What Greece Lacks: Compassion, Faith, and Upright People

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

My dear listeners, beloved members of the Society of Athanasius the Great,

there are fewer of you here tonight than ever before. Why? Because the preacher made a mistake and invited you on a workday. A workday, yes, but also a feast day. It is both.

It is a workday according to the calendar of Freemasonry, but a feast day according to the calendar of our Orthodox Church. It is a feast day, and a Sunday: the Sunday after the Nativity, the feast of Saint Stephen, the first martyr, and the last Sunday of the year.

So, more than on any other Sunday of the year, we should have gathered in the churches. Today the churches in Athens were almost empty. Why? Because Freemasonry has managed this too: it has declared the last Sunday of the year a working day, so that all the shops can open.

The state is to blame, people say. The state is to blame. The state is doing what it does. We are to blame. This morning, as the day dawned and the bells were ringing, every shopkeeper had two instructions before him.

One was not even an order. It was simply permission to open his shop. He was free to open it or keep it closed; there was no fine. The other was the Lord’s command: close the shop and go to the Lord’s Church.

Of these orders, which of the two did they choose? How many shopkeepers are there here in Athens? Ten thousand.

They all listened to what the state said, and they did not listen to what the Church, what God, says: “Six days you shall labor and do all your work, but the seventh day is the Sabbath of the Lord your God.” They did not listen. I would wager on it. See how false our Christianity has become.

Take today as your measure. Weigh what has happened, and see what a false Christianity we have embraced. There are ten thousand shopkeepers. I would wager my head that, if you found even a hundred shops in Athens and Piraeus...

Bring me... I, at least, saw it here, in this very square.

But look, I know a poor man who runs a little kiosk and struggles to support a whole brood of children. He always keeps it closed. I don’t know of anyone else here in Athens who does that, tell me if you do. Ten thousand shopkeepers opened their shops. Not one of them put the Church of Christ above his own interests. They all opened, every one of them.

Just imagine what would happen if an atheistic regime came to power.

Christians, Orthodox, baptized, at least in name. The devil has managed to make us defile the first day of the year with card playing, and then defile its last Sunday as well by profaning that holy day.

But let us leave that subject, brothers and sisters. One thing I know: the Old Testament says, “Woe to those who profane the Sabbaths, and woe to those who profane Sundays.” Let us leave this matter of profaning Sunday and come to the subject for which I invited you tonight.

Tonight’s subject is a question, or perhaps an exclamation. No, a question: What are we lacking? The wealthy will answer us at once, shamelessly and cynically. These rich men, these plutocrats who measure their gold by the sackful and spend it by the shovelful, will tell us what we lack.

Those with all that gold will say, “We lack nothing, Father, nothing. We live splendidly. Let us eat and drink, for tomorrow we die. We have everything we want.”

I will leave them aside, the rich, the plutocrats of our age, and look at the rest of the people. I ask about those who do not belong to that class of the wealthy and well fed.

And I look at the wider society of my homeland and ask: What do we Greeks lack? Let us leave Athens, the display window that deceives us. A shop window can make you think that everything inside is beautiful and sparkling clean, when the shop itself is full of dirt and filth.

Yes, let us leave behind that showcase of Greece called Athens, which can deceive us. Let us move beyond that triangle, or square, in the center, around Monastiraki and Omonia, with its jets of water and fountains. It can give us a false impression of how happy Greece is. Let us go out into the countryside, please, and visit its villages, especially the mountain villages high up on the peaks. And above all, let us go...

Let us visit the villages along the border, stretching from the strait by Corfu and Epirus all the way to the Evros River. It is a long, narrow strip. Compared with other nations, we have an enormous length of border. That is what the great powers have left us with.

A country with borders everywhere. They begin at Corfu and stretch for a thousand kilometers. Along those thousand kilometers, near the Albanian, Bulgarian, Serbian, and Turkish borders, how many villages do you think there are?

A thousand villages. Let us go and visit the people living in those border villages. What will we see? Great hardship and great need. What is missing? What do they lack?

There is just one thing they have in abundance: clean air. They breathe the clean air of our Greek homeland. But people cannot live on air alone. So what do they lack? They lack the most important things. First of all, they lack God's gift of water.

They draw water from wells and cisterns, and few villages have even those. Anyone who has traveled through Epirus has seen it. There are so few wells, and however thirsty you are, you think twice before drinking. The water may bring deadly disease, an epidemic, typhoid. You could be drinking death.

So first, they lack water. Every village could easily have had its own water supply and fountain. Even the Turks did better: they had water and fountains, and so on.

We have left them without clean water, drinking from filthy swamps. Every day there are cases of typhoid and paratyphoid. They lack water. What else? They lack medicine. They lack a doctor. Have you not read about it these past few days?

There are 350 clinics in Epirus, near the border, and the state offers every newly qualified doctor a salary of six or seven thousand. It offers seven thousand as soon as a doctor receives his diploma, and still not a single one comes forward. Meanwhile, four thousand doctors are here in Athens, languishing.

So again: no water, no medicine, no doctor, no proper school. I have visited the schools; those of us who have traveled through these places know. Some are such hovels that you stop at the door and ask, 'Is this a stable? What is this place?'

And in there the Greek children are crammed together, some of the most innocent children in the world. Go a little farther and you find something else they lack, something even more frightening.

Only those of us who have traveled through these villages as preachers have seen this dreadful sight. To get from one village to the next, you must cross steep ravines. You look down and feel you would have to be a goat to make it along their goat path. You fear for your life. You make the sign of the Cross, and when you finally reach the next village, you say, 'Glory to You, O God. Most Holy Theotokos, thank you for bringing me across that terrible ravine.'

There is scarcely even a goat path. If someone falls ill, a helicopter has to come and take them to a hospital in Athens. So they lack water, medicine, doctors, a decent school, and a road. They lack all these things.

Ah, if only someone could help! Someone said the other day, 'If only I were Onassis, if only I were rich. I would take treasures like the Magi and scatter gold, frankincense, and myrrh among those villages.' For Christ is there. We will face judgment; we will face judgment, because we have no love.

How many outings have people organized lately? Have any of these associations gathered together to make a trip to those villages, open their hands to the people in need, and spread love and mercy? And we call ourselves Christians.

Christians? What kind of Christians? Did you not see what happened here? God will judge us. Our Christianity is false. A small ship sank at night off Sounion. Why it sank is another matter.

Down it went, and the survivors struggled through the fierce waves to the shore near Lavrio. No one would take them in. They went to a hotel, and the people there drove them away. Drove them away! That night, everyone in that tourist hotel in Lavrio was waiting for the bell to ring so they could go to the feast.

And Christ came to them at midnight, shipwrecked. Some poor people opened their doors, welcomed the survivors into their homes, and cared for them. They are the ones celebrating Christmas. They are the ones celebrating Christmas. They are the ones celebrating Christmas.

And we call this Christianity? We have turned the feast of Christmas into a feast of eating.

So, the village has its shortcomings. But do you think the cities have none? Do you think there are no shortcomings within them too? Let’s look past the façade and go into the neighborhoods on either side, where we find a very different picture. Athens has something of both the village and the city. There are serious shortcomings here too. What are the shortcomings of the cities? I’m asking you, listen closely.

So the villages lack much.

Now listen. We have these brilliant minds, may God save us from Greece’s brilliant minds! They’ve taken it upon themselves to set the whole country right, yet they can’t even put their own homes in order. Shortages. Yes, what were we saying? They think they’re ready. Look at the shortages in the big cities, in Athens, and still they say, “Greece will be saved if we can leave farming behind and industrialize the country.”

People talk about industrialization and factories. 'What factories do you want, sir?' one asks. 'We need nitrogen plants,' says another. Someone else calls for blast furnaces to smelt metals. Another has a different factory in mind, and they all argue among themselves. A plant to process and make use of the city's waste, factories, factories, and chimneys everywhere. That is what they say.

That is what they say. But beyond all those factories with their smokestacks, something else is missing in the cities, something far more important. A man told me, “Oh, I was deceived.” Listen to what happened to him in Athens. A few days ago, this man from Mani told me how he gathered up his four or five little children, sold everything he had, his little house, everything, and came to Athens, thinking he would find happiness and joy there. Now he weeps bitterly. “Athens has ruined me. I was deceived. I would be a thousand times better off back in my village,” he says. What was he looking for in Athens? What did he hope to find?

But what does the ordinary person seek? Work, a job here in Athens, for example. People knock on door after door and try every means they can. They suffer every humiliation, every blow to their human dignity, just to find some insignificant position.

Look at the young people of Greece. Did you see what happened at IKA the other day? Ninety-nine clerical positions opened up, and applicants came from all over Greece. The hotels in Athens and Thessaloniki filled up. Five thousand and seventy-five young people gathered with bundles of diplomas, law degrees and university qualifications, hoping for a little clerk's job paying twelve or thirteen hundred, just so they could live.

Do you see? About fifty people competing for a single position. They seek work, and there is no work for them. So even in the cities, the Greek people face hardship and want. And foreigners are sharp; you cannot fool them. Read the newspapers abroad.

They come to Greece, stay in the tourist hotels, and travel here and there. Then some clever people, supposedly clever, fleece them so thoroughly that they never set foot here again. Fine tourism that is! Fine tourism!

But Europeans are sharp. They travel through the villages, then go home and write: “We went to Greece. We admired it. It has the most beautiful scenery in the world. Nowhere else are there landscapes like these.”

Its bright sun, its clear sky, its shores, which look to me as though angels had woven them out of lace.

Its lovely little mountains, its remarkable flowers, its ways and customs: everything in Greece is beautiful. But when they compare their lives abroad with the lives of Greece’s villagers and poor, they write about the country’s many hardships and all that its people lack.

They say there is so much lacking that it would take thirty years of hard work and careful use of our resources to reach the standard of living enjoyed by Americans, French people, Poles, and other nations.

And if we put those resources to use, people tell us, Greece could prosper. Someone says to me, “Greece is poor. Look at all it lacks.”

Then he points to something important and says, “Greece could become rich, and quickly.” Where does he point? Here and there. What is he trying to show us?

“Dig beneath the soil,” they say. Like a good father, God has hidden treasures in the rocks, beneath the earth of Greece. There is gold down there. But what kind of gold? There are three kinds. The first, the least valuable, is yellow. The second, more valuable, is green. And the third, the most valuable today, is black. What is the yellow gold? You know that one.

Yellow gold is the coin, the gold sovereign. The second kind, green gold, is the forests, a wealth we have left untapped. Go up into the mountains above Grevena, deep into the untouched Pindus range, and you will see great tree trunks standing there, unused.

If we had factories to make use of them, we could export timber instead of importing it from Sweden. Such abundance lies scattered and neglected. That is green gold: the forests, including those of the Holy Mountain. What do these forests tell us?

Green gold lies unused. And beyond that green gold, they say that in several places, perhaps four or five, perhaps ten, we need only dig a few metres to find the black gold that rules the world today. That black gold is oil.

The Albanians have found oil. The Albanians have found oil, close to our borders. But here in Greece, foreign companies that hold sway over us prevent us from drawing out the wealth beneath our own soil, so that we have to buy oil.

Then they can profit from us. That is the situation. We are not even masters in our own home. Do you understand? Companies making enormous sums will not let us open up the riches beneath our soil. It is as though someone told a homeowner, “There is treasure in your house,” and then would not let him reach it.

If God grants that one day we become masters of our own home and make use of all the resources of our land, beneath the land, and in the seas, then our country will be happy.

Happy? Happy? No, surely not. I am not so shallow as to think that material or economic things alone can bring happiness.

Yes, of course, money contributes greatly to happiness. I admit that it plays a part in the happiness of the individual, the family, and the nation. But we would be greatly mistaken to believe that money alone is what makes people happy. A person’s happiness does not lie in having everything.

Happiness is not found in money, wealth, comfort, or the advances of modern civilisation. Christ told us where human happiness lies. We have no scales to weigh what he said, because the words written here are eternal truths.

Human happiness is very, very close to us. Its source lies deeper, within each person’s heart. “The Kingdom of God is within us.” Yes, yes. And I will give you just one piece of evidence that what I am saying is true.

Tell me, which kingdom, which country, is the happiest in Europe? Start from Greece, cross the Balkans, go through Central Europe, travel across the whole map of Europe.

Which European country is happiest today? My brothers and sisters, according to the newspapers and those who have visited it, the happiest country in Europe, economically speaking, is Sweden.

There is no more fortunate country. For two hundred years they have not heard a gunshot in war. Two hundred years, do you hear? They have stayed out of war; they know it only from stories. As for work, no one is unemployed. As for health, they have excellent hospitals, surgeons, and doctors. As for security, everyone is covered and has their insurance papers.

For entertainment, they have the finest cinemas. For recreation, the best skiing. They have the finest ships. They seem to lack nothing. And yet where, he asks, do the most suicides occur? In Sweden. People take their own lives there. What is missing? What is missing?

Come, you who think this is how a human being is made: what is missing? The breath of life is missing. The soul is missing. The human being is missing.

As we unravel this question, we find that what our country and every country lacks today is the human being: someone with depth of thought, with noble feelings for what is sacred and holy, and with the resolve to work for the good of a neighbor and of society.

This person, this ideal human being, is sorely missing from our modern, supposedly civilized society. And do not think, my brothers and sisters, that this is true only today. Humanity has always sighed over the lack of such people.

We need not look far. Here in Athens, through the very streets where we walk, great people once walked.

Though they lived before Christ, some of them were closer to Christ than we who live after Christ. They were closer, even without the Gospel in their hands.

Once, here in Athens, a Greek named Diogenes walked the streets. He was poor, desperately poor, barefoot and dressed in rags.

He lived when Athens was in decline. He saw the dishonesty of its people and the falseness of its civilization. Wherever he went, people mocked him: children and adults alike.

You know what he did. One day, at noon, with the sun blazing over Athens, he lit a lantern and went out into the streets. People said, “Has Diogenes gone mad?” He had not. A crowd gathered. “What are you looking for, Diogenes? What have you lost in broad daylight?” “I am looking for a human being,” he said. “I am looking for a human being.” He could not find one in Athens, though the city was full of people, people who boasted that they alone were civilized and everyone else was a barbarian. There in Athens, above them, gleamed the figure of Athena...

Athena, with her gold adornments, her golden shield and her spear. She stood within the Parthenon. But what did Diogenes see? What did he see?

He saw that Athens no longer had an Aristides the Just. The city had fallen into decline. There was no Socrates, no Plato, no Aristotle. Those great and worthy people who placed their country above everything else were gone.

They were all belly and stomach and bowels and loins, nothing but a rabble, not worth speaking of. He saw all this now, but he also saw something greater: one honest person is worth more than the Parthenon.

Yes, more than the Parthenon. He looked for a human being and could not find one. And before Diogenes appeared, he lived some three hundred years before Christ, there was another man, some eight hundred years before Christ: a great prophet, inspired by God. We honor him highly, hear his beautiful hymns in the Church, and call him the Fifth Evangelist. In that sense, there are not four Gospels but five.

There is the Gospel according to Matthew, according to Mark, according to Luke, and according to John. To these four, add a fifth: the book of the prophet Isaiah. Open it and read, and you will see Christ portrayed there.

Eight hundred years beforehand! What a wonder. Isaiah, that great man inspired by God, received a command. He was on a mountain, looking at the stars, when God sent an angel to tell him, “Go to Jerusalem. Go and preach.”

He did not want to go to the capital of Israel. “Go,” the angel urged him. Though he saw how hard it would be, he went to Jerusalem and preached everywhere. He went to the courts, the schools and Solomon’s porticoes. Everywhere he went, he preached.

At last, after preaching, he returned to his mountain and his cave. God’s angel asked him, “What did you do?” “You commanded me, and I went,” he answered. “I went.” “And what did you do there?” “I went to Jerusalem,” he said, “and I found no human being. There is no one there.”

“No one in Jerusalem?” But Jerusalem was full of people. “There is no one,” he said, and then explained: “There is no one who obeys God.” In all Jerusalem, he had not found even one pair of ears ready to listen.

There were hundreds, thousands of ears, but he had not found one pair that would hear God. That is what makes someone truly human: listening to God. There was no one ready to hear Him.

