The Power and Responsibility of Preaching God’s Word

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Most reverend brothers and fathers, devout listeners, from the depths of my soul I glorify the Holy Trinity. I praise the boundless mercy of our Lord Jesus Christ, who has counted me worthy to climb the steps of this sacred pulpit and stand before you, my beloved.

At this moment, believe me, my soul is filled with deep emotion and trembling.

I am aware of my shortcomings and my limited strength.

What am I about to do before you tonight? Preach the Word of God.

But, my beloved, who is capable? Who is wise? Who is holy enough to take on so weighty a task as preaching the Word of God?

My ears ring with those stern words spoken by the Holy Spirit through the prophet David. Addressing the one who wishes to speak, the Holy Spirit says: “But to the sinner God said, ‘Why do you recite my statutes and take my covenant upon your lips?’”

A sense of fear and trembling always came upon those holy men who undertook to preach the Word of God. Isaiah says: “My lips are unclean, and I must speak among a people whose lips are unclean too.”

“Woe is me,” said the prophet Jeremiah when God commanded him to preach in the sinful city of Jerusalem. Jeremiah said: “Lord, I am young. Please send someone better than me.”

Elsewhere, Jeremiah says that when he faced the great difficulty of preaching God’s message, he stopped speaking the Word of God. But as soon as he fell silent, a fire burned within him.

And when God called Moses, who had beheld Him, to preach His Word to the Israelites, go up to Pharaoh’s palace, and ask for his people’s freedom, Moses was terrified. He said: “Lord, my voice is weak, and I am slow of speech.”

“Your words will become tangled in my mouth. Send someone else.” Yet as I preach in this church today, how can I forget that towering figure of the ages, the Apostle Paul? God granted him the extraordinary grace of being caught up to the third heaven and hearing words that cannot be spoken.

Even the Apostle Paul knew his weakness. He said to the Christians: “Pray for me. Please pray that God will enlighten me about what to say before them and how to say it.”

That fear, that awe, that sense of holy awe lived in the souls of all true preachers of the Word of God.

Even John Chrysostom, the great master of the pulpit, when he first stood in the pulpit at Antioch at the age of forty,

said, “I am only a young man, still too young to preach the Word of God.”

Some of us younger preachers think rather highly of ourselves. We imagine it is easy to climb into the pulpits of the churches and speak. What are we? What are we? If I had a blackboard before you and took a piece of chalk, I, at least, would not hesitate to write my answer to your question: “Who are you

to dare climb into the pulpit and preach today?” My beloved, if you asked me, “Who are you to preach the Word of God tonight?” I would not hesitate to write one enormous zero on that blackboard.

But as you know, a zero gains value, and only gains value, when we put a number before it, when we put the number one before it.

If you put a one before a zero, the zero gains value. And we ask the Lord to inspire our words. It is the Lord who gives light, who brings forth praise from the mouths of babes and nursing infants. He opens ears and loosens the tongues of those who struggle to speak. And He, even if, my dear friends, here in Athens...

And even if we suppose there are no preachers left to speak the Word of God, allow me from this pulpit to repeat the prophecy of the prophet Amos: the day is near, the day when you will no longer hear the Word of God.

“I will send a famine of hearing the Word of the Lord.” And even if that day comes, when the preaching of the Word of God falls silent, God has no need of us preachers.

And if human mouths fall silent, the stones will cry out. And if even the stones fall silent, God can make others speak all the more.

Those of you who read Holy Scripture will find an example in the Second Epistle of Peter. In a time of decline, when morals had fallen and false prophets were corrupting the Word of God, God raised up a preacher. Who do you think it was? He made a preacher of a beast of burden, a donkey.

The Second Epistle of Peter says that a donkey spoke and stopped the prophet in his madness. It rebuked him and brought him to his senses. May the One who opens the mouths of speechless animals, and makes them preachers, enlighten us too and open our mouths to proclaim the Word of God. For, my dear friends, the sermon we shall preach from this pulpit with God’s help is very different from the talks and lectures we gave in the hall of the Three Hierarchs.

We who preach the Word of God bear responsibility, but you who hear it bear responsibility too. Allow me to ask everyone here in the church tonight a question.

Why did you all come to this holy church tonight? What brought you here? Was it habit? Or curiosity to see this unusual preacher who speaks against beauty contests, carnivals, and other such customs?

Is it the pleasure you feel in listening to the Word of God?

My friends, I do not want anyone in this congregation who has come merely out of curiosity. I do not want anyone here simply out of habit. Still less do I want people who come just to listen and then leave.

My wish and prayer is that everyone here should have a glowing coal in the heart, a flame, a fire, the fire of the All-Holy Spirit. I want more than listeners. I want people who will put what they hear into practice.

I want every woman, every child, every person in this church to become someone who struggles for the faith in our country. I have a responsibility, and so do you. It is an extraordinary blessing that we hear the Word of God tonight.

You have not gathered in a worldly lecture hall to hear one speaker or another try to captivate a crowd with showy words, images, and examples. You have come to hear the Word of God: God’s Word, not human words, not the words of orators and philosophers, which are frail and limited.

The Word of God! Have you thought about what that means? My brothers and sisters, how I wish I could show you tonight the power of the Word of God. I wish I were a poet, able to sing a hymn to it. Humanity has praised many things, even the most trivial and insignificant..

If I had the gift of poetry, I would sing tonight a hymn to the Word of God. If I were a painter, I would take up my brush and paint you a vivid picture of its power. And if I were a historian, I would open the pages of history and show you its triumphs through the ages: the Word of God that went forth conquering and still conquers.

But, my dear friends, I need neither poetry nor painting nor history. Paintings, poems, history, everything one could ask for, can be found in a little book called the Holy Gospel, called Holy Scripture.

Holy Scripture contains images, examples, and scenes that show the power of the Word of God wonderfully. The first image I want to bring before you comes from the account of Israel’s journey into the promised land.

After the death of Moses, Joshua son of Nun took command of the people of Israel. The Israelites were on their way to the land flowing with milk and honey. On they went, crossing plains and valleys, until at last their army stopped.

The army stopped. Where? Before a fortified city. Its walls seemed impossible to take, and they could not bring them down. Fear began to spread through the camp. How could they capture Jericho?

Then, at God’s command, the city fell. That fortified city, that impregnable city with its mighty defenses, fell. How did it fall? At God’s command, the priests of Israel took the Ark and went around the walls seven times. It was a procession of sorts, and throughout all seven circuits, gold and silver trumpets sounded continually.

When the trumpets had sounded and they had gone around seven times, a great cracking was heard. The mighty walls shook and fell, stone by stone. Soon the whole city lay in ruins and was given over to fire.

The city fell to the sound of the trumpets blown by God’s priests. My dear friends, according to the Fathers, this event is a symbol of the power of the Word of God. That mighty city, Jericho, is sin, my brothers and sisters.

Sin! Today, evil is a fortress. Let anyone try to bring it down! The Church is not fighting it, my dear ones!

Prayer.

The courage of the Greek counts for little before the strongholds within our cities. Here are the devil’s fortresses; here is Jericho, with its mighty walls. Come, priests and bishops. Come and try to approach these walls, these powerful strongholds. It is easier for Bizani to fall, easier for Kilkis to fall, easier for Kalegroto in Asia Minor to fall, easier for the tall forests to fall.

The strongholds of the devil are hard to bring down. How will they fall, my brothers and sisters? There are trumpets. Our Church has trumpets, but they have rusted. We have not taken them in our hands for years and years.

Here in Greece there are eight thousand of us priests. If every one of us sounded the trumpet every Sunday, if we sounded it every day in our parishes, in the cities and the countryside, calling, “Sound the trumpet! Sound the trumpet! Come, press forward!” Greece would be a Paradise today. But the trumpets no longer sound.

And even when they do sound, evil is so well organized. Yet the Word of God is a trumpet.

That, my dear Christians, is what I see in the trumpets of Joshua. But there is another image that shows the power of the Word of God just as vividly. Where do we find it? Tonight, when you go home, I ask you: this is Sunday. Do not profane the day. Do not pick up those wretched papers; it is a sin. Let Sunday be a day for Holy Scripture. Tonight I assign you a penance.

When you go home, leave the newspapers and magazines aside. Before you sleep, read the Prophet Ezekiel. Find chapter 37. There is a beautiful image there. What is it? An invisible, almighty hand took the Prophet Ezekiel and carried him away. Where did it take him?

God carried the Prophet Ezekiel beyond the city walls, away from the towns, into a plain. And that plain, the prophecy tells us, was full of human bones.

What had happened there? A battle had taken place. Death had cut down all the young men. Their bodies lay unburied. Ravens came and stripped away their flesh, leaving their skeletons across the plain. Skeletons lay to the right and left, bones scattered everywhere, with swords, shields, and the weapons of those days among them.

On that plain, where whole armies had clashed, nothing could be heard now but the hum of insects. Suddenly God said, “Son of Man, preach to these bones. Preach to these dead.”

“My God,” he says, “how can I preach to the dead?” Yet he preached to the bones. And what happened at once? Those bones scattered across the plain began to rattle. Every bone, every vertebra, every rib, large and small, began to move. If you counted all the bones in the human body, science says you would find as many as there are days in the year.

That is how many bones we have: 365 to 370, large and small. So when those scattered bones, torn apart and flung far and wide, heard the preaching, you could see them moving one after another, seeking their companions and finding the other bones. They joined together and formed skeletons, until the whole plain was filled with them.

“Preach again,” God says, “to the bones, to the skeletons.” A second sermon.

At the second sermon, the skeletons were clothed with flesh. Veins, vessels, and organs formed within them, and skin appeared over the flesh. Now they were bodies, though still lifeless. Then came a third command.

He preached to the lifeless bodies, calling, “Come, breath! Come from the four winds!” And at once breath entered each body, and the dead came to life.

And the plain became like a city full of people.

This is the vision of the Prophet Ezekiel. What does it reveal, my dear friends? What does it teach? It teaches that the Word of God has the power to raise the dead. Who are the dead? I will say something frightening: the dead are not simply those in the cemeteries. We are the dead. This place is a cemetery; whole cities are cemeteries. Who are the dead? The Lord spoke of this, and so does the Apocalypse, in fearful words.

A day will come when people say they are alive, yet they are dead. What is life to you if God does not stir within your heart? What is life if you have no noble ideals? What is life if your soul no longer takes wing?

So people are dead. Tell me, which is easier? To go to a tomb and call, “Lazarus, Lazarus, come forth in the name of Christ”? It is easier for a dead man to rise than for a sinner to rise from the grave into life. The vision of Ezekiel teaches us that even when sin has put a person to death, the Word of God can raise the dead.

The Word of God is a trumpet. The Word of God brings resurrection. What else is the Word of God, my brothers and sisters? Like a teacher giving an assignment to children, I, as a teacher of the Gospel, have given you an assignment tonight. As your children do theirs, so you must do yours.

I told you to read chapter 37 of Ezekiel. Now I tell you to read the longest psalm in the Psalter tonight. That is Psalm 118. What is this psalm?

It is a song, a hymn to the Word of God. It praises the power of the Word of God. It says that God’s Word is a lamp, the light a traveler needs in the dark. The Word of God is the bread a hungry person longs for.

The Word of God is the crystal-clear water a thirsty person longs for. The Word of God is honey, sweet beyond honey. The Word of God is gold and silver. The Word of God is the support, the staff a person needs in old age.

