. Here is the question: is dancing permitted? People danced in earlier times too. But how different those dances were from the dances of today!

They danced back then. Ask the Pontic Greeks how they danced. Go to Anarrachi, where people still sometimes perform the dances they danced in Trebizond, Sebasteia, and those holy places.

Ask the Macedonians how they danced their old dances. In those days, men danced with men.

Men, go on dancing with other men until midnight. It is a fine thing, full of rhythm. But tell me: suppose an order were issued that men must dance with men. I’ll eat my hat if you dance, if you dance, if you dance! Everything else is an excuse. In those days, the men danced separately and the women danced separately. Once in a while, very rarely indeed, there were mixed dances, with men and women together. When? When the village celebrated a feast: at Pascha, at Christmas, or at a wedding. Mixed dances were permitted then. But how were they done? Ask around and you will learn that, here in our homeland, the man and woman did not touch. They held a silk handkerchief, the woman at one end and the man at the other. Yet even though these mixed dances were conducted so modestly, the saints condemned them. Whenever men and women draw close, there is always the danger of sin. Yes, a person can easily fall into sin and stray from proper, modest relations between man and woman. That is why our Holy Church condemns even these mixed dances, rare as they were in our Christian homeland. One must always be on guard.

Fathers and mothers with daughters should be careful about letting boys and girls become too close. If you want to see why, read Job. Job, the Old Testament tells us, had seven sons and three daughters.

Those sons and daughters would gather at the eldest brother’s house and enjoy themselves. But their father did not sleep easy. Job worried that they might go astray, drink too much wine, dance in ways they should not, or depart from the way of the Lord.

Job lay awake at night worrying about them. In the morning, he prayed that God would forgive his children and keep them safe. Mothers and fathers, how can you let such debauchery take place?

Parents leave the house to their children, in Athens, in Thessaloniki, and especially in smaller towns. They let the boys and girls have a party, then go elsewhere to sleep.

They pay no attention to what may happen in a house left without a father or mother to watch over it. Job worried when his children gathered at home. And you, mothers and fathers, do you not worry when your children dance in this way?

So you ask whether dancing is permitted. Do not ask me. Ask those whose authority and worth you cannot question. Ask whomever you like. Just the other day we celebrated a feast, and what a sorry state we are in!

Here in this district they did not allow it. Elsewhere, though, teachers and professors chose the holy day of the Three Hierarchs, the feast of learning and scholarship, to celebrate those three great hierarchs with wild dancing. Teachers and professors!

Do you understand? The very bones of the Three Hierarchs must have trembled. All three spoke with great severity against such dancing and revelry. Let us begin with Basil the Great.

One night in Caesarea, people gathered for dancing and revelry. The next day Basil the Great called them together in the Church. “This is the first and last time,” he told them. “If you go again, and I learn that men and women have gathered there to dance, I will shut the door to you.”

I will stand at the door and let no man or woman enter. That will be the end of it. I will excommunicate the men and women who took part in those dances. That is what Basil the Great says. And what does John Chrysostom say? John Chrysostom is stricter still.

John Chrysostom says, “Where there is dancing, there is the devil.” Where there is dancing, there is the devil. It is a saying of just a few words, and no one can shake what he said. If you want, we can ask other Fathers as well. We can ask the local and Ecumenical Councils, where many Fathers gathered together. I could give you so many examples that your heads would spin.

Your heads would spin if I brought out the Canons of the local and Ecumenical Councils. Someone here thinks he knows better, though he has never opened the Gospel. Why should you listen to me? I say nothing more and nothing less than what the Canons of the Church say, Canons laid down by local and Ecumenical Councils of holy men. Bring me the Pedalion, and let us read a Canon of the Sixth Ecumenical Council that clearly forbids dancing.

And the twenty-first Canon of the Ecumenical Council forbids these things altogether. The holy Ecumenical Council forbids the so-called mimes and their theaters, spectacles of hunting, and dances performed on stage.

“If anyone disregards these Canons and takes part in what they forbid, let him be deposed if he is a cleric, and excommunicated if he is a layperson.” Let me explain that, since it is in ancient Greek. The Ecumenical Council brought together six hundred Fathers, Saints who lived holy lives and worked miracles. They examined these matters and said, “We forbid Christians to do these things.”

That means putting on masks: one person plays a horse, another a bear, another a wolf; one howls, another shouts; one dresses as a woman, another as a man, and they wear all kinds of masks. These things were forbidden.

They also forbade people to go to the theaters and watch what was performed on stage. They forbade dancing too. Anyone who does not want to listen to us is free to refuse. But if a priest goes into those theaters, watches shameful, unspeakable things, and watches women dancing wildly, he is to be deposed. He will no longer be a priest.

A clergyman is to be deposed, and a layperson excommunicated. That means the layperson will have no right to set foot in the Church. It is plain and clear. Now someone may say, “I do not listen to Basil or John Chrysostom or the local and Ecumenical Councils. What are they to me? I listen only to the Gospel, only to the Gospel, only to the Gospel, to what Christ said.”

Very well, then. You want only the Gospel? Jehovah’s Witnesses hold the Gospel too, and misinterpret it; Protestants do as well. But you are Orthodox. In any case, do you want us to discuss this from the Gospel?

If you want to discuss the Gospel, remember that the Fathers of the holy Church did not go against it. They held to the Gospel and explained it. So let us take up the Gospel. Let us set aside John Chrysostom, Basil, and the great Fathers of the Ecumenical Councils for the moment, and take up the Gospel.

Then open your Gospel, blind man, open it and read! Go home, you who think you know, and read chapter fourteen of the Gospel according to Matthew. Open it and see what it says. You will shudder. It tells of a palace where the king and queen summoned generals, admirals, officials, one person after another, and aristocratic ladies with their rings and fine clothes. They gathered the whole ‘cream of society,’ as people call it.

They gathered at the palace. What was the king’s name? Herod. And the queen’s? Herodias. They danced there into the night and drank from golden cups. They danced and danced, and among all the women dancing, one stood out from the rest.

And of all the dancers, one stood out for her indecent movements, for the shameless way she danced. She was Salome, the daughter of Herodias. Herod liked her so much.

And what did she ask for? Money? Diamonds? Bracelets? What did she ask for? She wanted the tongue, ah, that tongue! When someone tells the truth in this world, people want to silence him. She could have asked for all the riches of the world, but she asked for the head of Saint John Chrysostom, of John the Baptist. She asked for his head because he had said, “It is not lawful for you to have your brother’s wife.”

And Herod gave her John the Baptist’s head. That was how the dance ended: with a severed head. They began with dancing and ended in blood. If there had been no dance, his head would not have fallen. This is what John Chrysostom meant when he said, “Where there is dancing, there is the devil.” Heads fall at dances.

And even where heads do not fall, girls and women are ruined. The seeds of divorce, dishonor, and crime are sown at these dances. Then someone else may say to me, “Do not speak to me of Basil, or John Chrysostom, or anything else, not even the Gospel.”

You know, here in our town there are gentlemen who seem to think our nation will turn to rock music. You say you love Greece? I love her more than you do, sir, sitting in the café playing cards. I worked for this country. I climbed the highest mountains and labored alongside the young people during the Occupation, when our lives were at stake.

Father, do not tell me such stories. You sit in the café and have never ventured beyond it. So this person says to me, “I know nothing of Basil, John Chrysostom, or the Gospel. I am Greek, and as a Greek I dance.”

Very well. If you are Greek, ask Kolokotronis, someone says. Kolokotronis? Yes, Kolokotronis himself. You do not understand where I am going with this, because you have never read the lives of the heroes of 1821.

Kolokotronis, yes, that is the man I mean. Learn what he thought of these dances. He danced other dances himself. At Dervenakia, where he defeated the Turks, he climbed the high mountains and danced with all his brave men. That was dancing.

Later Kolokotronis went to Athens, where people had gathered at the palace of King Otto, the first king. There they began dancing these new dances in Greece. They abandoned the dances of the klephts and armatoloi, all those beautiful dances. Half-educated people have led us astray, and our obsession with foreign fashions has harmed us.

We keep watching what the Russians, Germans, English, and French do, so we can do the same in Greece. Kolokotronis was invited to the palace in little Athens, which had five thousand people then. Ladies who had spent time abroad, in corrupt Paris, gathered there and began dancing these dances before the queen.

When Kolokotronis saw them, he took a chair, lowered his head, and did not look their way at all. Then Otto came over and tapped him on the shoulder. “Captain,” he said, “what do you think of these new dances? Do people dance them up in the mountains too?”

“No, my king,” he answered. “The dances we danced up there smelled of thyme.” Then he said something about these dances that I cannot repeat to you. I cannot say the word he used.

I cannot repeat the word he used. “What you are doing here in the palace, my king,” he said, “is half a sin.” “Half a sin,” he said.

Kolokotronis was right. So how am I to reach you? I have spoken to you through the Fathers, and you will not listen to them. I have spoken to you through John Chrysostom, and you will not listen to him.

You won’t listen to Basil, you won’t listen to the Synod, you won’t listen to the Gospel, you won’t listen to Kolokotronis. So perhaps, in the end, you’ll listen to a journalist. A journalist who...

The bishop has spoken too, though people say he has never been anywhere, has never gone beyond Florina, and does not know what is going on. Yet one person has spoken, and then another, and another. Now I know a journalist who is very liberal, very liberal, and excuses everything. Do you know what he said? “Let me tell you the truth,” he said.

Speaking of the dances people dance, he said, “What sort of men are these? Suppose one of them saw another man holding his wife tightly in his arms out in the street or in the square. He would reach for a pistol, kill her, or seek a divorce. He does not want another man embracing his wife.”