“I am looking for a human being,” Diogenes said. He searched, and that same need is felt today. David saw it too, even earlier. David was a king, and he knew the human soul well.

One day David took up his harp and sang a deeply sorrowful song: “Save me, O Lord, for the godly have vanished; truth has dwindled among the children of men.” He was saying much the same thing: there is no one truly worthy of the name. And we feel that today too.

A business looks for someone it can trust with its machines. An office looks for someone it can trust with its money. Government ministries look for people they can trust with confidential documents. Yet even the Foreign Ministry’s papers are out in the open now. Secrecy and discretion have disappeared.

People are needed everywhere, and for greater work than that. What do I consider the greatest work in the world? The founding of a family. A young woman comes forward. What is she looking for?

She is looking for a real human being. She is not looking for someone because of his hair or the way he combs it. Yet instead of a true human being, she finds a brute. His harsh behavior shows that he is unworthy of the great responsibility of family life.

What is a father to do? He has a house, money, and everything else, but he seeks a worthy man for his daughter and cannot find one. He would sooner cast his daughter into a pit of lime than give her to such a man: human in outward appearance, but inwardly a legion of demons.

A young man, too, is looking for a true human being. He sees a young woman and imagines her as an angel with wings. She stands before him as lovely as a doll in a shop window, and he imagines her pure: an angel with white wings who will lift him up, so that they can live a happy life together.

Then, after a month or two, all those feathers fall away. The one who seemed an angel with white wings turns out to be a vulture, a dreadful, foul, unclean vulture. Our country, too, needs people it can trust with high office, people who will make good use of the great sacrifices made for it.

Our faith needs people to serve as deacons, priests, and bishops. It needs people of character. That is the great lack in our nation today, and in the whole world. The world is full of machines, but who will guide those machines and this whole civilization?

The earth needs true human beings. It needs humanity. A great philosopher of our day studied society and wrote an important book. He says that the earth is full of people.

But there is something we have failed to notice, my brothers and sisters. Of all living creatures, only one stands upright. Make a monkey walk upright, or an orangutan or a gorilla, and it struggles; it was not made for that. The human being alone was made upright, to look up at the heavens and the stars. There lies his eternal homeland.

When a person stops looking up to heaven and to great and noble ideals, he should no longer be called truly human. That philosopher says our upright form belongs to those who look up toward the stars and toward great ideals.

Someone without such ideals, he says, should have a different form. God would have to command him to wear another bodily form, one that suited what he had become.

Suppose that happened. Suppose God gave the command: “Tomorrow morning people will wake up shaped according to their inclinations and the passions within them.”

The person who delights in filth, not simply someone whose body is dirty, but someone who wants to live in the mire, would appear as a pig. The one who thirsts for blood, who wants to drink it and drain it from others, would appear as a wolf: a human wolf.

The one consumed by anger and rage would appear as a tiger. The one who nurses a grudge and seeks revenge would appear as a camel that never forgets an injury.

The one who snatches what belongs to others would appear as a hawk, and the cunning one as a fox. Each would take on a fitting shape, and you would see whole communities filled with four-legged creatures.

A prophecy, as Jeremiah says, speaks of a day when the earth will be filled with people on all fours.

The earth will be filled with four-footed creatures. By that he means people: people who outwardly have human form, but inwardly have nothing human left in them. “He seeks a human being.” Now, my brothers, are we straying from the subject? No, we are right on it. You may ask me: are human beings really lacking in the twentieth century? What has caused this great lack? Allow me to take a little more of your time and offer an answer. What good does it do simply to say that true human beings are nowhere to be found? What is the cause?

What is the cause? Humanity today has neglected the human person. It has neglected an art that I call higher than every other art: the art of arts and the science of sciences. What is it? Today it is terribly neglected.

What is this art of arts and science of sciences, greater than all the rest? It is education: the work of teachers and of everyone devoted to raising children.

Yes, you must tend a little tree while it is still small. If it grows crooked when it is young, it will stay crooked until the woodcutter cuts it down. So we must care for a person while he is still a little tree. We must nurture him so that he may grow into a true human being.

We failed to care for him while he was still at the root, while he was young. Once he has grown up, that person may be lost. We neglected the work they call the art of arts and the science of sciences. In ancient times, even before Christ, our forebears paid more attention to people than to their fortresses, their ships, or even the Parthenons they built.

Yes, they lived before Christ. In certain periods when their civilization flourished, they cared about this. Let me give you an example.

Here at the Oracle of Delphi, the greatest place of pilgrimage in their time, much as Tinos is a place of pilgrimage for us, our ancestors gathered. They were idol worshippers, of course, and that was wrong. But people came to Delphi from all over Greece and beyond.

At the entrance, where nothing remains today, there was a large marble slab. They had carved a saying on it for everyone to see and read.

What did the saying say, the first one people saw? There were others inside, of course. But outside, at the entrance to the Oracle of Delphi, another saying was written in gold letters for everyone to see. What did it say, in a form of the Doric dialect? “The upbringing of children is the foundation of a state.” In other words, the fundamental principle, the very foundation of a society, is how its children are raised.

That was their message: the upbringing of children is the foundation of the state. And if we leave Delphi and go down to the Eurotas River, to Sparta, we will see how much importance they gave to children and their upbringing.

That is how they raised people of character. How did it happen? History tells us that Sparta had once been an obscure little village. Every day brought raids, robberies, crimes, disorder, poverty, and decline. Nobody thought Sparta mattered.

They tried to put things right, but they could not. Matters only grew worse. At last they went to Lycurgus and asked him to save them. He made them promise to obey him.

‘Very well,’ he said. ‘I will come to Sparta and study the situation. After a month or two, I will tell you what remedy you need.’ He examined their society carefully. He did not draw up laws overnight. Then he told everyone to gather in the square.

So they gathered in the square, two, three, perhaps five thousand people, curious to hear what Lycurgus would say. Their curiosity only grew, because he said nothing. They waited for him to speak, but still he was silent.

‘What are we doing here?’ they wondered. Then, without a speech, he gave them a lesson they could see with their own eyes. He brought out two young dogs. Beside them he placed a dish full of food.

He also had a cage with a hare inside. He opened the cage, and the hare sprang out. What did the dogs do? One buried its muzzle in the food and paid no attention at all to the hare.

The other dog immediately ran after the hare and soon brought it back, caught. It paid no attention to the dish. One went for the dish, and the other went for the hare. You see what happened. These two little dogs were born of one mother, the very same mother. Why did one go for the dish and leave the hare, while the other chased the hare and left the dish? Because, as soon as one was born, the cook took it; and as soon as the other was born, the hunter took it.

So you see: if dogs can be trained to behave differently, one learning to eat greedily and the other becoming an excellent hunter, though both came from the same mother, how much more can a human being be guided by teaching and upbringing?

‘Do you want to see your homeland grow and become glorious? Then give me your children, and I will raise them under a strict system of education.’ And so they gave him their children.

What was the result? Those children had been thieves, robbers, and wrongdoers, with no higher ideals. Yet from the new generation he raised with firm discipline came the mothers who said, ‘With your shield or on it.’

From the generation Lycurgus raised came Leonidas’s three hundred, who at the pass of Thermopylae spoke those immortal words: “Molon labe”, “Come and take them.” How much the upbringing of children changed things!

I am not saying that Lycurgus’s system was the best. But it was a disciplined way of life, and it bore results. The Spartans showed how deeply they cared about their children. You can hardly imagine it.

Of course, they also had a cruel custom concerning children born with disabilities. I am not calling their ways perfect. But they took a very strong interest in the children they raised.

Once Antipater, the king of Macedonia, defeated and besieged them, and they were forced to ask for a truce. Antipater said to their leader, ‘I will declare a truce, and the war will cease.’

The war will end, and we can enter Sparta, on one condition. What condition? Give us fifty children. Fifty children, that is what we want. The whole council gathered, and all the elders discussed it. “We will not give them our children,” they said. “We will give you twice as many old men and twice as many old women. But we will not give you a single young child. Why? Because children are like little saplings. We want to raise them and help them grow. If they are damaged now, they are lost forever to Greece, to Sparta. We would rather all die than hand over one child. We will not hand over even one.” That is how much they valued a child. How much they valued a child! Now, my friends, let us leave those old days behind and come to our own time. What was Greece called in ancient times? Listen to this description. What is Hellas? It was said that Hellas is...

Greece makes people. Let others make other things; Greece makes people. But let us leave ancient Greece and come to our own day. What importance do we give to children and young people?

We live after Christ and have the Gospel. If our ancestors cared about children, we baptized Christians ought to care a hundred thousand times more.

For I belong to a faith whose founder came into the world as a divine infant, something unique in all the world.

I belong to a faith whose founder loved the whole world, but had a special love for children. He said, ‘Woe to the grown person who leads a little child astray. It would be better for him to hang a millstone around his neck and fall into the deepest waters.’

Christ did not take only the children of the wealthy or the children of kings into His holy hands. He took poor, barefoot children in those hands that would be nailed to the Cross. He blessed them and said, ‘Let the children come to Me.’

Belonging to such a faith, we ought to put children above everything else. Do we? Do we? In words, on paper, in sermons, yes. If you judged us by our magazines and newspapers, by what preachers and everyone else say, you would think that here in Greece the child is treated like royalty.

The child in Greece is treated like royalty, they say. Is that true? How much importance does the state give to children? Does it really care? If it does, its concern cannot be measured by words.

Your concern is measured by the money you spend. Tell me what you spend on one thing or another, and I will tell you what matters to you. So what does the Greek state spend on children? Greek society. I lay my cards on the table. Which cards? I open the state budget. What does it give to education, from kindergartens and primary schools to secondary schools and universities? What does it give to the education of our young people? Crumbs from its budget.

...when the Ministry of Education ought to rank above all the others, as the first ministry. The first. All the other ministries should come after it. But what does the state spend? Well, let me see: if memory serves, it spends 45 to 50 percent on guns, ships, and the armed forces. Nearly half the budget goes to the military. And what does it spend on children, on their schooling, on primary education?

What does it give to primary education? Six percent. Out of every hundred drachmas, only six. And to higher education, to the universities where future leaders of society are taught, it gives one franc.

One franc out of a hundred. Just one. The other ninety-nine are scattered elsewhere.

That is the importance the Greek state gives to education. Yes, it is utterly indifferent to education.

…education and… Ah, I forgot! What did I forget? I had something in mind. Ah, the state has taken such great care! Such great care! Bravo! Bravo! Great care! “The children,” it says! The children! It has taken great care! No, it hasn’t. It hasn’t shown them a bit of care! Oh, my, my, my…

But for physical education, supposedly for sport and for building bodies of steel, it has found a fine, devilish machine. Do not laugh: it empties the wallets of foolish Greeks, supposedly for the sake of education. What sort of education? Physical education? What sort?

Young people gather to kick a ball, following a foreign, barbarous custom. The children split into rival groups, and whole battles break out. Is this the physical education Greek children need?

In those same days, after that public violence, all Piraeus, ministers included, came to lay wreaths in honor of someone caught up in those kicks and blows. These are all signs of decline.

Signs of decline, signs of decline. In those same days I learned that, down in Tourkolimano, an excellent teacher lay dying on his bed in a hovel. For thirty years he had labored at the school desk. His hair had turned white, and he died poor, desperately poor.

The women of the neighborhood gathered to bury him. Not a single minister came to lay a wreath for that teacher. Yet for the young man killed in that foolish violence of fists and blows, the whole of society rose up with wreaths, hundreds of wreaths. A society that despises the teacher, the one who shapes human beings, is a cursed society. The teachers of Piraeus should have come to see their fellow teacher to his final resting place, so the younger generation could see it.

Yes, indeed. That is why we have ended up with people like this. We give no importance to the art of arts and the science of sciences. “A teacher,” people say, with contempt in their voices. “A teacher,” they say. A teacher. A teacher.

Our ancestors did not think like that. Listen to one more thing, and I will finish. Around three hundred years before Christ, a child was born in a palace. As soon as he was born, his father grew anxious.

For the child in that cradle might grow up to be a dove or a raven, an angel or a devil. He might save the nation, or he might destroy it. That child in the cradle could shake the whole world.

The father was anxious when the child was born, but his face shone with joy. He sat down and wrote a letter to a teacher, one of those teachers we bury without honor. He wrote: ‘My dear friend, today my child was born, a boy.’

I thank the gods that my son was born in your lifetime, because you will raise him and give him what will make him a true human being.” Who was the father? Philip. And who was the child? Alexander, Alexander the Great.

And who was the teacher? Aristotle. He took that child into his care. If Alexander had fallen into other hands, history would have known no Alexander the Great. He might have become one more young prince chasing romances and other pleasures.

But Aristotle took him into his care and taught him wisdom. Whenever Alexander heard his teacher’s name, tears would run down his face. He would say, “To my father I owe my life.”

But to my teacher I owe the way I live. Where is that greatness now? Where is that respect for teachers and those who raise our children today?

Here I must stop. My hands go weak; my heart goes weak. Do not speak to me.

Help me at this hour. How can I say it? I cannot go on.

Ah, society, society! Society, society! How can I put it into words?

This is more than mere neglect. In this sinful generation, a generation like Sodom and Gomorrah, the greatest crime of the ages is being committed, a crime the history of the world has never recorded. How can I speak of it? How can I put it into words?

Here, among us in this gathering, hands are stained with blood, and blood is dripping from them. How can I say it? Somewhere the Prophet Jeremiah says that days will come when people will commit the gravest sin.

People commit sin as easily as drinking a glass of water in summer. Just as you drink a glass of ice-cold water, so they commit sin, says the prophet Jeremiah. Look what we’ve come to!

“Go ahead; it is nothing, nothing, nothing, nothing!” And we too go in our stoles and clerical caps, bless it, and that is the end of the matter. The end of the matter! What is this sin, which ought to make heaven flash and the very ground of our country shake?

We were told about the earthquake, and Athens will be shaken to its foundations. Remember the saying: not one stone will be left upon another. Even the columns of the Parthenon will come crashing down from their foundations. What is the sin? My brothers and sisters, let me speak to you in a parable. Misunderstand me if you like; say whatever you want about me. I’ll speak in a parable, because if I tell you bluntly, you won’t understand. Imagine you have an orchard, and in it an apple tree. Now, in December, of course, the tree is bare.

Bare branches, without a single leaf. But when March and April arrive, oh, what beauty! The first sign of spring. What beauty! The tree fills with tiny white blossoms. You see it dressed all in white; no bride could compare with it.

The almond tree is dressed like a bride. You look at it and rejoice, thinking that all those blossoms will set and bear fruit.

Then one morning you open the window and see all the blossoms trampled underfoot. Some brute has come in and crushed them.

No wind blew that night. No hail fell, and there was no fire. You would say, “Some madman must have passed by, come in, and taken a stick to the tree.” Think how you would feel, with your almond tree full of blossoms.

What would you feel in your heart when you learned that this wandering madman had entered your garden and ruined every blossom? You would go to the police and demand that they lock him up. What, then, of the one who destroys the almond tree’s blossoms?

Be honest: you are distressed because a madman knocked all the lovely blossoms from your almond tree with his stick. Why are you not distressed by something else? I have been speaking in a parable. What is the almond tree? The almond tree is humanity.

And what are its flowers? A great poet says that humanity once lived in Paradise. Every people has some idea of Paradise. The traditions of peoples everywhere speak of a golden age, of Paradise.

Paradise faded away, and humanity was left outside it. Yet the good God, as though He had thousands of pictures of Paradise,

left us three of those pictures. When you see them, you remember Paradise. What is the first picture? The stars at night. Their twinkling is an image, a picture, of Paradise.

And the second picture of Paradise? The flowers on the earth in spring. The third, and most beautiful, is the smile of a little child in the cradle. These three are images of Paradise: the smile of a little child, the flowers growing in the fields, and high above them, the stars sparkling and shining in the sky.

These three images are what remain to us. But there are flowers more precious than those in the fields. I am not the one who says so. Have you been to church? Have you heard what is said of Jesus Christ, the flower that sprang from the root of Jesse and blossomed in the womb of the Most Holy Theotokos? Christ is a flower whose fragrance fills the whole universe. And every little child, every infant who is born, begins to grow in its mother’s womb.