But allow me to give you one more image of the power of the Word of God. Now it is no longer Joshua speaking, nor David, nor another prophet. Who speaks? That saint, that preacher of the Gospel, that giant of the ages, called ‘the first after the One’: the Apostle Paul, who preached here on the Acropolis across from us.

My dear Christians, have you noticed how Saint Paul is depicted? I do not know how he is depicted here, but in other churches, on the Holy Mountain and elsewhere, I have seen these two saints, Peter and Paul, depicted together.

Peter is shown holding keys, the keys of Paradise. And how is the other one, Paul, shown? What have you seen him holding? The Apostle Paul holds a sword. Yet he never carried a sword.

What is that sword? Read the Epistle to the Hebrews. It speaks of a sword.

The Word of God is a double-edged sword that reaches even to the joints and marrow, discerning people’s thoughts and intentions. In other words, the Word of God is more than words; it is a blade. A doctor takes a patient into surgery and tries to heal him. But when he sees that the patient is in danger, he takes up the scalpel, cuts away what is diseased, and throws it out.

to save what is healthy. In the same way, the Word of God is like a surgeon’s knife: it cuts away what is rotten and saves what is healthy among the people. It is a two-edged sword. That is why the Apostle Paul holds the sword of the Word. The most beautiful image in Holy Scripture was not given to us by the Old Testament.

The most beautiful image was given to us by our Lord Jesus Christ himself. In many parts of his teaching, through many parables, our Lord showed us the value of the Word of God in a Christian’s life.

The parable that brings the Word of God most vividly before us is the parable of the sower. I will not explain the whole parable tonight. I will take just one line from it: ‘The seed is the Word of God.’ The farmer sows in the field; the preacher sows in souls.

What is a seed? Such a tiny thing, often no bigger than the head of a pin. And yet you put that little seed in a flowerpot, and a lovely flower grows.

Different seeds, different flowers; different sermons, different flowers. Who would be so foolish as to ask for only one kind of sermon? There is more than one kind of seed. Many seeds bring forth many flowers; many sermons bring forth many spiritual flowers. They are seeds, and they have tremendous power.

In a cemetery there is a grave where an atheist was buried, one of the greatest atheists of our time. Let us not defile the pulpit with his name. Here we speak the names of prophets, Saints and martyrs, never the names of those outside our faith.

Before he died, this atheist gave an order. He wrote, ‘Put this on my grave: No one is to open my tomb.’

The stonemason fitted the marble slabs so tightly together that no human strength could open the tomb. And yet the atheist’s tomb opened. How? Listen. One tiny, insignificant seed found its way through the narrowest crack between the slabs.

It entered the tomb, found moisture and soil, and took root. The root grew strong and pushed the slab aside. The tomb opened. One seed can open an atheist’s tomb, and one word of the Gospel can open the tombs of atheists and unbelievers and bring down every stronghold.

Time would fail me if I recounted the wonders our blessed Lord and the Word of God have worked and will work until the end of the ages. Before this gathering disperses, allow me to tell you of a few events, old and recent, that show the power of the Word of God.

If only I had the power of Elijah the Prophet, the power of Elisha! I would go to the graves, raise one man from the dead and say to him, ‘Come, I need you. I need you to stand here at the pulpit of Saint Paul and preach in my place. Tell these people who you are, and bear witness for a few minutes to the power of the Word of God.’

Who is the man I would raise? The one who composed that hymn to the Word of God: David. What did David do? He committed two dreadful sins. First, he dishonored a family. Whose family? Ah, I have so little time, but let me make a brief digression.

While our young men were up in the mountains, braving the shells, men came to me and said, ‘Father, why are we fighting? Back at home, our families are being dishonored.’

Whose honor did David violate? That of his own officer, his bravest officer, Uriah, who was fighting in the mountains for the honor of his kingdom. That was one sin. And the other?

David dishonored his brave officer Uriah. That was the first sin. He committed a second: to cover up the first, he had Uriah, that heroic man, killed. And a third: he brought the prostitute, the concubine into the palace and made her queen.

The priests hurried to pay their respects, as did the chief priests and the false prophets, to Bathsheba, the woman David had made queen. But who would go up to the palace and tell him, “You are guilty of three sins: sexual immorality, murder, and public scandal”?

It is those who have nothing, those who own only a cloak. It is not those with houses and mansions, or those with interests to protect, but those who have God, believe in Him, and struggle for His cause.

One such man appeared. He had no sandals; he went barefoot and lived among the mountains and caves. But his soul was as firm as granite. He went up to the palace and delivered his thunderbolt. How did he do it? I have no time to tell the whole story. He spoke with such skill, wisdom, and power that David rose from his throne, fell to the ground, and cried out to the Lord.

From that day on, he could not sleep. He composed Psalm 50, the psalm of repentance: “Have mercy on me, O God, according to Your great mercy.” I ask you: who saved him? Who awakened him? What sounded the alarm that brought him to his senses?

The Word of God, spoken by Nathan. And it was not only one person who turned back to the Lord. We have another example of repentance: the repentance of an entire city.

It was a sinful city, given over to revelry. Its people amused themselves, feasted, and committed every kind of sin. Then, suddenly, the songs stopped. A time will come when songs will stop in an instant, theaters and cinemas will close, and great weeping and lamentation will be heard.

My brothers and sisters, I do not wish to discourage you. But I ask you to prepare yourselves, for hard days are coming for our nation and for all humanity. Each of us must be ready for those great trials.

Unworthy! Unworthy! Unworthy of the past! I prefer to preach once and tell the truth rather than preach a thousand times and tell a lie. In Nineveh, sinful Nineveh, the prophet Jonah gave the shortest sermon.

There is no shorter sermon in Holy Scripture than the one that prophet preached. No philosophy, no science, no sociology, no examples. Just these words: “Three days more, count them, and Nineveh will be destroyed.” The king heard it, the rulers heard it, the people heard it. Everyone heard it.

And a royal decree was issued. Oh, if only a breath of repentance would sweep through the palaces and across all of Greece! If only I had the strength to persuade the king of the Greeks to call the people to repentance: “Let us fast and pray for three days, that we may be spared the disasters to come.”

Let every center of corruption close for three days, the cinemas and theaters. Let us all come here, pray, and ask for God's mercy. The king of Nineveh signed the decree, and a three-day fast was proclaimed.

They fasted. And who else fasted? Even nursing infants went without milk. The little ones cried, but they too fasted. Everyone fasted, and God had mercy on the city. The city was saved.

What saved that city? The preaching. What kind of preaching? A prophet's few words. But you may say, “Those are old examples. We want more recent ones.” Do you want more recent examples of the power of the Word of God? Listen: we now enter the time of the New Testament.

In the time of the New Testament, there was a young woman who had been brought terribly low. Some young women shine like stars in the sky, yet end up being used by men who give no thought to their own sins.

This young woman had once been pure and unblemished. She entered society and became a prostitute. Her name was Pelagia, Saint Pelagia who had been a prostitute, as her Synaxarion says. At a conference of preachers, some said, “Be careful what is said from the pulpit. Do not mention prostitution or masturbation. Do not mention such things at all.” Yet all around us, things were rotting. They said such words must never be spoken from the pulpit.

But in the Synaxarion, on October 8, we commemorate Saint Pelagia, who had been a prostitute. Who saved her? One day, as she passed through a narrow street, she saw a crowd. She entered the Church and stood in a corner. Saint Nonnus the bishop went up to the pulpit and spoke so movingly that his words struck her heart like arrows. That very evening, she wept.

She repented, turned back, and became a saint. Who changed Pelagia, the prostitute, and made her a saint? The Word of God.

There was also a young man whose life had become deeply disordered. At the age of fifteen, he had a child outside of Holy Matrimony. His mother prayed for him day and night. He left his village and went to Mediolanum, Milan, in present-day Italy.

One day, while he was out enjoying himself with his friends, he heard that Saint Ambrose, one of the greatest preachers, was speaking in Milan. He entered the Church and listened to Saint Ambrose's teaching. From that evening on, he turned back. He burned his books of atheism, knelt down, and said, “My God, from now on I am Yours.”

Who was he? He was Saint Augustine, whose name I, the unworthy speaker, bear. How was Saint Augustine saved? Through the preaching of the Word of God. But you will say, “These stories are old. We want new ones.”

The Word lives. The Word of God lives and reigns.

Every preacher, yes, every preacher, we may have our disagreements, but I love every preacher.

Allow me to tell you just one story from my own humble experience, and then I will finish.

Ten years ago, I was serving as a priest in Florina. One morning I went up to one of those heights that were the Thermopylae of Greece. There I found young men from all over Greece: from the Morea, from Thessaly, from the islands, from every part of our homeland.

A gathering of young Greeks from every corner of the country. Many of those young men are no longer alive. May their memory be eternal. At that moment, the enemy artillery opened fire. Shells burst and shattered the rocks. A heroic major, now a colonel, said to me, “Father, let’s go behind a rock that’s safe from the shellfire.”

...the rock and preach the Word of God. I went to a rock exposed to enemy fire, and that rock became the pulpit from which I, humble as I am, preached the Word of God. Those young men were far from their mothers, far from their fathers, far from everyone. They were looking for comfort. I asked them, “My children, do you want the war to end soon?” “Yes,” they told me. “Do you want to go home?” “Yes.” “Do you want not even a hair...”

“Even if shells fall around you, Father, what should we do?” “Believe completely in the Lord, in Christ.”

“We believe,” they told me. “Second, keep your mouths and tongues free from blasphemy. Third, and hardest of all, keep your bodies free from fornication.”

Their eyes filled with tears. “We will keep these promises, Father,” the young men told me. Meanwhile, shells were bursting in the city. “Come, my children,” I said. “It is easy to make promises. Now, in this hour of danger, let us make them binding.” Then I left the men, went down the hill, and returned to the city.

I was deeply moved. Listen to what happened next; I have written it down. That night, one young man from the Morea did not sleep at all. He wept and wept until his pillow and the ground where he lay were soaked. At daybreak he went to his captain and asked for leave. “My son,” the captain said, “this is a dangerous day. We are expecting a surprise attack.” “Please let me go,” he replied. “I am not trying to shirk my duty. My conscience is troubling me.” The captain let him go.

He set off down to Florina in the rain. What had happened? This soldier was married. While in the city, he had become involved with a young woman and had made her a promise. She did not know he was married.

He wore a wedding ring, yet he was deceiving his family and promising the young woman he would marry her. He went to her home, took off the ring, and threw it down. “I deceived you,” he said. “I am married. I have children. Stay away from me.”

I ask you: what changed him? What made him break off that shameful relationship? The Word of God, and the Word of God alone. Perhaps there is someone here in this congregation, somewhere at the back, to the right or left, someone in this city where I preach.

Is there a man or woman here? O Lord Jesus Christ, You know the hearts of all people. Is there someone in this church listening to me who is carrying on a secret, sinful relationship?

O Most Holy Theotokos, our Lady, holy angels and archangels, I beg you: let that soul break off the relationship tonight, this very night, and return. That will be one more sign that the preaching of the Word of God bears fruit.

Christians of Saint Paul’s parish and of all the parishes in the city, we have not exhausted the subject of the Word of God. There are other aspects to consider. One is the eternity of the Word of God. Another is how the Word of God relates to the great social problems of our age.

A third question is why preaching today so often bears no fruit in society. A fourth is the objections Christians raise against the Word of God. We have no time for these now. We will speak of them another day.

Now, before I dismiss you, I have one essential question to put to you as a preacher responsible for proclaiming the Word. I ask it before the icons, before the images of the Crucified Christ, and before the angels and archangels.