“Well, sir,” the journalist says, “if you cannot bear another man doing that, how can you accept the same thing, or worse, before your very eyes? What would you call a man like that? A scoundrel, that is what he is.”

How can you let such a scoundrel hold your wife tightly in his arms and dance with her before your very eyes? Is this what we call a society? Is this a society?

What a disgrace. Fathers sit there watching their daughters and what goes on, and it is beyond description, beyond description, beyond description. These few examples are enough. We turned to Job and saw him on his knees, pleading with God: “My God, protect my children.” We asked Basil, too. We asked John Chrysostom, who said, “Where there is dancing, there is the devil.” We turned to the Gospel and saw a head dripping with blood because of that immoral dance.

At that immoral palace. We asked Kolokotronis, and he said, “Half a sin.” We asked the journalist, and he said, “Isn’t that killing? It’s hanging, too.” Are there men who approve of these dances? Let me say one more thing, my dear ones.

And yet they dance. One after another, they stamp their feet and dance.

They dance and dance. The young dance, the old dance, civil servants dance, teachers dance, professors dance, officers dance, everyone dances. Just yesterday I heard what is happening down in Athens. They have brought in ballet troupes from Belgrade, Spain, and Italy for Carnival, when Athens will be packed. And they have even invited a troupe from the Congo.

These are the kinds of dances you would expect from people dancing in the jungle, yet they are danced here in Athens and elsewhere. How fine and advanced all this is! In any case, that is what I wanted to say tonight. I am sorry that those who dance are not here.

I am sorry the whole city is not here. It does not matter. There are five or six hundred of you, and I am giving you a canon, a rule to follow. You who go into homes, offices, the army, and everywhere else: take up the struggle.

Struggle for this cause: fathers with your children, mothers with your children. And you teachers and professors, wherever you go, I implore you in the name of the Lord: let someone among you fight this battle in the city.

...in the city. Let five, ten, twenty of you take up the fight, so that we can cleanse our city of such things. We must admit that our efforts have not been in vain. I can say with pride, gentlemen, that no carnivals are held in my district. And the dances that do take place are held timidly and halfheartedly. Still, I am not satisfied. I want to uproot this evil, not only from Florina but from all of Greece, and I struggle as much as I can. So I beg you, my brothers and sisters, during these holy days, I beg you.

I beg you to condemn these things and keep the devil out of your homes. Do not let your daughters go out into the streets for these dances and other such things.

Hold your heads high as Greeks, as Christians, and as human beings. Keep your honor and dignity, and never permit these dances. They are a desecration, a sin, Hell, Hell itself.

That is what I had to say tonight. Please spread what I have told you throughout the city. I will be away for a few days. I am going down to Athens, but not on personal business.

I am going on business for the Metropolis, especially to speak with architects. For, God willing, after Pascha, in the name of the Father and of the Son and of the Holy Spirit, we will demolish the old building and put a beautiful church in its place.

We will build a beautiful church, to the honor of everyone, of the city, of our homeland, and of Christianity. God willing, as we are building the church of Saint Basil, we will finish this church too.

Of course, your bishop’s concern reaches beyond Florina. Your bishop may be a sinner, but he does not mock God. I swore my oath upon the Gospel. I would give up my throne, but I will not trample on the Gospel.

I show no one special favor. You know what has happened here. When I enter the Church, even if a king comes in, I pay no special attention to him. I look upon the king as I look upon the cleaner, and upon the soldier in the same way. I make no distinctions here, none at all. When you come into the Church, you will make the sign of the Cross, you will kneel, and you will obey its order. The Church is not a democracy.

Your bishop is prepared to risk his throne, even his life. I am here, and I ask you to stand faithfully with your bishop. We are fighting this battle, my dear people, to preserve Orthodoxy.

I cannot tell you the sorrow and pain I carry. If we are not careful, we will become Franks. We preserved Orthodoxy for a thousand years; are we to become Franks now?

I, for one, will never accept that. Together with other bishops, we will struggle to keep our homeland Greek and Orthodox. In America they are trying to uproot our Greek identity, our language, and our customs. In Australia it is the same, and everywhere we turn.

We must struggle, however few of us remain, three bishops, five bishops, or ten. And you, the bishop’s children here, stand with him. We will remain in Florina for as long as God wills.

We will not remain in Florina by flattering one person after another, or by playing along to please them. No. We will keep up the struggle to the end.

And we will have Christ, the Most Holy Theotokos, the Saints, and you, my chosen flock, standing with your bishop. Please, while I am away these next few days, do not listen to the rumors. Do not listen to them.

My enemies will say many things. Stand firm here together. I will return, and we will celebrate Pascha together and glorify God. Amen.

Today the Triodion begins. What is the Triodion? It is perhaps the most beautiful book our holy Church possesses. There is no other book like it in the world. Whoever hears it or reads it feels deep stirrings of tenderness, love, and worship toward God.

A person would have to be made of stone not to be moved by its magnificent hymns and troparia: ‘My soul, my soul, arise! Why are you sleeping?’ and ‘To you, the Champion Leader, I offer songs of victory.’

There is ‘Behold, the Bridegroom comes at midnight,’ ‘Life in the tomb,’ the lament before the Epitaphios, and ‘Today He who hung the earth upon the waters is hung upon the Cross.’ These hymns belong to the Triodion. It begins today, and its first cry is one of metanoia, repentance, and a broken heart: ‘God, be merciful to me, a sinner.’

Its final cry is one of triumph: the triumph of the Crucified One. Or rather, it is the opening of the great hymn of victory sung on the night of the Lord’s Resurrection. The Triodion begins today with the cry of repentance and ends with the first notes of the triumph of the Lord Jesus Christ.

On Great Saturday, the priest holds a basket full of laurel leaves, a sign of victory and triumph. He scatters them in every direction throughout the Church while chanting, ‘Arise, O God, judge the earth.’

The Triodion calls us to hate evil, to love virtue, to long for Christ and for eternity. And, my dear people, if we look into the human soul, what is the root of virtue? Just as a tree has roots, so does virtue.

According to the ancient understanding, and above all the Christian understanding, virtue is a mighty tree. Its root is not the human ego, but humility. And since the root of evil is selfishness and pride, our all-wise holy Church opens the Triodion today by placing two images before us: humility in the person of the Publican, and pride in the person of the Pharisee.

So, in the few minutes I have, allow me to speak about the Pharisee. From there we will turn to the Phariseeism of our own age, and I will show you who the new Pharisees are.

What does the word ‘Pharisee’ mean? It is a Hebrew word, not a Greek one. It means someone who sets himself apart from other people, considers himself above the crowd, and takes pride in it.

Now pay close attention, because this is the heart of what I want to say. In Christ’s time, despite differences in people’s ways of life, God was worshipped: the Lord of Hosts, the mighty Lord.

Despite those differences, religion was regarded as one of life’s highest values. A devout person who attended worship and fulfilled his religious duties was respected.

Because religion held such a place in society, many who were not devout went along with it and pretended to be. It is precisely this false show of devotion that the Lord condemns.

That was then. Is it the same today? How times have changed! Now people say, ‘God is a fairy tale. Religion is a drug that priests and bishops use to stupefy the people. The Church is a relic. The Saints mean nothing. Christ does not exist. And fasting, what is all that about?’

And those who still practice their faith, however many remain, are called fools and madmen. It is the exact opposite of what we saw in that earlier age. Then people boasted of their religious devotion. Now the tide of hostility to religion is so strong that even the few who remain dare not show themselves. They dare not make the sign of the Cross, go to Church, or carry out their religious duties.

In our time, people do not boast of their religious devotion as the Pharisee did. They boast of their hostility to religion. Today we see the opposite side of Phariseeism: the new Pharisees.

Who are these new Pharisees? Let me give you an example. A young woman or a lady arrives here in Amyntaio from somewhere else. I am speaking by way of illustration. I mean no particular person, and I do not want to be misunderstood. What I describe happens everywhere.

A young woman comes up from Athens. She has cut her hair, wears extravagant clothes, and presents herself as modern and sophisticated in the small community of Amyntaio. She has a cigarette in her mouth and wears men's trousers.

When she sees a woman here in Amyntaio make the sign of the Cross, she laughs. ‘Imagine that! What a backward place. There are still people who go to Church!’ Then there is the young man with sideburns who has come back from Germany, from the West. He goes to a village and sees a simple shepherd boy, his hands rough with work, a hardworking man who believes in God. The young man sits in the square or the café and looks down on his own father for believing in God. A new Pharisee, a new Pharisee, boasting of his hostility to religion.

And there is that young man who has managed to get a certificate and learn a few letters, though he does not yet know the first thing about learning. He plays cards and struts about the village, while his father, an elderly man with white hair, works the fields with his tractor. That young man scoffs at everything.

These are the new Pharisees who have appeared in the world. They say, “I’m not like ordinary people. I’m not like that old woman. I’m not like my grandmother. I’m different. I’m more advanced, I’m educated, I’m a modern young person.” These are the new Pharisees among us.

And because this attitude is so widespread, even the few believers are in danger of hiding their faith. We have reached a point where people dare not show that they are religious, because this new Phariseeism has become so powerful.

Would you like an example? Listen.

Let me show you the contrast. In Asia Minor, in Pontus, when a bishop ordained a priest in Trebizond or Sinope, and why speak only of Asia Minor? It was the same here in Macedonia,

Let us make no distinction between Macedonia, Pontus, and Thrace. All of us Greeks are one family, whether we live in its northernmost or southernmost parts. A hundred years ago, when a bishop asked, ‘Which of you children wants to become a priest?’ every child raised a hand. The clergy were respected, as were readers and chanters. Now when the bishop asks, ‘Who wants to?’ not one child raises a hand. Once, in Florina, a bright little blond boy came up to me and said, ‘Bishop, I want to tell you something.’ ‘Whatever you wish, my child.’ ‘Bend down,’ he said. ‘Bend down so I can tell you.’ So I bent down.