Who makes that child grow? The mother? The father? It is a great Mystery, a work of the Holy Trinity. Our great God, the Holy Trinity, the Holy Spirit, causes that flower to grow in its mother’s womb.

And then you come, the father, the mother, with the madman’s stick and knock down those flowers. You keep them from coming into the world. As soon as you sense that the blossoms have taken hold and are beginning to bear fruit, you strike them down.

What is this? What a crime! What madness! What barbarity! And this is what they say about our generation. I was reading in a medical journal that children, these flowers, are not being allowed to come into the world.

They do not let the blossoms take hold and bear fruit. My brothers and sisters, may the memory of our parents be eternal. They did not listen to such preaching, and they brought us into this world. Had they listened, we ourselves might not be here.

People everywhere urge them, ‘Get rid of the children!’ What a thing to say. This modern sickness has reached even the smallest villages from Athens. Who wants little children now? They say they must be sent away.

I should close the doors and keep silent. Yet I must tell you what I know. I am a monk; I read, I study, and I keep up with what is happening in society. I have doctors among my friends, and I hear of these dreadful things.

Dreadful things, what works of the devil! Even the devil, it seems, would recoil from the way we use his stick to knock down these flowers sent from heaven. It is a terrible crime.

...of the worst kind. And yes, there are many means, antichristian means, that prevent children from coming into the world, that keep the flowers from bearing fruit. I hesitate even to name these methods. Shame holds me back. There are young children here, and I do not want to defile innocent ears. I would have to send all the children away and keep only those aged twenty and over. Then I could put on my priestly stole and hear your confessions publicly. These are the satanic, appalling means our generation, the guilty generation of our day, uses to prevent children from being born. And some people are making a fortune from it, a fortune. They have built villas. Ah, the devil will take those villas! They have built luxurious homes, bought yachts, become shareholders in companies. Yes, because every abortion brings in a gold sovereign. Every abortion brings in a gold sovereign. My God, my God, the thirty pieces of silver paid to Judas! Lord Jesus Christ, Most Holy Theotokos, whom am I speaking to? I am speaking to stones. The world has grown rich. The doctors are making a fortune.

How many were counted in a single year, the year before last, here in Athens and out in the provinces? Try to count them; the thought makes me dizzy. In earlier times, when a woman miscarried without intending it, perhaps after lifting something heavy, she would go to her spiritual father for confession and light an oil lamp.

She would tremble all over and say, ‘My God, will You forgive me?’ Vizyenos wrote a beautiful poem about his mother, who wept after losing her first child. Such reverence there was then! And now? How many abortions are there, how many dreadful abortions?

Some doctors have grown rich through what happens in their clinics. There are also doctors who refuse to perform abortions. They remain poor, but they will not do it. There are a few such doctors in our nation, very few. So how many such doctors are there? Count them if you can. This appalling rate is overwhelming us.

The newspaper Akropolis published the figures some years ago; perhaps you saw them yourselves. They estimated the number of abortions throughout Greece, the children who are never born. How many? Many thousands.

Before God, the blood of these innocent children will bring us to judgment. Ah, the children cannot speak. They have no lawyers, no one to plead their case. But they have God as their advocate. Their blood will call us to account. What an unimaginable crime!

Who is to blame? Many people. Those dishonorable journalists who write columns are to blame. They have no children themselves and live with mistresses and prostitutes. Those who recommend such measures become advocates and partners in what is happening.

Unscrupulous doctors and nurses are to blame. Mothers and fathers are to blame. Spiritual fathers are to blame. Who else? The state is to blame, the state that has shown no concern for children.

I read a telegram, perhaps you read it too, from a village outside Serres. It left me reeling. A member of parliament visited that village. He was a man of the right, not the left. What did he find?

He found women whose milk had dried up because they had no food, not even corn. He asked that some flour be sent so they could eat and produce milk for their children. Milk! And did you read about the four children in Crete who developed rickets because they lacked calcium and suffered from vitamin deficiency?

We are all to blame for this crime. It is not only the mothers or the state. If we truly cared for children, this enormous crime would not be happening. My brothers and sisters, I am coming to the end. After casting away the children, after ravaging the almond tree, a few children remain.

Out of a hundred children, not even twenty remain. Eighty who might have come into the world in Greece are gone, and only twenty are born. So I ask: what if those twenty are not the best among them? What if the unborn children who were lost would have been Greece’s wealth and treasure, its glory and honor?

Again, only twenty out of a hundred children come into the world. After the almond tree has been ravaged like this, how do we treat the twenty who remain? What example do we set? How do we raise them? What guidance do we give them?

But I will leave those questions for next time. I am coming to a close, just one more minute. My brothers and sisters, tonight I have spoken to you about an enormous problem. Let me stress this as I finish: Greece, our small country, is not...

Our children! I make a prophecy at this very moment. I am unworthy even to be called the son of a prophet, yet I make this prophecy because I stand on Holy Scripture, on experience, on history, and on the witness of this nation of martyrs.

If we care for the children and give them a Christian upbringing, oh, how wonderful, how wonderful! Let us make a pact: in twenty-five years, Greece will be the happiest kingdom in the world. But if we fail to care for the children, I prophesy again, then in twenty-five years... I close my eyes. I close my eyes.

I do not want to paint that picture. Greece will be filled with people worse than beasts. It will become Hell, and in that Hell I doubt there will be a Diogenes left to cry out, ‘I am looking for a human being.’

But, my brothers and sisters, I do not want to end on such a bleak thought. I want to end with a prayer: may all of us, young and old, wake up and care for our children. May we put them first and surround them with love and tenderness. May our homeland once again become a place of angels. May every child become an angel of God, and may we join the angels of Heaven in singing: ‘Glory to God in the highest, and on earth peace among men.’

Thank you.

Αγαπητοί μου ακροατές, προσφιλή μέλη του Συλλόγου Μέγας Αθανάσιος,

απόψε είστε οι λιγότεροι από κάθε άλλη φορά. Και η αιτία ποια; Διότι ο ιεροκήρυκας έκανε ένα λάθος και σας εκάλεσε σε καθημερινή ημέρα. Καθημερινή, καθημερινή, εορτή είναι, αλλά είναι καθημερινή, και τα δυο είναι.

Καθημερινή σύμφωνα με το ημερολόγιο της Μασονίας και εορτή σύμφωνα με το ημερολόγιο της Ορθοδόξου ημών Εκκλησίας. Είναι εορτή και μόνον εορτή, εορτή Κυριακή και μόνον Κυριακή, Κυριακή μετά την γέννηση και εορτή του πρωτοκορυφαίου, του πρώτου μάρτυρος, του πρωτομάρτυρος του Αγίου Στεφάνου και η τελευταία Κυριακή του έτους.

Λοιπόν, έπρεπε περισσότερο από κάθε άλλη Κυριακή του έτους να είμαστε συγκεντρωμένοι εις τους Ιερούς Ναούς. Σήμερα οι Ναοί μέσα στην Αθήνα σχεδόν έρημοι ήταν. Γιατί; Διότι η Μασονία το έκανε και αυτό το κατόρθωμα: να κηρύξει την τελευταία Κυριακή του έτους εργάσιμη, να ανοίξουν όλα τα καταστήματα.

Φταίει το κράτος, φταίει το κράτος. Το κράτος τη δουλειά του κάνει. Εμείς φταίμε. Δυο διαταγές. Το πρωί, μόλις ξημέρωσε σήμερα η μέρα και χτυπούσαν οι καμπάνες, μπροστά στον κάθε καταστηματάρχη δυο διαταγές ήταν.

Η μια διαταγή, όχι διαταγή, απλώς άδεια. Διαταγή όχι, άδεια. Μια άδεια να ανοίξει το κατάστημά του. Ελεύθερος ήταν. Ή να τα ανοίξει ή να μην τα ανοίξει. Δεν του έμπαινε πρόστιμο. Η άλλη ήταν η διαταγή του Κυρίου: να το κλείσει και να πάει στην Εκκλησία του Κυρίου.

Από αυτές τις διαταγές, από αυτά τα δύο ποιο διάλεξαν; Πόσοι είναι εδώ στην Αθήνα; Είναι δέκα χιλιάδες καταστηματάρχοι.

Όλοι ακούσανε αυτό που είπε το κράτος και δεν ακούσανε αυτό που λέγει η Εκκλησία, ο Θεός: Ότι πρέπει έξι μέρες εργά και επίσης πάντα τα έργα σου Τη Β' Σάββατα Κυρίω το Θεός Δεν τα ακούσαν. Βάζω στοίχημα, να δείτε τι ψεύτικος είναι ο χριστιανισμός μας.

Να πάρετε ζυγαριά τη σημερινή ημέρα, να ζυγίσετε, να δείτε τι ψεύτικο χριστιανισμό έχουμε πιάσει. Είναι 10.000 καταστηματάρχες. Βάζω στοίχημα το κεφάλι μου, εάν 100 καταστήματα μέσα στην Αθήνα και στον Πειραιά...

Φέρε με, τόξη. Εγώ τουλάχιστον, εδώ μόνο στην πλατεία της Πουσιτάματος.

Κοιτάξτε όμως, ξέρω ένα περίπτερο ενός φτωχού βιοπαλαιστού, που έχει ένα τσούρμο παιδιά, ολόκληρο παιδιά, και το έχει πάντα, το πάντα κλειστό. Αυτός που έχει ένα μικρό περίπτερο. Κανέναν δεν ξέρω εδώ μέσα στην Αθήνα, να με διαφωτίσετε. Δέκα χιλιάδες καταστηματάρχες τα άνοιξαν τα καταστήματα. Ουδείς από αυτούς έθεσε παραπάνω από τα συμφέροντά του την Εκκλησία του Χριστού. Τίποτα, όλοι τους άνοιξαν πάντα.

Φαντάσου, φαντάσου τι θα γίνει εάν έρθει κανένα άθεο καθεστώς.

Χριστιανοί, Ορθόδοξοι, βαφτισμένοι, εν πάση περιπτώσει. Έτσι κατόρθωσε ο διάολος να μαγαρίζουμε και την πρώτη του έτους με το χαρτοπαίγνιο και την τελευταία πάλι Κυριακή να τη μαγαρίζουμε με τη βεβήλωση της Κυριακής αυτής ημέρας.

Ναι, αλλά ας αφήσουμε, αδελφοί, το θέμα αυτό. Ένα μόνο γνωρίζω, ότι λέγει η Παλαιά Διαθήκη: Ουαί οι βεβηλούντες τα Σάββατα και ουαί οι βεβηλούντες τις Κυριακές ημέρες. Ναι, αλλά ας αφήσουμε το θέμα αυτό της βεβηλώσεως της Κυριακής ημέρας και ας έρθουμε στο θέμα που σας εκάλεσα απόψε.

Το θέμα το αποψινό είναι ένα ερώτημα ή ένα θαυμαστικό. Μάλλον ερώτημα. Το ερώτημα είναι: τι μας λείπει; Τι μας λείπει, θα μας πουν αμέσως, θα μας απαντήσουν αναιδέστατα, κυνικότατα, θα μας απαντήσουν οι πλούσιοι, οι πλουτοκράτες που μετράνε, που ζυγίζουνε με τις οκάδες το χρυσάφι και το σπαταλάνε με το φτυάρι.

Αυτοί λοιπόν που έχουν αυτό το χρυσίο θα μας πούνε δεν μας λείπει τίποτα παππούλη, τίποτα δεν μας πούνε, ωραία θαυμάσια ζούμε, εβινεβάν, φάγομεν, πίωμεν, αύριον γάλα, εφοθνίσκομεν, δεν έχουν τίποτα, τι μας λείπει απολύτως ότι θέμε τόχομαι, τόχομαι.

Δεν αφήνω αυτούς, αφήνω αυτούς, πόσους; Τους πλουσίους, τους πλουτοκράτας αυτούς της εποχής μας και κοιτάζω τον άλλο λαό. Και να δούμε, ρωτάω αυτό, ρωτάω τον κόσμο τον άλλο που είναι εκτός από αυτή την κατηγορία των πλουσίων, των βοσκιματοδών όντων.

Και εξετάζω την άλλη κοινωνία, την ευρυτάτη κοινωνία της πατρίδος μου, και κάνω το ερώτημα: τι μας λείπει σε εμάς τους Έλληνες; Ας βγούμε από την Αθήνα που είναι η βιτρίνα και μας απατάει, γιατί όπως η βιτρίνα στο κατάστημα είναι μια βιτρίνα και απατάει αυτόν που βλέπει τη βιτρίνα και νομίζει ότι μέσα στο κατάστημα είναι όλα τα ωραιότερα πράγματα, και είναι η καθαριότης η απαστράπτουσα, ενώ μέσα είναι όλη η βρωμιά και η ακαθαρσία.

Ναι, ας αφήσουμε αυτή τη βιτρίνα της Ελλάδος που λέγεται Αθήνα, που μπορεί να μας απατήσει, απορρισμένα από το τρίγωνο αυτό, από το τετράγωνο αυτό μέσα στο κέντρο Μοναστηρακίου και Ομονοίας και πλατείας, με τους πίδακάστρους και με τα συντριβάνια. Ας βγούμε μέσα από αυτό το τρίγωνο που δύναται να μας δημιουργήσει μια αυταπάτη όσον αφορά την ευτυχία της Ελλάδος, και ας προχωρήσουμε και ας πάμε εις την ύπαιθρο, παρακαλώ, να πάμε στα χωριά της υπαίθρου και να πάμε προπαντός στα χωριά τα ορεινά, πάνω στις κορυφές των βουνών, και προπαντός να πάμε

Να πάμε να επισκεφθούμε τα χωριά που είναι στην παραμεθόρια γραμμή, που αρχίζουν από το στενό της Κερκύρας και Ηπείρου και φτάνουν μέχρι τον Έβρο ποταμό. Μια κορδέλα είναι. Έχουμε τα πιο μεγαλύτερα σύνορα σχετικώς που έχουν όλα τα έθνη. Έτσι μας κάνουν οι μεγάλοι.

Ένα σύνορο, ένα κράτος που έχει όλο σύνορα. Αρχίζουν από την Κέρκυρα και φτάνουν, χίλια χιλιόμετρα είναι. Λοιπόν, μέσα στα χίλια αυτά χιλιόμετρα, κοντά στα αλβανικά, κοντά στα βουλγαρικά σύνορα, κοντά στα σερβικά, στα τούρκικα σύνορα, είναι απάνω κάτω πόσα χωριά, νομίζετε, κοντά;

Είναι χίλια χωριά. Να πάμε σε αυτά τα χωριά που κατοικούν στην παραμεθόριο, σε όλη την αυτοί. Τι θα δούμε; Θα δούμε στερήσεις μεγάλες, θα δούμε ελλείψεις μεγάλες. Τι ελλείψεις, ελλείψεις, ελλείψεις; Ποιες ελλείψεις;

Ένα πράγμα μόνο έχουν άφθονο αυτοί, άφθονο: τον αέρα τον καθαρό. Αναπνέουν τον αέρα τον καθαρό της ελληνικής πατρίδος. Αλλά με αέρα μόνο δεν ζει ο άνθρωπος. Ναι, τι τους λείπει; Λείπουν τα σπουδαιότερα. Λείπει πρώτα πρώτα το νεράκι του Θεού.

Είναι από πηγάδια και από στέρνες. Λίγα χωριά έχουν. Όσοι περιόδεψαν την Ήπειρο τα βλέπουν αυτά. Λίγα πηγάδια που λες, και όσο να διψάς σκέπτεσαι αν πιεις ένα νερό, γιατί πίνοντας το νερό, κίνδυνος θανάτου, επιδημία, τύφος, πάει, πίνεις τον θάνατο.

Λοιπόν, πρώτα το νεράκι τους. Δεν έχουν νεράκι, ενώ ήταν εύκολο να έχουν όλα τα χωριά το νεράκι τους και τη βρύση τους. Οι Τουρκαλάδες ήταν καλύτεροι, είχαν τα νεράκια τους, τις βρύσες τους και λοιπά.