Is there anyone here in the Church, even one soul, who doubts that the Word of God works miracles? Who doubts that it is light, that it is life, that it is honey, that it is everything? If so, I will stop. I have no further arguments or weapons with which to contend. But I do have one means left. If you try it, even the one who still doubts will be convinced. How?

I have a jar of honey from Mount Hymettus, the finest honey in the world. However much I tell you about its sweetness, I can never truly describe how delicious it is.

You have to taste it. Taste it, and you will be convinced. It is wonderful.

Have you ever climbed to a mountaintop and watched the sun rise early in the morning? However much I describe a sunrise to you, even if I become a poet, I cannot make you see it. Climb to the summit yourself and watch the sun come forth like a bridegroom.

It is the same with the power of God’s Word. However much I describe it, I will not convince you. There is only one way to believe: do what you hear every day during Great Lent. What does the Church call out? “Taste and see that the Lord is good.” Come, Christians. There is so much spiritual honey in the Holy Church, and there is light there, the very light an atheist longs to find.

There is life there, eternal life. Come, my fellow Christians. If I did not believe what I preach to you tonight, if I did not believe that the Gospel is light and life, I would be the most wretched of men.

I would rather take a shoeshine box and polish shoes in the street than preach things I do not believe. I believe that God’s Word is light, that it is life, that it brings resurrection from the dead. If anyone doubts it, I invite them to try it.

I have the honey of immortality, a spring of immortal life. I have heavenly bread and an eternal kingdom. Come, come! Do not be deceived. Turn to Christ, and to Christ alone. Taste and see that Christ is good.

Today’s saint also calls us to try for ourselves: Saint Philip. He had a friend named Nathanael, who did not know Christ. When Philip said to him, “Come and meet Christ,” what did Nathanael answer? “Can anything good come out of Nazareth?” Could the immortal Rose grow among thorns? Nazareth was full of thorns, yet from the thorns of that society came forth the immortal Rose, Christ.

What could Philip say to him? Philip was no theologian, no apologist, no philosopher. He loved Christ and believed in Him. So he said, “What can I tell you? Come and see.” Nathanael came and saw. He marveled, he was astonished, he knelt down and said, “Truly, You are the Son of God; You are the King of Israel.” They call us to try for ourselves. So come and try: put into practice what we have spoken of, and you will firmly believe that salvation is in Christ.

What is the conclusion? Just this: without faith in Christ, the life you live in this world will become either a comedy that all society laughs at or a tragedy. It will be one or the other.

You will become the subject of either a comedy or a tragedy. Life outside Christ and the Church is a comedy and a tragedy. Only in Christ will you find the answer. Without Christ, life is a riddle no one can solve.

My brothers and sisters, it is a blessing from God that you are here. But God’s Word saves more than each of you individually. I firmly believe that God’s Word will save Greece. How will it save Greece? What is our homeland like at this moment?

It is barren land, land left untended. There is no better field than Greece, no better spiritual field, yet it has been abandoned. We neglected it. It has filled with stones, thorns, snakes, and every bird of prey in the world.

What must we do? Tend it. Pull out the thorns and burn them. Kill the spiritual snakes. Then take up plows, spiritual plows, and cultivate it deeply. Drive a spiritual tractor through that soil and turn it over once, twice, three times, until Greece becomes rich, fertile earth. Then sow the seeds of the Gospel in it.

Teachers, priests, bishops, young and old, mothers: sow the seed everywhere, from the palace to the hut. I give you my promise. I will not be alive to see it, but I give you my promise. I put it in writing like a contract.

Neither the West nor the East, neither Washington nor Moscow nor London will save us. Only the Nazarene will save us, only Jesus of Nazareth. Cleanse our homeland. Let the seed of the Gospel be sown throughout Greece, and be certain of this.

I pray that from among the children listening to me tonight there will arise new Basils, new Chrysostoms, new martyrs, new defenders who will go everywhere and sow the seed. By then, my brothers and sisters, I will no longer be alive. I will be dust in the ground.

But I give you my promise, a contract: write it on these walls and everywhere. What do I promise you? That within twenty years Greece will be a garden, a garden of the Most Holy Theotokos, a garden where the birds of heaven will sing, where nightingales will sing, and where angels and archangels will sing.

In that garden, young and old alike, we will all praise Christ crucified: “Praise Him, O children, unto all ages.”

Αιδεσιμότατοι αδελφοί και πατέρες, ευσεβείς ακροαταί, δοξάζω εκ βάθους ψυχής την Αγία Τριάδα. Υμνώ το άπειρο έλεος του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, που με αξιώνει να ανέλθω τας βαθμίδας του ιερού τούτου άμβωνος και να εμφανιστώ ενώπιον της υμετέρας αγάπης.

Συγκίνηση, ρίγος, τη στιγμή αυτή, πιστεύσατε, διατρέχει την ψυχή μου.

Συνείδηση της ατελείας και των μικρών μου δυνάμεων.

Τι πρόκειται απόψε να πράξω ενώπιόν σας; Να κηρύξω τον Λόγο του Θεού.

Αγαπητοί μου, αλλά τις, αγαπητοί μου, τις είναι ικανός, τις είναι σοφός, ποιος είναι τόσον άγιος, ώστε να λάβει ένα τόσον βαρύ έργο, να κηρύξει τον Λόγο του Θεού;

Βουίζουν τα αυτιά μου από τα λόγια εκείνα τα αυστηρά που είπε το Πνεύμα το Άγιον διά του προφήτου Δαβίδ, όταν το Πνεύμα το Άγιον, απευθυνόμενο προς εκείνον που θέλει να ομιλήσει, λέγει εις αυτόν: «τῷ δὲ ἁμαρτωλῷ εἶπεν ὁ θεός ἵνα τί σὺ διηγῇ τὰ δικαιώματά μου καὶ ἀναλαμβάνεις τὴν διαθήκην μου».

Αίσθημα φόβου και τρόμου καταλάμβανε πάντοτε όλους εκείνους τους ιερούς άνδρες οι οποίοι αναλάμβανον να κηρύξουν τον Λόγο του Θεού. Ο Ισαΐας λέγει: έχω χείλη ακάθαρτα, πρόκειται να ομιλήσω μέσα σε έναν λαό που έχει και αυτός χείλη ακάθαρτα.

Ω τάλας εγώ, ο Ιερεμίας ο Προφήτης έλεγε, όταν τον διέταξε ο Θεός να κηρύξει στην αμαρτωλή πόλη των Ιεροσολύμων, έλεγε ο Ιερεμίας: Κύριε, νεότερος είμαι εγώ, σε παρακαλώ, στείλε κάποιον άλλον καλύτερο από εμέ.

Και κάπου αλλού λέγει ότι όταν ευρέθη μπροστά σε μεγάλη δυσκολία του θείου κηρύγματος, ο Ιερεμίας εσταμάτησε τον Λόγο του Θεού, αλλά την ώρα που εσταμάτησε τον Λόγο του Θεού κάποια φωτιά έκαιγε τα σωθικά του.

Ο δε Μωυσής, ο Θεόπτης, όταν τον εκάλεσε ο Θεός να μεταβεί, να κηρύξει τον Λόγο του Θεού εις τους Ισραηλίτες και να ανεβεί στα ανάκτορα του Φαραώ και να ζητήσει την ελευθερία του λαού, ο Μωυσής έγινε έντρομος και είπε ότι: Κύριε, είμαι ισχνόφωνος, είμαι βραδύγλωσσος.

Τα λόγια σου θα μπερδευτούν στο στόμα μου, στείλε άλλον. Αλλά τη στιγμή ταύτη που κηρύττω μέσα εις τον ναόν τούτον, πώς να λησμονήσω τον γίγαντα των αιώνων, τον Απόστολο Παύλο, όστις ηξιώθη ιδιαιτέρας ευνοίας του Θεού να ανέλθει μέχρι τρίτου ουρανού και να ακούσει ρήματα άρρητα.

Αυτός ο Απόστολος Παύλος συναισθάνεται την αδυναμία του και λέγει στους χριστιανούς: προσευχηθείτε, σας παρακαλώ να προσευχηθείτε, να με φωτίσει ο Θεός τι πρέπει να είπω ενώπιον αυτών και πώς πρέπει να λύσει και κατά ποιον τρόπο πρέπει να λύσει.

Αυτόν τον φόβο, αυτό το δέος, το υπερφυσικό δέος υπήρχε στας ψυχάς όλων των αληθινών κηρύκων του Θεού Λόγου.

Αυτός ο Ιερός Χρυσόστομος, ο βασιλεύς του Άμβωνος, σε ηλικία σαράντα ετών, όταν διά πρώτην φορά ενεφανίστηκε στον Άμβωνα της Αντιοχίας,

έλεγε ότι εγώ είμαι μειράκιον, είμαι μικρός ακόμη, να κηρύξω τον Λόγο του Θεού.

Μερικοί από εμάς τους νεοτέρους ιεροκήρυκας, που έχουμε κάποια ιδέα για τον εαυτό μας, νομίζουμε ότι είναι εύκολο να ανερχόμεθα στους άμβωνας των Ιερών Εκκλησιών και να μιλούμε. Τι είμεθα, τι είμεθα; Επιτρέψατε, εάν είχα ένα πίνακα ενώπιόν σας, εάν έπαιρνα μια κιμωλία να γράψω, εγώ για τον εαυτό μου τουλάχιστον δεν θα εδίσταζα να γράψω επάνω στον πίνακα, απαντώντας εις το ερώτημά σας «ποιος είσαι;

Που ετόλμησες να ανεβείς σήμερα εις τον άμβωνα να κηρύξεις;» Εγώ, αγαπητοί μου, δεν θα εδίσταζα εις το ερώτημά σας «ποιος είσαι εσύ που θα κηρύξεις απόψε τον Λόγο του Θεού;» να γράψω επάνω εις τον πίνακα ένα πελώριο μηδενικό.

Αλλά, όπως γνωρίζετε, το μηδενικό αποκτά αξία, και τότε μόνο αποκτά αξία το μηδενικό, όταν μπροστά εις το μηδενικό θέσομεν τον αριθμόν, θέσομεν τον ένα.

Εάν μπροστά στο μηδενικό βάλεις το ένα, τότε το μηδενικό αξιοποιείται. Και εμείς παρακαλούμε τον Κύριον να είναι εμπνευστής των λόγων μας. Αυτός ο Κύριος φωτίζει, αυτός εκ στόματος νηπίων και θηλαζόντων καταρτίζει αίνον. Αυτός ανοίγει ώτα και γλώσσας μογιλάλων. Αυτός, και αν ακόμη, αγαπητοί μου, εδώ μέσα στην Αθήνα...

Και αν ακόμα υποθέσουμε ότι δεν υπάρχουν κήρυκες να ομιλήσουν τον Λόγο του Θεού, και από της θέσεως ταύτης θα μου επιτρέψετε να προφητεύσω από τον άμβωνα, να επαναλάβω την προφητεία του Αμώς του Προφήτου, ότι ήρθε, κοντά είναι η μέρα, κοντά είναι η μέρα κατά την οποία δεν θα ακούετε Λόγο Θεού.

Θα στείλω λιμόν του ακούσαι Λόγον Κυρίου. Και αν ακόμα υποθέσουμε ότι έρχεται αυτή η ημέρα που θα σταματήσει ο Λόγος του Θεού, δεν έχει ανάγκη ο Θεός από εμάς τους ιεροκήρυκας.