‘So no one will hear us,’ he said. ‘What do you want to become, my little one?’ I asked. ‘A priest.’ ‘Then why, my child, when I asked you, did you not dare say so?’ He was afraid the others would mock him and call him ‘priest.’ There are the Pharisees! There are the Pharisees! A little child does not dare show his faith.

A second example. At the far edge of our homeland, near the border, there is a village that has produced forty teachers. God help us if they are teachers! Now, it seems, they speak as they should. In the past they spoke another language and wore a different kind of cap. Now their salaries compel them to speak differently.

That village has gone thirty years without a priest, without a priest. One priest they tore to pieces: the red Minotaur.

So they kept asking for a priest, but nothing happened. Then a laborer, a villager, came forward who wanted to become a priest. As soon as he was ordained, the teachers at the café, and others too, mocked him day after day, calling out, “Priest! Priest! Priest!” He was forced to leave the village and go elsewhere for work. These new Pharisees regard religion with contempt. The Pharisee of old took pride in his religion. Now the new Pharisees will...

You will hear about their conduct. There, my dear friends, are the new Pharisees who exist among us.

I am coming to a close, my dear friends. These are dreadful times. They were foretold. They were foretold; they were prophesied. One day in the desert, Saint Anthony was seen weeping, his burning tears falling onto the desert sand.

His disciples asked him, “Teacher, why are you weeping?”

“Why are you weeping?” “Difficult years are coming for the world.” “And how, teacher, will we get through those difficult years?” Anthony answered, “The day will come when people will have strayed so far from God that, if they see someone reading the Gospel, they will call that person mad.” Indeed, my dear friends, we are thought mad in a world that has turned away from God. In the world as it is today, no one dares to read the Gospel. But the tax collector...

The Publican was despised by the Pharisees. And we, my dear friends, who believe in God, are like publicans. We are here in Church, kneeling before the Crucified One and believing in Him.

I fall at the feet of the Lord, and I believe, I firmly believe, that this wave of anti-Christian forces will be scattered. It will be scattered by the mighty wind of faith and Christ’s love.

We stand with the light, with the sun, with the day, with life. Those who turn from life and light are left with darkness, misery, barbarity, decline, and ruin. Do not be disheartened, my brothers and sisters. When they call us backward, it is a badge of honor. When they call us mad, it is a badge of honor. When they mock us, it is a badge of honor.

We know in whom we believe. And we know very well that even if only a few of us remain, even if we are reduced to a handful, the atheists will not prevail. The communists will not prevail, nor will the Freemasons, the Chiliasts, or the Roman Catholics. Our holy Church will prevail.

God will humble them; they will come to ruin. That Pharisee will fall, for egotism leads to ruin and downfall. So let us approach the Holy Mysteries in the spirit of Christ and in the spirit of humility. And today, on the first day of the Triodion, let us cry out: ‘God, be merciful to me, a sinner.’

Εμπήκαμε, ευσεβές εκκλησίασμα, εμπήκαμε στο Τριώδιο, όπως έλεγαμε το προηγούμενο Σάββατο.

Η Κυριακή που μας πέρασε ήταν η πρώτη Κυριακή του Τριωδίου, η Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου, που περιέχει την προσευχή του ανθρώπου που μετανοεί: «Ο Θεός, ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ». Η αυριανή Κυριακή, Κυριακή του Ασώτου, είναι: «Πάτερ, ήμαρτον εις τον ουρανόν και ενώπιόν σου, και ουκέτι ειμί άξιος κληθήναι υιός σου».

Το Τριώδιο είναι, είπαμε, μια προπαρασκευή για να μπορέσουμε να εορτάσουμε την πιο μεγάλη εορτή της Χριστιανοσύνης, όπως είναι το Πάσχα. Το Τριώδιο είναι το Άγιο Βιβλίο της Εκκλησίας μας, που περιέχει 70 ημέρες τροπάρια και άσματα κατανυκτικά και προσευχές 70 ημερών.

Το Τριώδιο αρχίζει, όπως είπαμε, από την Κυριακή του Τελώνου και τελειώνει το Μεγάλο Σάββατο το βράδυ. Το Τριώδιον είναι Ίσο, Τριώδιον Ίσο δάκρυα, Τριώδιον Ίσο μνήμη θανάτου, Τριώδιον Ίσο ψυχοσάβελ, Τριώδιον Ίσο υπερμάχος στρατηγό τα νικητήρια, Τριώδιον Ίσο ειδού ο νυμφίος έρχεται το μέρος του νυχτός, Τριώδιον Ίσο ψυχή μου ψυχή μου ανάσταθη καθένας, Τριώδιον Ίσο εξομολόγησης, Τριώδιον Ίσο δάκρυα και μετάνοια, Τριώδιον Ίσο συγχ Φορές, όλα αυτά τα κάνουμε; Δεν τα κάνουμε όλα αυτά. Όλα αυτά τα κάνουμε; Γι' αυτό θα ανήκει σε αυτή η γη, γιατί καταντήσαμε θεοπαίχτες. Άλλα λέει η Εκκλησία, άλλα κάνουμε εμείς.

Ο Σατανάς που μισεί τη σωτηρία του ανθρώπου κατόρθωσε να φτιάξει το δικό του αντιτριώδιο. Τριώδιον έφτιαξε η Εκκλησία μας, αντιτριώδιον κατόρθωσε να φτιάξει ο κόσμος, ο Σατανάς. Ποιο το αντιτριώδιο; Το αντιτριώδιο πάει κόντρα με το Θεό, κόντρα με την Εκκλησία, κόντρα με τις Αγίες Διατάξεις της Εκκλησίας μας.

Όπου ο Χριστός λέει ναι, έρχεται ο διάβολος με τη γομολάστιχα και το σβήνει και γράφει όχι. Και όπου ο Χριστός λέει όχι, έρχεται ο διάβολος και το σβήνει το όχι και το κάνει ναι. Αντίθετα από Αυτόν είναι ο Αντίχριστος που λέει ότι έρχεται ο Αντίχριστος στον κόσμο.

Δηλαδή μια δύναμη, είτε πρόσωπο είτε πράγμα, μια δύναμη που θα κάνει αντίθετα από ό,τι λέγει ο Χριστός.

Ένα μέσο, δια το οποίο ζητεί ο Σατανάς να διαλύσει την Αγία Ατμόσφαιρα των Αγίων Τούτων Ημερών, είναι και οι χοροί.

Έχω μιλήσει από τις τέσσερις νοστάφεις περί χορών και δεν θα πάψω να μιλώ περί των χορών. Και να το ερώτημα: επιτρέπονται οι χοροί; Γινότανε κι άλλοτε χοροί. Αλλά πόσο διέφεραν οι χοροί των περασμένων αιώνων από τους χορούς τους σημερινούς.

Χόρευαν και τότε. Δεν ρωτάτε τους Ποντίους πώς χορεύανε; Δεν πάτε στην Αναρράχη, που ακόμα χορεύουν κάποτε κάποτε τους χορούς που χορεύανε στην Τραπεζούντα και πέρα στη Σεβάστεια και στα άγια εκείνα μέρη;

Δεν ρωτάτε τους Μακεδόνες πώς χορεύανε τους παλιούς χορούς; Λοιπόν, τότε χορεύανε άντρες με άντρες.

Άντρες, να χορεύετε μέχρι τα μεσάνυχτα άντρες με άντρες. Ωραία πράγματα είναι, ρυθμική ιστορία. Αλλά για πες τώρα, πες: να χορεύουν, ας γίνει μια διαταγή, να χορεύουν άντρες με άντρες, και να μου τρυπήσετε τη μύτη μου αν θα χορέψετε, αν χορέψετε, αν χορέψετε. Όλα τα άλλα είναι προφάσεις. Και χορεύανε ξεχωριστά οι άντρες και χωριστά οι γυναίκες, και κάποτε κάποτε, σπάνια, μα πολύ σπάνια, υπήρχαν και οι μειχτοί χοροί, άντρες με γυναίκες. Πότε; Όταν γιόρταζε το χωριό, πότε το Πάσχα, πότε τα Χριστούγεννα, πότε στο γάμο. Τότε επιτρέποντο και οι μειχτοί χοροί. Αλλά πώς γινόταν οι μειχτοί χοροί; Ρωτήστε να μάθετε ότι ο άντρας με τη γυναίκα δεν έσμιγε εδώ στην πατρίδα μας, αλλά κρατούσαν μεταξωτό μαντήρι. Από τη μια άκρη την κρατούσε η γυναίκα και από την άλλη ο άντρας. Και πάλι όμως τους μειχτούς χορούς, αν και γινόταν κατά αυτόν τον σεμνό τρόπο, εν τούτοις οι άγιοι τους κατέκριναν, γιατί πάντοτε υπάρχει φόβος όταν πλησιάζουν τα δύο φύλα, άντρας και γυναίκα. Πάντοτε υπάρχει φόβος ο άνθρωπος να αμαρτήσει. Ναι, είναι εύκολο να πέσει ο άνθρωπος στην αμαρτία και να εξοκείλει από τις σχέσεις, τις σεμνές σχέσεις ανδρός και γυναικός. Γι' αυτό και αυτούς τους μειχτούς χορούς, οι οποίοι σπανίως γινόταν στην χριστιανική μας πατρίδα, και αυτούς ακόμα καταδικάζει η Αγία μας Εκκλησία. Πρέπει πάντα να φοβάται.