Εμείς τους αφήσαμε χωρίς νεράκι και πίνουν μέσα από βρωμερά βαλτονέρια. Και καθημερινώς έχουν κρούσματα τύφου και παρατύφου. Το νεράκι τους λείπει. Τους λείπει τι; Τους λείπει το φάρμακο. Τους λείπει ο γιατρός, τους λείπει. Δεν διαβάζεις τις ημέρες αυτές;

Είναι 350 ιατρεία στην Ήπειρο, κοντά στα σύνορα δεξιά, και το κράτος αναγκάζεται και υπόσχεται μισθό 6 to 7 χιλιάδες σε κάθε γιατρουδάκι, υπόσχεται 7 χιλιάδες μόλις βγάζει το δίπλωμά του, και δεν παρουσιάζεται ούτε ένας, παρακαλώ. Μόνο εδώ 4 χιλιάδες γιατροί λιμνάζουνε, σαπίζουνε μέσα στην Αθήνα.

Πάλι λοιπόν, νεράκι δεν έχει, φάρμακο δεν έχει, γιατρό δεν έχει, σχολείο δεν έχει. Πήγα στα σχολειά, εμείς που τα περιοδέψαμε ξέρουμε. Κάτι τρώγλες που δεν διαβαίνεις, λες στάβλος είναι εδώ μέσα, τι είναι, τι είναι εδώ μέσα;

Και μέσα εκεί στριμώνονται τα Ελληνόπουλα, τα αγνότερα Ελληνόπουλα του κόσμου. Και προχωράς περισσότερο, δεν έχουν, και ακόμα σπουδαιότερο, διότι είναι μια περίπτωση. Υπάρχει περίπτωση που κάτι, ένα κάτι άλλο που τους λείπει, που είναι φοβερό.

Μόνο εμείς που περιοδέψαμε σαν ιεροκήρυκες στα χωριά αυτά και είδαμε τη φρικτή αυτή εικόνα. Απότομα που περνάς από ένα χωριό σε άλλο, σε κάτι φαράγγια απότομα, απότομα που ρίπτεσαι με ματιά κάτω, που πρέπει μόνο να γίνεις κατσίκι, να περάσεις από τη γιδόστρατά τους, που κινδυνεύεις, κάνεις το σταυρό και λες δόξα σοι όταν φτάσεις στο άλλο χωριό, σε απόσταση ενός χωριού, λες δόξα σοι ο Θεός, Παναγία, σε ευχαριστώ που με πέρασες από αυτό το φοβερό κάτω φαράγγι.

Δεν υπάρχει κατσικόδρομος και αν αρρωστήσει άνθρωπος πρέπει να πάει ελικόπτερο να τον πάρει να τον φέρει μέσα στα νοσοκομεία της Αθήνας και λοιπά. Τους λείπει λοιπόν το νεράκι, τους λείπει το φάρμακο, τους λείπει ο γιατρός, τους λείπει το σχολειό, η τρώγλη, τους λείπει ο δρόμος, όλα αυτά τους λείπουνε.

Αχ να ήταν κανείς, καλά είπε κάποιος τις ημέρες, αχ να ήμουν Ωνάσης, αχ να ήμουν πλούσιος, να πάρω τους θησαυρούς σαν τους μάγους, να σκορπίσω σε όλα αυτά χρυσόν, λίβανον και σμύρναν. Γιατί εκεί πέρα είναι ο Χριστός. Θα κολαστούμε, θα κολαστούμε, γιατί δεν έχουμε αγάπη.

Πόσες εκδρομές γίνηκανε τώρα, μαζεύτηκανε τίποτα, σωματεία όλα, να κάνουν κάτι σε εκδρομούλες και να πάνε σε αυτά τα χωριά τα όλα, και να ανοίξουν τους δυσαγρούστων και να σκορπίσουν την αγάπη και το έλεος, χριστιανίζουμε.

Χριστιανοί; Ποια χριστιανοί; Δεν είδες εδώ τι έγινε; Θα δικαστούμε από τον Θεό, ψεύτικο χριστιανισμό έχουμε. Εδώ πνίγηκε απ' έξω από το Σούνιο ένα καραβάκι τη νύχτα, μπλουμ κάτω, γιατί πνίγηκε είναι άλλη υπόθεση αυτή.

Λοιπόν, μπλουμ πήγε κάτω, βγήκανε παλεύοντας με τα άγρια κύματα απ' έξω από το Λαύριο. Δεν τους δέχθηκε κανείς. Κάτι καλυβάκι από το ξενοδοχείο, πάμποτα, τους διώξανε. Τους διώξανε. Τη νύχτα αυτοί όμως που ήταν μέσα στο ξενοδοχείο, που πήγανε εκεί στο τουριστικό ξενοδοχείο του Λαυρίου, αυτοί όλοι εκεί μέσα περιμέναν να χτυπήσει η καμπάνα να πάνε στη γιορτή.

Και ο Χριστός τους ήρθε τα μεσάνυχτα, καραβοτσακισμένος τους ήρθε. Κάτι φτωχαδά και λέει σπίτια, ανοίξαν τις πόρτες, τους περιποιηθήκαν, αυτοί κάνουνε Χριστούγεννα, αυτοί κάνουνε Χριστούγεννα, αυτοί κάνουνε Χριστούγεννα.

Μα τι χριστιανισμός λέει, ωραία. Χριστιανισμό, γιορτή των Χριστουγέννων, μια γαστρονομική γιορτή.

Λοιπόν, ελλείψεις έχει το χωριό. Αλλά μην νομίζετε ότι δεν υπάρχουν ελλείψεις και στις πόλεις, στις πολιτείες, στις πόλεις, νομίζετε; Και νομίζετε ότι δεν υπάρχει και ελλείψεις και μέσα. Ας αφήσουμε αυτή τη βιτρίνα και ας πάμε εδώ στις συνοικίες, δεξιά και αριστερά, στις συνοικίες δεξιά που είναι γεμάτη, διότι παρουσιάζει κάτι αντίθετο πράγμα. Και χωριό και πόλης είναι η Αθήνα. Λοιπόν, εδώ έχει και εδώ μέσα ελλείψεις μεγάλες. Ποιες οι ελλείψεις των πόλεων; Ρωτάω, τεντώστε τ' αυτιά σας να ακούσετε.

Λοιπόν, ελλείψεις έχει το χωριό.

Να ακούσουμε, έχουμε κάτι εγκεφάλους, ο Θεός να μας σώσει από τους εγκεφάλους της Ελλάδος. Εγκεφάλους, μεγάλα μυαλά, που ανέλαβαν εργολαβικώς να μας διορθώσουν την Ελλάδα. Και δεν μπορούν να διορθώσουν τα σπιτάκια τους. Ελλείψεις. Ναι, τι λέγαμε, ότι είναι έτοιμοι. Τι ελλείψεις έχουν μέσα στις πόλεις μεγάλες στην Αθήνα και λέει, αν σου λέει θα σωθεί η Ελλάς ή αν κατορθώσουμε και φύγουμε από τη γεωργική καλλιέργεια και πάμε και την Ελλάδα την εκβιομηχανίσουμε.

Υπάρχουν εκβιομηχάνηση, εργοστάσια. Τι εργοστάσια θέλετε, κύριε; Α, λέει, έχουμε ανάγκη από εργοστάσια των αζώτων. Ο άλλος φωνάζει, έχουμε εργοστάσια, υψικάμινοι να λιώνουν τα μέταλλα. Ο άλλος λέει εργοστάσιο, πιαστήκανε μεταξύ τους. Λοιπόν, εργοστάσιο εκμεταλλεύσεως και αξιοποιήσεως των απορριμμάτων του Δήμου, εργοστάσια, εργοστάσια και καμινάδες συνέχεια. Έτσι λένε.

Έτσι λένε και αυτοί, αλλά πέρα από τα εργοστάσια αυτά με τις καμινάδες είναι κάτι άλλο, μια μεγαλύτερη έλλειψη που έχουν μέσα εδώ στις πολιτείες. Μου λέγε κάποιος: «Αχ, απατήθηκα». Άκου Αθήνα. Μου λέγε προ ημερών ένας από τη Μάνη, ήρθε με τα παιδιά του, τέσσερα πέντε παιδάκια, τα μάζεψε, πούλησε ό,τι είχε, το σπιτάκι του, τα πάντα, και ήρθε στην Αθήνα νομίζοντας ότι μέσα στην Αθήνα είναι η ευτυχία και η χαρά. Και κλαίει μαύρο δάκρυ: «Με έκαψε η Αθήνα, απατήθηκα. Χίλιες φορές στο χωριό μου», λέει. Μέσα στην Αθήνα τι ζητάει, τι ζητούσε αυτός;

Και αυτός τι ζητάει; Ζητάει δουλειά, εργασία, μέσα στην Αθήνα εργασία, παράδειγμα, κτυπάνε πόρτες, πόρτες, όλα τα μέσα, όλοι οι εξευτελισμοί, όλες οι καταρρακώσεις της ανθρωπίνης αξιοπρεπείας για να βρουν απλώς μια τιποτένια θέση οι Έλληνες.

Τα παιδιά της Ελλάδος μάλιστα, είδατε προχθές που έγινε στο ΙΚΑ, λέει άδειασαν στο ΙΚΑ 99 θέσεις γραφέως και προσεστήκαν από όλη την Ελλάδα, γέμισαν τα ξενοδοχεία στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη, μαζευτήκαν 5.075 νέοι με μάτσα τα διπλώματά τους, της Νομικής, του Πανεπιστημίου, όλα να πάρουν μια θεσούλα των 1.200 to 1.300, γραφέως, να ζήσουν.

Κατάλαβες, παλεύουν 50 για μια θεσ... Εργασία ζητούν και εργασία δεν έχουν. Αυτή είναι μέσα και μέσα στην πόλη λοιπόν υπάρχουν ελλείψεις και στερήσεις που αισθάνεται ο ελληνικός λαός. Οι ξένοι, που είναι τετραπέρατοι οι ξένοι, δεν τους απατάς τους ξένους, διαβάστε τα εξωτερικά τα φύλλα.

Έρχονται στην Ελλάδα, πάνε εδώ πέρα στα τουριστικά ξενοδοχεία, πηγαίνουν δεξιά και αριστερά, τους ξαφρίζουν μερικοί έξυπνοι, δήθεν έξυπνοι, για να μην ξαναπατήσουν άλλοτε. Ωραία, ωραίος τουρισμός αυτός, ωραίος τουρισμός.

Πάνε δεξιά, αλλά είναι τετραπέρατοι οι Ευρωπαίοι, πάνε και φεύγουν και πάνε στα χωριά, δεξιά αριστερά, και πάνε στο εξωτερικό και γράφουνε: πήγαμε στην Ελλάδα. Αλλά και κάναμε, θαυμάσαμε, έχει το ωραιότερο τοπίο του κόσμου, δεν υπάρχουν ωραιότερα τοπία στον κόσμο.

Τον ήλιο, τον πεντακάθαρο, τον ουρανό, τα ακρογιάλια της που νομίζω ότι άγγελοι πλέξανε δαντέλα.

Τα βουναλάκια της, τα μικρά, τα χαριτωμένα, τα λουλούδια της, τα εξαιρετικά, τα ήθη, τα έθιμά τους, όλα είναι ωραία στην Ελλάδα. Αλλά, εάν συγκρίνουμε τη ζωή που ζούμε εμείς στο εξωτερικό με τη ζωή που ζουν οι χωρικοί και οι φτωχοί στην Ελλάδα, είναι ο λαός υποανάπτυκτος λαός που πρέπει να περάσουν, έχει μεγάλες ελλείψεις, τις γράφουν τις ελλείψεις.

Έχει τέτοιες ελλείψεις που πρέπει να περάσουν 30 χρόνια εντατικής εργασίας και εκμεταλλεύσεως για να μπορέσουμε να φτάσουμε στο επίπεδο εκείνο που ζουν οι Αμερικάνοι, που ζουν οι Γάλλοι, που ζουν οι Πολωνέζοι, που ζουν όλα τα έθνη.

Ναι, και αν τα αξιοποιήσουμε, σου λέγουν, εάν τα αξιοποιήσουμε, α, Αμερική πάλι σου λένε, μεγάλη σου λένε, α, προχωρούν και σου λένε: Ελλάς είναι πτωχή, μας φρύζει κάποιος άλλος και μου λέει, άστα μου λέει, έχει λείψει η Ελλάδα.

Εμείς τη διορθώνουμε, τι; Και μας δείχνει με το δάχτυλό του σε ένα μεγάλο θέμα. Θα γίνει πλούσια η Ελλάδα, μου λένε. Πλούσια αμέσως θα γίνει. Τι μας παίρνουν και μας δείχνουν; εδώ εκεί εκεί Εκεί τι μας λένε;

Σκάψτε παρακάτω από το χώμα. Έχει κρύψει σαν καλός πατέρας ο Θεός σε αυτά τα βράχια, έκρυψε μέσα ο Θεός θησαυρούς κάτω στη γη της Ελλάδος. Θησαυρούς, είναι θησαυρούς και μας λένε εκεί κάτω υπάρχει χρυσάφι. Τι χρυσάφι; Τριών λογιών είναι το χρυσάφι. Το ένα, το φθηνότερο, είναι το κίτρινο, το δεύτερο, το ακριβότερο, είναι το πράσινο και το τρίτο, το πιο πανάκριβο που έχει σήμερα αξία, είναι το μαύρο. Ποιο είναι το κίτρινο; Είναι γνωστό.

Είναι το νόμισμα, το κίτρινο, η λίρα. Το δεύτερο, το πράσινο, είναι τα δάση, πλούτος ανεκμετάλλευτος. Να πας απάνω στα βουνά της, να δεις πάνω από τα Γρεβενά, μέσα στην Πίνδο, την απάτητη Πίνδο, να δεις κορμιά δέντρα αχρησιμοποίητα.

Που αν είχαμε εργοστάσια και τα αξιοποιούσαμε, θα βγάζαμε ξυλεία στο εξωτερικό και όχι να παίρνουμε από τη Σουηδία. Από τα Περαβεξίλια, άφθονος, ερηγμένη, δεξιά και αριστερά, εγκαταλειμμένη. Τα πράσινα λοιπόν χρυσός, του Αγίου Όρους και του δάσους, τι σου λένε τα δάση αυτά;

Πράσινος χρυσός ανεκμετάλλευτος. Και πέρα από το πράσινο χρυσό λένε ότι σε 4 to 5 σημεία, 10 σημεία, κάτω να σκάψουν μερικά μέτρα, τι θα βρούμε; Θα βρούμε το μαύρο χρυσάφι που σήμερα κυβερνά τον κόσμο. Και το μαύρο χρυσάφι είναι το πετρέλαιο.

Βρήκαν οι Αλβανοί πετρέλαιο, βρήκαν οι Αλβανοί πετρέλαιο. Και εδώ εμείς, κοντά, δίπλα στα σύνορά μας, βρήκαν. Εδώ, εδώ, οι ξένες εταιρείες που μας κυβερνάνε δεν αφήνουν να ανοίξουν εδώ μέσα στην Ελλάδα αυτός ο πλούτος που είναι μέσα, για να αγοράσουμε το πετρέλαιο.

Τότε θα μας εκμεταλλευθούν. Αυτή είναι η κατάσταση. Δεν είμαστε δηλαδή ούτε αφέντες στο σπίτι μας, ούτε αφεντικά στο σπίτι μας. Κατάλαβες λοιπόν, κατάλαβες; Λοιπόν, εάν, ξέρεις, εταιρείες που κάνουν τεράστια ποσά γέννησαν δεμάς αυτά, γέννησαν αυτός, δεν μας αφήνουν να ανοίξουμε κάτω το υπέδαφός μας, να μην αφήσουμε σαν τον κακό τον οικοκύρη που πάει ο έαξο και του λέει «Μέσα στο σπίτι υπάρχει θησαυρός», δεν σε αφήνει λοιπόν, δεν σε αφήνει ούτε αυτό.

Εάν λοιπόν δώσει ο Θεός και μια μέρα γίνουμε κύριοι του σπιτιού μας και αξιοποιήσουμε, να πούμε αυτή τη φράση που λέγονται, όλες τις πηγές αυτές του εδάφους, του υπεδάφους, των θαλασσών και όλων, τότε η πατρίς μας θα γίνει ευτυχής.

Ευτυχής! Ευτυχής! Α, όχι δα, δεν είμαι τόσο επιπόλαιος να φρονώ ότι μόνο ο υλικός παράγων, μόνο ο οικονομικός παράγων.