Και αν τα στόματα των ανθρώπων σταματήσουν, και οι λίθοι κεκράξονται. και αν οι λύθοι σταματήσουν και κράξονται, πολύ περισσότερο δύνανται να λαλήσουν και κάποιοι άλλοι.

Όσοι από εσάς διαβάζουν την Αγία Γραφή, εις την Δευτέρα Επιστολή του Πέτρου υπάρχει ένα παράδειγμα ότι σε μια εποχή παρακμής, σε μια εποχή καταπτώσεως των ηθών, σε μια εποχή που ο Λόγος του Θεού νοθεύεται από τους ψευδοπροφήτες, την εποχή εκείνη, ο Θεός ανέδειξε ιεροκήρυκα. Ποιον νομίζετε; Έκανε ιεροκήρυκα ποιον; Ένα υποζύγιο, ένα άλογο.

Λέγει η Δευτέρα Επιστολή του Πέτρου ότι κάποιο άλογο, κάποιος όνος ομίλησε, ελάλησε και σταμάτησε την παραφρονία του προφήτου. Του ήλεγξε τον ψευδοπροφήτη και ανεκάλεσε αυτόν εις την θέση του. Αυτός λοιπόν που ανοίγει το στόμα των αλόγων και κάνει τα άλογα ιεροκήρυκας, ας φωτίσει και ημάς και ας ανοίξει τα στόματά μας για να κηρύξουμε τον Λόγο του Θεού. Διότι, αγαπητοί μου, το κήρυγμα το οποίο θα κηρύττουμε με τη βοήθεια του Θεού από τον άμβωνα, πόσο διαφέρει από από τις ομιλίες και τις διαλέξεις τις οποίες εκάναμε από του βήματος της αιθούσης των Τριών Ιεραρχών. Έχουμε

Είχομεν

οι μισοί, οι κηρύττοντες των Λόγων του Θεού ευθύν αλλά έχετε και εσείς ευθύνη που ακούετε τον Λόγο του Θεού. Θα μου επιτρέψετε να σας ρωτήσω όλους εσάς που ευρίσκεστε απόψε εδώ στο Ναό Αυτά Να σας απευθύνω ένα ερώτημα.

Ποια είναι η αιτία; Ποιο είναι το ελατήριον που ώθησε όλους εσάς να έρθετε απόψε στον ιερόν τούτον ναόν; Τι είναι εκείνο που σας έκανε να έρθετε εδώ στον ναόν; Είναι μία συνήθεια ή μήπως είναι μία περιέργεια για να δείτε αυτόν τον περίεργο ιεροκήρυκα, ο οποίος είναι εναντίον των καλλιστείων, εναντίον των καρναβάλων ή εναντίον άλλων δρατρικών εθίμων;

Είναι κάποια ευχαρίστηση την οποία αισθάνεστε εκ της ακροάσεως του Θείου Λόγου;

Δεν επιθυμώ, μάλιστα, κύριοι, δεν επιθυμώ να έχω μέσα στο ακροατήριο έναν ακροατή απλώς από μια περιέργεια. Δεν επιθυμώ να έχω μέσα στο ακροατήριό μου έναν ακροατή από μια συνήθεια. Πολύ περισσότερο δεν επιθυμώ να έχω ακροατάς, ανθρώπους οι οποίοι έρχονται απλώς να ακούσουν και να φύγουν.

Επιθυμώ, θέλω, εύχομαι όλοι όσοι είστε εδώ μέσα, η καρδιά σας να έχει μέσα ένα κάρβουνο αναμμένο, να έχει μια φλόγα, να έχει μια φωτιά, τη φωτιά του Παναγίου Πνεύματος. Επιθυμώ να έχω όχι απλώς ακροατάς, αλλά να έχω ανθρώπους οι οποίοι να εφαρμόσουν αυτά τα οποία λέγουν.

Ακόμα δε, επιθυμώ κάθε γυναίκα, κάθε παιδί, κάθε άνθρωπο που βρίσκεται μέσα στον ναόν αυτόν να γίνει μαχητής, να γίνει αγωνιστής μέσα στην χώρα μας. Έχω ευθύνη, έχετε ευθύνη. Είναι εξαιρετική ευλογία αυτή απόψε που ακούμε τον Λόγο του Θεού.

Δεν μαζευθήκατε σε μιαν κοσμική αίθουσα, δεν ακούσατε τον Α ή τον Β τώρα, ο οποίος με λέξεις φανταχτεράς, με εικόνας και παραδείγματα θα προσπαθήσει να σαγηνεύσει τα πλήθη. Αν ήρθατε να ακούσετε λόγο Θεού, λόγος Θεού, όχι λόγος ανθρώπινος, όχι λόγος ρητόρων και φιλοσόφων, όχι λόγος της άλλος, ο οποίος είναι ατελής και αδύνατος.

Λόγος Θεού το σκεφτήκατε, θα ο αγαλλαγηκύριος, ο αδερφή, θα επιζημούσα απόψε προκειμένου να σας παραστήσω την δύναμη του Θεού Λόγου. Θα ήθελα απόψε να είμαι ποιητής, να ψάλλω τον ύμνο του Θεού Λόγου. Είμαι σε ανθρωπότης πολλά πράγματα και τα πλέον μηδαμινά και ασήμαντα.

Αλλά αν είχα απίτητη φλεύα θα έψαλλα απόψε τον ύμνο του θεολόγου. Και αν ήμουν ζωγράφος, θα έπαιρνα το πινέλο μου και θα ζωγράφιζα ενώπιόν σας μία παραστατική εικόνα της δυνάμεως του Θεού Λόγου. Και αν ήμουν ιστορικός, θα άνοιγα την ιστορία για να σας δείξω την πορεία των θριάμβων του Θεού Λόγου διαμέσου των αιώνων, του Θεού Λόγου ο οποίος εξήλθε να νικήσει και νικά.

Αλλά δεν έχω, αγαπητοί μου, ανάγκη ούτε ποιήσεως, ούτε ζωγραφικής, ούτε ιστορίας. Και ζωγραφιές, και ποιήματα, και ιστορία, και ό,τι ζητεί ο άνθρωπος, τα ευρίσκεις όλα αυτά, τα ευρίσκεις και μέσα σε ένα μικρό βιβλίο που λέγεται Ιερόν Ευαγγέλιο, που λέγεται Αγία Γραφή.

Μέσα στην Αγία Γραφή υπάρχουν εικόνες, υπάρχουν παραδείγματα, υπάρχουν πίνακες που παρουσιάζουν θαυμάσια την δύναμη του Θεού Λόγου. Και πρώτον, πρώτη εικόνα που παρουσιάζει την δύναμη του Θεού Λόγου είναι η εικόνα που συναντώμεν εις το βιβλίον της Εξόδου.

Ο Ζουνωστός μετά των θάνατων του Μωυσέως την αρχηγία, την ηγεθία του Ισραητικού λαού ανέλαβε ο Ιησούς του να δει. Ευάβηζαν οι Ισραηλίτες, δεν επιστρέψουν εις την Γήν, πηγαίνουσαν μέλη και γάλα. Προχωρούσαν, προχωρούσαν διαρκώς, διέβαιναν πεδιάδας και κοιλάδας, αλλά επιτέλους σταμάτησε η στρατιά.

Η στρατιά σταμάτησε. Πού εσταμάτησε; Ευρέθηκε μπροστά σε μια οχυρά πόλη. Τα κάστρα της ήταν ακατάληπτα. Να τα γκρεμνίσουν δεν μπορούσαν. Άρχισε δηλία εις το στρατόπεδο. Πώς θα κυριάξουμε την πόλη, την ερυχώ, αυτή το υπόλοιψε ο χειράς.

Τότε, κατά εντολή του Θεού, έπεσε η πόλις. Η οχυρά αυτή πόλις, η απόρθητος πόλις, η οποία είχε τα ισχυρότερα κάστρα, έπεσε. Πώς έπεσε; Κατά διαταγή του Θεού, οι ιερείς του Ισραήλ έλαβαν την Κιβωτόν και έκαναν γύρω γύρω από όλα τα τείχη, περιτριγύρισαν τα τείχη εφτά φορές, και στις εφτά φορές που έκαναν, τρόπον τινά, λιτανεία γύρω από τα τείχη, και στις εφτά φορές σάλπιγγες χρυσές και αργυρές εσάλπισαν διαρκώς.

Και όταν πλέον εφτά φορές εσάλπισαν, τότε ηκούσθη ένας τριγμός. Τα τείχη τα ισχυρά έτριζαν, έπεφταν τα τετράγωνα πλευρά των τειχών και εντός ολίγου όλη η πόλη κατεστράφη και η πόλη παρεδόθη εις το πυρ και εις την καταστροφή.

Έπεσε η πόνης με τα σεφτά, με τα σάλπιγγας, τα οποία σε σάλπιζαν εσπάκης ιερείς του Θεού Το γεγονός αυτό, αγαπητοί μου, είναι κατά τους πατέρες ένα σύμβολο της δυνάμεως του Θεού Λόγου. Η πόνης υιοχειρά, η πόνης ισχυρά είναι αδελφοί μου η αμαρτία

Αμαρτία! Το κακό σήμερο είναι κάστρο! Ας προσπαθήσει οιοσδήποτε! Δεν κάνει αγώνα η Εκκλησία, αγαπητοί μου!

Ευχή,

Η ανδρεία του Έλληνος είναι μικρά εμπρός στα οχυρά τα οποία υπάρχουν μέσα εις τας πόλεις. Εδώ μέσα είναι τα οχυρά του διαβόλου, εδώ είναι τα κάστρα του διαβόλου, εδώ είναι η Ιεριχώ, εδώ είναι τα Ιεριχούντια τείχη. Έλθετε, ιερείς, αρχιερείς, ελάτε, προσπαθήστε να πλησιάσετε τα τείχη αυτά, τα κάστρα αυτά, τα ισχυρά. Ευκολότερο είναι να πέσει το Μπιζάνι, ευκολότερο να πέσει το Κιλκίς, ευκολότερο να πέσει το Καλεγκρότο της Μικράς Ασίας, ευκολότερο να πέσουν τα υψηλά για δάση.

Ευκολότερα είναι να ρίξεις τα σιώματα του διαβόλου, είναι ρηχό, οι ρηχούνται ατύχοι. Πώς θα πέσουν, πώς θα πέσουν, ο αδερφή μου. Υπάρχουν σάλπιγγες. Έχει η Εκκλησία μας σάλπιγγες, σάλπιγγες, αλλά οι σάλπιγγες αυτές είναι σκουριασμένες, έχουν χρόνια και χρόνια να τις πιάσουμε στα χέρια.

Είμαστε εδώ στην Ελλάδα οκτώ χιλιάδες ιερείς. Εάν όλοι εμείς που είμαστε ιερείς εσαλπίζαμεν κάθε Κυριακή, εάν εσαλπίζαμεν κάθε ημέρα εις τας ενορίας, εις τας πόλεις, εις την ύπαιθρο το σάλπισμα «Σαλπίσατε, σαλπίσατε, μπρος, προχωρείτε», η Ελλάδα σήμερα θα ήταν παράδεισος. Δεν σαλπίζουν πλέον σάλπιγγες, δεν σαλπίζουν πλέον σάλπιγγες γνωστόμα και βασιλείο.

και αν ποτέ σαλπίζουν, η οργάνωση στον κακό είναι οργανωμένον τα λάστια, ώστε ο Λόγος του Θεού είναι σάλπινγκς.