Ο πατέρας και η μάνα που έχουν κορίτσια να φοβάνται να αφήνουν τα αγόρια και τα κορίτσια να πλησιάζουνε. Και αν θέλετε να το δείτε αυτό, διαβάστε τον Ιώβ. Ο Ιώβ, λέγει η Παλαιά Διαθήκη, είχε 7 αγόρια και είχε 3 κορίτσια.

Και αυτά τα αγόρια και κορίτσια μαζευότανε στο σπίτι του πιο μεγάλου αδελφού και διασκέδαζαν. Διασκέδαζαν αυτό. Όμως ο πατέρας δεν κοιμόταν. Ο Ιώβ ανησυχούσε μήπως παρεκτραπούν, μήπως πιουν περισσότερο κρασί, μήπως χορέψουν τίποτε άλλους χορούς, μήπως παρεκκλίνουν από την οδό του Κυρίου.

Και δεν κοιμόταν τη νύχτα ο Ιώβ και ανησυχούσε, και το πρωί έκανε προσευχή στο Θεό να τα συγχωρήσει τα παιδιά, να τα φυλάξει ο Θεός τα παιδιά. Μάνα και πατέρα, πώς αφήνεις εδώ και ακόμη στη φλόγα να γίνονται αυτά, τα όργια γίνονται.

Αφήνουν το σπίτι κάτω στην Αθήνα, Θεσσαλονίκη, άστα πια, αλλά κυρίως στις μικρές πολιτείες. Αφήνει η μάνα και ο πατέρας τα αγόρια και τα κορίτσια να κάνουν το πάρτι και φεύγουν και πάνε αλλού και κοιμούνται.

Και αδιαφορεί τελείως τι θα συμβεί στο σπίτι που είναι αφύλακτο, που δεν το φυλάει ο πατέρας, η μάνα. Λοιπόν, ο Ιώβ είχε μια ανησυχία, ανησυχούσε όταν τα παιδιά μαζευόταν εκεί στο σπίτι. Και εσύ, ο πατέρας και η μάνα, δεν ανησυχείς όταν χορεύουν κατά αυτόν τον τρόπο;

Λοιπόν, ααα, καλά ο Ιώβ, επιτρέπεται ο χορός, επιτρέπεται, ερώτα, εμένα ρωτήσεις, εμένα, Ρώτα εκείνους που δεν μπορείς να αμφισβητήσεις το κύρος των και την αξία των. Ρώτα ποιον θέλεις. Προχθές γιορτάσαμε, τα χάλια μας, τα χάλια μας, τα χάλια μας.

Εδώ βέβαια στην περιφέρεια δεν επέτρεψαν, αλλά κάπου αλλού δάσκαλοι και καθηγητές διαλέξανε την Άγια ημέρα των Τριών Ιεραρχών, να μην πω καμιά σκληρή, θεοπαίχτες γεννήκαμε, να γιορτάσουν, ακούτε, την εορτή των Γραμμάτων και Επιστημών, την εορτή των Τριών Μεγάλων Ιεραρχών, να την εορτάσουν με χορούς, έξαλλους χορούς, δάσκαλοι και καθηγητές.

Κατάλαβες; Αν θέλανε έτσι, που ασφαλώς θα τρίζανε τα κόκαλα και των τριών ιεραρχών. Γιατί οι τρεις ιεράρχοι έχουν ρίξει, έκαναν τους πιο αυστηρούς λόγους εναντίον των χορών και των διασκεδάσεων. Πρώτα λοιπόν, τον Μέγα Βασίλειο.

Ο Μέγας Βασίλειος, μια νύχτα εκεί στην Καισάρεια μαζευτήκανε και κάνανε χορό και διασκέδαση. Την άλλη μέρα τους μάζεψε στην Εκκλησία. Πρώτη και τελευταία φορά. Εάν ξαναπάτε και μάθω ότι εκεί άντρες και γυναίκες σμίξατε και χορεύετε, εγώ θα σας κλείσω την πόρτα.

Θα σταθώ στην πόρτα και δεν θα αφήσω κανέναν άντρα ή γυναίκα να μπει μέσα. Τελείωσε η ιστορία. Θα αφορίσω άντρες και γυναίκες οι οποίοι λάβανε μέρος σε αυτές. Λοιπόν, αντάλληλο βασίλειος. Λοιπόν, τι λέγει ο Χρυσόστομος; Ο Χρυσόστομος είναι πιο αυστηρός ακόμα.

Τι λέει, ο Χρυσόστομος λέει, όπου χωρός έχει διάβολος, όπου χωρός έχει διάβολος, ρητό είναι λίγα λόγια και αυτό που είπε ο Χρυσόστομος δεν μπορεί κανείς να το κλονίσει, όπου χωρός έχει και διάβολο. Αν θες να ρωτήσουμε ακόμα και άλλους πατέρες, να ρωτήσουμε τοπικάς και οικουμενικάς συνόδους, όχι ένα, αλλά πολλούς πατέρες που μαζευόταν και κάνουν τοπικάς και οικουμενικάς συνόδους, θα σας ζαλίσω.

Θα σας ζαλίσω να φέρω τους κανόνας, τους τοπικάς και οικουμενικάς συνόδους, γιατί κάποιος εδώ πέρα που κάνει τον εξυπνάκια και ποτέ δεν άνοιξε το Ευαγγέλιο, Αν λέω το καρδιό θα ακούσουμε, δεν θα ακούσω το καρδιό τώρα. Ποιος είμαι εγώ να μ' ακούσεις; Εγώ δεν σας λέω τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από αυτό που λέγουν οι κανόνες της Εκκλησίας, τοπική και οικουμενική σύνοδος που φτιάσανε αυτοί, που τους φτιάσανε άγιοι άντρες. Για φέρε εδώ το Πηδάλιο, να διαβάσουμε έναν κανόνα της έκτης οικουμενικής συνόδου που λέει σαφώς πως απαγορεύονται οι χοροί.

και 21ος Κανόν της Οικομενικής Σύνοδος, διάφορες, καθόλου απαγορεύει, απαγορεύει η Αγία και Οικομενική Σύνοδος τους λεωμένους μήμους και τα τούτων θέατρα ή τα γεμοί και τα των κυνηγείων θεώρια και τα επισκηνής ορχήσεις επιτελής.

Εί τις δε των παρόντων κανόνων καταφρονήσει και προς το εαυτώ απηγορευμένον τούτων εκδόν, ει μεν κληρικός, καθαιρείσθω, ει δε λαϊκός, αφοριζέσθω. Λοιπόν, θα σας τα κάνω για να μην... σε γλώσσα αρχαία δε. Η Σύνοδος Οικουμενική, που ήταν 600 πατέρες, Άγιοι Πατέρες, Άγιοι Πατέρες που αγιάζανε και κάνανε θαύματα, μαζεύτηκαν και εξέτασαν τα θέματα αυτά και λένε ότι απαγορεύουμε στους χριστιανούς.

Να δίνονται μουτσούνες δηλαδή, άλλος να κάνει το άλογο, άλλος να κάνει την αρκούδα, άλλος να κάνει τον λύκο, άλλος να ουρλιάζει, άλλος να φωνάζει, άλλος να ντύνεται γυναίκα, άλλος άντρας και να φοράει διάφορες μουτσούνες. Τα απαγόρευσαν αυτά.

Επίσης απαγορεύανε να πάνε εκεί στα θέατρα και να βλέπουν τα έργα επάνω στη σκηνή, επίσης απαγορεύανε τους χορούς, τας ορχήσεις απαγορεύανε. Όποιος δεν θέλει να μας ακούσει είναι ελεύθερος, δε, αλλά από την ώρα που δεν θα ακούσει, αν είναι παπάς αυτός και πάει εκεί μέσα στα θέατρα και βλέπει τα αισχρά και ακατονόμαστα και βλέπει αυτές τις γυναίκες να χορεύουν και να οργιάζουν, αυτός θα καθαιρείται, παπάς δεν θα είναι.

Και αυτός που είναι κληρικός θα καθαιρείται, ο λαϊκός θα αφορίζεται, δηλαδή δεν θα έχει δικαίωμα να πατάει στην Εκκλησία, καθαρά και ξάστερα. Αν πει ένας τώρα: «Εγώ δεν ακούω Βασίλειο και Χρυσόστομο και τοπικές και οικουμενικές συνόδους. Τι είναι αυτά; Εγώ ακούω μόνο το Ευαγγέλιο, εγώ μόνο το Ευαγγέλιο, εγώ μόνο το Ευαγγέλιο, ό,τι είπε ο Χριστός».

Ε, καλά λοιπόν, τόσο πια εσύ δηλαδή μόνο το Ευαγγέλιο θέλεις; Αν είσαι μόνο το Ευαγγέλιο, και οι Ιεχωβάδες το Ευαγγέλιο κρατάνε και το παρερμηνεύουν και οι Προτεστάντες, μα είσαι Ορθόδοξος. Εν πάση περιπτώσει, θες με το Ευαγγέλιο να κουβεντιάσουμε;

Αν θες να κουβεντιάσουμε το Ευαγγέλιο, γιατί και οι πατέρες της Αγίας Εκκλησίας δεν πήγανε κόντρα με το Ευαγγέλιο, το Ευαγγέλιο έμεινε ξανά και το εξηγήσαν. Ας πάρουμε το Ευαγγέλιο, ας υποχωρήσουμε, ας αφήσουμε Χρυσόστομο και Βασίλειο και τους μεγάλους πατέρες των Οικουμενικών Συνόδων και ας πάρουμε το Ευαγγέλιο.