Ο οικονομικός παράγων είναι εκείνος που φτάνει για να γίνει η πατρίδα μας ευτυχής. Ναι, βέβαια, ο οικονομικός παράγων, το χρήμα, συντελεί κατά μέγα ποσοστόν, συντελεί, παραδέχομαι, σε ένα ποσοστό, συντελεί στην ευτυχία του ατόμου, της οικογενείας και του έθνους. Αλλά θα είναι πλάνη μεγάλη να παραδεχθούμε ότι μόνο το χρήμα, μόνο ο οικονομικός παράγων είναι ο μόνος συντελεστής της ευτυχίας του ανθρώπου. Η ευτυχία του ανθρώπου δεν είναι στο παν.

Δεν είναι στο παρά, δεν είναι στον πλούτο, δεν είναι στην ευμάρεια, δεν είναι στα κομφόρ της ζωής, δεν είναι στον τεχνικό αυτού των πολιτισμών. Η ευτυχία του ανθρώπου είναι εκείνο που είπε ο Χριστός, που δεν υπάρχει ζυγαριά να το ζυγίσουμε εμείς, γιατί ό,τι είναι γραμμένο εδώ μέσα είναι αιώνιες αλήθειες.

Η ευτυχία του ανθρώπου είναι κάπου πολύ, πολύ κοντά μας. Η ευτυχία του ανθρώπου είναι η πηγή, είναι βαθύτερη, είναι μέσα στην καρδιά του κάθε ενός ανθρώπου. Βασιλεία του Θεού, εντός ημών εστί. Ναι, ναι, και ότι αυτό που σας λέγω, αυτό είναι σωστό, θα σας πω μόνο μια απόδειξη.

Μάλλον, δεν μου λέτε ποιο είναι το πιο ευτυχέστερο βασίλειο ή η πιο ευτυχέστερη χώρα στην Ευρώπη; Αν πάρουμε από την Ελλάδα και προχωρήσουμε στα Βαλκάνια και πάμε στη Μεσευρώπη και πάμε σε όλα τα αυτά, όλο το χάρτη, περάσαμε το χάρτη της Ευρώπης.

Ποιο την ώρα αυτή είναι το ευτυχέστερο βασίλειο της Ευρώπης; Το ευτυχέστερο βασίλειο της Ευρώπης, αδελφοί μου, όπως γράφουν εφημερίδες και όπως το είδαν οι επισκέπτες που πήγαν. Το ευτυχέστερο βασίλειο αυτή την ώρα, από οικονομικής πλευράς, είναι η Σουηδία.

Δεν υπάρχει ευτυχέστερο κράτος, δεν υπάρχει. 200 χρόνια έχουν να ακούσουν ντουφέκι. 200 χρόνια έχουν να ακούσουν ντουφέκι, ακούτε; Είμαστε έξω από τον πόλεμο. Από παραδόσεις ακούνε τον πόλεμο. Από απόψεως εργασίας, κανείς άνεργος. Έχουν μεγάλη χώρα. Από απόψεως υγείας, τα τελειότερα νοσοκομεία. Τελειότερα νοσοκομεία. Άσε! Στη χειρουργική, στους ιατρούς, στα πάντα. Από απόψεως ασφαλείας, όλοι είναι ασφαλισμένοι, όλοι έχουν τα βιβλιάριά τους. Όλοι έχουν τα βιβλιάριά τους.

Από απόψεως ψυχαγωγίας τους καλύτερους κινηματογράφους έχουν, από απόψεως παιχνιδιών τα καλύτερα σκι έχουν, από απόψεως πλοίων τα καλύτερα πλοία έχουν, ούτε υπέσαι έχουν. Κι όμως, πού γίνονται οι περισσότερες αυτοκτονίες; Στη Σουηδία. Αλλά άδα αυτοκτονούν εκεί. Τι τους λείπει; Τι τους λείπει;

Ελάτε εσείς που νομίζετε ότι έτσι ο άνθρωπος γίνεται, τι τους λείπει; Τους λείπει η πνοή, τους λείπει η ψυχή, τους λείπει ο άνθρωπος.

Ότι έτσι ξετυλίγοντας το κουβάρι βρήκαμε ότι εκείνο που λείπει σήμερα στην πατρίδα μας και σε όλες τις χώρες είναι ο άνθρωπος. Ο άνθρωπος που τον διακρίνει μία λεπτότητα σκέψεων, ο άνθρωπος που τον διακρίνει μία ευγένεια αισθημάτων ιερών και οσίων, ο άνθρωπος που τον διακρίνει μία δραστηριότης για το καλό του πλησίον και της κοινωνίας.

Αυτός ο άνθρωπος, ο ιδεώδης άνθρωπος, αυτός ο άνθρωπος λείπει σήμερα φοβερά μέσα στην ανθρώπινη σύγχρονο κοινωνία του πολιτισμού μας. Και μην νομίζουμε, αδελφοί μου, ότι μόνο στη σημερινή κοινωνία, αλλά πάντοτε αναστέναζε η ανθρωπότης, η κοινωνία αναστέναζε για την έλλειψη του ανθρώπου.

Μην πάμε μακριά, εδώ στην Αθήνα, εδώ μέσα στα σοκάκια που περπατούμε, περπάτησαν κάποτε μεγάλοι άνθρωποι, μεγάλοι άνθρωποι.

Ας μη ζήσανε μετά Χριστό, αυτοί που ζήσανε προ Χριστού ήταν πιο κοντά στον Χριστό από ό,τι είμαστε εμείς μετά Χριστό κοντά στον Χριστό. Κοντύτερα ήταν αυτοί και ας μην είχαν το Ευαγγέλιο στα χέρια τους.

Λοιπόν, έζησε εδώ πέρα στην Αθήνα κάποτε και περπατούσε στους δρόμους ένας πτωχός, πάμπτωχος, ξυπόλυτος, Έλληνας, ρακενδύτης, που τον λέγανε Διογένη.

έζησε στην εποχή της παρακμύστησης της Αθήνας Και έβλεπε την ανειλικρίνεια των ανθρώπων. Το ψευδές του πολιτισμού. Και μια μέρα πόσα τους διδάσκω, όπου πήγαινε τον κοροϊδεύανε. Βγαίνανε τα μικρά παιδιά, τα αυτά οι μεγάλοι, όλοι τους.

Α, λέει, είναι γνωστό τι έκανε. Μεσημέρι που έκαιε ο Θεός τον ήλιο στην Αθήνα. Επήρε φανάρι, άναψε φανάρι και βγήκε στους δρόμους. Λέει, τρελάθηκε ο Διογένης; Δεν τρελάθηκε ο Διογένης. Μαζεύτηκαν όλοι, λέει, τι ζητάς, Διογένη; Λέει, τι έχασες, Διογένη, μες στο μεσημέρι; Τι ζητάς; Άνθρωπον ζητώ, άνθρωπον ζητώ. Δεν έβρισκε άνθρωπο μέσα στην Αθήνα, μέσα στην Αθήνα που ήταν γεμάτη από ανθρώπους, που ήταν γεμάτη από ανθρώπους που εκαυχώντο ότι είναι οι μόνοι άνθρωποι στον κόσμο και ότι οι άλλοι είναι βάρβαροι, στην Αθήνα μέσα που ήτανε απάνω γυάλιζε, γυάλιζε η Αθ...

Αθηνά με τα χρυσά της, με τη χρυσή ασπίδα της και με το δόρυ της. Μέσα στον Παρθενώνα, αλλά ο Διογένης έβλεπε, τι έβλεπε, τι έβλεπε ο Διογένης;

Ότι έλειπε πλέον από την Αθήνα ο δίκαιος Αριστείδης. Ήταν παρακμή πλέον. Έλειπε ένας Σωκράτης, έλειπε ένας Πλάτων, έλειπε ένας Αριστοτέλης. Έλειπαν οι άνθρωποι μεγάλοι και σπουδαίοι που είχαν παραπάνω από όλα την πατρίδα.

Και ήταν μόνο κοιλιά και στομάχι και έντερα και υπογάστρια, τίποτα, ένας συρφετός, ανάξιος λόγου. Τα έβλεπε αυτά τώρα, έβλεπε κάτι σπουδαιότερο, ότι ένας άνθρωπος τίμιος αξίζει παραπάνω από τον Παρθενώνα.

Παραπάνω από τον Παρθενώνα, μάλιστα, τα έβλεπε. Άνθρωπο, δεν έβρισκε άνθρωπο. Και προτού ακόμα, προτού να παρουσιαστεί ο Διογένης, κάποιος άλλος, κάποιος άλλος, στα 300 ήταν αυτός προ Χριστού, 800 προ Χριστού, κάποιος άλλος μεγάλος προφήτης, θεόπνευστος προφήτης που εμείς τον τιμούμε παραπάνω από όλους, που τον ακούσαμε στην Εκκλησία με τα ωραία τροπάρια του, που τον ονομάζουμε Πέμπτο Ευαγγελιστή. Τα Ευαγγέλια δεν είναι 4, 5 είναι, 5 είναι τα Ευαγγέλια.

Αν πιάσεις το ένα είναι το κατά Ματθαίον, το άλλο κατά Μάρκον, το κατά Λουκάν, κατά Ιωάννη. Πρόσθεσε στα τέσσερα αυτά Ευαγγέλια το πέμπτο Ευαγγέλιο. Γιατί άμα ανοίξεις τον προφήτη Ησαΐα και διαβάζεις, θα δείτε ότι μέσα ζωγραφίζει τον Χριστό.

Οχτακόσια χρόνια, θαύματα ματών αυτό Λοιπόν, ο Ησαΐας, αυτό το μεγάλο πνεύμα, ο θεόπνευστος, πήρε εντολή. Δεν φουνούσε, ήταν σε ένα βουνό, ένα βουνό καθόταν και κοίταζε τα αστέρια. Του λέει ο Θεός, ο Άγγελος, πήγαινε στα Ιεροσόλυμα, πήγαινε στα Ιεροσόλυμα να κηρύξεις.

Στην πρωτεύουσα του Ισραήλ, δεν πήγαινε αυτός. Πήγαινε, τον σκούντηξε με τη φτερούγα ο Άγγελος. Λέει πήγαινε, άμα είδε τα δύσκολα τι να κάνει, πήγαινε στα Ιεροσόλυμα και πήγαινε παντού. Πήγε στα δικαστήρια, πήγε στα σχολεία, πήγε στις στοές του Σολομώντος, πήγε παντού, παντού, παντού πήγε να κηρύξει.

Αφού τέλος πάντων εκήρυξε, πήγε στο βουναλάκι, πήγε στη σπηλιά του και του λέει ο Άγγελος, ο Θεός. Τι έκανες, λέει; Με διέταξες, πήγα, λέει, πήγα, πήγα, πήγα, λέει. Και τι έκανες εκεί; Πήγα, λέει, στα Ιεροσόλυμα και δεν βρήκα άνθρωπο, δεν υπάρχει άνθρωπος, λέει.

Δεν υπάρχει άνθρωπος στα Ρωσόλυμα, μα γεμάτο άνθρωποι είναι μέσα στα Ρωσόλυμα Δεν υπάρχει άνθρωπος, και λέει παρακάτω. Δεν υπάρχει άνθρωπος υπακούων τω Θεώ. Δεν βρήκε μέσα ένα ζευγάρι μέσα στα Ιεροσόλυμα.

Με εκατοντάδες, με χιλιάδες αυτιά. Δεν βρήκε ένα ζευγάρι αυτιά. Που τι να ακούνε; Τότε θα σε πω άνθρωπο, τι να ακούνε; Να ακούνε το Θεό. Να ακούνε το Θεό. Δεν υπήρχε να σε βγάλει αυτιά να ακούνε το Θεό Ούτε αυτοί άνθρωποι.

Άνθρωπο ζητώ, ζητούσε ο Διογένης. Άνθρωπο ζητούσε στα αυτά. Άνθρωπο, ναι, ζητούνε και σήμερα αυτή η έλλειψη. Και ο Δαβίδ, ακόμα παλαιότερα. Ο Δαβίδ που ήταν και βασιλιάς. Και ήξερε καλά τις ψυχές των ανθρώπων.

Και αυτός πήρε μια μέρα την κιθάρα του. Και έπαιξε ένα μελαγχολικότατο τραγούδι. μελαγχολικότατο τραγούδι, λέει κύριε σώσονο με λέει, σώσομαι, τι έχεις να δει, κύριε σώσονο με, ότι εκλάγει τον Όσιος, ότι ολιβόθησαν εαλήθεια από τον Υιόν των ανθρώπων λέει, κάτι παρόμοιον, ότι δεν υπάρχει άνθρωπος και σήμερα το αισθανόμαστε αυτό.

Αυτό, άνθρωπο ζητάει η επιχείρηση, άνθρωπο ζητάει να εμπιστευτεί τα μηχανήματα, άνθρωπο ζητάει το γραφείο να εμπιστευτεί το ταμείο, άνθρωπο ζητάει τα γραφεία, τα υπουργεία να εμπιστευτούν τα μυστικά έγγραφα. Όλα τα έγγραφα του Υπουργείου των Εξωτερικών είναι στο φανερό, δεν υπάρχει μυστικό πλέον και εχεμύθεια.

Ανθρώπους ζητάνε, άνθρωπο ζητάει όχι μόνο σε αυτά τα μικρά έργα, στα υψηλότερα. Ποιο εγώ θεωρώ υψηλότερο έργο στον κόσμο; Ποιο θεωρώ; Θεωρώ το υψηλότερο, θεωρώ τη δημιουργία μιας οικογένειας. Λοιπόν, έρχεται η νέα. Τι ζητάει η νέα;

Ζητάει άνθρωπο. Όχι άνθρωπο με τα μαλλάκια του, με το χτένισμά του, με τα αυτά. Ζητάει άνθρωπο και αντί να βρει άνθρωπο, βρίσκει κτηνάνθρωπο που τα κάνει όλα με τη βάναυση διαγωγή του. Αποδεικνύει ότι είναι ανάξιος να πάρει αυτός το μεγαλύτερο πρόβλημα σήμερα.

Πού να δώσει; Ο πατέρας έχει σπίτι, έχει λεπτά, έχει αυτά. Ζητάει άνθρωπο και δεν βρίσκει άνθρωπο. Προτιμότερο να πάρει το κορίτσι του, να το ρίξει σε ένα λάκκο με ασβέστη, παρά να το δώσει σε έναν τέτοιον άνθρωπο που φαίνεται εξωτερικός άνθρωπος, αλλά μέσα είναι λεγεών δαιμονίων.

Άνθρωπο ζητάει και ο νέος και βλέπει μια νέα και αντί να είναι αυτή, να είναι αυτή άγγελος με τα φτερά της, έτσι φαντάζεται ο κάθε νέος, ότι βλέπει έτσι σαν κούκλα που είναι μπροστά στις βιτρίνες και τη νομίζει με τη φαντασία του την αγνή, ότι είναι κάποιος, ότι είναι άγγελος με τα λευκά φτερά που θα τον πάρει και θα τον ανεβάσει ψηλά και θα ζήσει μια ευτυχισμένη ζωή.

Και έπειτα, ύστερα από ένα μήνα, δύο μήνες, μαδάνε όλα τα φτερά. Και αυτός που φαίνεται άγγελος με τα λευκά φτερά παρουσιάζεται ένα όρνεο, ένα απαίσιο όρνεο, βρωμερό και ακάθαρτο όρνεο. Λοιπόν, άνθρωπο ζητάει η πατρίδα να εμπιστευτεί τα μεγάλα της αξιώματα για να αξιοποιήσει τας μεγάλας θυσίας.

Ανθρώπους ζητάει η θρησκεία μας για να τοποθετήσει Διάκο, Παπά, Δεσπότη, το ένα το άλλο. Ανθρώπους ζητάει. Είναι η μεγάλη έλλειψη σήμερα του έθνους μας και του κόσμου ολοκλήρου. Από μηχανές γέμισε ο κόσμος. Αλλά ποιος θα κυβερνήσει τις μηχανές αυτές και αυτόν τον πολιτισμό ολόκληρο;

Άνθρωπο ζητάει η γη. Ανθρωπισμό ζητάει η γη. Ναι, και ο Ορθός, ο Ορθός, κάποιος φιλόσοφος των ημερών μας, μεγάλος φιλόσοφος που κάθισε και διάβασε την κοινωνία και έγραψε ένα σπουδαίο βιβλίο, γράφει, λέει, εγέμισε η γη από ανθρώπους, λέει.