Κατ' αυτού του λόγου ευρίσκομαι, αγαπητοί μου χριστιανοί, εις τας σάλπιγγας του Ιησού του Ναυή. Αλλά υπάρχει, αγαπητοί μου, και άλλη εικόνα η οποία παριστά ζωηρώς την δύναμη του Θεού Λόγου. Πού ευρίσκεται; Το βράδυ όταν πάτε στα σπίτια σας, παρακαλώ, σήμερα Κυριακή ημέρα, μη βεβηλώσετε την Κυριακή ημέρα, μη πιάσετε στα χέρια σας παλιοφυλλάδες, είναι αμαρτία. Κυριακή ημέρα λευκή, Κυριακή ημέρα Αγία Γραφή. Απόψε σας βάζω επιτίμιον.

Όταν πάτε στα σπίτια σας, μη κρατήσετε εφημερίδες και άλλα χρονικά, αλλά προτού να κοιμηθείτε, διαβάστε τον Ιεζεκιήλ τον Προφήτη. Αναζητήσατε το 37ο κεφάλαιο του Ιεζεκιήλ. Υπάρχει μια ωραιοτάτη εικόνα. Ποια εικόνα; Ένα χέρι αόρατο, χέρι παντοδύναμο, επήρε, λέγει, τον Ιεζεκιήλ τον Προφήτη και τον μετέφερε. Πού τον μετέφερε;

Τον μετέφερε ο Θεός, ευρέθηκε έξω από τα κάστρα, ευρέθηκε έξω από πολιτείας, ευρέθηκε ο Ιεζεκιήλ Προφήτης σε μία πεδιάδα, σε ένα κάμπο και ο κάμπος αυτός ήταν, λέγει η προφητεία, πλήρης οστών ανθρωπίνων, ήταν γεμάτος από κόκαλα.

Τι είχε συμβεί στο μέρος εκείνο; Είχε συμβεί μάχη. Το δρεπάνι του θανάτου εθέρισε τους νέους όλους. Έμειναν τα πτώματα άταφα, κοράκια ήρθαν και πήραν τα κρέατά τους και μείναν οι σκελετοί επάνω στην πεδιάδα αυτή. Σκελετοί δεξιά και αριστερά, εξαρθρωμένοι σκελετοί, κόκαλα δεξιά και αριστερά και μέσα στα κόκαλα σπαθιά, ασπίδες, όπλα της παλαιάς εποχής.

Και πάνω εκεί στην πεδιάδα που συνεκρούστησαν στρατοί ολόκληροι, δεν ηκούετο πλέον τίποτε άλλο παρά μόνον ο βόμβος των εντόμων. Ξαφνικά λέγει ο Θεός, «Υιέ ανθρώπου, κήρυξον στα οστά αυτά, κήρυξε στους νεκρούς αυτούς».

Θεέ μου λέει, πώς να κηρύξουν τους νεκρούς, κήρυξες τα ωστά και κηρύτη εις τα ωστά. Και αμέσως τι συμβαίνει; Τα κόκαλα εκείνα, τα σκορπισμένα δεξιά και αριστερά, τα κόκαλα εκείνα τρίζουν. Κάθε κόκκαλο, κάθε σπόνδυλος, κάθε πλευρά, κάθε μικρό ή μεγάλο κόκκαλο, όπως γνωρίζετε, το ανθρώπινο σώμα, αν μετρήσετε τα κόκκαλα του ανθρώπου, μικρά και μεγάλα, λέγει η επιστήμη, θα βρείτε όσες είναι οι μέρες του έτους.

Τόσα είναι και τα κόκκαλά μας. 365 έως 370 είναι τα κόκκαλα του ανθρώπου, μικρά και μεγάλα. Όταν λοιπόν άκουσαν κήρυγμα, τα κόκκαλα αυτά τα εσκορπισμένα, τα εξαρθρωμένα, τα εκσφενδονισμένα, αυτά τα κόκκαλα έβλεπες το ένα κατόπιν του άλλου να τρέχει, να ζητάει τη συντροφιά, να βρίσκει τα άλλα, να ενώνουν τα κόκκαλα και σχηματίσαν σκελετοί, όλο σκελετοί, γέμισε η πεδιάδα.

Κήρυξον εκ δευτέρου, λέγει, στα κόκκαλα ή στους σκελετούς. Το δεύτερο κήρυγμα.

Με το δεύτερο κήρυγμα τα κόκκαλα, οι σκελετοί, ντυθήκανε σάρκες. Ντυθήκανε φλέβες και αγγεία και εσωτερικά εντόσθια του ανθρώπου. Και πάνω εις τας σάρκας παρουσιάστηκε δέρμα. Και ήταν πλέον πτώματα. Τρίτη διαταγή.

Η Πέλεη κήρυξε εις τα πτώματα και κηρύττει στα πτώματα και λέγει, ο ψυχή, ο πνεύματα, έφετε, έφετε πνεύματα, εκμορά εκλόπτο εξανατολών Και αμέσως ψυχές πετούν και έρχονται στο κάθε σώμα και τα πτώματα αυτά ζωντανεύουν.

Και η πεδιάδα γίνεται πολυάνθρωπος πόλις.

Αυτό είναι το όραμα του Ιεζεκιήλ του Προφήτου. Τι φανερώνει, αγαπητοί; Τι διδάσκει; Διδάσκει ότι ο λόγος δείχνει ότι ο Λόγος του Θεού έχει την δύναμη να ανασταίνει νεκρούς. Ποιοι είναι νεκροί; Ποιοι είναι νεκροί; Θα πω μια φοβερά, ένας φοβερός: νεκροί δεν είναι αυτοί που είναι σε νεκροταφεία. Λάθος κάνατε. Νεκροί είμαστε εμείς. Νεκροταφείο είμαστε εδώ, νεκροταφεία ολόκληρες οι πόλεις. Ποιοι είναι νεκροί; Είπε ο Κύριος, είπε η Αποκάλυψη, φοβερά λόγια.

Θα έρθει η μέρα που οι άνθρωποι θα λένε ότι ζουν, αλλά νεκροί θα είναι. Τι να κάνεις την ζωή όταν μέσα στην καρδιά σου δεν πάλλει ο Θεός; Τι να κάνεις την ζωή όταν δεν έχεις ευγενή ιδανικά; Τι να κάνεις την ζωή όταν δεν πτερουγίζει η ψυχή σου;

Νεκροί λοιπόν οι άνθρωποι. Ευκολότερο, πέστε μου, πέστε μου. Να πάω, ευκολότερον είναι, να πας στα μνήματα και να πεις: Λάζορε, λάζορε, αμά του Χριστού Αγιάρχητη. Ευκολότερο είναι ένας νεκρός να αναστηθεί, παρά ένας αμαρτωλός να αναστηθεί εκ του τάφου εις την ζωή. Ώστε λέγει το όραμα του Ιεζεκιήλ, διδάσκει, και αν ακόμα η αμαρτία έχει θανατώσει τον άνθρωπο, μπορεί ο Λόγος του Θεού να αναστήσει νεκρούς.

Ο Λόγος του Θεού είναι σάλπιγγα, ο Λόγος του Θεού είναι ανάσταση, ο Λόγος του Θεού τι είναι, αδελφοί μου; Σας έδωσα, όπως ο δάσκαλος δίνει μια άσκηση, έτσι κι εγώ ως διδάσκαλος του Ευαγγελίου σας έδωσα απόψε μια άσκηση και όπως τα παιδιά σας εκτελούν την άσκηση, είστε κι εσείς υποχρεωμένοι να εκτελέσετε την άσκηση, πήρε ο Κύριος.

Σας είπα να διαβάσετε το 37ο κεφάλαιο του Ιεζεκιήλ. Σας λέγω τώρα να διαβάσετε απόψε τον μεγαλύτερο ψαλμό του Ψαλτηρίου. Ο μεγαλύτερος ψαλμός του Ψαλτηρίου είναι ο 118ος. Τι είναι αυτός ο 118ος ψαλμός;

Είναι το τραγούδι, είναι ο ύμνος του Θεού Λόγου. Υμνεί τη δύναμη του Θεού Λόγου. Λέγει μέσα: Ο Λόγος του Θεού είναι το λυχνάρι, είναι το φως που ζητάει ο οδοιπόρος μέσα στο σκοτάδι. Ο Λόγος του Θεού είναι το ψωμί που ζητάει ο πεινασμένος.

Ο Λόγος του Θεού είναι το νερό το κρυστάλλινο που ζητάει ο διψασμένος. Ο Λόγος του Θεού είναι μέλι, γλυκύ μέλι, υπερμέλι. Ο Λόγος του Θεού είναι χρυσός και άργυρος. Ο Λόγος του Θεού είναι το στήριγμα, η βακτηρία που ζητάει ο άνθρωπος εις τα γεράματα.

Κατάσταση, αλλά μία ακόμη άλλη εικόνα της δυνάμεως του Θεού Λόγου θα μου επιτρέψετε να σας αναφέρω. Δεν ομιλεί πλέον ο Ιησούς του Ναβί, δεν ομιλεί πλέον ο Δαβίδ, δεν ομιλεί πλέον Άρη Τυπροθύτε. Ομιλεί ποιος; Ποιος ομιλεί; Αυτός ο Άγιος, αυτός ο κήρυκας του Ευαγγελίου, ο γίγας των αιώνων, ο πρώτος μετά τον Ένα, όπως τον ονόμασε, ομιλεί ο Απόστολος Παύλος, που εκήρυξε εδώ στην Ακρόπολη απέναντί μας.

Αυτός, παρατηρήσατε, αγαπητοί μου χριστιανοί, παρατηρήσατε πώς ζωγραφίζεται ο Άγιος Παύλος; Δεν γνωρίζω εδώ κατά ποιον τρόπο ζωγραφίζεται ο Άγιος Παύλος, αλλά σε άλλες εκκλησίες και στο Άγιον Όρος και σε άλλα μέρη που είδα, οι δύο αυτοί άγιοι, ο Πέτρος και ο Παύλος, είναι μαζί πάντοτε.

Ο Πέτρος ζωγραφίζεται, κρατάει στα χέρια του κλειδιά, τα κλειδιά του Παραδείσου. Ο δε άλλος, ο Παύλος, πώς ζωγραφίζεται; Πώς τον είδατε; Κρατάει ο Απόστολος Παύλος ρομφαία, σπαθί κρατάει. Δεν κράτησε ποτέ σπαθί, όχι.

Ποια είναι η ρομφέα, διαβάστε προς ευρέως επιστολή, λέγει ότι ρομφέα,

Ρωθέα, ότι ο Λόγος του Θεού είναι μάχαιρα δίστομος που φθάνει μέχρι αρμόν και μυελόν, κριτικός ενθυμήσεων και εννοιών ανθρώπων. Με άλλα λόγια, ο Λόγος του Θεού δεν είναι πάντοτε ο Λόγος του Θεού, είναι μάχαιρο. Όπως ο γιατρός βάνει μέσα στο χειρουργείο τον ασθένη και προσπαθεί να τον θεραπεύσει. Αλλά όταν είδε ότι είναι επικίνδυνος, τότε λαμβάνει το μαχαίρι, το νυστέρι, και κόβει το σάπιο και πετάει το σάπιο.

για να σώσει το υγιές. Κατά παρόμοιον τρόπον και ο λόγος του Θεού είναι μάχαιρα χειρουργική, η οποία κόπτει τα σάπια και σώζει τα υγιή στοιχεία του λαού. Μάχαιρα δίστομος. Γι' αυτό ο Απόστολος Παύλος κρατεί τη ρομφαία του λόγου. Η ωραιοτέρα εικόνα που υπάρχει στην Αγία Γραφή δεν μας την έδωσε την ωραιοτέρα εικόνα η Παλιά Διαθήκη.