Ε, λοιπόν, άνοιξε το Ευαγγέλιό σου, τυφλέ, τυφλέ, άνοιξε το Ευαγγέλιό σου να διαβάσεις, να πας στο σπίτι εσύ που νομίζεις, το δέκατο τέταρτο κεφάλαιο του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου. Άνοιξε το Ευαγγέλιο αυτό, τι λέει; Άνοιξε να το δεις, θα φρίξεις, θα φρίξεις τι Ότι σε ένα παλάτι, λέει το 14ο κεφάλαιο του Ματθαίου, ότι σε ένα παλάτι, λέει, ο βασιλιάς και η βασίλισσα εκεί πέρα Πονάξανε στρατηβούς, πονάξανε ναβάρκους, πονάξανε πάρκους, πονάξανε νομάρκες, πονάξανε τον ένα, πονάξανε τον άλλο Πονάξανε κυρίες ρευσοκρατίες με τα δαχτυδίδια τους και με όλη τη συνδυμασία Και μαζεύτηκαν όλοι οι κρέμα, όλοι οι κρέμα μέσα, η αφρόκρεμα της κοινωνίας, εντός εισαγωγικών,

μαζεύτηκαν στα ανάκτορα. Πώς λεγόταν ο βασιλιάς; Ηρώδης. Πώς λεγόταν η βασίλισσα; Λεγόταν Ηρωδιάς. Εκεί λοιπόν ήτανε και χορεύανε μέχρι τη νύχτα και πίνανε μέσα από χρυσά ποτήρια. Χορεύανε, χορεύανε, από όλες τις που χορεύανε μια ξεχώρισε, μια διακρίθηκε από όλες.

Και από όλες με τις αισχρές κινήσεις που έκανε, με τους χορούς της, τους αισχρούς που έκανε, μια και αυτή ήταν η κόρη της Ηρωδιάδος, η Σαλώμη. Τόσο πολύ του άρεσε.

Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Ευαγγελ Και αυτή τι ζήτησε; Λεπτά, διαμάντια, βραχιόλια; Τι ζήτησε; Τη γλώσσα ζήτησε, αχ αυτή η γλώσσα, όποιος στον κόσμο αυτό λέγει την αλήθεια, όποιος στον κόσμο λέγει αυτό την αλήθεια, θα νίξει εκεί να τον πει, τη γλώσσα της έτσι μπορούσε να ζητείς του κόσμου τα αγαθά, το κεφάλι του Αγίου Ιωάννη του Χριστοστόλου, του Ιωάννη του Βαπτιστού το ζήτησε το κεφάλι, το ζήτησε αυτό διότι «ουκ εξεστί σοι έχειν την γυναίκα του αδελφού σου».

Και έδωσε το κεφάλι. Δηλαδή, ο χορός αυτός, το τέλος του χορού αυτού, το κεφάλι. Άρχισαν με χορό και τελειώσαν με τα αίματα, με το κεφάλι. Αν δεν γινόταν χορός, δεν θα έπεφτε το κεφάλι. Εδώ είναι που είπε ο Χρυσόστομος, όπου χορός εκεί διάβολος. Και πέφτουν κεφάλια στους χορούς.

Και αν δεν πέφτουν κεφάλια στους χορούς, πέφτουν και καταστρέφονται κορίτσια και γυναίκες και τα σπέρματα των διαζυγίων και των ατιμώσεων και των εγκλημάτων μέσα στους χορούς είναι εκεί πέρα. Λοιπόν, αν θα μου πει ο άλλος, και εγώ, θα μου πει, εγώ, καλά, μην μου μιλάς ούτε με Βασίλειο, ούτε με Χρυσόστομο, ούτε με τίποτα, ούτε με Ευαγγέλιο.

Εγώ ξέρεις η Βέλη μας, η Βέλη μας είναι μερικοί τέτοιοι κύριοι που νομίζουν ότι το έθνος μας θα στραφεί ως ροκ. Βρε, αν αγαπάς βρε την Ελλάδα, την αγαπώ βρε εγώ περισσότερο από σένα, κύριε, που κάθεσαι στο καφενείο και παίζεις πρέφα, γιατί εγώ κοπίασα για αυτήν την πατρίδα και ανέβηκα στα ψηλότερα βουνά και κοπίασα με τα παιδιά στις ημέρες της Κατοχής που ήταν κορώνα γράμματα.

Πάτερ μου, μη μου κάνεις αυτά τα παραμύθια, μη μου λες αυτά τα παραμύθια, εσύ που κάθεσαι στο καφενείο και ποτέ δεν ξεκίνησες από το καφενείο. Λοιπόν, λοιπόν, εγώ λέω δεν ακούω, μου λέει κάποιος, εγώ λέω δεν ξέρω, ούτε Βασίλειο, ούτε Χρυσόστομο, ούτε Ευαγγέλιο, εγώ είμαι Έλληνας, ναι, και σαν Έλληνας χορεύω.

Εκάλλα Αφουσέληνας, να ρωτήσεις τον Κολοκοτρώνη, λέει ο Χάρης. Ε, είναι ο Κολοκοτρώνης, λέει κανένας, πώς είναι ο Κολοκοτρώνης, λέει βέβαια ο Κολοκοτρώνης, λέει ο Κολοκοτρώνης μόνος. Πολύ καλά, εσείς δεν καταλαβαίνετε πού πήγαινε, γιατί ούτε διαβάσατε ποτέ τον βίο των ηρώων του 1821.

Τον Κολοκοτρώνη ήταν πως είναι ο Κολοκοτρώνης, μπράβο το λέω, τον Κολοκοτρώνη αφού θα μάθεις. Δε μου λέω τι ιδέα έχει ο Κολοκοτρώνης για τους χορούς αυτούς, για τους άλλους χορούς χόρευε, στα Δερβενάκια που τσάκισε τους Τουρκαλάδες, ανέβηκε πάνω στα ψηλά βουνά και χόρευε με όλα τα παλικάρια του, χόρευε απάνω, χορός.

Λοιπόν, ο Κολοκοτρώνης κατόπιν πήγε στην Αθήνα και μαζεύτηκαν εκεί στα ανάκτορα του Όθωνος, του βασιλιά, του πρώτου βασιλιά, και αρχίσαν και χορεύαν για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Στην Ελλάδα αφήσαν τους χορούς των κλεφτών και αρματολών και όλους τους ωραίους χορούς. Από αυτούς μας κατέστρεψαν, οι μισοξέοι μας κατέστρεψαν, η ξενομανία μας έβλαψε.

Και κοιτάζουμε πότε τι κάνει ο Ρώσος, τι κάνει ο Γερμανός, τι κάνει ο Άγγλος, τι κάνει ο Γάλλος, τι κάνουν όλοι αυτοί οι παλιάς, για να κάνουμε και εμείς προς την Ελλάδα. Και έγιναν, τον Κολοκοτρώνη τον καλέσανε λοιπόν στα ανάκτορα, στη μικρά Αθήνα που είχε 5.000 κόσμο, και μαζεύτηκαν εκεί πέρα κάτι κυρίες που ήταν απέξω και καθόταν στο Παρίσι, το διεφθαρμένο, και αρχίσανε μπροστά στη βασίλισσα να χορεύουν τους χορούς.

Άμα τους είδε ο Κολοκοτρώνης, πήρε μια καρέκλα, κατέβασε το κεφάλι και δεν κοίταζε καθόλου εκεί πέρα. Μετά τον πλησίασε ο Όθωνας και τον χτύπησε στον ώμο. «Καπετάνιο», λέει, «πώς σου φαίνονται οι καινούριοι, οι νέοι χοροί; Καπετάνιο, και αυτοί οι χοροί χορεύονται πάνω στα βουνά;»

Όχι λέει η βασιλιά μου λέει, εμείς τέτοιος, εκείνοι οι χοροί που χορεύαμε μύριζαν θυμάρια λέει. Του τυχορεί λέει, «τι να σου πω, βασιλιά; Αυτοί τον κερδάμα, δεν ξέραμε αυτά». Δεν μπορώ να σας την πω τη λέξη που είπε.

Τη λέξη δεν μπορώ να σας την πω, τη λέξη που είπε. «Αυτό που κάνετε», λέει, «αυτό, βασιλιά, που κάνετε εδώ μες στα ανάκτορα είναι μισή αμαρτία». «Μισή αμαρτία», λέει.

Δεν είχε άδικο ο Κολοκοτρώνης. Λοιπόν, πού να σε πιάσω; Σου μίλησα με τους πατέρες, δεν τους ακούς. Σου μίλησα με το χρυσόστο με τον ακούς.

Με τον Βασίλειο δεν ακούς, με τον Πικασινόδο δεν ακούς, με το Ευαγγέλιο δεν ακούς, με τον Πολοφατρόλη δεν ακούς, και στο τέλος να ακούσεις και έναν δημοσιογράφο. Έναν δημοσιογράφο που...

Ευχή, Ανάληψης, εξέλιξε το δεσπινάριο που δεν πήγε πουθενά, που δεν μπήκε μέσα από τη Φλώρινα, που δεν ξέρει τι της γίνεται, αλλά το εξέλιξε βουνάς, εξέλιξε ένας, εξέλιξε ο άλλος, εξέλιξε ο άλλος. Λοιπόν, εξέλιξε τέτοια. Έχω λοιπόν ένα δημοσιογράφο που είναι εσφρότατος, εσφρότατος και δικαιολογεί τα πάντα, δικαιολογεί. Ξέρετε τι είπε; «Να σας πω», λέει, «την αλήθεια».

Επίδασε χορούς, λέει, που χορεύουνε, αλλά λέει αυτοί άντρες, δεν είναι κρέμασμα, λέει, αυτοί άντρες; Γιατί δεν είναι κρέμασμα; Διότι, λέγει, άμα στο δρόμο, στην πλατεία, δούνε τη γυναίκα τους ένας άλλος να την αγκαλιάζει σφιχτά, σφιχτά, σφιχτά, σφιχτά, εκεί στον δρόμο θα πάρει πιστόλια, θα τη σκοτώσει και θα κάνει διαζύγιο. Δεν θέλει τη γυναίκα του να την αγκαλιάσει ο άλλος.