Αλλά δεν έχουμε προσέξει, αδελφοί μου, κάτι. Ποιο δεν έχουμε προσέξει; Από όλα τα ζωντανά, από όλα τα ζωντανά, προσέξτε να δείτε, από όλα τα ζωντανά ένα είναι το όρθιο, κανένα άλλο δεν είναι όρθιο. Βάλε τη μαϊμού να περπατήσει όρθια, τον ουρακοτάγκο, τον γορίλα, στενοχωριέται, δεν είναι πλασμένος για όρθιος. Ένας πλάστηκε όρθιος, για να βλέπει απάνω τα ουράνια, τα άστρα, εκεί είναι η αιώνια του πατρίδα.

Από την ώρα που δεν βλέπει επάνω τους ουρανούς και τα ιδανικά, τα μεγάλα και τα υψηλά, από την ώρα πλέον εκείνη δεν πρέπει να λέγεται άνθρωπος, αλλά κάτι άλλο. Λέγει λοιπόν αυτός ότι αυτό το σχήμα, το σχήμα αυτό αρμόζει μόνο σε εκείνους που βλέπουν απάνω ψηλά τα άστρα, τας μεγάλας ιδέας.

Σε αυτόν που δεν έχει τέτοια ιδανικά δεν πρέπει να έχει αυτό το σχήμα. Πρέπει να πάρει άλλο σχήμα, πρέπει να του δώσει ο Θεός μια εντολή να φορέσει άλλο σχήμα, άλλο ρούχο, σαρκικό ρούχο που να ταιριάζει στον εαυτόν του.

Εάν αυτό γινότανε, τότε λέγει, εάν έδινε διαταγή ο Θεός και έλεγε: Αύριο το πρωί θα ξημερωθούν οι άνθρωποι, όχι όπως είναι όρθιοι, αλλά θα ξημερωθούν αύριο σύμφωνα με την κλίση που έχουν, με τα πάθη που έχουν.

Λοιπόν, εκείνος που είναι ακάθαρτος, δεν είναι ο σωματικός ακάθαρτος, που θέλει μέσα στη βρωμιά, μέσα στο βούρκο, αύριο το πρωί θα παρουσιαζότανε σαν χοίρος. Εκείνος ο άλλος που θέλει, που έχει μέσα του, που διψάει αίμα, να πιει αίμα, να ρουφήξει αίμα, θα παρουσιαζότανε αύριο το πρωί λύκος, άνθρωπος με λύκος.

Και ο άλλος που έχει μέσα του το πάθος του θυμού και της οργής, θα παρουσιαζότανε ένας τίγρης. Και ο άλλος που είναι εκδικητικός, που έχει μέσα την εκδίκηση, θα παρουσιαζόταν μια καμήλα που κρατάει το κακό.

Και ο άλλος που αρπάζει θα παρουσιαζόταν σαν γεράκι και ο άλλος που είναι πονηρός θα παρουσιαζόταν σαν αλεπού. Και ο καθένας θα έπαιρνε το σχήμα. Και θα έβλεπες λοιπόν μέσα τις κοινωνίες γεμάτες τετράποδα.

Επλείς τη γη, λέγει η Προφητεία, λέγει κάποιος η Ρεμίας ότι θα έρθει η μέρα που η γη επλείσει τη γη τετραπόδο

Τετραπόδων θα γεμίσει η γη από τετράποδα, που ανθρώπους λέει και εννοεί, ανθρώπους οι οποίοι θα έχουν εξωτερικώς τη μορφή του ανθρώπου, αλλά εσωτερικώς δεν θα έχουν τίποτα το ανθρώπινο. «Άνθρωπον ζητεί». Γιατί, αδερφοί μου, τώρα πάμε, φεύγουμε, δεν φεύγουμε; Στο θέμα είμαστε. Θα με ρωτήσετε: στον 20ό αιώνα λείπουν άνθρωποι; Ποια η αιτία που λείπουν οι άνθρωποι; Ποια η αιτία της ελλείψεως αυτής της μεγάλης; Θα μου επιτρέψετε να σας απασχολήσω ακόμα λίγο και να δώσω μια απάντηση. Γιατί τι όφελος να λέμε ότι δεν υπάρχουν άνθρωποι; Ποια είναι η αιτία που δεν υπάρχουν άνθρωποι;

ανθρώπων. Ποια είναι η αιτία; Διότι η σημερινή ανθρωπότης δεν έδωσε σημασία στον άνθρωπο. Διότι η σημερινή ανθρωπότης δεν έδωσε σημασία σε μια τέχνη που εγώ την ονομάζω ανώτερη από όλες τις τέχνες. Είναι τέχνη τεχνών και επιστήμη επιστημών. Ποια είναι; Αλλά σήμερα είναι παραμελημένη, σφόδρα παραμελημένη.

Ποια είναι αυτή η τέχνη τεχνών και επιστήμη επιστημών που είναι παραπάνω από όλα; Είναι η αγωγή, είναι η παιδαγωγική. Είναι η τέχνη των διδασκάλων και όλων αυτών που ασχολούνται με το έργο της παιδαγωγικής.

Ναι, το δεντράκι, το δεντράκι, πρέπει να το προσέξεις μικρό, μικρό. Στράβωσε μικρό το δεντράκι, στράβωσε μικρό το δεντράκι, θα είναι στραβό μέχρις ότου το κόψει ο ξυλοκόπος. Και ο άνθρωπος λοιπόν πρέπει να το προσέξουμε όταν είναι μικρό δεντράκι, του να το περιποιηθούμε για να γίνει άνθρωπος.

Δεν τον προσέξαμε στη ρίζα του. Όταν πάει πλέον, μεγάλωσε, χάθηκε πλέον αυτός ο άνθρωπος. Δεν δώσαμε σημασία εις το έργο αυτό που ονομάζουν τέχνη τεχνών και επιστήμη επιστημών. Μάλιστα, στα παλιά τα χρόνια, στα παλιά ζώνανε περισσότερα, αυτοί ήταν προ Χριστού, προ Χριστού, κοιτάζανε παραπάνω από τα κάστρα και παραπάνω από τα πλοία, τα καράβια, και παραπάνω από τους Παρθενώνες που χτίσανε, τους Παρθενώνες, κοιτάζανε τον άνθρωπο.

Μάλιστα, ίσως ήταν προ Χριστού. Σε ορισμένες περιόδους ακμής κοιτάζανε. Παράδειγμα. Ποιο παράδειγμα;

Εδώ στο Μαντείον των Δελφών, που ήταν το μεγαλύτερο προσκύνημα, όπως εμείς έχουμε την Τήνο το προσκύνημα. Οι πρόγονοί μας, οι ειδωλολάτρες, κακώς βέβαια, είχαν προσκύνημα εδώ στο Μαντείον των Δελφών. Μαζευόταν από όλο τον κόσμο, από όλη την Ελλάδα.

Και όταν μαζευότανε, μπροστά στα προπύλαια, τώρα δεν υπάρχει, είχαν μια μαρμάρινη πλάκα, μεγάλη μαρμάρινη πλάκα. Και πάνω στη μαρμάρινη πλάκα είχαν σκαλίσει ένα ρητό. Να το βλέπουν όλοι, να το διαβάζουν όλοι.

Τι έλεγε το ρητό; Το πρώτο ρητό που βλέπανε. Μέσα βέβαια είχε κι άλλα ρητά. Αλλά απ' έξω στα προπύλαια του Μαντείου των Δελφών είχαν ένα άλλο ρητό που το βλέπανε με χρυσά γράμματα όλος ο κόσμος. Τι έλεγε σε κάποια δωρική γλώσσα; Έλεγε «ἀρχὰν πολιτείας παίδων τροφάν». Δηλαδή η αρχή της πολιτείας, η θεμελιώδης αρχή, το θεμέλιο μιας πολιτείας είναι η ανατροφή των παιδιών.

Θεμέλιο της πολιτείας, ανατροφή των παιδιών, αυτά λέγανε. Και αν φύγουμε από το Μαντείον των Δελφών και πάμε κάτω στον Ευρώτα ποταμό, κάτω στη Σπάρτη, θα δούμε τι μεγάλη σημασία δίνανε στο παιδί, στην ανατροφή των παιδιών.

Γι' αυτό κάνανε και ανθρώπους. Πώς; Μεγάλη, είχε φτάσει, λέγει η ιστορία, η ιστορία τα λέει, η Σπάρτη ήταν το πιο άσημο χωριό, δεν υπήρχε. Καθημερινώς είχαν εφόδους, ληστείες, εγκλήματα, αναρχία, φτώχεια, κατάπτωση. Κανείς δεν υπολόγιζε τη Σπάρτη. Ένα μικρό και άσημο χωριό.

Προσπαθήσαν να ανορθώσουν την κατάσταση. Δεν μπόρεσαν. Χειροτέρευε η κατάσταση. Επιτέλους, πήγανε και βρήκανε όπως θέλετε τον Ικούργο. Σώσε μαζί. Θα υπακούσετε. Τους έβαλε ένα συμβόλαιο. Θα υπακούσετε; Όσους κυρίων εννοούμε. Όσους κυρίων θα εννοούμε.

Πολύ καλά. Θα έρθω στη Σπάρτη και θα μελετήσω την κατάσταση. Και θα σας πω ύστερα από έναν μήνα, δύο μήνες, θα σας πω τι φάρμακο θέτε. Αφού λοιπόν κάθισε και εξέτασε καλά, δεν είναι σαν κι αυτούς που μια νυχτιά βγάλαν τους νόμους, όχι, εξέτασε καλά την κοινωνία, μετά λέει να μαζευτείτε όλοι στην πλατεία.

Μαζευτήκαν λοιπόν όλοι στην πλατεία, δύο, τρεις, πέντε χιλιάδες στη Σπάρτη, μαζευτήκαν, περιέργεια να ακούσουν τι θα πει ο Λυκούργος. Η περιέργειά τους αυξήθηκε ακόμα περισσότερο, δεν μιλούσε, δεν είχε κουβέντες πολλές, μα τίποτα, περιμένανε να μιλήσει, περιμένανε να μιλήσει, δεν μιλούσε.

Αλλά τι κάνουμε εδώ πέρα, το μήμα θα παίξουν, λοιπόν κανείς δεν μιλούσε, ξαφνικά εκεί που ήταν, είχε το λόγο τους, έκανε υποπτικό μάθημα, υποπτικό μάθημα Αμέσως, όπως γνωρίζετε όλοι, είχε δύο σκυλάκια, τα παρουσίασε τα σκυλάκια και αμέσως είχε ένα πιάτο γεμάτο φαΐ.

Και άλλο αμέσως είχε ένα κλουβί που είχε μέσα ένα λαγό, άνοιξε την πόρτα του κλουβιού και πετάχθηκε ο λαγός. Τα σκυλάκια τι κάνουν; Το ένα σκυλάκι έπεσε με τα μούτρα στο πιάτο και αδιαφόρησε τελείως για τον λαγό.

Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Ευαγγελ έπεσε με τα μούτρα στο πιάτο και αδιαφόρεσε τελείωσαν εκεί ο λαγός. Το άλλο έφρεξε αμέσως και κυνηγώντας το λαγό τον έφερε πιαστός σε λίγο. Αδιαφόρεσε για το πιάτο. Το ένα έπεσε στο πιάτο και στο άλλο έπεσε στο λαγό. Βλέπετε αυτό που έγινε. Αυτά τα δύο σκυλάκια, μια μάνα τα γέννησε. Ίδια μάνα τα γέννησε. Γιατί το ένα έπεσε στο πιάτο και άφησε το λαγό και γιατί το άλλο έπεσε στο λαγό και κυνηγούσε το λαγό και άφησε το πιάτο. Γιατί μόλις γεννήθηκε το ένα το πήρε ο μάγειρος και μόλις γεννήθηκε το άλλο το πήρε ο κυνηγός. Λοιπόν από αυτό να καταλάβετε ότι αν θέτε αν τα σκυλιά διορθωθεί...

Λοιπόν, από αυτό να καταλάβετε ότι αν θέτε, αν τα σκυλιά διορθωθήκανε, αλλάξανε, απέκτησε το ένα άλλη συνήθεια να τρώει λαίμαργα και το άλλο να γίνει κυνηγός περίφημος, εάν αυτά τα σκυλιά που βγήκαν από την ίδια μάνα πήραν τέτοια κατεύθυνση, πολύ περισσότερον ο άνθρωπος θα πάρει κατεύθυνση από τη διδασκαλία και την αγωγή.

Λοιπόν, θέτε να δείτε την πατρίδα σας να μεγαλώσει, να γίνει ένδοξος; Δώστε μου τα παιδιά να τα αναθρέψω με ένα σύστημα αυστηρό παιδαγωγίας. Δώστε μου τα παιδιά, τα δίνω μου, τα δώσαμε τα παιδιά, τα δώσαμε.

Ε, το αποτέλεσμα; Από αυτή την αγωγή, τα παιδιά αυτά που ήταν κλέφτες, ληστές, κακοποιοί, χωρίς ιδανικά, χωρίς τίποτα. Από αυτή τη γενεά εκείνη, από τη νέα γενεά των παιδιών που την παιδαγώγησε σκληρά και αυστηρά και πειθαρχικά, από αυτή τη γενεά βγήκαν οι μανάδες εκείνες που λέγανε «Ή ταν ή επί τας».

Από αυτή τη γενεά που ανέθρεψε ο Λυκούργος βγήκαν εκείνοι οι τριακόσιοι του Λεωνίδα που κοντά στα στενά των Θερμοπυλών είπαν το αθάνατον εκείνο «Μολών λαβέ». Πόσο άλλαξε η κατάσταση από την ανατροφή των παιδιών.

Δεν λέω εγώ το σύστημα που είχε ο Λυκούργος ήταν το άριστο. Αλλά ήταν επιτέλους ένα σύστημα πειθαρχημένης ζωής που έφερε τα αποτελέσματα. Ναι, και το απέδειξαν πόσο αγαπούσαν τα παιδιά. Πόσον αγαπούσαν τα παιδιά οι Σπαρτιάτες δεν μπορείτε να φανταστείτε.

Βέβαια είχαν και την κακή συνήθεια, όταν είχαν την κακή συνήθεια. Όταν κανείς ήταν στραβό, κουτσό κλπ. Είχαν την κακία αυτή, δεν λέμε ότι το άριστο. Αλλά τα παιδιά που ζούσαν είχαν μεγάλο ενδιαφέρον, πολύ μεγάλο ενδιαφέρον.

Κάποτε τους ενίκησε ο Αντίπατρος, ο βασιλιάς της Μακεδονίας τους ενίκησε και τους πολιόρκησε και αναγκαστήκαν να ζητήσουν ανακωχή. Ο Αντίπατρος λέγει στον Άγιο: Θα κηρύξει η ανακωχή, θα πάψει ο πόλεμος.

Ο πόλεμος και να μπούμε στη Σπάρτη υπό έναν όρο. Ποιον όρο; Να μας δώσετε 50 παιδιά. 50 παιδιά να μας δώσετε. Μαζεύτηκε όλο το συμβούλιο, όλοι οι γέροντες συσκεφτήκανε. Παιδιά δεν δίνουμε. Απαντήσανε και είπανε: «Εμείς, λέει, τα παιδιά δεν τα δίνουμε. Διπλά στους γέρους, διπλά στις γριές σας δίνουμε. Νέο παιδί, μικρό παιδί. Γιατί, λέει; Διότι αυτά είναι δεντράκια και θέμε τώρα να τα χτιάσουμε να γίνουν, λέει, και άμα χαλάσουν τώρα, χαλάσουν για πάντα για την Ελλάδα, για τη Σπάρτη. Δεν σας δίνουμε. Προτιμούμε να πεθάνουμε όλοι παρά να παραδώσουμε ένα παιδί. Δεν παραδώσουμε ούτε ένα παιδί». Τέτοια μεγάλη αξία δίνουν στο παιδί. Τέτοια μεγάλη αξία. Ας φύγουμε, παιδιά, ας φύγουμε τώρα. Ας φύγουμε την παλιά την εποχή και ας έρθουμε στη σημερινή μας εποχή. Γι' αυτό η Ελλάδα τι λεγόταν; Η Ελλάδα λεγόταν στην αρχαία εποχή, πώς λεγότανε; Ακούστε έναν ορισμό. Τι είναι Ελλάς; Η Ελλάς λεγόταν ότι είναι η Ελλάς.