Την ωραιοτέρα εικόνα μας την έδωσε αυτός ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός. Ο Κύριός μας σε πολλά μέρη της διδασκαλίας, με πολλές παραβολάς, μας έδειξε ποίαν αξίαν έχει για την ζωή του χριστιανού ο Λόγος του Θεού.

Αλλά η παραβολή εκείνη που μας παρουσιάζει ανάγλυφον την εικόνα του Θεού Λόγου. Η παραβολή, λέγω, εκείνη είναι η παραβολή του σπορέως. Δεν πρόκειται απόψε να κάνω ανάλυση της παραβολής αυτής. Από την παραβολή λαμβάνω μια γραμμή, ότι ο Λόγος του Θεού, ο σπόρος εστίν ο Λόγος του Θεού, ο γεωργός σπέρνει, ο ιεροκήρυκας σπέρνει, ο γεωργός σπέρνει στο χωράφι, ο ιεροκήρυκας σπέρνει στις ψυχές, ο σπόρος σπέρνει.

Τι είναι ο σπόρος; Ένα μικρούτσικο πραγματάκι, τόσο μικρό που πολλές φορές είναι σαν το κεφάλι μιας καρφίτσας. Κι όμως, ο σπόρος αυτός ο μικρός, ο ελάχιστος, τον ρίπνεις μέσα στην γλάστρα και βγαίνει ένα ωραίο όμορφο λουλούδι.

Διάφοροι σπόροι, διάφορα λουλούδια, διάφορα κηρύγματα, διάφορα λουλούδια. Ποιος είναι αυτός ο αφελής που ζητάει ένα μόνο είδος κηρύγματος; Δεν υπάρχει ένας μόνος σπόρος. Υπάρχουν πολλοί σπόροι. Ποικιλία σπόρων, ποικιλία ανθέων. Ποικιλία κηρυγμάτων, ποικιλία ανθέων πνευματικών. Σπόροι είναι. Δύναμη τεράστια.

Σε ένα νεκροταφείο υπάρχει ένας τάφος. Στον τάφο αυτόν είχε ταφεί ένας άθεος, ένας από τους μεγαλύτερους αθέους της εποχής μας. Ας μη μολύνουμε τον άμβωνα με το όνομα των αθέων. Εδώ ονόματα προφητών, εδώ ονόματα Αγίων, εδώ ονόματα μαρτύρων, ενώ ονόματα ξένων προς την πίστη μας ουδέποτε.

Στον τάφο ενός αθέου, είχε δώσει ο άθεος εντολή, προτού να ξεψυχήσει, έγραψε: «Να γράψει στον τάφο μου, τον τάφο μου κανείς να μην τον ανοίξει».

Και ο μαρμαράς έφτιασε τα μάρμαρα κατά τοιούτον τρόπον, ώστε ήτο το ένα συνδεδεμένο με το άλλο, που καμία δύναμη ανθρώπινη ισχυρά θα ήταν δυνατό να ανοίξει τους τάφους. Και όμως ο τάφος άνοιξε του αθέου. Κατά ποιον τρόπον άνοιξε; Ακούστε. Ένας σπόρος ασήμαντος, μικρός σπόρος, κατόρθωσε να περάσει από κάποια σχισμή, ελαχίστη σχισμή που άφηναν οι πλάκες.

Ευαγγελίες, εμπήκε μέσα εις τον τάφο, ευρήκε υγρασία, ευρήκε χώμα, έπιασε ρίζα, η ρίζα έγινε ισχυρά και τίναξε την πλάκα. Κι άνοιξε ο τάφος. Ένας σπόρος ανοίγει τάφους αθέων και ένας λόγος του Ευαγγελίου ανοίγει τάφους αθέων και απίστων και κρημνίζει κάθε τότε.

Ευχή, Επιλείψιμοι ο χρόνος, επιλείψιμοι ο χρόνος, διηγούμενως τα θάβματα τα οποία έκανε κάποιοι και θα κάποιοι μέχρι στην τελεία των αιώνων ο Βλογητός μας Κύριος και το Θεολόγο. Επιτρέψατέ μου, προτού να διαλύσω την ελληνική σύναξη του Θεολόγου, επιτρέψατέ μου να αναφέρω μερικά παλαιά και σύγχρονα γεγονότα της δυνάμεως του Θεού Λόγου.

Την ώρα αυτή, να είχα την δύναμη του Ηλία του Προφήτου, θα ήθελα να είχα την δύναμη του Ελισσαίου, να πάω στα μνήματα, να αναστήσω από τους νεκρούς ένα νεκρόν και να του πω: Έλα, σε χρειάζομαι, σε χρειάζομαι να βγεις επάνω στον άμβωνα του Αγίου Παύλου και αντί εμού να κηρύξεις και να πεις των λαών αυτών ποιος είναι αυτός ο νεκρός που έπρεπε να αναστηθεί και να έρθει δύο λίγα λεπτά εδώ στον άμβωνα να μαρτυρήσει τη δύναμη του Θεού Λόγου.

Είναι εκείνος που έφτιασε τον ύμνο του Θεού Λόγου, είναι ο Δαβίδ. Τι έκανε ο Δαβίδ; Έκανε δύο φοβερά αμαρτήματα. Το ένα αμάρτημα, ατίμασε την οικογενειακή τιμή και υπόληψη. Τίνος, τίνος, τίνος; Αχ, δεν έχω καιρό, ας κάνω μία παρέκβαση.

Την ώρα που τα παιδιά μας επάνω στα ψηλά βουνά έπαιζαν τα στήθη στις οβίδες, εδωνάξιοι άνθρωποι, οι τίμαστοι τους οικογενείες των, ουρανά και γηφρίξων, ήρκοντας σε μένα και έλεγαν πετέρα γιατί πολεμούμε, οι δουγάμα μας ατιμάζουν κάτω στα σπίτια μας.

Ατίμασε ο Δαβίδ την τιμή και υπόληψη τίνος; Του αξιωματικού του, του πλέον γενναίου αξιωματικού του, του Ουρίου, που εμάχετο εις τας κορυφάς των ορέων για την τιμή του βασιλείου του. Το ένα αμάρτημα αυτό, το άλλο αμάρτημα.

Ατίμασε ο Δαβίδ την τιμή και υπόληψη του γενναίου αξιωματικού του Ουρίου. Το ένα αμάρτημα αυτό. Έκανε και δεύτερο αμάρτημα. Για να σκεπάσει το πρώτο, εφόνευσε τον ήρωα τον Ουρίαν. Τρίτο αμάρτημα. Εκουβάλησε στα ανάκτορα την πόρνη, την παλλακίδα, και την έκανε βασίλισσα.

Και έσπευσαν οι ιερείς, και έσπευσαν οι αρχιερείς, και έσπευσαν οι ψευδοπροφήτες να υποβάλουν τα σεβάσματά τους εις την Πόρνη η βασίλισσα, η οποία λέει το Βεσταβέ, να αναβεί στα ανάχτωρα και να είπει Είσαι ένοχος τριών αμαρτημάτων, και πορνείας και φόνου και σκανδάλου δημοσίου.

Βίος, εκείνοι που δεν έχουν τίποτα, εκείνοι που έχουν μίαν κάπα μόνο, όχι αυτοί που έχουν σπίτια και μέγαρα, όχι αυτοί οι οποίοι έχουν συμφέροντα, αλλά αυτοί οι οποίοι έχουν Θεό και πιστεύουν στον Θεό και αγωνίζονται υπέρ του Θεού.

Παρουσιάσθη ένας γυμνός, δεν είχε πέδιλα, ξυπόλυτος ήτο, στα βουνά εκάθετο, στις σπηλιές εκάθετο, αλλά είχε ψυχή γρανίτου και ανέβη στα ανάκτορα και έριψε τον κεραυνόν. Μέσα είσαι να φάει καιρόν, έρευε τον κεραυνόν. Πώς, δεν έχω καιρόν. Του μίλησε με τέτοια τέχνη, με τέτοια σοφία, με τέτοια δύναμη, ώστε τον Ινάνγκα να σηκώθει όχτιος από των θρονών, Να πέσει χάμω και να πει η μόρτισσα, η μόρτισσα το Κύριο.

Από την ημέρα εκείνη δεν έκλεισε μάτια. Έκανε, έφτιασε τον ολότερο ψαλμόν, τον ψαλμόν των πετικωστών ψαλμών, τον ψαλμόν της μετανοίας, που ενώ εισόνε ο Θεός κατ' ο Μεγασουέλαιος. Σας ρωτώ, ποιος τον έσωσε, ποιος τον αφύπνισε, ποιος τον εξύπνησε, ποιο ξυπνητήρι τον εξύπνησε;

Ο Λόγος του Θεού, ο λόγος του Νάθαν. Και όχι μόνον άτομον επεστράφη εις τον Κύριον, αλλά έχουμε κι άλλο παράδειγμα. Παράδειγμα μετάνοιας ουχί πλέον ενός ατόμου, αλλά έχουμε παράδειγμα μετάνοιας μιας ολοκλήρου πόλεως.

Πόλος αμαρτωρίς, η οποία έβη εν διανομία και εν διασευγεία. Ήταν οι πόλεις διδεύειοι, διασκέδαζαν, γλεντούσαν, διέπατον τα αμαρτήματα όλα Και ξαφνικά σταμάτησαν τα τραγούδια, όπως καλή ώρα θα έρθει στιγμή που μέσα σε ένα λεπτό θα σταματήσουν τα τραγούδια, θα κλείσουν τα θέατρα, οι κινηματογράφοι και θα ακουστεί θρήνος και κοπετός μέγας.

Αδελφοί μου, δεν θέλω να σας απογοητεύσω, δεν θέλω να ρίξω απογοήτευση, αλλά ζητώ να προετοιμαστείτε, διότι έρχονται ημέραι δειναί για το έθνος ημών, για την ανθρωπότητα ολόκληρη και πρέπει έκαστος εξ ημών να ετοιμαστεί για σκληρές και μεγάλες ημέρες.

Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Ευαγγελ και πρέπει να ετοιμαστεί για τα σκληρά στις μεγάλες ημέρες. Για να μιλήσετε με ανδιαφορετικά ή με τα ψεύδια προβείτε. Ανάξιοι του άγοντος, ανάξιοι της φίλης, ανάξιοι των παρελθόντων και της μυλής. Προτιμώ μια φορά να κηρύξω και να είπω την αλήθεια, πρέπει να κηρύξω σιλιά εκεί και να είπω το ψεύδος. Η Ζηνεβή δεν ευρισκόμαθα εις Αθήνας, ευρισκόμαθα η Ζηνεβή και έρχεται μια ημέρα η Ζηνεβή την αμαρτω Ο προφήτης Ιωάννας έκανε το συντομότερο κήρυγμα. Δεν υπάρχει συντομότερο κήρυγμα.

Το συντομότερο κήρυγμα, δεν υπάρχει συντομότερο κήρυγμα στην Αγία Γραφή Από το κήρυγμα το οποίο έκανε ο Ανάστος Πρόφητης Ούτε φιλοσοφία, ούτε επιστήμη, ούτε κοινωνιολογία, ούτε παραδείγματα. Όλοι οι λάξεις έτσι τρεις ημέρες, ακόμη μετρήστε τρεις ημέρες και η νοβή καταστραφίσεται Το ήκουσε ο βασιλεύς, το ήκουσαν οι άρχοντες, το ήκουσε ο λαός, το ήκουσαν οι πάντες.