Ε, κύριε, λέγει ο δημοσιογράφος, αυτό που δεν θες του ανθρώπου να το κάνει ο άλλος, πώς το ίδιο πράγμα και χειρότερο μπροστά στα μάτια σου; Πώς θα βγεις στον παλιάνθρωπο; Γιατί παλιάνθρωπος είναι, παλιάνθρωπος είναι.

Πώς θα βγεις στον παλιάνθρωπο να αγκαλιάζεις τη γυναίκα σου σφιχτά και να κάτσε βράσα κελίδι μπροστά στα μάτια σου; Τού να αγαθείτε, κοινωνία είναι αυτή; Κοινωνία είναι αυτή;

Μια ηρασία. Κάθονται εκεί πέρα πατεράδες και βλέπουν τα κορίτσια τους και βλέπουν τα φάστα, και το τι γίνεται δεν περιγράφεται, δεν περιγράφεται, δεν περιγράφεται. Φτάνουν αυτά τα λίγα, φτάνουν τα λίγα αυτά. Ρωτήσαμε τον Ιώβ και τον είδε με γονατισμό να γονατίζει και να παρακαλεί τον Θεό: «Τα παιδιά μου, Θεό μου, φύλαξε». Ρωτήσαμε τον Βασίλειο φορισμό. Ρωτήσαμε τον Χρυσόστομο: «Όπου χορός, διάβολος». Ρωτήσαμε το Βαγγέλιο, είδαμε το κεφάλι να στάζει αίμα στο χορό του ανήθικου.

Ανήθικο των ανακτόρων. Ρωτήσαμε τον Κολοκοτρώνη, είπε «μισή αμαρτία». Ρωτήσαμε τον δημοσιογράφο, μας είπε «δεν είναι σκότωμα αυτό; Και κρέμασμα είναι». Υπάρχουν οι άνδρες που δέχονται τους χορούς; Πείτε ένα περισσότερο, αγαπητοί μου.

Και όμως χορεύουν. Άλλοι όλοι άλλος. Λαυγανάει τις πατούχες των και χορεύουν.

Χορεύουν, χορεύουν οι μικροί, χορεύουν οι μεγάλοι, χορεύουν οι δημόσιοι υπάλληλοι, χορεύουν οι δάσκαλοι, χορεύουν οι καθηγητές, χορεύουν οι αξιωματικοί, χορεύουν... Τώρα έμαθα, χθες έμαθα, κάτω στην Αθήνα, κάτω στην Αθήνα έμαθα το τι γίνεται. Φέρανε μπαλέτα από το Βελιγράδι, φέρανε μπαλέτα από την Ισπανία, φέρανε μπαλέτα από την Ιταλία, τώρα σε Απόκριες που θα γεμίσει μέσα η Αθήνα. Και φέρανε και καλέσανε και ένα μπαλέτο κάτω από το Κογκό, κάτω από τους αγρίους.

Αυτό που τους αγρίους να χορέψουνε στη ζούγκλα, των τριών χορούς μέσα στην Αθήνα και λοιπά. Πολύ ωραία είναι αυτά τα πράγματα και πολύ εξελιγμένα. Αλλά εν πάση ούτως, αυτά είπα να πω απόψε. Δεν είναι, λυπούμαι που αυτοί που χορεύουνε δεν είναι εδώ μέσα.

Γλυπούμε που δεν είναι ολόκληρος η πόλης εδώ. Δεν έχει σημασία. Δεν έχει σημασία, είστε 500 to 600, σας βάζω κανόνα. Εσείς που μπαίνετε στα σπίτια, εσείς που μπαίνετε στα γραφεία, εσείς που μπαίνετε στον στρατό, εσείς που μπαίνετε παντού, να κάνετε μάχη, αν είστε εγκληστή, αν είστε μάχη.

Να αγωνιστείτε, και ο πατέρας σας με τα παιδιά του και η μάνα σας με τα παιδιά του, και όπου να έρθετε, δάσκαλοι, καθηγητές, σας εξορκίζω λόγω του Κυρίου, κάποιος από εσάς να δώσει μάχη μες στην πόλη.

...στην πόλη. Να φύσει πέντε, δέκα, είκοσι, δέκα, ώστε να ξεπλύνουμε την πόλη μας από τέτοιες. Πρέπει να ομολογήσουμε ότι οι κόποι μας δεν πήγαν χαμένοι. Καυχώμαι, κύριοι, ότι στην περιφέρειά μου καρναβάλια δεν γίνονται. Και οι χοροί που γίνονται, δειλά δειλά και άνανδρα γίνονται. Εν πάση περιπτώσει, δεν μένω ευχαριστημένος. Εγώ θέλω να ξεριζώσω το κακό, όχι μόνο από τη Φλώρινα, αλλά από όλη την Ελλάδα θέλω να το ξεριζώσω και αγωνίζομαι όσο μπορώ. Σας παρακαλώ λοιπόν, αδέρφια μου, τις άγιες αυτές τις μέρες που περνάνε, σας παρακαλέσω.

Παρακαλώ πολύ να καταδικάσω με μακριά, στο σπίτι σας ποτέ βάλετε το διάβολο, τα κορίτσια σας μην τα αφήσετε μέσα στους δρόμους, στους Ελληνούς και Τρισταθλίους, δρόμος της Φλώρινας, για τα γαντάκια και λοιπά.

Κρατηθείτε ψηλά, ψηλά, ως Έλληνες και ως Χριστιανοί και ως άνθρωποι. Κρατήστε την τιμή και την αξιοπρέπειά σας και μην επιτρέψετε ποτέ αυτούς τους χορούς οι οποίοι αποτελούν πράσινος, είναι βεβήλωση, είναι αμαρτία, είναι κόλαση, κόλαση.

Αυτά είχα να σας πω απόψε και παρακαλώ αυτά που σας είπα να τα διαδώσετε σε όλη την πόλη. Τώρα να ξέρετε ότι λίγες μέρες θα λείψω, θα πάω κάτω στην Αθήνα, θα πάω κάτω στην Αθήνα όχι για ατομικές μου υποθέσεις.

Θα πάω για υποθέσεις της Μητροπόλεως και ιδίως θα πάω να συνεννοηθώ με αρχιτέκτονας, γιατί αν θέλει ο Θεός, αν θέλει ο Θεός, μετά το Πάσχα, στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, θα γκρεμίσουμε τον Αναυτόν και θα φτιάξουμε στη θέση ένα ωραιότατο ναό.

Ωραιότατο ναό θα φτιάξουμε προς τιμή όλων, προς τιμή της πόλεως και προς τιμή της πατρίδος και του χριστιανισμού. Αν θέλει, όπως στέλνομαι το ναό της Αγίας Βρασιλής, θα τον τελειώσουμε και αυτόν το ναό.

Βέβαια ο επίσκοπός σας δεν έχει μόνο τη Φλώρινα, ο επίσκοπός σας είναι από που μπορεί να είναι αμαρτωρός, αλλά θεομπαίχτης δεν είναι. Έδωσα τον όρκο μου επάνω στο Ευαγγέλιο, πέφτω από το θρόνο, αλλά δεν πατώ το Ευαγγέλιο.

Δεν υπολογίζω κανέναν, κανέναν δεν προσθέτω στο κατοίκο μου, κανέναν. Τα ξέρεις τα γεγονότα που συνέβησαν εδώ πέρα. Εγώ μπήκα στην εκκλησία, βασιλιάς να μπει μες στην εκκλησία, δεν τον βλέπω. Όπως κοιτάζω το σκουπιδιάρι, κοιτάζω το βασιλιά. Και όπως κοιτάζω το στρατιώτη, κοιτάζω το στρατιώτη. Καμιά διάκριση δεν κάνω εγώ μέσα εδώ πέρα. Καμιά διάκριση. Μπήκες μες στην εκκλησία, θα κάνεις το σταυρό σου, θα γονατίσεις, θα, θα, θα. Δεν υπακούεις η εκκλησία η λιμοκρατία.

Ευχή, και το θρόνο και τη ζωή του ακόμα. Και εδώ είμαι, είσαι πειθαρχική, πειθαρχική κοντά στο δεσπότη. Γιατί δεν δίνουμε μάχη μόνο γιατί είναι εδώ. Εμείς εδώ αγωνιζόμαστε, αγαπητοί μου, να κρατήσουμε την Ορθοδοξία.

Δεν μπορώ να σας πω το δράμα μου και τον πόνο μου. Ή αν δεν προσέξαμε, να το ξέρετε ότι θα γίνουμε Φράγκοι, θα γίνουμε Φράγκοι. Κρατήσαμε την Ορθοδοξία χίλια χρόνια και τώρα δεν έχουμε να γίνουμε Φράγκοι.

Εγώ τουλάχιστον δεν θα δεχτώ τέτοιο πράγμα. Μαζί με άλλους επισκόπους θα αγωνιστούμε να κρατήσουμε την πατρίδα μας ορθόδοξη, ελληνική και ελληνική και ορθόδοξη. Και λέω πού άραγε αυτός γίνεται. Στην Αμερική πάνε να μας ξεριζώσουν τον ελληνισμό, τη γλώσσα, τα έθιμα, στην Αυστραλία τα άλλα, παντού δεξιά και αριστερά.

Αγώνα, πόσοι μείναμε, τρεις δεσποτάδες, πέντε δεσποτάδες, δεκατερόλοι και άγωνιστο. Και εσείς παιδιά εδώ του Επισκόπου να είστε μαζί μέχρι να είναι αφληρωμένοι και θα μείνουμε στην Φλώρινα όσο θέλει ο Θεός.