Ελλάς ανθρωποποιός, ότι φτιάχνει ανθρώπους, η Ελλάς είναι ανθρωποποιός, φτιάχνει ανθρώπους, ας φτιάχνουν άλλοι τα άλλα πράγματα, φεύγουμε από την Ελλάδα, φεύγουμε την παλιά εποχή και ερχόμαστε εδώ. Ποια σημασία εμείς δίνουμε στα παιδιά και στους νέους;

Εμείς μετά Χριστό που έχουμε αυτό το Ευαγγέλιο, εάν οι προγονοί μας δίνανε σημασία μια φορά στα παιδιά, εμείς οι χριστιανοί βαπτισμένοι έπρεπε να δώσουμε εκατό χίλιες φορές μεγαλύτερη σημασία στα παιδιά.

Γιατί ανήκομαι σε μια θρησκεία που ο ιδρυτής μας, μοναδικόν φαινόμενον, παρουσιάζεται στον κόσμο ως θείον βρέφος.

Γιατί ανήκομαι σε μια θρησκεία που ο ιδρυτής της αγάπησε όλο τον κόσμο, αλλά περισσότερο από όλες τις ηλικίες αγάπησε τα παιδιά και είπε αλίμονο στον μεγάλο άνθρωπο που θα σκανδαλίσει ένα μικρό παιδί και είναι προτιμότερο να πάει να πάρει μυλόπετρα, να την κρεμάσει στο λαιμό και να πέσει στο βαθύτερο ρέμα.

Γιατί ανήκομαι σε μια θρησκεία που ο Χριστός πήρε στα Άγια του χέρια, όχι τα παιδιά του, όχι το παιδί του βασιλιά, πήρε τα πτωχά, τα ξυπόλητα, τα ελληνά παιδιά, τα πήρε στα Άγια του χέρια που καρφώθηκαν, τα ευλόγησε και είπε: άφε τα παιδιά και είστε πρός με.

Λοιπόν, σε μια τέτοια θρησκεία που ανήκουμε, έπρεπε εμείς τα παιδιά να τα έχουμε πάνω απ' όλα. Τα έχουμε; Τα έχουμε; Απάντηση: στα λόγια, στα χαρτιά, στα κηρύγματα, στα αυτά. Αν μας έκρινε, αν έπαιρνε κανείς τα περιοδικά που βγαίνουν, τις εφημερίδες, τα λόγια που λέμε οι ιεροκήρυκες και όλος ο κόσμος και λοιπά, θα λέγαμε ότι εδώ στην Ελλάδα το παιδί είναι η αυτού μεγαλειότης.

Το παιδί στην Ελλάδα, απα-απα, είναι αυτού η μεγαλειότης. Είναι; Τι σημασία δίνει στο παιδί η πολιτεία; Η πολιτεία, ναι, η πολιτεία τι λέει; Ενδιαφέρεται; Αν ενδιαφέρεται, αν ενδιαφέρεσαι, το ενδιαφέρον σου δεν μετριέται με τα λόγια.

Το ενδιαφέρον σου μετριέται με το παραδάκι. Πες μου τι ξοδεύεις για το Α ή το Β, να σου πω πού είναι το ενδιαφέρον σου. Για ιδού λοιπόν το ερώτημα: για το παιδί τι ξοδεύει αυτό το ελληνικό κράτος; Ελληνική κοινωνία. Ανοίγω τα χαρτιά. Ποια χαρτιά; Ανοίγω τον προϋπολογισμό του κράτους. Τι δίνει στην παιδεία, στην εκπαίδευση των παιδιών, στα νηπιαγωγεία, στα δημοτικά σχολεία, στα γυμνάσια, στο πανεπιστήμιο, γενικώς στην εκπαίδευση της νεολαίας; Τι δίνει; Ψίχουλα από τον προϋπολογισμό του.

...που θα έπρεπε το Υπουργείο της Παιδείας να είναι το ανώτερο από όλα, το πρώτο Υπουργείο. Το πρώτο Υπουργείο θα είναι. Το πρώτο. Έπειτα όλα τα άλλα Υπουργεία. Τι δίνει; Α, για μετρήστε, αν δεν με απατά η μνήμη, δίνει στα κανόνια, στα πλοία, στο στρατό, δίνει τα 45 to 50%. Ο μισός σχεδόν προϋπολογισμός πάει στο στρατό. Και στα παιδιά, στην εκπαίδευση, στη δημοτική εκπαίδευση.

Πρωτοβάθμια εκπαίδευση, στα αυτά τι δίνει; 6%. Από τις 100 δραχμές δίνει μόνο τις 6. Και στην ανώτερη εκπαίδευση, στα πανεπιστήμια, που πρόκειται αυτοί να γίνουν ηγέτες της κοινωνίας, δίνει ένα φράγκο.

Από τα 100 φράγκα ένα δίνει. Ένα δίνει. Τα άλλα τα 99 τα σκορπάνε.

Αυτή τη σημασία δίνει και στην εκπαίδευση το ελληνικό κράτος. Ναι, αδιαφορεί τελείως για την εκπαίδευση.

...επιπέδευση και... Α, ξέχασα! Τι ξέχασα! Σκέφτομαι κάτι! Α, πήρε μια μεγάλη φροντίδα το κάτω σου! Α, μεγάλη φροντίδα! Μπράβο του! Μπράβο του! Μεγάλη φροντίδα! Τα παιδιά σου λέει! Τα παιδιά! Πήρε μεγάλη φροντίδα! Δεν την πήρε, δεν είχα βάλει μια φροντίδα! Ωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπωπ

Για τη φυσική αγωγή, τάχατες για τον αθλητισμό, τάχατες για να φτιάξει κορμιά ατσάλινα, τάχατες για όλο αυτό το παραμύθι το μεγάλο, βρήκε ένα ωραίο μηχάνημα σατανικό και ξαφρίζει, μην γελάτε, ξαφρίζει τα πορτοφόλια των βλακών Ελλήνων για να, τάχατες, για την ψυχική αγωγή αυτή. Ποια αγωγή; Αγωγή, φυσική αγωγή, ποια αγωγή;

Του να μαζεύονται οι νέοι και να δίνουν κλωτσιές σε μια μπάλα, σε ένα ξένο έθιμο, βάρβαρο έθιμο, και να χωρίζονται τα παιδιά και να γίνονται μάχες, μάχες ολόκληρες. Αυτή είναι η γυμναστική που θέλουν τα ελληνικά παιδιά;

Τις ίδιες ημέρες που έγινε αυτή η πάγαν δημόσια, η πάγαν δημοσιακή βία, όλος ο Πειραιάς με τους υπουργούς κατέθεσαν στον Εθνικό Μύρο, από όταν ήταν κλωτσιές μέσα σε αυτό, όλα αυτά είναι σημεία παρακμής.

Σημεία παρακμής, σημεία παρακμής. Τις ίδιες ημέρες έμαθα, κάτω στο Τουρκολίμανο, απέθανε, απέθνησκε και ξεψυχούσε στο κρεβάτι σε μια τρώγλη, ένας δάσκαλος περίφημος. 30 χρόνια κοπίασε στο σκαμνί, στο θρανίο, άσπρισαν τα μαλλιά του, πέθανε φτωχός, πάμφτωχος.

Του. Γειτόνισσες κάνανε και μαζευτήκανε και τον θάψανε. Ούτε υπουργός να πάει να καταθέσει ένα στεφάνι στον δάσκαλο αυτό, στον δάσκαλο αυτό. Σε αυτό το παιδί που σκοτώθηκε από τη βλακεία του, δηλαδή μπουνιάς και βραφτιάς, σηκώνεται όλη η κοινωνία με στεφάνια, εκατοντάδες στεφάνια. Αυτή η κοινωνία που περιφρονεί τον δάσκαλο, τον καθηγητή, τον πλάστη των ανθρώπων, είναι καταραμένη κοινωνία. Πρέπει να κατέβει κάτω ο δάσκαλος ο Πειραιάς και να και να πάει να στείλει στην τελευταία κατοικία ένας πόγινας φυσικός επάνω στο θρανίο για να βλέπει στη νέα γενιά.

Ε, πολλακολύτως. Να γιατί καταντήσαμε να έχουμε ανθρώπους. Διότι δεν δίνουμε καμιά σημασία στην τέχνη των τεχνών και επιστήμη επιστημών. Δάσκαλος, σου λέει, και το προφέρουμε με περιφρόνηση. Δάσκαλος, σου λέει. Δάσκαλος. Δάσκαλος.

Μα δεν είχανε τέτοια μυαλά. Τέτοια μυαλά δεν είχαν οι προγονοί μας. Ναι, για ακούστε και τελειώνω. Στα 300, νομίζω, π.Χ., κάπου σε ένα παλάτι μέσα γεννήθηκε ένα παιδί. Μόλις γεννήθηκε το παιδί, ο πατέρας ανησύχησε.

Γιατί από εκεί στην κούνια ή θα βγει περιστέρι ή θα βγει κοράκι. Ή θα βγει άγγελος ή θα βγει διάολος. Ή θα βγει ένας που θα σώσει το έθνος ή θα βγει ένας που θα διαλύσει το έθνος. Αυτό το παιδί που είναι μες στην κούνια είναι σεισμός ολόκληρος.

Μόλις γεννήθηκε το παιδί, ανησύχησε, αλλά έλαμψε το πρόσωπό του από χαρά και πιάνει και γράφει μια επιστολή σε ένα δάσκαλο, σε ένα δάσκαλο που τον θάβουμε έτσι άσημα εμείς. Γράφει ένα γράμμα σε ένα δάσκαλο και γράφει: «Αγαπητέ μου», του λέει, «σήμερα γεννήθηκε το παιδί μου, το αγόρι.

Ευχαριστώ τους θεούς, διότι το παιδί μου γεννήθηκε στις ημέρες... Γιατί εσύ, εσύ θα τον αναθρέψεις και θα του δώσεις εκείνο που θα κάνει τον κανένα άνθρωπο». Ποιος ήταν ο πατέρας, ο Σύλληφος Ποιο το παιδί; Ο Αλέξανδρος, ο Μέγας Αλέξανδρος.

Και ποιος ήταν ο δάσκαλος; Ο Αριστοτέλης. Αυτός τον πήρε στα χέρια του, αυτό το παιδί. Αν έπεφτε σε άλλα χέρια, δεν θα είχαμε στην ιστορία Μεγάλο Αλέξανδρο. Θα γινόταν και αυτός ένα από εκείνα τα πριγκιπόπουλα που τρέχουν για έρωτες και για άλλα πράγματα.

Αλλά τον πήρε στα χέρια του ο Αριστοτέλης και τον έμαθε τη σοφία. Και έλεγε πάντοτε αυτός ο Αλέξανδρος, όπου να ήταν, άκουε το όνομα του δασκάλου του και τρέχανε δάκρυα. Και έλεγε στον πατέρα μου ο φίλος το ζει, στον δασκαλό μου το έψη Στον πατέρα μου, που με έφερε στη ζωή.

Αλλά στο δάσκαλό μου οφείλω το έξι Πού είναι αυτή, πού είναι αυτή, πού είναι αυτά τα μεγαλεία; Πού είναι αυτή η εκτίμηση στο δάσκαλο και στον παιδαγωγό σήμερα;

Εδώ τώρα απόφασα. Παραλύει τα χέρια μου, παραλύει η καρδιά μου. Μη μου μιλάτε.

Σώσε με αυτή την ώρα, στάθη. Πώς να το εκφράσω; Όχι πια.

Αχ, κοινωνία, κοινωνία. Κοινωνία, κοινωνία. Πώς να το εκφράσω;

Όχι απλώς αμελής. Ευχή, Σε αυτή την αμαρτωλό γενναιά, τον Σοδόμο και ο Μαμάρας, σε αυτή την γενναιά διαπράκτα μεγαλύτερον έγκλημα των αιώνων. Που δεν το αναφέρει η ιστορία του κόσμου. Πώς να μιλήσω, πώς να το εκφράσω;

Εδώ κάτω, κάτω εδώ στο ακροατήριο, μέσα εδώ πέρα, τα χέρια είναι ματωμένα και στάζουν αίμα. Πού, πώς να το εκφράσω; Κατήντησε, λέει κάπου ο Ιερεμίας ο Προφήτης, θα έρθουν οι μέρες που την πιο μεγάλη αμαρτία θα την κάνουν οι άνθρωποι.

Οι άνθρωποι σαν να πίνουν το καλοκαίρι ένα ποτήρι νερό. Όπως πίνεις ένα ποτήρι νερό, όπως πίνεις ένα ποτήρι νερό κρύο, του πάγου, έτσι κάνει την αμαρτία, λέει ο προφήτης Ιερεμίας. Φτάσαμε!

Ευχή, σε ένα ποτήρι νερό, κρύο, του πάβου. Έχετε κάνει την αμαρτία, λέει ο προφήτης ηρεμίας. Θα άσαμε, κάνετε, δεν είναι τίποτα, δεν είναι τίποτα, δεν είναι τίποτα, δεν είναι τίποτα. Και πάμε και εμείς να πάμε με τα πετραχύρια μας και με τα καλυμμάφια μας και τις ευλογάμε και τελείωση υπόθεσης. Τελείωση υπόθεσης. Ποιο είναι η αμαρτία που έπρεπε να στράψει ο ουρανός και οι άβωνες και οι πατρίτσες και να συστεί το έδαφος της πατρίτσας και σύεται εγώ την αιτία των σεισμών που

Μας είπαν για τον σεισμό, και η Αθήνα θα σειστεί εκ θεμελίων. Θυμηθείτε τον λόγο: δεν θα μείνει λίθος επί λίθου, και αυτές οι κολώνες του Παρθενώνα θα κατακρημνιστούν από τη βάση τους. Ποιο είναι το αμάρτημα; Θα σου μιλήσω, αδέρφια μου, παραβολικά. Παρεξηγήστε με, πείτε μου ό,τι θέλετε. Θα σου μιλήσω παραβολικά, γιατί αν σας το πω απότομα δεν καταλαβαίνετε τίποτα. Υπόθεσε, υποθέστε ότι έχετε ένα περιβόλι και μέσα στο περιβόλι έχετε μια μηλιά. Τώρα βέβαια τον Δεκέμβριο είναι γυμνή.

Γυμνοί, ούτε ένα φύλλο πάνω. Αλλά μόλις παρουσιαστεί ο Μάρτιος και ο Απρίλιος, ω, τι μεγαλείο! Το πρώτο μήνυμα της ανοίξεως. Τι μεγαλείο! Γεμίζει από εκείνα τα άσπρα άσπρα μικρά μικροσκοπικά ανθίδια. Άγχοι και τη βλέπεις στολισμένη Νύφη στα άσπρα δεν είναι ποτέ δυνατό να συγκριθεί με αυτή.

Νοστολισμένη σαν νύφη είναι αμυγδαλιά Τη βλέπεις και χαίρεσαι. Και χαίρεσαι με τη σκέψη ότι όλα αυτά τα άνθη θα δέσουνε και θα κάνουν καρπό.

Πας το πρωί, το πρωί, ανοίγεις το πρωί το παράθυρο και τα βλέπεις όλα τα άνθη πατημένα. Και κάποιος χοίρος μπήκε μέσα και τα πατάει και τα κοιτάζει.

Τη νύχτα αέρας δεν φύσηξε, τη νύχτα χαλάζι δεν φύσηξε, φωτιά δεν φτύχει. Θα πεις, α, κάποιος τρελός περνούσε απ' έξω και μπήκε μέσα και πήρε ένα καλάμι. Θα αισθανθείς εσύ που έχεις την αμυγδαλιά γεμάτη λουλούδια.