Και εξεδόθη διάταγμα βασιλικόν. Αχ! Άμβωνες και πάνω στ' ανάκτορα τα ελληνικά. Να πνεύσει μια θειώχτη όβρα μετανοίας από πάντα των ελληνικών Αχ! Να είχα τη δύναμη να πείσω τον βασιλέα των Ελλήνων Και να πεί στον Ζαργάς να πει να κηρύξει μετάνοια εις το λαό των ελληνικών Επί τρεις ημέρας νηστεία και προσευχή, διασωθώμεν εκ των συμφορών των ερχομένων.

Και άπαντες να κλείσουν τριήμερο τα κέντρα της διαφθοράς, κινηματογράφοι, θέατρα, όλοι μας να έρθουμε εδώ εις τον αγώνα, να προσευχηθούμε, να ζητήσουμε το έλεος του Θεού. Υπάγραψε διάταγμα ο βασιλάς Συνεβή, κηρύσσεται νηστεία τριήμερος.

Ενήστευσαν ακόμη και ποιοι ακόμα ενήστευσαν, τι; Οι μανάδες ενήστευσαν πια τα μωρά τους από το γάλα και αυτά τα παιδιά, τα βρέφη ενήστευσαν και αχ έλεγαν τα νήπια και αυτά ενήστευσαν, τα πάντα ενήστευσαν και ελέησε ο Θεός την πόλη και εσώθη η πόλις.

Ποιος είσαι στην πόλη, το κήρυγμα, ποιο κήρυγμα, των ζωσπαστικών, ποιο κήρυγμα, των προφητικών, ποιο κήρυγμα, αυτό που γιατί δίναμε να είπε με τα λόγια. Μα θα μου πείτε, παλιά παραδείγματα, εμείς θέλουμε νεότερα παραδείγματα. Νεότερα παραδείγματα; Θέλετε νεότερα παραδείγματα της δυνάμεως του Θεού Λόγου; Ακούστε, εισερχόμαστε στον χώρο της Καινής Διαθήκης.

Στους χρόνους της Καινής Διαθήκης υπήρχε μία νέα η οποία είχε καταντήσει κουρέλι, ακάθαρτο κουρέλι. Υπάρχουν νέες που είναι αστέρια του ουρανού και καταντούν κουρέλια με τα οποία ο κάθε αλήτης σκουπίζει τα αμαρτήματά του.

Υπήρχε νέα αγνή, αμόλυντος, έπεσε μες στην κοινωνία, έγινε πόρνη. Το όνομά της, το όνομά της, Πελαγία οσία, η εκ πορνών, έτσι λέγει το συναξάρι της. Δεν θα γίνω εγώ. Όταν κάναμε συνέδριο ιεροκηρύκων, παρουσιάστηκαν μερικοί ιεροκήρυκες και είπαν να προσέχει ο άμβωνας, να προσέχει ο άμβωνας, να μην αναφέρει τη λέξη πορνεία, τη λέξη μαλακία, τίποτα απολύτως, τίποτα, να προσέχουμε, ενώ σαπίζαμε. Δεν επιτρέπεται ο άμβων να αναφέρει.

Ανήθασα στην Αξάρια, 8 Οκτωβρίου είναι, μίαν ποιούμεθα ο Σίας, πελαγείας της εκ πορνάν, εκτετερίδων ή το πόρνι. Ποιος την έσωσε; Μια μέρα, καθώς περνούσε από ένα σοκάκι, βλέπει κόσμο πολύ, μπαίνει μέσα στην εκκλησία, στέκεται σε μια γωνιά και ενώ καθόταν σε μια γωνιά, ανέβηκε στον άμβωνα ένας από τους Αγίους Επισκόπους, ο Άγιος Νόννος ο Επίσκοπος, ομίλησε τόσον συγκινητικά, τα λόγια του πέσανε σαν βολίδες μέσα εις την καρδιά, ώστε εκείνη η πόρνη το ίδιο βράδυ έκλαψε.

Ανάληψη, Μετανόηση, Μεταστράφη, Εγινοσύα. Ποιος την μετέβαλε, ο Λόγος του Θεού, την πελαγία, την πόρνη, την εκανοσία.

Υπήρχε ένας νέος, πολύ έκφυλο νέο δεν αναφέρει η ιστορία. Στην ηλικία των 15 ετών απέκτησε νόθον τέκνον. Η μητέρα του επέμφθη ημέρα και νύχτα. Έφυγε από το χωριό του, επήγε στο Μεδιόλανο, στο Μιλάνο, το σημερινό Μιλάνο της Ιταλίας.

Μια ημέρα μαζί με τους φίλους του διασκέδαζε και ήκουσε ότι στο Μιλάνο ομίλει ένας από τους μεγαλύτερους ρήτορας, ο Αμβρόσιος, ο Άγιος Αμβρόσιος. Μπήκε μέσα εις τον ναόν, ήκουσε την διδασκαλία του Ιερού Αμβροσίου και από το βράδυ εκείνο επέστρεψε πίσω, έκαψε τα βιβλία της αθεΐας, έκαψε τα βιβλία της αθεΐας, γονάτισε και είπε: «Θεέ μου, δικό σου είμαι πλέον».

Ποιος είτο αυτός; Είτο ο Ιερός Αυγουστίνος, του οποίου ο ομιλών αναξίως φέρει το όνομα. Πώς σώθη ο Αυγουστίνος, ο Ιερός Αυγουστίνος; Διά του κηρύγματος του Θεού Λόγου. Αλλά θα μου πείτε, αυτά είναι παλιά, καινούργια θέλουμε, καινούργια.

Ζει ο λόγος, ζει και βασιλεύει ο λόγος του Θεού.

Έκαστος ιεροκήρυκας, κάθε ιεροκήρυκας, μπορεί να έχουμε τας διαφωνίας μας. Όχι, αγαπώ πάντα ιεροκήρυκα. Αγία Γραφή, Αγία Γραφή, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευαγγελισμός.

Θα με επιτρέψετε να διηγηθώ ένα και μόνον, εκ της εμής ταπεινής πείρας, και να τελειώσω τον λόγο.

Προ δέκα ετών ως ιερεύς ευρισκόμουν εις την Φλώρινα. Ένα πρωί επάνω σε ένα ύψωμα, από τα υψώματα εκείνα που ήταν οι Θερμοπύλες της Ελλάδας. Ευρήκα παιδιά από όλη την Ελλάδα, από το Μοριά, από τη Θεσσαλία, από τα νησιά, από όλη την πατρίδα μας.

Μπουκέτο ελληνικό. Πολλά από τα παιδιά αυτά δεν υπάρχουν πλέον στη ζωή, αιωνία των η μνήμη. Την ώρα εκείνη, το εχθρικό πυροβολικό έβαλε. Εσκούσαν οι οβίδες και σπούσαν τα βράχια. Ένας ηρωικός ταγματάρχης, νυν συνταγματάρχης, μου λέει: «Πάτερ, να πάμε σε έναν απυρόβλητον, απυρόβλητον βράχο».

...τον βράχο και να κηρύξει τον Λόγο του Θεού. Πήγα σε ένα πυρόβλητον βράχο και ένας βράχος έγινε ο άμβων που εκήρυξα, ο ταπεινός, τον Λόγο του Θεού. Τα ίδια τα παιδιά συγκεκριμένα. Μακριά από τη μάνα. Μακριά από τον πατέρα. Μακριά από όλους. Παρηγοριά ζητούσαν. Σας λέω, παιδιά, θέλετε να τελειώσει σύντομα ο πόλεμος; Ναι, μου είπαν. Θέλετε να επιστρέψετε σπίτι σας; Ναι. Θέλετε ούτε μια τρίχα

Ρίχα, να πέσε με το κεφάλι σας, ναι Πάτερ μου, τι να κάνουμε, τι να κάνετε, πιστέψατε 100% εις τον Κύριο Ονειμόνης του Χριστού

Το δεύτερο, πιστεύομε, μου είπαν. Το δεύτερο, το στόμα σας, η γλώσσα σας, καθαρά από τη βλασφημία. Το τρίτο, το δυσκολότερο, το κορμί σας καθαρό από την πορνεία.

Βούρκωσαν τα μάτια, μου είπαν τα παιδιά: «Θα τα φυλάξουμε, πάτερ». Ελάτε, παιδιά μου, το λέω, εν τω μεταξύ σκούζανε οι οβίδες μέσα εις την πόλη. Ελάτε, παιδιά, εύκολα δίνει ο άνθρωπος υποσχέσεις. Ενώ ποιον θέλουν η ημέρα κινδύνου, ελάτε παιδιά, να υπογράψουμε συμβόλαιο Δεν, ουδέ μία φριξ, έφυγα, κατέβηκα κάτω, πήγα στην πόλη.

Ήμουν συγκινημένος, ακούστε τώρα, το έχω γραμμένο αυτό, το έχω γραμμένο. Αλλά το βράδυ εκείνο, ένα παιδί από το Μοριά δεν εκοιμήθη όλη νύχτα. Έκλαιγε, έκλαιγε, έκλαιγε. Εμούσκεψε το προσκέφαλό του, το χάμω εκεί που κοιμάται. Το πρωί-πρωί επήγε στο λοχαγό του. Ζητά άδεια. «Παιδί μου», του λέει, «η μέρα είναι σκληρά. Επίθεση αιφνιδιαστική περιμένουμε». «Όχι», λέει, «άφησέ με να πάω. Δεν το κάνω από δουλείαν, το κάνω από έλεγχον. Σίγεται η συνείδησή μου». Τον αφήνει.

Φεύγει, κατεβαίνει, πηγαίνει κάτω στη Φλώρινα, βρέχει. Τι είχε συμβεί; Ήτο έγγαμος, παντρεμένος ήτο στρατιώτης. Είχε μπλέξει, είχε μπλέξει μέσα εις την πόλη αυτή και έδωσε υπόσχεση, έδωσε υπόσχεση σε μια νέα που δεν γνώριζε ότι αυτός ήτο έγκαμος.

Και φορούσε δαχτυλίδι, και απατούσε την οικογένεια και υπόσχετο ότι θα τη λάβει ως σύζυγον. Πήγε λοιπόν στο σπίτι αυτό, έβγαλε τη βέρα, την πέταξε, λέγει: «Σας απάτησα, είμαι παντρεμένος, έχω παιδιά, βρίσκεστε μακριά από εμένα».

Σας ρωτώ, ποιος τον μετέβαλε; Ποιος τον έκανε να διακόψει τον αισχρόν αυτόν δεσμόν; Ο Λόγος του Θεού και μόνο ο Λόγος του Θεού. Υπάρχουν... Εδώ στο εκκλησίασμα κάπου βλέπω, εκεί πίσω, δεξιά, αριστερά, μέσα εδώ στην πόλη που κηρύττω.

Υπάρχει κάποιος ή κάποια; Ω Κύριε Ιησού Χριστέ, εσύ γνωρίζεις τας καρδίας των ανθρώπων. Υπάρχει εδώ μέσα στον ναό κάποιος που με ακούει ή κάποια που με ακούει, που έχει κάποιο μυστικό αμαρτωλόν δεσμόν;

Ω Παναγία Δέσποινα, Άγιοι Άγγελοι και Αρχάγγελοι, σας παρακαλώ απόψε, απόψε αυτή η ψυχή να κόψει τον δεσμόν, να κόψει τον δεσμόν, να επανέλθει. Και θα είναι αυτή μια απόδειξη ότι το κήρυγμα του Θεού Λόγου έχει τα αποτελέσματα.