Δεν θα μείνουμε στην Φλώρινα κολακεύοντας τον ένα και τον άλλο. Δεν θα μείνουμε στην Φλώρινα παίχτοντας και προσιμούντας τον άλλο. Όχι, σιλά που σιλά τα λάβα, θα συνεχίσουμε τον αγώνα μέχρι το τέλος να φλοήσει.

Και μαζί θα έχουμε τον Χριστό, την Παναγιά, τους Αγίους και εσάς, το εκλεκτόν ποίμνιον, που πάλι δεν θα σκέφτεται κοντά στον Επίσκοπο. Σας παρακαλώ, τις ημέρες αυτές που θα λείπω μην ακούτε τίποτα. Μην ακούτε τίποτα.

Δεν ακούτε. Θα πουν πολλά οι εχθροί μου. Κρατηθείτε εδώ κοντά. Και πάλι θα γράψουμε και μαζί να κάνουμε το Πάσχα για να δοξάσουμε τον Θεό. Αμήν.

Σήμερον ευσεβές εκκλησίας μας. Σήμερα αρχίζει το Τριώδιο. Τι είναι το Τριώδιο; Είναι ένα, ή μάλλον είναι το ωραιότερο βιβλίο που έχει η Αγία μας Εκκλησία. Τέτοιο βιβλίο δεν υπάρχει στον κόσμο όλο. Είναι βιβλίο που όποιος το ακούει, όποιος το διαβάζει, αισθάνεται βαθύτατους παλμούς συγκινήσεως, αγάπης και λατρείας προς τον Θεό.

Μα πρέπει να είναι κανείς λιθάρι για να μην συγκινηθεί μπροστά στα υπέροχα τροπάρια και απολυτίκια και ύμνους που περιέχει το άπαν του Τριωδίου. Όπως είναι ψυχή μου, ψυχή μου, Ανάστατη Καφεύδης Όπως είναι «Τη υπερμάχω στρατηγώ τα νικητήρια».

Όπως είναι η Λουανιμφίος έρχεται εδώ μέσω της δείπτος Όπως είναι η ζωή εν τάφο, ο επιθάφιος φρίνος Όπως είναι συνοκρεμάται επί ξύλου Όλα αυτά τα τροπάρια υπάρχουν μέσα εις το Τριώδιον. Το Τριώδιον αρχίζει σήμερα. Η πρώτη φωνή είναι φωνή μετανοίας και συντριβής. «Ο Θεός, ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ».

Η τελευταία φωνή είναι φωνή θριάμβου, θριάμβου του Εσταυρωμένου, ή μάλλον προοίμιον του Μεγάλου Παιάνος, ο οποίος παίζεται τη νύχτα της Αναστάσεως του Κυρίου. Αρχίζει σήμερα το Τριώδιο με την φωνή της μετανοίας και τελειώνει με το προοίμιον του θριάμβου του Κυρίου Ιησού Χριστού.

Ότε ο ιερέας το Μεγάλο Σάββατο κρατεί στα χέρια του κάνιστρον γεμάτο από δάφνη, σύμβολο νίκης και θριάμβου, και σκορπάει δεξιά και αριστερά, βοράν και νότον, καθ' όλον το μήκος και το πλάτος της εκκλησίας και ψάλλει και λέγει «Ανάστα ο Θεός, κρίνον την γην».

Τριώδιο, το ρεύμβιον της Εκκλησίας. Μίσος κατά της κακίας, αρετής, έρως Χριστού, έρως αιωνιότητος. Και επειδή, αγαπητοί μου, εξ ψυχολογικής πλευράς εξεταζομένου του πράγματος, Η ρίζα της αρετής ποια είναι; Όπως το δέντρο έχει ρίζα, έτσι και η αρετή.

Κατά την αρχαία θεωρία και προπαντός κατά τη θεωρία του Χριστιανισμού, είναι δέντρον πελώριον. Η ρίζα του δέντρου, του χριστιανικού δέντρου, της αρετής της χριστιανικής, η ρίζα είναι, λέγω, όχι το εγώ του ανθρώπου, αλλά είναι η ταπείνωση. Και επειδή πάλι η ρίζα του κακού είναι ο εγωισμός και η περηφάνεια, Δια τούτο ο Πανσόχος σήμερα, η Αγία μας Εκκλησία προβάλλουσε ενώφιών μας το πανόραμα του Τριωδίου, παρουσιάζει αφενός μεν, εν το προσώπου την εικόνα παρουσιάζει, την εικόνα της ταπειρώσεως, εν το προσώπου του τελώνου, αφεντέρου δε παρουσιάζει την εικόνα του υπερηφάνου εν το προσώπου του Φαρισαίου.

Διά τούτο, στα λίγα λεπτά της ώρας που έχω εδώ, θα μου επιτρέψετε να ομιλήσω ποιος ο Φαρισαίος, ή μάλλον εκ του Φαρισαίου θα αναχθώμεν εις μια νέαν θεωρία, την θεωρία του Φαρισαϊσμού της συγχρόνου εποχής, και να σας αποδείξουμε ποιοι είναι οι νέοι Φαρισαίοι.

Τι σημαίνει η λέξη Φαρισαίος; Δεν είναι λέξη ελληνική, είναι λέξη εβραϊκή. Σημαίνει αυτός που ξεχωρίζει τον εαυτόν του από τους άλλους ανθρώπους. Αυτός που διακρίνει τον εαυτόν του από την μάζαν, από των λαών ολόκληρων, και υπερηφανεύεται.

Γιατί εδώ τώρα είναι, εδώ θέλω να προσέξετε για να μπείτε μέσα στο νόημα της ομιλίας μου. Στην εποχή εκείνη του Χριστού, παρόλη την διαφορά των ηθών, εν τούτοις ο Θεός ελατρεύετο, ο Σαβαώθ, ο Κύριος, ο Δυνατός.

Παρ' όλη τη διαφορά, η θρησκεία εθεωρείτο υψίστη αξία της ζωής. Παρ' όλη τη διαφορά, ο θρήσκος άνθρωπος που εξετέλει τα καθήκοντά του, δηλαδή να εκκλησιάζεται, να εκτελεί τα θρησκευτικά του καθήκοντα, εθεωρείτο ένα πρόσωπο αξιόλογον που απελάμβανε σεβασμού.

Και επειδή η θρησκεία την εποχή εκείνη επικρατούσε, δι' αυτό το λόγο πολλοί που δεν ήσαν ευσεβείς παρασύροντο από το ρεύμα της θρησκευτικότητας εκείνης και προσποιούντο τον ευσεβή και έκαναν τον ευσεβή. Ακριβώς την ψευδήν αυτήν πλαστογράφηση, την ψευδήν αυτήν εικόνα της θρησκευτικότητας καυτηριάζει ο Κύριος.

Αυτά στην παλιά εποχή. Σήμερα τα ίδια; Πόσο άλλαξαν οι καιροί. Θεός παραμύθι, θρησκεία αφιόνι που αφιονίζουν οι παπάδες και δεσποτάδες των λαών, εκκλησία μούμια, Άγιοι μηδέν, Χριστός ανύπαρκτος, νηστείες· τι είναι αυτά που σου λέει ο άλλος;

Και οι άνθρωποι που θρησκεύουν, οι πολλοί που μείνανε, κουτοί άνθρωποι, τρελοί άνθρωποι. Ακριβώς το αντίθετο από ό,τι παρουσιάζεται η εποχή. Τότε εκαυχώντο οι άνθρωποι για τη θρησκευτικότητά τους, τώρα και οι πολλοί που μείνανε, είναι τόσο ισχυρόν το ρεύμα της αντιθρησκευτικότητας που πνέει στον κόσμο, ώστε και αυτοί οι ολίγοι δεν τολμούν να ξεμυτίσουν, δεν τολμούν να κάνουν τον Τίμιο Σταυρό, δεν τολμούν να εκκλησιαστούν, δεν τολμούν να εκτελέσουν τα θρησκευτικά των καθήκοντα.

Και στην εποχή αυτή που ζούμε οι άνθρωποι δεν καυχώνται για την θρησκευτικότητά τους όπως ο Φαρισαίος, καυχώνται για την αντιθρησκευτικότητά τους. Δηλαδή, παρουσιάζεται σήμερα, εις τη σημερινότητα της εποχής, ο αντίθετος πόλος του Φαρισαϊσμού, οι νεότεροι Φαρισαίοι.

Οι παρουσιάστε οι νεότερους Παρισαίους. Μάλιστα, πού είναι ο νεότερος Φαρισαίος; Ορίστε, μια γυναίκα, μια δεσποινίδα ή μια κυρία, που δεν ξέρω πού μας ήρθε εδώ στο Αμύνταιο, παραβολικώς ομιλώ. Δεν αναφέρομαι εις το άλφα ή στο βήτα πρόσωπο. Δεν θέλω να παρεξηγηθώ. Αυτό το οποίο αναφέρω συμβαίνει παντού.

Μια δεσποινίδα, μια κυρία που μας ήρθε κάτω από την Αθήνα και έχει τα μαλλιά της κομμένα και φοράει έξαλλον ενδυμασία και παρουσιάζεται ως μοντέρνα και ως εξελιγμένη μέσα στην μικρά κοινωνία του Αμυνταίου και έχει στο στόμα της το τσιγάρο και φοράει παντελόνια ανδρικά.