Τι θα αισθανθεί η καρδιά σου όταν μάθεις ότι ο τρελός αυτός, ο αδέσποτος, μπήκε μέσα στο περιβόλι και ρήμαξε όλα τα άνθη; Θα ανακτήσει τη γη, θα πάσει στην αστυνομία, θα πει τον κλείσουν μέσα Τι λοιπόν θα έρθει να κρύπτει τα άνθη της αμυγδαλιάς, το δέντρο;

Ούγεν αϊποκρισίας, στενοχωριέσαι γιατί ένας τρελός με το καλάμι του έριξε χάμω όλα τα ωραία λουλούδια της αμυγδαλιάς σου. Γιατί δεν στενοχωριέσαι για κάτι άλλο; Παραβολικώς μίλησα. Ποια είναι η αμυγδαλιά; Αμυγδαλιά είναι η ανθρωπότητα.

Λουλούδια ποια έβλεπε; Φυσικά λουλούδια. Λουλούδια. Λέει κάποιος ποιητής μεγάλος ότι ο άνθρωπος κάποτε ζούσε στον Παράδεισο. Και όλοι οι λαοί έχουν την ιδέα του Παραδείσου, όλοι τη δίνουν. Όλοι ζουν, όλες οι ιστορικές παραδόσεις λέγουν ότι κάποτε υπήρχε χρυσός αιών, ο Παράδεισος.

Και σβέστηκε ο Παράδεισος και έμεινε ο άνθρωπος εκτός του Παραδείσου. Και ο καλός Θεός από τον Παράδεισο, που είχε χιλιάδες φωτογραφίες,

από όλες τις φωτογραφίες μάς άφησε τρεις φωτογραφίες του Παραδείσου. Άμα τις βλέπεις θυμάσαι τον Παράδεισο. Η μία φωτογραφία του Παραδείσου ποια είναι, ποια είναι; Είναι τα άστρα τη νύχτα. Η μαρμαρυγή των άστρων είναι μια εικόνα, φωτογραφία του Παραδείσου.

Η άλλη φωτογραφία του Παραδείσου ποια είναι; Τα λουλούδια στη γη την άνοιξη. Και η άλλη φωτογραφία, η ωραιότερη, είναι το χαμόγελο του μικρού παιδιού στην κούνια. Αυτά τα τρία είναι οι εικόνες του Παραδείσου. Το χαμόγελο του μικρού παιδιού, τα λουλούδια που φυτρώνουν στους κάμπους και απάνω ψηλά τα άστρα που μαρμαίρουν και λάμπουν στον ουρανό.

Τα τρία αυτά μας έμειναν. Λουλούδια λοιπόν, είναι ανώτερα από λουλούδια. Δεν το λέω εγώ. Πήγατε στην Εκκλησία; Πήγατε; Τι λέγει ο Χριστός; και άνθρωπος εξ ρίζηση εσέ, λουλούδι λέει Ιησού Χριστέ, λουλούδι που φύτρωσες μέσα στα σπλάχνα της Υπεραγίας Θεοτόκου και τα σύμπαντα του Αφάντο Λούδι, τα σύμπαντα ευωδίας, λουλούδι ο Χριστός και κάθε παιδάκι, βρέφος που γεννιέται, φυτρώνει μέσα στα σπλάχνα.

Ποιος το φυτρώνει; Η μάνα; Ο πατέρας; Είναι ένα μυστήριο μεγάλο, δημιουργία της Αγίας Τριάδος. Αυτό το λουλούδι το φυτρώνει μέσα στα σπλάχνα, στη γλάστρα της μάνας, ο Μεγάλος μας Θεός, η Αγία Τριάς, το Πνεύμα το Άγιο.

Και έρχεσαι εσύ, και έρχεσαι εσύ ο πατέρας, και έρχεσαι εσύ η μητέρα με το καλάμι του τρελού και σκορπάς τα άνθη αυτά, τα άνθη αυτά. Και δεν αφήνεις να έρθουν στον κόσμο τα άνθη αυτά, που όταν μόλις αισθανθούν ότι τα άνθη αυτά πιάνουν, δένουν, δένουν, αμέσως τι τ' άφησες αυτά.

Τι είναι αυτό; Τι έγκλημα είναι αυτό; Τι τρέλα είναι αυτό; Τι βαρβαρότητα είναι αυτό; Και έτσι, έτσι οι γενεές μας λέγουν, διάβαζα σε ένα ιατρικό περιοδικό. Διάβαζα ότι δεν αφήνουν άνθη τα παιδιά στον κόσμο.

Δεν αφήνουν άνθη να δέσουνε, να πιάσουν καρπό. Ας είναι, ας είναι, αδελφοί μου, την ώρα αυτή, ας είναι. Ας είναι αιωνία η μνήμη των γονέων μας, όλοι μας, όλοι μας, όλοι μας το μέσα που ήμαθα, ας είναι αιωνία η μνήμη των γονέων μας, που δεν ακούσαν τα κηρύγματα αυτά και μας έβαλαν στην πλάση αυτή. Αν ακούγανε, ούτε εμείς δεν θα υπήρχαμε, ούτε εμάς δεν θα υπήρχαμε.

Σφυρίζουν για όλοι, ρίξτε τα παιδιά, παιδιά, πω πω πω πω, σου λέγει. Η μοντέρνα, η μικρή, η μικρά, η νόσος αυτή, η ασθένεια, που πήγε στα μικρότερα χωριά μέσα από τη βρωμαράκια κάτω από την Αθήνα. Ποιος θέλει, ποιος θέλει; Μέσα δεν κάνει, πρέπει να διώξει τα μικρά παιδιά.

Πρέπει να κλείσω τις πόρτες, πρέπει να κλείσω τις μύθες μου. Πρέπει να σας πω όλα, καλόγερος είμαι, διαβάζω, μελετώ, διαβάζω, παρακολουθώ, ξέρω την κοινωνία, γιατρούς φίλους έχω, σε ένα σφρέχο μαθαίνω τα σατανικά.

Τι σατανικά, τι διάβολος! Μα και ο διάβολος ακόμα θα απορρίψει τον τρόπο με τον οποίο, με το καλάμι αυτό του διαβόλου, γκρεμίζουμε τα άνθη του ουρανού με το στοιχείο. Εγκληματία του πρώτου είδους.

...πρώτου είδους. Και ναι, πολλά τα μέσα, τα αντιχριστιανικά μέσα, που εμποδίζουν να έρθουν στον κόσμο, να δέσουν τα άνθη και να φτιάχνουν παιδιά. Και την κατέρα ποια τα μέσα αποφεύγω; Η ντροπή δεν με αφήνει. Η ιδέα ότι υπάρχουν μικρά παιδιά, δεν θέλω να μολύνω παρθενικά αυτιά. Θα πρέπει να σας διώξω όλα τα μικρά και να μην έχω από 20 χρόνια και απάνω, να σας κάνω δημοσία, να βάλω πετραχήλι και να σας κάνω δημοσία εξομολόγηση. Τα σατανικά, τα απαίσια μέσα τα οποία χρησιμοποιεί η γενεά ημών, η ένοχος γενεά των ημερών, μέσα στην κοινωνία για να προχωρήσουν τα παιδιά. Ένα μόνο, που κάνουν χρυσές δουλειές, χρυσές δουλειές. Χτίσανε βιλίτσες. Αχ, αυτές οι βιλίτσες θα τις πάρει ο διάολος. Χτίσανε πολυτελέστατα, αγοράσαν θαλαμηγούς, έγιναν μέτοχοι εταιρειών. Ναι, γιατί κάθε έκτρωση μια λίρα έχει, μια λίρα έχει κάθε έκτρωση. Θεέ μου, Θεέ μου, τα τριάκοντα αργύρια του Ιούδα. Κύριε Ιησού Χριστέ, Υπεραγία Θεοτόκε, πού μιλάω; Σε πέτρες μιλάω. Πλούτησε ο κόσμος. Οι γιατροί χρυσές δουλειές έχουν.

Τι δουλειές έχουνε; Πόσες μετρήσανε σε ένα χρόνο πρόπερσι εδώ στην Αθήνα και στην επαρχία δεξιά, αυτά υπολογίζω ότι για πόσα, πόσα, για μετρήστε, ζαλάδα με πιάνει. Πρώτα η γυναίκα έκανε φυσική αποβολή, χωρίς να το θέλει, χωρίς να το θέλει, έπεσε το παιδί, πήγε στον πνευματικό, εξομολογούσε, άναβε καντήλια για φυσική αποβολή, έπαθε, σήκωνε βάρος και αυτό.

Και έτρεμε ολόκληρη, έτρεμε, λέει: «Θεέ μου, θα με συγχωρήσεις;» Έχει κάποιο ωραίο ποίημα ο Βιζυηνός. Ο Βιζυηνός για τη μάνα του που έκλαιγε όταν έχασε το πρώτο παιδί από κάποια αποβολή. Πω, αυτή η ευλάβεια! Τίποτα τώρα. Ναι, λοιπόν, πόσες τέτοιες εκτρώσεις, τέτοιες φοβερές.

Μέσα στα ιατρεία που πλούτισαν είναι οι ιατροί μας. Υπάρχουν και ιατροί που δεν δέχονται. Πεθαίνουν πτωχοί, μα δεν κάνουν έκτρωση. Υπάρχουν ολίγοι, πολύ ολίγοι μέσα εις το έθνος μας. Λοιπόν, ναι, πόσοι; Για μετρήστε. Φρικτός αυτός ο ρυθμός, μας έπνιξε, μας έπνιξε.

Η Ακρόπολις το δημοσίευε προ ετών, θα το είδατε στα μάτια σας, υπολογίζουν ότι οι εκτρώσεις σε όλη την Ελλάδα, που δεν γεννώνται ποτέ, εκτρώσεις πόσες; Διάφορες χιλιάδες εκτρώσεις.

Θεόν, το αίμα αυτό των αθώων παιδιών θα μας καθίσει στο σκαμνί. Αχ, δεν μιλάν τα παιδιά, δεν έχουν δικηγόρους, δεν έχουν συνηγόρους, έχουν τον Θεόν, τον Θεόν έχουν συνήγορον. Θα τιμωρήσει το αίμα αυτόν, εφημάστη που τα τάκρυνα ημών και οτι γενναι άνημον, και θα ζηστεί εκ θεμελιών, το έδρας ευθοτόπιον, μια κοιούτων έγκλημα, ασύλληπτον.

Ποιος φταίει; Φταίνε πολλοί, φταίνε εκείνοι οι άτιμοι δημοσιογράφοι μέσα που γράφουν τα χρονογραφήματα, που δεν έχουν παιδιά και ζουν με παλλακίδες και με πόρνες. Και όποιοι γράφουν και συνιστούν όλα αυτά τα μέτρα, που είναι οι συνήγοροι και οι συνέταιροι των τοιούτων καταστάσεων.

Φταίνε, φταίνε οι γιατροί οι ασυνείδητοι και οι νοσοκόμες, φταίνε, φταίνε, φταίνε οι μανάδες και οι πατεράδες, φταίνε οι πνευματικοί, φταίνε ποιοι; Φταίει η πολιτεία, η πολιτεία που δεν έδειξε ενδιαφέρον για τα παιδιά.

Γιαβάζα ένα τηλεγράφημα, το διαβάσατε, ένα τηλεγράφημα από τη ΣΕΡΑ Πω απ' έξω από τα ΣΕΡΑ σε ένα τηλεγράφημα, ζαλίστηκα Τι; Πήγε ένας βουλευτής σε ένα χωριό απ' έξω από τις Σέρρες και τι έμαθε; Δεν, όχι αριστερός, δεξιός, τι έμαθε;

Βρήκε τις γυναίκες και είχαν στειρέψει τα μαστά τους, το γάλα τους, γιατί δεν είχαν τροφή, καλαμπόκι δεν είχαν. Και ζητούσε να σταλούν μερικά αλεύρια να φάνε, να κάνουν γάλα. Γάλα! Και διαβάσανε το άλλο εκεί κάτω στην Κρήτη, που τέσσερα παιδιά έγιναν ραχιτικά γιατί δεν είχαν ασβέστιο μέσα και πάθανε αβιταμίνωση.

Αυτό, φταίμε όλοι, φταίμε όλοι για αυτό το έγκλημα. Δε φταίνε μόνο οι μανάδες και οι πολιτείες. Αν υπήρχε ενδιαφέρον για τα παιδιά, δεν θα υπήρχε αυτό το τεράστιο έγκλημα το οποίο γίνεται. Αδελφοί μου, επιτέλους, τελείωσα. Αφού ρίξαμε τα παιδιά, αφού την αμυγδαλιά τη ρημάξαμε, μένουν μερικά παιδιά.

Από τα 100 παιδιά δεν μένουν ούτε τα 20. Από τα 100 παιδιά που έπρεπε, που ξέρεις, από τα 80 παιδιά έπρεπε να έρθουν στην Ελλάδα και από τα 100 παιδιά μόνο 20. Εγώ κάνω ερώτημα και λέγω: μήπως τα είκοσι παιδιά είναι τα χειρότερα και τα αγέννητα που φύγανε είναι τα καλύτερα, που θα ήταν μέσα πλούτος και θησαυρός και δόξα και τιμή της Ελλάδας;

Πάλι, από τα εκατό παιδιά τα είκοσι μόνο έρχονται. Στα είκοσι αυτά παιδιά που μένουν, ύστερα από το κανάλισμα αυτό της αμυγδαλιάς, τι συμπεριφορά έχουμε εμείς, τι παράδειγμα, τι αγωγή, τι κατευθύνσεις, τι δίνουμε στα παιδιά;

Αλλά τελείωσε πλέον και στα ερωτήματα αυτά θα σας απασχολήσω στο επόμενο. Τελείωσε, σφραγίσα, προτούνα δύο, ένα λεπτό και τελείωσε. Αδελφοί μου, σας απασχόλησα απόψε σε ένα τεράστιο πρόβλημα. Τονίζω στο τέλος: η Ελλάδα, η μικρά μας χώρα δεν είναι, αδέρφια μου.

Ευχή, Τα παιδιά μας, τα παιδιά μας, προφητεύω, αυτή την ώρα προφητεύω, προφητεύω αυτή την ώρα, προφητεύω την ώρα αυτή εγώ ανάξιος που δεν αξίζει να λέγομαι υιός προφήτου, δεν είναι αυτό, προφητεύω όμως γιατί στηρίζομαι επάνω στην Αγία Γραφή, επάνω στην Πείρα, επάνω στην Ιστορία, επάνω στο έθνος αυτό των μαρτυρικών, προφητεύω την ώρα αυτή.

Εάν κοιτάξουμε τα παιδιά, εάν δώσουμε ανατροφή χριστιανική, ω μεγαλείο, ω μεγαλείο! Ελάτε να κάνουμε συμβόλαιο. Μετά 25 χρόνια η Ελλάδα θα είναι το ευτυχέστερο βασίλειο του κόσμου. Εάν όμως, προφητεύω πάλι, εάν όμως δεν προσέξουμε τα παιδιά, μετά 25 χρόνια, κλείνω τα μάτια μου, κλείνω τα μάτια μου.

Δεν θέλω να δώσω την εικόνα. Θα γεμίσει η Ελλάδα από ανθρώπους χειρότερους και από τα θηρία, χειρότερους και από τους για όλους. Θα γίνει κόλαση και μέσα σε αυτήν την κόλαση αμφιβάλλω αν θα βρεθεί Διογένης να φωνάξει «ζητώ άνθρωπο».

Αλλά, αδελφοί μου, δεν θέλω να τελειώσω με τέτοια απαισιόδοξη σκέψη. Θέλω να τελειώσω με μια ευχή: άμποτε, όλοι μας, μικροί και μεγάλοι, να ξυπνήσουμε, να κοιτάξουμε το παιδί, να το θέσουμε παραπάνω από όλους, να το περιβάλλουμε αγάπη και στοργή και να γίνει η πατρίδα μας πάλι τόπος Αγγέλων, κάθε παιδί να γίνει Άγγελος Θεού και Άγγελοι φτερωτοί, με τους Αγγέλους του Ουρανού, να σμίξουμε και να ψάλλουμε το εμβατήριο, το εμβατήριο: «Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη εν ανθρώποις».

Ευχαριστώ.