Χριστιανοί της Ενορίας Αγίου Παύλου και όλων των ενοριών της πόλεως, το θέμα του Θεού Λόγου δεν έχει εξαντληθεί. Υπάρχουν και άλλες απόψεις. Μία άλλη άποψη είναι η αιωνιότητα του Θεού Λόγου. Η άλλη άποψη είναι οι σχέσεις του Θεού Λόγου στα μεγάλα κοινωνικά προβλήματα του αιώνος μας.

Η τρίτη άποψη του Θεού Λόγου είναι η ακαρπία του σημερινού λόγου στας κοινωνίας. Η τετάρτη άποψη είναι οι αντιρρήσεις των χριστιανών εναντίον του Θεού Λόγου. Δεν έχουμε καιρόν. Άλλοτε ο λόγος περί αυτού.

Τώρα, πριν να σας απολύσω, θα σας απευθύνω ενώπιον των εικόνων, ενώπιον των εσταυρωμένων, ενώπιον αγγέλων και αρχαγγέλων, θα σας απευθύνω ως υπεύθυνος κήρυξ Λόγου ένα βασικό ερώτημα.

Υπάρχει εδώ μέσα στην εκκλησία, υπάρχει μια ψυχή, ένας άνθρωπος που αμφιβάλλει ότι ο Λόγος του Θεού κάνει θαύματα; Ότι ο Λόγος του Θεού είναι φως, ότι είναι ζωή, ότι είναι μέλι, ότι είναι τα πάντα; Αν υπάρχει, εγώ σταματώ. Δεν έχω πλέον άλλα επιχειρήματα και άλλα όπλα να, μην πω, να πολεμήσω. Έχω όμως ένα όπλο, έχω ένα μέσο. Να δοκιμάσουμε ένα όπλο που, αν το εφαρμόσετε και αν υπάρχει ακόμα εδώ μέσα στην Εκκλησία ένας που αμφιβάλλει, θα πειστεί. Κατά ποιο τρόπο θα πειστεί;

Έχω ένα μέλι, ένα δοχείο μέλι από τον Υμηττό, που είναι το καλύτερο μέλι που υπάρχει στον κόσμο. Όσο και να περιγράψω πόσο γλυκό είναι το μέλι, δεν θα μπορέσω ποτέ να σας περιγράψω πόσο ωραίο, γλυκό είναι το μέλι.

Χρειάζεται δοκιμή. Δοκιμάστε και θα πιστείτε. Είναι ωραία.

Ανεβήκατε ποτέ επάνω σε μια κορυφή βουνού; Να είδετε το πρωί-πρωί, μπονώρε, διανατολήν του ηλίου, φάβομα Όσον και να σας περιγράψω διανατολήν του ηλίου, όμως να γίνω, ποιητής να γίνω, βάντης να γίνω, δεν θα σας εμποράσω να σας περιγράψω Ανεβείτε επάνω στην κορυφή και δείτε πρωί πρωί να ξεπροβάλλει ως νυμφίος ο ήλιος.

Οσονδήποτε, παράδειγμα, οσονδήποτε να σας περιγράψω την δύναμη του Θεού Λόγου. Δεν θα σας πείσω. Ένας είναι ο τρόπος να πιστείτε. Ποιος; Αυτόν που ακούτε εδώ καθημερινά στην Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Μεγάλη Τεσσαρακοστή φωνάς, τι λέει, γιώξαστε και είδατε ότι Χριστάς ο Κύριος Ελάτε χριστιανοί, υπάρχουν μέλη πολλοί, πολλοί μέλη, πνευματικό μέλη μέσα στην Αγία Νημόν Εκκλησία Υπάρχει φως, το περισσότερο φως που εζητεί ένας άθεος.

Υπάρχει ζωή, υπάρχει αιωνία ζωή. Ελάτε, χριστιανοί μου. Όχι, χριστιανοί, δεν εννοώ για το Ευαγγέλιο. Εάν δεν επίστευα, χριστιανοί μου, σ' αυτά που κηρύττω απόψε, εάν δεν επίστευα ότι είναι φως και ζωή, εάν δεν το πίστευα αυτό το πράγμα, θέλει μόνο δυστυχιάστρος των ανθρώπων.

Προτιμώ να πάρω ένα κασέλι, να λουστράρω παπούτσια στον δρόμο, Παρακυρήτω πράγματα που δεν πιστεύω Πιστεύω ότι ο Λόγος του Θεού είναι φως, είναι ζωή, είναι εκ νεκρών ανάσταση. Και αν υπάρχει κανείς, τον καλώ να δοκιμάσει.

Έχω μένει αθανατό, έχω πηγήν αθανατών Έχω άρτον επουράνιον, έχω βασιλεία αιώνιον. Ελάτε, ελάτε, μη απατάστε, προς τον Χριστό και μόνο προς τον Χριστό. Γιάσαστε και είδατε ότι ο Χριστός

Εις δοκιμασίαν μας καλεί και ο σημερινός Άγιος. Μας καλεί ο Άγιος Φίλιππος. Ένα φίλο είχε, τον Ναθαναήλ. Ο Ναθαναήλ άγνωστος ήταν ως τον Χριστό. Όταν του είπε «Έλα, έλα να γνωρίσεις τον Χριστό», τι του είπε; «Εκ Ναζαρέτ δύναται τι αγαθόν είναι;» Είναι δυνατόν μέσα από τα αγκάθια να βγει το Ρόδον το Αθάνατον; Διότι η Ναζαρέτ όλο αγκάθια ήταν και μέσα από τα αγκάθια αυτά της κοινωνίας βγήκε το Αθάνατον Ρόδον, ο Χριστός.

Τι να του πει; Ο Φίλιππος δεν ήταν θεολόγος, ο Φίλιππος δεν ήταν απολογητής, ο Φίλιππος δεν ήταν φιλόσοφος. Ο Φίλιππος αγαπούσε τον Χριστό, επίστευε τον Χριστό. Τι να σου πω, του λέει; Έρχου και ίδε, έλα να δεις. Και ήρθε, και είδε, και θαύμασε, και έμεινε κατάπληκτος, και γονάτισε, και είπε: Αμήν, αληθώς, Υιός Θεού, συ ο βασιλεύς του Ισραήλ. Εις δοκιμήν μας καλούν. Ελάτε λοιπόν να δοκιμάσετε, εφαρμόσατε αυτά τα οποία λέγαμε, και θα πιστείτε ακραδάντως ότι εν τω Χριστώ η σωτηρία.

Το συμπέρασμα, ποιο συμπέρασμα; Συμπέρασμα, ένα συμπέρασμα: η ζωή, η ζωή που ζούμε εδώ στον κόσμο είναι η κωμωδία. Εάν δεν πιστεύεις στον Χριστό, η ζωή που ζεις ή θα γίνει κωμωδία και θα γελάει ολόκληρη η κοινωνία ή θα γίνει τραγωδία, ένα από τα δύο.

Ή θα γίνεις αντικείμενο κωμωδίας ή θα γίνεις αντικείμενο τραγωδίας. Η ζωή έξω από τον Χριστό και την Εκκλησία είναι μια κωμωδία, είναι μια τραγωδία. Μόνο στον Χριστό, μόνο στο δώμα, μόνο στον Χριστό ευρίσκεις τη λύση. Η ζωή είναι άλυτο, είναι αίνιγμα άλυτον άνευ Χριστού.

Ω αδελφοί μου, ευλογία Θεού που βρίσκεστε. Αλλά ο Λόγος του Θεού δεν σώζει μόνο εσάς, τα άτομα. Πιστεύω ακραδάντως ότι ο Λόγος του Θεού θα σώσει την Ελλάδα. Πώς θα σώσει την Ελλάδα; Αυτή τη στιγμή τι είναι η πατρίς μας; Τι είναι η πατρίς μας;

Είναι ένας χέρσος τόπος, εγκαταλειμμένος τόπος. Καλό χωράφι από την Ελλάδα δεν υπάρχει, καλύτερο χωράφι, πνευματικό χωράφι, από την Ελλάδα. Χωράφι όμως εγκαταλειμμένο. Το αφήσαμε. Γέμισε πέτρα, γέμισε αγκάθια, γέμισε ερπετά, γέμισε από όλα τα όρνεα του κόσμου.

Τι χρειάζεται; Να το περιποιηθούμε, να βγάλουμε τα αγκάθια, να βάλουμε φωτιά, να κάψουμε τα αγκάθια, να φονεύσουμε τα φίδια τα πνευματικά. Και κατόπι να πάρουμε αλέτρια, αλέτρια, πνευματικά αλέτρια και να καλλιεργήσουμε βαθιά, τρακτέρ πνευματικό, να σκάψουμε βαθιά το χώμα αυτό, μια φορά, δυο φορές, τρεις φορές, να γίνει καστανόχωμα, καστανόχωμα να γίνει η Ελλάδα και μες στο καστανόχωμα αυτό σπείρετε τους σπόρους του Ευαγγελίου.

Οι δάσκαλοι, οι ιερείς, αρχιερείς, μικροί μεγάλοι, μανάδες, σπείρατε, από τα ανάκτορα μέχρι την καλύβη. Και σας δίνω υπόσχεση, εγώ δεν θα ζω, σας δίνω υπόσχεση, συμβόλαιο συντάσσω, ο πατρίζι μου, όχι η Ιρά, σου δίνω υπόσχεση η Ιρά.

Δε θα μας σώσουν ούτε το Όρφα, ούτε ο Β' κόμμα, ούτε η Δύση, ούτε η Ανατολή, ούτε η Ουάσιγκτον, ούτε η Μόσχα, ούτε το Λονδίνο. Θα μας σώσει μόνον ο Ναζωραίος, μόνο ο Ιησούς ο Ναζωραίος. Σας δίνω, φτιάξετε, καθαρίστε την πατρίδα μας, ας σπαρεί ο σπόρος του Ευαγγελίου εις όλη την γη της Ελλάδος και να είστε βέβαιοι.

Και εύχομαι μέσα από τα παιδιά αυτούς τους λέγους που με ακούνε απόψε, διότι εμείς παρακόμαθα πλέον από την γη, βασιλεύουμε, εύχομαι από τα παιδιά αυτά να βγουν νέοι Βασίλειοι, νέοι Χρυσόστομοι, νέοι μάρτυρες, νέοι πρόμαχοι που να σκορπίσουν παντού, να σπείρουν. Και τότε, αδέρφια μου, εγώ δεν θα υπάρχω στην ζωή, θα είμαι χώμα κάτω στην γη.

Σας υπόσχομαι, συμβόλαιο σας δίνω, γράψατέ το εδώ εις τους τοίχους, παντού. Τι θα σας υποσχόμαι; Ότι μέσα σε 20 χρόνια η Ελλάδα θα είναι μπαξές, μπαξές της Παναγίας, μπαξές των Μαρκανίων. Μέσα εις τον οποίο μπαξέ θα κελαηδούν τα ουράνια πουλιά, θα κελαηδούν τα αηδόνια, θα κελαηδούν πουλιά, άγγελοι και αρχάγγελοι.

Μέσα στο μπαξέ αυτόν θα υμνούμε μικροί και μεγάλοι, θα υμνούμε όλοι Χριστόν Εσταυρωμένον, ὃν παῖδες ὑμνεῖτε εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας.

Λοιπόν, των Αγίων Πατέρων ημών, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς. Αμήν.