Αυτή όταν δει μια γυναικούλα εδώ του Αμυνταίου να κάνει τον σταυρό της γελάει. Ακούς εκεί, τι καθυστερημένη κοινωνία, ακόμα υπάρχουν άνθρωποι που πάνε στην εκκλησιά. Και εκείνος ο άλλος που μας ήρθε από τη Γερμανία και μας ήρθε πέρα από την Δύση, εκείνος ο νεαρός ο φαβορίτας που έρχεται εδώ πέρα, που πήγε σε ένα χωριό και βλέπει τον τσοπάνο, το απλοϊκό εκείνο παιδί και έχει τα χέρια του ροζιασμένα και βλέπει τον εργατικό άνθρωπο που πιστεύει στο Θεό, κάθεται στην πλατεία και στο καφενείο ο φαβορίτας και περιφρονεί τον πατέρα του που πιστεύει στο Θεό. Νέος Φαρισαίος, νέος Φαρισαίος, καυχώμενος για το αντιθρησκευτικό του πνεύμα.

Και εκείνος ο νεαρός που με κύρια βάσανα πριν ένα χαρτί, ο Θεός θα το κάνει χαρτί, που έμαθε λίγα γράμματα, ακολουγόγραμματα, που δεν ξέρει ακόμα το Α της επιστήμης, που παίζει χαρτιά, που δεν πελιάζει μέσα στο χωριό, ενώ ο πατέρας του, γέρος με τα άσπρα μαλλιά, με το τρακτέρ που λέει μέσα στα χωράφια, εκείνος ο νεαρός που ραϊλεύει και εμπαίζει τα πάντα.

Νέοι Φαρισαίοι αυτοί, οι οποίοι παρουσιάστησαν εις τον κόσμο, και λένε: «Δεν είμαι εγώ όπως ο λαός, εγώ δεν είμαι σαν το γραΐδιο, εγώ δεν είμαι σαν τη γιαγιά μου, εγώ δεν είμαι εγώ, είμαι εξελιγμένος, είμαι μορφωμένος, είμαι ο νέος», η νέα αυτή Φαρισαία, οι οποίοι υπάρχουν μέσα εις τον κόσμο.

Και ακριβώς διότι το ρεύμα αυτό είναι πολύ μεγάλο, κινδυνεύουν και οι ολίγοι να μην εκδηλώνουν τη θρησκευτικότητά τους. Καταντήσαμε να μην τολμάει ο άνθρωπος να εκδηλώνει τη θρησκευτικότητά του, διότι ακριβώς επικρατεί το ρεύμα του νέου αυτού φαρισαϊσμού.

Θέλετε, ακούστε, στη φρένα.

Συνηθίζω στις χειροτονίες ή μάλλον για να σας δώσω την αντίθεση. Στη Μικρά Ασία, στο Πόντο, όταν ο παπάς και ο δεσπότης χειροτονούσε στην Τραπεζούντα, στη Σινώπη, μέσα στα Βαφ Αλλά γιατί μόνο στη Μικρά Ασία; Και εδώ στη Μακεδονία.

Ας μην κάνουμε διάκριση μεταξύ Μακεδονίας, Πόντου και Θράκης. Διότι μια οικογένεια συγκροτούμεν άπαντες Έλληνες. Είτε κατοικούμεν εις τα βορειότερα είτε εις τα νοτιότερα μέλη αυτής. Λοιπόν, όταν προ εκατό χρόνια ο δεσπότης χειροτονούσε και έλεγε «Ποιο παιδάκι από εσάς θέλει να γίνει παπά;», όλα τα παιδιά σήκωναν χέρια, όλα τα παιδιά, γιατί εκτιμάτω η δικτύα, εκτιμάτω αναγνώστες, εκτιμάτω ψάλτες. Τώρα φωνάζει ο Δεσπότης «Ποιος;», ούτε ένα παιδί. Οπότε στη Φλώρινα μπήκε ένα μικρό παιδάκι τετραπέρατο, ξανθό, ευφυέστατο, λέει «Δεσπότη, δεν θέλω, σου ζωηρώ». Λέει «Ό,τι θες, παιδάκι μου». «Σκύψε», λέει, «να σου πω, σκύψε». Σκύβω λοιπόν, λέει να

«Να μην μας ακούσει κανείς», λέει, «τι θέλουν να γίνουν, παπαδάκι μου;» Λέει «Παπάς». «Και γιατί», λέει, «παιδάκι μου, αφού σε φώναξα, δεν το τολμάς;» Άμλε κοτώση με γωλή, να μη πουν αύριο παπά, να μη φωνάζουν παπά. Ιδού είναι οι Φαρισαίοι, ιδού είναι οι Φαρισαίοι. Δεν τολμάει ένα παιδάκι να εκδηλώσει τη θρησκευτικότητά του.

Δεύτερο παράδειγμα: στα άκρα της πατρίδος, στα σύνορα, είναι ένα χωριό που βγήκανε 40 δάσκαλοι. Ο Θεός να τους κάνει δασκάλους. Τώρα φαίνεται αυτοποιημένοι και μιλούν όπως πρέπει. Πρώτα δεν μιλούσαν όπως πρέπει, είχαν άλλη γλώσσα. Και άλλο σκούφο φορούσαν επάνω στο κεφάλι. Υποχρητέκι οι Φαρισαίοι. Τώρα ο μισθός τους αναγκάζει να εκφράζονται κατά άλλων τρόπων.

Λοιπόν, τώρα ναι, όταν ένα παιδάκι, αυτός κανείς από αυτούς, το χωριό τους, 30 χρόνια χωρίς παπά, χωρίς παπά, ένας παπάς τον έκαναν κομμάτια, ο Μινώταυρος ο Κόκκινος.

Λοιπόν, παπά ζητούσαν, παπά, τίποτα, παρουσιάστηκε ένας εργάτης, ένας χωρικός, που ήθελε να γίνει παπάς, παπάς. Και μόλις εξελίωσε να γίνει παπάς, οι δάσκαλοι κάθε μέρα στο καφενείο, και όχι μόνο αυτοί, αλλά και όλοι, τον φωνάζανε «παπά, παπά, παπά, παπά», που αναγκάστηκε να φύγει από το χωριό και να πάει κάτω σαν ο δουλειάς, ο ψεύκης δουλειάς, ο νέος Φαρισαίος Λεόνος, που θεωρεί ότι η θρησκεία είναι κάτι το περιφρονημένο. Τότε ο Φαρισαίος σε καθάτωσε τη θρησκεία του. Τώρα οι νέοι Φαρισαίοι θα...

Θα ακούτε για τη διευθυντικότητά τους. Ιδού λοιπόν, αγαπητοί μου, οι νέοι Φαρισαίοι Οποίοι υπάρχουνε. Μάλιστα

Τελειώνω, αγαπητοί μου. Είναι χρόνια φοβερά. Τα προφήτευσαν. Τα προφήτευσαν, προφητευμένα είναι. Ο Άγιος Αντώνιος στην έρημο, μια μέρα τον είδαν να κλαίει, να πέφτουν τα δάκρυά του καυτερά στην έρημο.

Τον ρώτησαν οι μαθητές του: «Δάσκαλε, γιατί κλαις;»

Τι κλαις; Έρχονται δύσκολα χρόνια στον κόσμο. Και πώς, δάσκαλε, θα διανύουμε τα δύσκολα χρόνια; Και απήντησε ο Αντώνιος: «Θα έρθει η μέρα που ο κόσμος θα φύγει τόσο πολύ από το Θεό που, άμα δούνε κανένα να διαβάζει Ευαγγέλιο, θα το πουν τρελό». Μάλιστα, αγαπητοί μου, τρελοί λογιζόμεθα μέσα σε έναν κόσμο αποστασίας. Δεν τολμάει να διαβάσει κανείς το Ευαγγέλιο σήμερα σε αυτήν την κατάσταση, αλλά ο τελώνης

του Συγκρινός, ο Τελώνης Περιοφρονήτων από των Φαρισαίων. Και εμείς, αγαπητοί μου, όσοι πιστεύουμε στον Θεό σαν τελώνες, βρισκόμαστε εδώ στην εκκλησιά και γονατίζουμε μπροστά στον Εσταυρωμένο και πιστεύουμε στον Εσταυρωμένο.

Πέφτω μπροστά στα πόδια του Κυρίου και πιστεύω, και ακράδαντα πιστεύω, ότι το ρεύμα αυτό των αντιχριστιανικών θα διαλυθεί. Θα διαλυθεί κάτω από τα χτυπήματα του σφοδρού ανέμου της πίστεως και της αγάπης του Χριστού.

Είμαι θα το φως, είμαι θα ο ήλιος, είμαι θα η μέρα, είμαι θα η ζωή Κι όσοι είναι με τη ζωή και με το φως, σκότος και σκότος απότερον και ελεεινότης και βαρβαρότης και εκπεσμός και διάλυση. Μην ομιλείτε, αδελφοί μου. Παράσημα είναι όταν μας λένε καθυστερημένους, παράσημα είναι όταν μας λένε τρελούς, παράσημα είναι όταν μας περιπαίζουν.

Ξέρουμε σε ποιον πιστεύουμε και γνωρίζουμε πολύ καλά ότι, και ολίγοι να μείνουμε και μια φούχτα να μείνουμε, δεν θα νικήσουν οι άθεοι, δεν θα νικήσουν οι κομμουνιστές, ούτε οι μασόνοι, ούτε οι χιλιαστές, ούτε οι παπικοί. Θα νικήσει η Αγία μας Εκκλησία.

Θα τους ταπεινώσει ο Θεός, κόπρα θα γίνουνε. Αυτός ο Φαρισαίος θα πέσει, διότι ο εγωισμός είναι το σύντριμμα και η κατάπτωση. Όσοι λοιπόν, με το πνεύμα του Χριστού μας, με το πνεύμα της ταπεινώσεως, ας πλησιάσουμε τα Άγια Μυστήρια και ας βοήσουμε σήμερα, πρώτη ημέρα του Τριωδίου: «Ο Θεός, ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ».