The Revelation of John 91

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the unchanged Greek original is the authoritative text.

As you will remember, we had stopped at our last topic, at the description of the New Jerusalem, the city that comes down from Heaven, from God, and which is the Kingdom of God. Within these images, the holy Evangelist tries to give us a taste, even if only through images, a taste of this Kingdom of God.

Naturally, because these are images, within them he tries, with the colors and the symbols and the numbers and the materials of the structure of this city, to give us something deeper, as deep as is possible within this created world, this world of corruption, to give us an image of that glorious and eternal city of the Church triumphant.

And the wall of the City, the holy Evangelist continues, had twelve foundations, and upon them twelve names of the twelve Apostles of the Lamb. The wall of the City, he says, had twelve foundations, and upon them were twelve names, the twelve names of the Apostles of the Lamb.

A building, as you know, always has a foundation, and its foundation runs along its whole length. Here the wall, he says, has twelve foundations. Now, do not look for, do not seek, I will ask you, do not seek a precise literal accounting of these things, because we are dealing with images and metaphors.

And in fact, as we will see a little further on, the length of the wall will astonish you, the length of the wall and its height. It will truly astonish you, because within this unreal, this non-realistic picture, he wants precisely to convey that which he cannot express in any other way within this created world.

Now, how the wall can have only twelve foundations, we will not busy ourselves much over that, only that it has twelve foundations. And the foundations of the wall of this New City, the New Jerusalem, are the twelve Apostles, as the holy text clearly tells us.

The foundation, as you know, is always the support, the base of a building. And by metaphor it is the teaching of the twelve Apostles, it is their witness to the Resurrection of the Teacher, and their very life and their personal martyrdom. Indeed, as the Lord was parting from them, in the first chapter of Acts it is written, He said to them: 'You shall be my witnesses both in Jerusalem and in all Judea and Samaria, and to the end of the earth.' Become my witnesses, not only in this narrow circle of Judea, but also in Samaria and to the end of the world, to the edge of the earth, to the farthest reaches of the earth.

But how will they become witnesses, witnesses of His life, above all of His Resurrection, and also heralds of the teaching of the Lord? Therefore we would say that those things which they would witness to the world, these very things constitute the foundation of the Church.

For this reason he says that the city has twelve foundations. We would put it another way: it is that which we say in the Symbol of Faith, the Creed: I believe in one, holy, catholic, and apostolic Church. With these four properties of which we spoke last time, the Church being foursquare, the city.

And as for why he says Apostolic, it means: those things which the Apostles handed down, from what Christ handed down to them. The teaching of the Apostles is the foundation of the Church, because, on what does the Church rest? On those things which the Apostles taught. For this reason the wall of the City has twelve foundations.

The Apostle Paul writes, Hebrews 11:10: Abraham awaited the city that has the foundations, that is, he was waiting for that city which had foundations, this city whose craftsman and creator is God.

That is, not an earthly city, but evidently it was the heavenly city, the Kingdom of God. And in his Epistle to the Ephesians 2:20 he notes: Having been built up, you Christians of Ephesus, having been built up upon the foundation of the Apostles and Prophets, Jesus Christ Himself being the cornerstone.

The cornerstone of the building is Jesus Christ; the foundations are the Apostles.

So one sees here that what is meant is the apostolic teaching, the apostolic witness concerning Jesus Christ, because indeed, tell me, what do we know about Jesus Christ apart from the Apostles? Nothing. Whatever we know about Jesus Christ is from the Apostles. But this is shown both by that last passage which refers to the foundation of the Prophets, what we said just now, and also of the Apostles, and likewise by what was said of the gates of the city, which we had seen last time, that, let me read it to you: and upon the gates twelve Angels, and names inscribed, which are the names of the twelve tribes of the sons of Israel; this is in verse 12 of chapter 21.

We observe that there is here a most immediate unity of the Old and New Testaments. On the one hand he told us that the gates are the names of the twelve tribes of Israel. That is, I am repeating what I told you earlier.

Then he tells us that here are the gates and, following on, the foundations of the twelve Apostles. What does this mean? It means we have here an identity of the Old and New Testaments. And something more: here the Jesus of the Apocalypse, that is, the Lamb, is the Jesus of the Gospels.

That is, I want you to see now the unity of the books of Holy Scripture, here now of the New Testament. The Lamb of the Apocalypse is the Jesus Christ of the Gospels. Because, listen to the passage: twelve names of the twelve Apostles of the Lamb.

In no case in the Gospels is Jesus Christ referred to as a lamb. Only in the instance where Saint John the Baptist says, behold the Lamb of God who takes away the sin of the world. That is prophetic; but as a name, for Jesus Christ to be called the Lamb is nowhere in the Gospels.

This name, the Lamb, is said repeatedly within the book of the Apocalypse. The fact that the Lamb has the twelve Apostles shows that the Lamb is then Jesus Christ, a unity between the Gospels and the book of the Apocalypse.

These things I am telling you are not trivial details; they have very great importance. If you only knew what the deniers find to deny, it is enough that you note these things in your mind. I am not telling you much more about them, about what the deniers say; I am laying the material before you, so that when you remember it, then, when you find yourself somewhere and you see the truth of the Gospel being refuted, you will be able at once to confront those who refute the truth of the Gospel, with those things which you will know and will remember.

Ezekiel gives a supernatural, or spiritual, description of the city of Jerusalem, that is, of the New Jerusalem. And there too, in the book of the Prophet Ezekiel, it says that the city is square, and that each side of the city's wall has three gates, bearing the names of the twelve tribes of Israel. So you can see the very same material in the Prophet Ezekiel and in the Book of the Apocalypse.

And it ends like this, in chapter 48, verse 35: 'And the name of the city, from the day it comes to be, shall be its name.' Its name will be given on the day this city is rebuilt. Which is that day, on which this city will have been built, and which refers to Jerusalem?

You will say to me, but its name is well known, it is Jerusalem. And if you like, the historical Jerusalem keeps its ancient name to this day. Its name never changed, and to this day it is still called Jerusalem.

What does the prophet mean here when he says that its name will be given when this building is finished, on that day? Its name, my beloved, is the Church. That is the name of the New Jerusalem: the Church, which is the Kingdom of God. And he continues: 'And he who spoke with me had a golden reed for a measure, to measure the city and its gates and its wall. And the city lies foursquare, and its length is as great as its breadth; and he measured the city with the reed at twelve thousand stadia: its length and breadth and height are equal.'

'And he measured its wall, a hundred and forty-four cubits, the measure of a man, that is, of an angel.' Let me render it for you. And the one who was speaking with me had a golden reed for a measure, to measure the city and its gates and its wall; and the city was foursquare, and its length was as great as its breadth, and he measured the city with the golden reed and found that each side was twelve thousand stadia.

But this city had equal dimensions in length, breadth, and height: twelve thousand stadia. And he measured the breadth of the wall and found it a hundred and forty-four cubits, which is a measure of a man that the angel is using.

So after the general description, we might say, of the New Jerusalem, there comes a closer, more careful measurement of the city, one that is full, brimming, with deep meanings.

The one speaking is none other than the angel mentioned at the beginning of the chapter. It is the angel who guides Saint John, and who held a measure, a reed, but a golden one.

This is the second time a measuring with a reed is mentioned in the Book of the Apocalypse. The first time it is mentioned is in the eleventh chapter, in the first two verses. John was called by the angel to measure the temple and the altar of the earthly Jerusalem.

And John received an explicit command, and indeed this passage has made a very great impression on me, because I see it being confirmed in our own days. He received the explicit command to measure nothing except the temple and the altar that was outside the temple.

The rest of the city he was not to measure. All the Fathers agree, as we were saying back then in the interpretation, that the city is the Church. It is the Church militant, the earthly Church, because here he has to measure the earthly Jerusalem, in a vision of course. When God, the angel, says to him, 'You shall not measure the city, for the city has been given over to be trampled by the nations,' the measuring signifies protection, but protection of only a part of the Church, and not protection of the whole Church that exists upon the earth. Do not let this surprise you.

For there will be those, rulers and ruled, clergy and laity, who will have betrayed the Church. And these of course cannot possibly be under the protection of God. That is why he says, you shall not measure the rest of the city.

It is what the Lord says on one particular occasion, that it is a matter of an alien planting; for Christ said, in Matthew 15:13, 'Every plant which my heavenly Father has not planted shall be rooted up.' Every field, every planting, that my heavenly Father did not plant, that one will be uprooted.

And yet, my beloved, we can say that many times we speak of the Church of Christ without this Church of Christ being protected by God himself. It is a fearful thing, because it does not constitute the Church; it constitutes nothing but a parody. Receive this, and think of the heresies that exist.

All of these move in the name of Christ. What are we to say now, that Christ serves these churches and protects these churches? We might say this when we see today, in the Western world, chiefly in the Western world, the so-called Christian churches, that is, the confessions.

For the Church is one. The churches are not many. The Church is one: the Orthodox Church of Christ. What would you say? Will all these so-called churches obtain the protection of Christ? Since they have become secularized to the utmost degree, they have such secularization that it makes even our own nose run. Let me mention to you, if I have not told you, I read recently that in England the Anglican Church, which has frayed to the utmost degree, is in reality Protestant, except that it keeps the degrees of the priesthood; that is the only characteristic it has compared to the other Protestant confessions. There an association was created, a Christian association, and listen to these contradictory things, contradictory.

A Christian association of homosexuals. A Christian association of homosexuals. That is, the homosexuals invoke Christian love. Well, what more do you want after that? I ask you, is it possible for Christ to protect such monstrous offspring? Is it ever possible for him to recognize such things as his Church?

Or a little earlier, at a conference of Protestants, of Protestants, always so-called churches I will say, they were saying, do not mention the name of Jesus Christ, because there are such confessions that do not accept the Triadic nature of God. But then what? Are these the Christian churches?

That is why he says the city will be trampled. Take care, says the angel to John, you shall measure only the temple and only the altar. But the Orthodox Church too, in regions where it itself is persecuted, in its official forms serves earthly and filthy aims. Earthly and filthy aims, I have said it twice. Only that people which keeps the Orthodox faith, and only those who constitute the planting of the Father will be saved. Only the leimma, the remnant, of which the Apostle Paul speaks. And the Apostle Paul is referring to ancient Israel, and he said that in the time of the Prophet Elijah all had bowed the knee to Baal.

That is, they had fallen into idolatry. And the prophet thought, he thought that no one was left anymore except himself. And God revealed to him that you are not the only one who has not bowed the knee to Baal; there are seven thousand men. So the people are hidden. That is, God knows His people.

We do not know the people of God. Of course, there are always faithful people. But they are few; they are the remnant, as the Apostle Paul calls it, the remnant, those who are left. He says that, just as in the time of Elijah there was a remnant that did not worship the idols, so too today, says the Apostle Paul.

In his own time as well there is the remnant of God, the people of God, while the rest are not. And yet all the Israelites would have wanted to be called, each for himself, the people of God. But they were not under God's protection.

So the first time, the reed was given to measure the earthly Jerusalem, that is, the Church Militant. Now the second time, the passage we are examining today, my dear friends, John is told not to measure the new city himself, but to stand beside the Angel who would measure the new city. This too is significant.

John would simply be informed of the result of these measurements, which matters for the conclusions and the description of this new city.

What significance does this measurement have in itself here? Anthimos of Jerusalem writes about it; he has composed a commentary on the Apocalypse. Of course, for the most part, he relies on Saint Andrew of Caesarea and on Aretas.

These are, we might say, the genuine interpretations of the Apocalypse, of Revelation, that our Church accepts, and I have told you this before. So what is this measuring? He says that it is the foreknowledge of God, by which He foreknows the quantity and the quality of His beings from the foundation of the world.

It is the foreknowledge of God, by which He knows in advance who those will be that are saved, both in their number and in the quality of their holiness.

This is what it means that the city will be measured. That is, God knows who will be saved. That is all. Of course, we also have other passages that speak of this. It is mentioned in Matthew 25:34, when Christ will say, 'Come, you blessed of my Father, inherit the kingdom prepared for you from the foundation of the world.'

Come, He says, inherit the Kingdom, the one that was already prepared before the world came to be. How did God know who would be saved? Well, God is all-knowing. So the measuring of the city signifies the foreknowledge of God; it signifies who will be saved.

And if you like, the Apostle also notes this in Ephesians 1:4: 'According as he chose us in him before the foundation of the world, that we should be holy and blameless before him.' God chose us, he says, before the world came to be, so that we might stand worthily before him.

A question will arise in your minds, and a very reasonable one. Namely, what is called in theology absolute predestination: that God has predestined those who will fill the Jerusalem above, His Kingdom.

No, my dear friends. God simply knows what will happen in time, because God is outside of time. He does not determine what each person will become. He simply knows what each person will determine for himself.

Here is how the Apostle Paul puts it.

This is very fundamental. Whom does He predestine as inhabitants of this city, that is, of His Kingdom? Those whom He foreknew, those whom He knew beforehand would labor and work out their salvation. So let no one say, 'It is written.'

Let no one say, as the Protestants say, and the Roman Catholics too, that there is absolute predestination. That no matter how much you do, no matter how much you labor, no matter how much you struggle, if God has not predestined you to be saved, you will not be saved.

God forbid; our Church knows nothing of such things. It means that God simply foreknows, for a second and a third time I say, who will labor in the field of His salvation. This is the great point. And what does it say here? 'The Lord knows those who are his.' Second Timothy 2:19. God knows His own. He knows His own. This, then, is what it means that the city was measured.

'The golden reed signifies the preciousness both of the measuring Angel, whom he beheld in human form, and of the measured city, which we have understood as the wall of the Christians.' The golden reed shows the preciousness of the Angel and the preciousness of the city.

If we suppose that we set out to measure with a golden reed, it means that both the one who measures and that which is measured are precious. And the wall is Christ, which the Angel would measure with the reed.

You see the images. The wall is of course protective, as we know, of every city. And here it means that Christ is understood as the wall of the New Jerusalem, that is, as the wall that protects His Church.

Saint Andrew says.

We hold, too, that the wall spoken of here is to be understood as the divine enclosure and shelter in which the Saints are kept safe.

It means that the saints are guarded by Christ, and this is depicted by a wall. Christ guards his own; he protects them. You will ask me: from what, exactly, does he protect them? Here there is a temptation. Please pay attention to this. Perhaps I have told you before. When you hand in your little slip with the names to be commemorated, out of habit we write 'for health.' We think that the highest of all goods is health.

Without question health is the highest of goods, but among the natural goods. Yet among the spiritual goods, which is the highest? You will tell me faith; you will tell me love; you will tell me hope.

Yes, but the summit of all these, which is it? You have grasped it: it is martyrdom. Suppose one of your own people were to hasten to martyrdom; would you consider that a calamity, that he bore witness for the faith?

If we have learned to write on the little slips that the priest will commemorate 'for health,' then without question we would consider it a calamity that one of our own went to martyrdom. And so that your mind does not go only to the martyrdom of blood, as we know it, we have other forms of martyrdom as well.

To lie for five, ten, fifteen, twenty years confined to a bed, paralyzed, and not to murmur — is that not a martyrdom? And when this person departs from this world, or falls ill and does not get well —

We watch him, and in the end he dies without getting well. What would we say? We would say that we hand in our little slip to be commemorated, but God does not hear us, because our person has been bedridden for twenty years. And who told you that God does not hear us? On the contrary, we will commemorate that name, and God will give his grace so that this person may have patient endurance and not murmur on his bed of pain, and be transformed into a martyr of patient endurance.

What more did Job have? What more did Job have? I say it again. What more did Saint Syncletike have, who was eaten by worms? From the description she must have had some kind of cancer. It was a dreadful thing, it is said; she gave off a terrible, terrible stench. Everything here on her face had wasted away. And she had great patient endurance. She is Saint Syncletike. She is a martyr, we would say, in the eyes of God.

And yet we would have thought that God had not given his grace. Because before us we see only the natural good of health. Take it in. My dear ones, take it in. I say this because, unfortunately, we think that God's protection means our health is preserved, our property, and our life. If these things are preserved, then we say God has protected us. Glory to God.

We are far from the spirit of the Gospel; I must tell you this. And in certain matters we must get used to coming out of what, let me say, has become an established custom within our Church, a custom that leaves the faithful stagnant. We must come out of this, and we must begin to look at how the saints lived, and begin to live ourselves.

I hope you are not alarmed; we are speaking the truth. This is how Christ protects his own. The city is square, he notes. What does it mean that the city is square? Again Saint Andrew says: 'The city lies foursquare, on account of its being firm and fixed. For that which is equal-sided in depth and length and breadth is called a cube.'

It signifies steadfastness, he says. In other words, what does it mean that the shape is square? It means that this city was steadfast and firmly established. The square shape is steadfast and firm. To be steadfast means it has a foundation, a foundation that cannot easily be overturned.

And 'fixed' means stable. It cannot, then, be overturned. He means to say that the Kingdom of God is firmly established, it is made fixed, there is no one who can overturn it; it is what the Lord said.

'And the gates of Hell shall not prevail against the Church' — and the dark powers of Hell will not be able to prevail over the Church. This is what the square shape means. But he says that it is equal-sided: breadth, height — forgive me — breadth, length, and height.

We have, therefore, not simply a square, but we have a cube.

Consequently the cube is now a shape which immediately gives the image of the firm and the fixed. And even in antiquity, both the square and the cube symbolized perfection. We say, 'to square the circle' — which, of course, cannot be done, rightly so again.

In our popular expressions — because, you know, we are left with a remainder when the circle cannot be squared; it always leaves a remainder. These are the relations of 3.14, the relations of radius and circumference. This 3.14 does not stop there; it has a non-repeating number that goes on and on and on, and so there is always a remainder. Therefore the circle is not the perfect shape. The cube, or the square, is the perfect shape.

We say this in our own language too; we say it with popular expressions, and many times these popular expressions help us to understand many things in Holy Scripture as well. We say, this person has a square mind; we say also a four-square idea; we say also a 'four-cornered' person — do you know what 'four-cornered' means? He has four corners, that is, he is square.

Four corners: first, second, third, fourth. Four corners, so it is square. That is to say, perfect. And so here we see that we have an ideal city, the Kingdom of God, not on earth but in heaven. This new city, in the new heaven and the new earth, is described as having its length and its breadth and its height all equal, and what is more, the length of each side of this cube is twelve thousand stadia. It says so plainly, and we will look at this a little further on. An unnatural height. No city has such a height, that its height should be as great as its length and its breadth. Twelve thousand stadia in height. But what does this mean here? By this symbolic number he wants to declare the perfection of the city.

The city has no wall, my dear ones; it is not a city of the ordinary kind. It is the Kingdom of God, which we do not know how it will be. It is those things which eye has not seen, nor ear heard, nor have they entered into the heart of man — the things, says the Apostle Paul, the things which God has prepared for those who love him — those things which God has prepared for those who love him. Aretas writes upon this:

The city is equal in measure across all its dimensions; and in the same way, the virtues of the life lived according to God have their being in due proportion.

What does it mean here that the city is a cube or square? Symmetry. What does symmetry mean here? The symmetry of the inhabitants, the symmetry of the saints. That is, what is this symmetry? Here I will ask you to pay a little attention.

Many things could be asked here. We have many kinds of symmetry. I will mention only three to you, the most important ones. The first symmetry has to do with spiritual growth, which gives us the measure of perfection. And what is that?

Pay attention.

It is the symmetry of intellect, of feeling, and of will. These three must stand in symmetry with one another. To grasp this, since they are three, let us take a triangle, and an equilateral one at that. The square shape gave us the general symmetry of the virtues of the saints, the very structure of the saints. And now we break it down and say: here is a symmetry among three things, the intellect, the feeling, and the will. What does this mean? You know that very often we suffer in our lives because we have developed only one side of the soul out of the three, while the others limp behind. Let me give you an example.

We may have an intellectual person whose mind is razor-sharp, but whose feeling is small. He has no feeling, no heart. Or he may have both intellect and heart, yet no will.

Beautiful ideas, beautiful feelings, but he is not a person of will, and he never puts into practice the things he feels and thinks. Or we may have a beautiful heart, but the mind is not sharp. Or we may have an excess of will and activity, but again no mind to guide it, and so we go astray.

What does this mean? That the intellect, the feeling, and the will must stand in symmetry. In Jesus Christ these stood in symmetry, beyond any doubt. He is the perfect man, He is perfect God and perfect man.

We have a great many places where we find the perfection of Jesus Christ in these three. Remember the moment when the Lord wept at the weeping of the brothers of Lazarus and of the crowd. As they go to the tomb to raise Lazarus, and Jesus wept, the Evangelist John records. And the crowd noticed it and said, see how He loved him, look how much He loved him. Jesus wept, yet Jesus was deeply moved in spirit; He restrained His own soul from weeping, because He stood on the very threshold of the raising of Lazarus.

Here He shows His human nature, yet the Lord preserves its balance. This is a great thing. My beloved, this is a very difficult thing. But we must at least draw near to it and move within a certain symmetry. Another symmetry: faith, hope, and love. We have people who have much faith. We have people who have much love, but do not have much faith.

Or they have faith and love, but they have no hope for what God has prepared for them. We say, for example, here is a man of faith, and we tell him, do you know what God has prepared for us? And he answers, how do we know? How do you know? You have no hope within you, you have no hope.

And what is it that binds these three together? It is spiritual discernment. And when we say discernment, this is exactly what we mean, this symmetry. Did you know that the Queen of the Virtues is not love? The Queen of the Virtues is discernment. Spiritual discernment, of course; though in the natural man there is also natural discernment, the ability to distinguish at every moment how one ought to act. But spiritual discernment is a gift of the Holy Spirit.

So this spiritual discernment at every moment adjusts the measure of these three virtues. My discernment may tell me: this man who knocked on my door tonight, I must not bring him into my home.

But I can give him money to go and stay at a hotel. Why must I not bring him into my home? Discernment will tell me that. Did you hear what I said? Discernment will tell me. So this discernment regulates the balance, the symmetry of these virtues.

These are not empty words. Read the Philokalia and you will see it there, in a truly wonderful discourse of Saint Cassian, where Saint Anthony the Great says it: discernment is the very thing that keeps love within its proper measure.

You may say, I love this man. And you bring him in, and his passion drives him into fornication with that very person. And you may say, but it was in the name of love that I brought this man in. Yes, it was in the name of love, but you had no discernment, and you did not distinguish whom you ought to bring into your home. This is extremely important. So it is a matter of symmetry. It calls for symmetry. It is a triptych of relationships: toward God, toward our neighbor, and toward ourselves. It is what the Apostle Paul notes, Titus, who was the Apostle reading we mentioned at Theophany the other day.

Titus 2:12. That in the present world we must live with self-control, with righteousness, and with godliness. Let us live soberly and righteously and godly in this present age. What does soberly mean, what does righteously mean, and what does godly mean?

Godly refers to my relationship with God; righteously, my relationship with my neighbor; and soberly, my relationship with myself. Here I cannot say that I can have godliness and not have righteousness toward my neighbor, or have righteousness toward my neighbor and godliness but not be self-controlled. I cannot do this. It is not possible. For my virtue to be accepted, there must be a symmetry of self-control, godliness, and righteousness.

This is what the square city means, my beloved: the balance, the symmetry in the virtues of the saints.

But let us look at the sides that came out to twelve thousand stadia. The stadium, as you know, is one hundred and eighty-five meters. A small observation that struck me greatly: in his commentary, Father Charalambos Vasilopoulos has it as one hundred and twenty-five meters.

I don't know why. Perhaps it isn't a typographical error, because in the Polyglot Bible it comes out the same way as well. Bratsiotis has the same thing too; it seems one copied from the other, and it strikes me as odd. A stadion is 185 meters, I believe. Sixty stadia from Jerusalem to Emmaus is about 11 kilometers.

So, since the stadium is one hundred and eighty-five meters, the twelve thousand stadia come to two thousand two hundred and twenty kilometers. Two thousand two hundred and twenty kilometers. That is roughly, my beloved, I do not know how much.

Perhaps it is from Athens to the North Pole, I don't know, somewhere around there.

Is there such a city? Is there such a city? And is it ever possible for such a city to rise so quickly, to such a height? But we have said, these are conventional numbers. All these numbers here are meant to show the perfection of the city.

Bear in mind that the largest city in antiquity was Babylon, which was only four hundred and eighty stadia. If we figure it in round numbers, its perimeter was six kilometers, and so its diameter was two kilometers.

That small, and yet it was the largest city in the world at that time.

Here, always working in symbolic figures, as I have already explained to you, they want to declare a city beyond this world. That is why it has this exaggerated quality, a city beyond this world. But Saint Andrew says the following:

Perhaps, he notes, perhaps these ten thousand stadia signify the greatness of this city. For its inhabitants shall be multiplied beyond the grains of sand, as David says. The promise of God to David and to Abraham, he says: your descendants shall be like the sand of the sea, like the stars of heaven, a multitude, a multitude, a multitude.

But it is not the people of Israel, my beloved, who were the ones multiplied in Egypt. They were cut down in the wilderness. They reach the Promised Land already decimated. Not one of those who had been born and were over twenty years old in Egypt entered the new land. And the Hebrews are cut down again and again in the Promised Land, with captivity after captivity, with wars. They are a people, yes, but a people who are neither like the sand of the sea nor like the stars of heaven. So where is the Promise? My beloved, the Promise is in the Church. For Abraham is the forefather of faith, and in the Old Testament it is not faith that is set forward, but the law. Faith is an element of the New Testament. And Abraham believed, and it was reckoned to him as righteousness, as the New Testament notes.

and his descendants, like the sand of the sea and like the stars of heaven, are the Christians who will be saved: the Saints, the martyrs, the holy ones, all those who make up great multitudes, many multitudes, and who will dwell in this Kingdom of God.

Let me tell you something. This is an answer for every troubled age: that God has his own people. God works, my beloved, quietly, and he works quietly to build his city, his kingdom.

Despite all the loud trumpeting of atheism and unbelief, and the wars and the persecutions and the slanders against the Church, despite all this, the city of God is filling with saints, it is filling with saints. That is what he means. And I would like to say to you, I would like to say to you: let us not be discouraged.

Only one thing: many people are lost through their atheism and their unbelief, but the city of God is constantly being filled. May we too be among its inhabitants.

And the width of the wall was measured at one hundred and forty-four cubits. One hundred and forty-four cubits is about seventy meters. In relation to such a height, this width cannot be considered very great. Even so, Saint Andrew again speaks of the measure of the depth of the wall. The depth here is the width, the width of the wall itself, not the width of the city, but the width of the wall.

Making one hundred and forty-four, twelve composed with twelve, which, manifesting the Apostolic Teaching, produces this number. What is twelve times twelve? It is the twelve Apostles, it is the Teaching of the twelve Apostles. Everywhere, that is, one sees a symbolic number that always moves within the Teaching of the twelve Apostles.

But this depth that Saint Andrew speaks of here, the depth of the wall, is the depth of the theology that is contained only in what the twelve Apostles taught to the whole world. Only there is the depth of theology, in what the Apostles taught.

And he says the measure is of a man, that is, of an angel, the measure with which the angel measures. It is a difficult sentence. It probably means, and perhaps all the interpreters take it this way, though it may not be of very great importance, it probably means that the measuring is done by an angel with a human measure, and the human measure, we might say, was this reed, let us say, a measuring rod.

Or a Hebrew cubit, which is roughly, roughly, roughly half a meter. So it seems that this is what it is, but there is also something more.

When an angel measures with a human measure, the city is measured with a human measure. Do you know what this means? It means that the Kingdom of God is measured with a human measure. That is, the Gospel that was offered was offered, please pay attention, in a way that corresponds to human capacities for putting it into practice.

That the Kingdom of God will be filled with people who possess human capacities. Let no one say, how could I ever reach the level of the Gospel. Do not forget, brother, that the city was measured with the measure of a man. An angel did the measuring, but with the measure of a man. I will say it once more: the Gospel was written to human measures and not to angelic measures. Let no one say, one would have to be an angel to live out the Gospel. No, the Son of God did not become an angel, he became a man.

And his Gospel is within the capacities of what is human. Only one thing: let each of us make a start, my beloved, for these capacities, you know, grow. Just as we see in school, a child starts from the alphabet and one day comes to be a great inventor with a very sharp mind. He started from the alphabet, he grew up, he developed, he bore fruit.

And our spiritual life begins in the same way. We will start from the first step, from the alphabet of the spiritual life. We will grow, the grace of God will come and help us, and then we will reach certain measures that even we ourselves will not be able to believe.

And people will see those things there, and they will say whatever they will say. These are the measures I see, my beloved, in the Saints. The Saints were human beings, born of a mother and a father; they were human beings.

Όπως θα ενθυμείστε, είχαμε μείνει στο περασμένο θέμα μας, εις την περιγραφή της καινής Ιερουσαλήμ, της πόλεως, που κατεβαίνει από τον Ουρανό, από τον Θεό και είναι η Βασιλεία του Θεού. Μέσα σε αυτές τις εικόνες, ο Ιερός Ευαγγελιστής προσπαθεί να μας δώσει μία γεύση, έστω μέσω των εικόνων, μία γεύση αυτής της Βασιλείας του Θεού.

Φυσικά, επειδή είναι εικόνες και μέσα σε αυτές τις εικόνες προσπαθεί με τα χρώματα και με τους συμβολισμούς και με τους αριθμούς και με τα υλικά της δομής αυτής της πόλεως, να μας δώσει μία έτσι βαθυτέρα όσο τούτο είναι δυνατόν μέσα σε αυτόν τον κτιστόν κόσμο, τον κόσμο της φθοράς, να μας δώσει εικόνα εκείνη, εκείνης της ενδόξου και αιωνίου πόλεως της θριαμβευούσης εκκλησίας.

Και το τείχος της Πόλεως, συνεχίζει ο Ιερός Ευαγγελιστής, έχον θεμελίους δώδεκα και επ' αυτών δώδεκα ονόματα των δώδεκα Αποστόλων του Αρνίου. Και το τείχος λέγει της Πόλεως, είχε δώδεκα θεμέλια και πάνω σε αυτά υπήρχαν δώδεκα ονόματα, τα δώδεκα ονόματα των Αποστόλων του Αρνίου.

Μια οικοδομή, όπως γνωρίζετε, πάντοτε έχει ένα θεμέλιο και το θεμέλιο της είναι καθ' όλο το μήκος. Εδώ το τείχος, λέγει, έχει 12 θεμελίους. Τώρα, μη ζητείτε, μη ζητάτε, θα παρακαλέσω, μη ζητάτε μία ακριβολόγηση αυτών διότι πρόκειται περί εικόνων και μεταφορών.

και μάλιστα θα δούμε λίγο πιο κάτω, το μήκος του τείχους θα εκπλήξει, το μήκος του τείχους και το ύψος. Θα εκπλήξει πραγματικά, γιατί μέσα σε αυτό το μη πραγματικό, το μη ρεαλιστικό, θέλει ακριβώς να δώσει εκείνο που δεν μπορεί με άλλον τρόπο να το εκφράσει εις αυτόν τον κτιστόν κόσμο.

Τώρα πως είναι το τείχος να έχει μόνο 12 θεμέλια, δεν το πολυπραγμονούμε, παρά μόνο ότι έχει 12 θεμέλια. Και τα θεμέλια του τείχους της Νέας Αυτής Πόλεως, της Νέας Ιερουσαλήμ, είναι οι 12 Απόστολοι, όπως σαφώς μας λέγει το Ιερό Κείμενο.

Το θεμέλιο όπως ξέρετε είναι πάντοτε το έρεισμα, είναι η κρηπίδα μιας οικοδομής. Και κατά μεταφορά είναι η διδασκαλία των 12 Αποστόλων, είναι η μαρτυρία τους για την Ανάσταση του Διδασκάλου, και η ίδια η ζωή τους και το προσωπικό τους μαρτύριο. Εξάλλου, αποχωριζόμενος ο Κύριος από αυτούς, στο πρώτο κεφάλαιο των πράξεων είναι γραμμένο, τους είπε· «Έσεσθέ μοι μάρτυρες ἐν τε Ιερουσαλήμ και ἐν πάσῃ τῇ Ιουδαία και Σαμαρεία και ἕως ἐσχάτου της γης». Να μου γίνετε μάρτυρες, όχι μόνο στο στενό αυτόν κύκλον της Ιουδαίας, αλλά και στη Σαμάρια και ως το τέλος του κόσμου, ως την άκρη της γης, ή στις εσχατιές της γης.

Πώς θα γίνουν μάρτυρες όμως, μάρτυρες της ζωής του, προπαντός της Αναστάσεώς του, αλλά και διαγγελείς της διδασκαλίας του Κυρίου; Συνεπώς θα λέγαμε ότι εκείνα τα οποία θα μαρτυρούσαν εις τον κόσμο, εκείνα και αποτελούν το θεμέλιο της Εκκλησίας.

Γι' αυτό το λόγο λέγει ότι η πόλη έχει 12 θεμελίους, θα το λέγαμε αλλιώτικα, εκείνο το οποίο λέμε στο σύμβολο της πίστεως· Πιστεύω εις μίαν, αγίαν, καθολικήν και αποστολικήν εκκλησία. Με τις τέσσερις αυτές τις ιδιότητες που λέγαμε την περασμένη φορά που είναι η εκκλησία, τετράγωνη, η πόλη.

Και για να λέγει, Αποστολική σημαίνει, Εκείνα που παρέδωκαν οι Απόστολοι, Από ότι τους παρέδωκε ο Χριστός, Η διδασκαλία των Αποστόλων, Είναι τα θεμέλια της Εκκλησίας, Διότι, Πού στηρίζεται η Εκκλησία, Σε εκείνα που δίδαξαν οι Απόστολοι, Γι' αυτό το λόγο, Το τείχος της Πόλεως, Έχει 12 θεμελίους.

Γράφει ο Απόστολος Παύλος, Εβραίους 11,10· Εξεδέχετο ο Αβραάμ, την τους θεμελίους έχουσαν πόλιν, περίμενε δηλαδή εκείνη την πόλη που είχε θεμελίους, αυτή η πόλη, εις της οποίας τεχνίτης και δημιουργός ο Θεός.

Δηλαδή, όχι μία εγκόσμια πόλη, αλλά προφανώς ήτο η ουράνια πόλη, η βασιλεία του Θεού. Εις δε την Επιστολή του προς Εφεσίους 2,20 σημειώνει· Εποικοδομηθέντες, εσείς Χριστιανοί οι Εφέσιοι, εποικοδομηθέντες επί τω θεμελίω των Αποστόλων και Προφητών, όντος ακρογωνιαίου αυτού Ιησού Χριστού.

Ο ακρογωνιαίος της οικοδομής είναι ο Ιησούς Χριστός, οι θεμέλιοι είναι οι Απόστολοι.

ώστε βλέπει κανείς εδώ ότι εννοείται η αποστολική διδασκαλία, η αποστολική μαρτυρία περί του Ιησού Χριστού, διότι πράγματι, πέστε μου, τι ξέρουμε έξω από τους Αποστόλους δια τον Ιησού Χριστό; Τίποτε· ό,τι ξέρουμε δια τον Ιησού Χριστό είναι από τους Αποστόλους, αλλά τόσο το χωρίο το τελευταίο που αναφέρεται στο θεμέλιο των προφητών, αυτό που είπαμε τώρα, αλλά και των Αποστόλων, όσο και του ότι επί των πυλώνων της πόλεως που είχαμε δει την περασμένη φορά, ότι, να σας το διαβάσω, και επί τοις πυλώσιν Αγγέλους δώδεκα και ονόματα επιγεγραμμένα, α εστίν ονόματα των δώδεκα φυλών των υιών Ισραήλ, είναι στο 12 χωρίο του 21 κεφαλαίου.

Παρατηρούμε ότι υπάρχει εδώ μία αμεσοτάτη ενότης παλαιάς και καινής διαθήκης. Την μια φορά μας είπε ότι οι πυλώνες είναι τα ονόματα των 12 φυλών του Ισραήλ. Δηλαδή επαναλαμβάνω ότι σας είπα προηγουμένως.

Μετά μας λέγει ότι εδώ είναι οι πυλώνες και τα θεμέλια εν συνεχεία των 12 Αποστόλων. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει έχουμε εδώ μία ταυτότητα παλαιάς και καινής διαθήκης. Και κάτι ακόμα, υπάρχει εδώ ο Ιησούς της Αποκαλύψεως, δηλαδή το Αρνίον, είναι ο Ιησούς των Ευαγγελίων.

Θέλω να δείτε δηλαδή την ενότητα τώρα των βιβλίων της Αγίας Γραφής, της καινής εδώ τώρα διαθήκης. Το Αρνίον της Αποκαλύψεως είναι ο Ιησούς Χριστός των Ευαγγελίων. Γιατί, ακούστε το χωρίο, 12 ονόματα των 12 Αποστόλων του Αρνίου.

Σε καμία περίπτωση δεν αναφέρεται στα Ευαγγέλια ο Ιησούς Χριστός ως αρνίον. Μόνο η περίπτωση που λέει ο Άγιος ο Βαπτιστής, να ο αμνός του Θεού σηκώνει την αμαρτία του κόσμου. Αυτό προφητικά, αλλά ως ονομασία όμως ο Ιησούς Χριστός να λέγεται αρνίον δεν είναι πουθενά στα Ευαγγέλια.

Το όνομα αυτό αρνίον κατ' επανάληψη λέγεται μέσα στο βιβλίο της Αποκαλύψεως. Το ότι το αρνίον έχει τους 12 Αποστόλους, δείχνει ότι τότε το αρνίον είναι ο Ιησούς Χριστός, ενότης ανάμεσα στα Ευαγγέλια και στο Βιβλίο της Αποκαλύψεως.

Αυτά που σας λέγω δεν είναι παρονυχίδες, έχουν πάρα πολύ μεγάλη σημασία. Αν εγνωρίζετε οι αρνητές τι βρίσκουν να αρνηθούν, αρκεί να τα σημειώνετε εσείς στο μυαλό σας. Εγώ δεν σας λέω πιο πολλά πάνω σε αυτά, τι λέγουν οι αρνητές· εγώ σας καταθέτω το υλικό, όταν το ενθυμίστε, τότε όταν βρεθείτε κάπου και βλέπετε να γίνεται αναίρεσις της αληθείας του Ευαγγελίου, θα μπορείτε αμέσως να αντιμετωπίσετε τους αναιρούντας την αλήθεια του Ευαγγελίου, με εκείνα τα οποία θα γνωρίζετε και θα θυμόσαστε.

Ο Ιεζεκιήλ αναφέρεται σε μια υπερφυσική ή πνευματική περιγραφή της πόλεως Ιερουσαλήμ, δηλαδή της Νέας Ιερουσαλήμ, και αφού αναφέρεται και εκεί στο βιβλίο του Ιεζεκιήλ, του προφήτου, ότι η πόλις είναι τετράγωνη και ότι το τείχος αυτής της πόλεως, η κάθε πλευρά του τείχους έχει τρεις πυλώνες, επ' ονόματι των 12 φυλών του Ισραήλ, βλέπει δηλαδή κανείς ίδιο υλικό, στον προφήτη Ιεζεκιήλ, στο βιβλίο της Αποκαλύψεως.

Και τελειώνει ως εξής, είναι 48,35. Και το όνομα της πόλεως αφ' ης αν ημέρας γένηται, έσται το όνομα αυτής. Και το όνομά της θα δοθεί την ημέρα που αυτή η πόλη θα ανοικοδομηθεί. Ποια είναι αυτή η ημέρα που η πόλη αυτή θα έχει οικοδομηθεί και αναφέρεται στην Ιερουσαλήμ;

Θα μου πείτε, μα γνωστό το όνομά της, είναι η Ιερουσαλήμ. Και αν θέλετε, η ιστορική Ιερουσαλήμ διατηρεί το αρχαίο της όνομα μέχρι σήμερα. Δεν άλλαξε ποτέ το όνομά της και μέχρι σήμερα λέγεται Ιερουσαλήμ.

Τι εννοεί εδώ ο προφήτης όταν λέγει και το όνομά της θα δοθεί όταν θα τελειώσει η οικοδομή αυτή; Την ημέρα εκείνη. Είναι, αγαπητοί μου, το όνομά της η Εκκλησία. Αυτό είναι το όνομα της Νέας Ιερουσαλήμ, η Εκκλησία, είναι η Βασιλεία του Θεού. Και συνεχίζει· και ο λαλών μετ' εμού είχεν μέτρον κάλαμον χρυσούν, ίνα μετρήσει την πόλιν και τους πυλώνας αυτής και το τείχος αυτής. Και η πόλις τετράγωνος κείται, και το μήκος αυτής όσον και το πλάτος, και εμέτρησεν την πόλιν εν τω καλάμω επί σταδίους δώδεκα χιλιάδων, το μήκος και το πλάτος και το ύψος αυτής ίσα εστίν.

Και εμέτρησε το τείχος αυτής εκατόν τεσσαράκοντα τεσσάρων πηχών, μέτρον ανθρώπου, ο εστίν αγγέλου. Να σας το αποδώσω. Και αυτός που μου μιλούσε είχε ένα μέτρο καλάμι χρυσό. Για να μετρήσει την πόλη και τις πόρτες της και το τείχος της, και η πόλη ήταν τετράγωνη και το μήκος της όσο και το πλάτος της, και μέτρησε αυτός την πόλη με το καλάμι το χρυσό και βρήκε ότι η κάθε πλευρά ήταν 12.000 στάδια.

Αλλά η πόλη αυτή είχε ίσες διαστάσεις, στο μήκος, στο πλάτος και στο ύψος, 12.000 στάδια. Και μέτρησε το πλάτος του τείχους και το βρήκε 144 πήχες, που είναι αυτό μέτρον ανθρώπου που το χρησιμοποιεί ο Άγγελος.

Δηλαδή μετά από τη γενική θα λέγαμε περιγραφή της Καινής Ιερουσαλήμ, έρχεται μία πλησιέστερη, εγγύτερη καταμέτρηση της πόλεως, η οποία είναι γεμάτη, μεστή, από βαθέα νοήματα.

Ο λαλών δεν είναι άλλος παρά ο Άγγελος που ανεφέρθη στην αρχή του κεφαλαίου. Είναι ο Άγγελος που ξεναγεί τον Άγιον Ιωάννη και κρατούσε ένα μέτρο, ένα καλάμι αλλά χρυσό.

Είναι η δευτέρα φορά που αναφέρεται μέτρησης με καλάμι εις το βιβλίο της Αποκαλύψεως. Η πρώτη φορά που αναφέρεται στο ενδέκατον κεφάλαιο, στους πρώτους ένα και δύο στίχους. Εκλήθη ο Ιωάννης υπό του Αγγέλου να μετρήσει το ναό και το θυσιαστήριο της επίγειου Ιερουσαλήμ.

και έλαβε την ρητή εντολή ο Ιωάννης, μάλιστα αυτό το χωρίο μου έχει κάνει εμένα πολύ μεγάλη εντύπωση, γιατί το βλέπω να επαληθεύεται στις ημέρες μας. Έλαβε τη ρητή εντολή να μην μετρήσει παρά μόνο το ναό και το θυσιαστήριον που ήταν έξω από το ναό.

Την υπόλοιπη πόλη δεν έπρεπε να τη μετρήσει. Όλοι οι πατέρες συμφωνούν, όπως λέγαμε και τότε στην ερμηνεία, ότι η πόλις είναι η εκκλησία. Είναι η στρατευομένη εκκλησία, είναι η επίγειος εκκλησία, διότι έχει να μετρήσει εδώ την επίγεων Ιερουσαλήμ σε όραμα εννοείται, όταν του λέγει ο Θεός, ο Άγγελος, δεν θα μετρήσεις την πόλη, διότι η πόλη παρεδόθη εις το να πατηθεί υπό των εθνών, σημαίνει, η μέτρησης, προστασία, αλλά προστασία της Εκκλησίας, μόνο ένα μέρος της Εκκλησίας, και όχι προστασία ολοκλήρου της Εκκλησίας που υπάρχει επάνω στη γη, μη σας εκπλήξει αυτό,

Διότι θα είναι εκείνοι, άρχοντες και αρχόμενοι, κληρικοί και λαϊκοί, οι οποίοι θα έχουν προδώσει την Εκκλησία. Και οι οποίοι βεβαίως δεν είναι δυνατόν να είναι κάτω από την προστασία του Θεού. Γι' αυτό λέγει δεν θα μετρήσεις την υπόλοιπη πόλη.

Είναι εκείνο το οποίον λέγει ο Κύριος σε μια ειδική περίπτωση, ότι πρόκειται περί της αλλοτρίας φυτείας, δηλαδή είπε ο Χριστός, Ματθαίος 15,13, Πάσα φυτεία ην ουκ εφύτευσεν ο πατήρ μου ο ουράνιος εκριζωθήσεται, κάθε χωράφι, κάθε φυτεία, που δεν τη φύτευσε ο πατέρας μου ο ουράνιος, αυτή θα ξεριζωθεί.

Και όμως αγαπητοί μου μπορούμε να πούμε ότι πολλές φορές μιλάμε για την Εκκλησία του Χριστού χωρίς αυτή την Εκκλησία του Χριστού να την προστατεύει ο ίδιος ο Θεός. Είναι φοβερό διότι δεν αποτελεί την Εκκλησία, δεν αποτελεί αλλά μία παρωδία μόνο, να δεχθείτε και να σκεφτείτε τις αιρέσεις που υπάρχουν.

Όλοι αυτοί κινούνται, εν ονόματι του Χριστού, τι θα λέγαμε τώρα, ότι ο Χριστός υπηρετεί αυτές τις εκκλησίες και τις προστατεύει τις εκκλησίες αυτές; Θα μπορούσαμε αυτό να το πούμε, όταν βλέπουμε σήμερα, εις των δυτικών κόσμων, κυρίως εις των δυτικών κόσμων, οι λεγόμενες χριστιανικές εκκλησίες, ομολογίες δηλαδή.

Γιατί η Εκκλησία είναι μία. Δεν είναι πολλές οι εκκλησίες. Η Εκκλησία είναι μία Η Ορθόδοξος Εκκλησία του Χριστού Τι θα λέγατε; Όλες αυτές οι λεγόμενες εκκλησίες Θα τύχουν της προστασίας του Χριστού; Αφού έχουνε εις υπερθετικόν βαθμόν εκοσμικευθεί Έχουν τέτοιαν εκοσμικευσή Ώστε είναι να πιάνει και εμάς και τη μύτη του Σας αναφέρω, αν δεν σας το είπα Διάβασα τελευταία Στην Αγγλία, η Αγγλικανική Εκκλησία, η οποία έχει σε βαθμόν υπερθετικόν ξεφτίσει, πρωτεσταντική στην πραγματικότητα είναι, μόνο που διατηρεί τους βαθμούς ιεροσύνης, είναι το μόνο χαρακτηριστικό που έχει σε σχέση με τις άλλες πρωτεσταντικές ομολογίες, ότι εκεί δημιουργήθηκε ένας σύλλογος, χριστιανικός σύλλογος, ακούστε αντιφατικά πράγματα, αντιφατικά,

Χριστιανικός σύλλογος ομοφυλοφύλων. Χριστιανικός σύλλογος ομοφυλοφύλων. Δηλαδή οι ομοφυλόφυλοι επικαλούνται την χριστιανική αγάπη. Ε, τι θέλετε άλλο παρακάτω. Σας ερωτώ, είναι δυνατόν να προστατεύσει τέτοια τερατώδη γεννήματα ο Χριστός; Είναι δυνατόν ποτέ να αναγνωρίσει ως εκκλησία του τέτοια πράγματα;

Ή λίγο παλαιότερα, σε ένα συνέδριο πρωτεσταντικών, πρωτεσταντικών, λεγομένων πάντα θα λέγω εκκλησιών, έλεγαν μην αναφέρετε το όνομα του Ιησού Χριστού γιατί υπάρχουν τέτοιες ομολογίες που δεν δέχονται το τριαδικό του Θεού Μα τότε τι; Οι χριστιανικές εκκλησίες είναι αυτές;

Γι' αυτό λέγει, θα καταπατηθεί η πόλης, πρόσεξε, λέγει στον Ιωάννη, ο Άγγελος Θα μετρήσεις μόνο το ναό και μόνο το θυσιαστήριο, αλλά και η ορθόδοξος εκκλησία Σε περιοχές που διώκεται αυτή καθ' αυτήν, στις επίσημες μορφές της υπηρετεί επιγείους και βρώμικους σκοπούς Επιγείους και βρώμικους σκοπούς, το είπα δυο φορές Ο λαός μόνο εκείνος που κρατάει την Ορθόδοξη πίστη Και θα σωθούν μόνο εκείνοι που αποτελούν την φυτία του πατρός Μόνο το λίμα που λέγει ο Απόστολος Παύλος Και αναφέρεται ο Απόστολος Παύλος στον αρχαίον Ισραήλ Και έλεγε ότι στην εποχή του προφήτη Ηλία όλοι είχαν κάμψει γόνυ εις τον Βάαλ

Είχαν δηλαδή πέσει στην ειδωλολατρία Και ο προφήτης νόμιζε, νόμιζε ότι δεν είχε μείνει πια κανένας παρά μόνο ο εαυτός του Και του απεκάλυψε ο Θεός ότι δεν είσαι μόνον εσύ που δεν έκαμψες γόνυ εις τον Βάαλ Επτά χιλιάδες άνδρες Δηλαδή ο λαός κρύπτεται Δηλαδή ο Θεός ξέρει το λαό του.

Εμείς δεν ξέρουμε το λαό του Θεού. Βέβαια πάντοτε υπάρχουν οι πιστοί άνθρωποι. Αλλά είναι λίγοι, είναι το λείμμα, έτσι το λέει Απόστολος Παύλος, το λείμμα, το υπόλοιπο. Έτσι λέγει όπως στην εποχή του Ηλία, που υπήρχε το λείμμα που δεν ελάτρευσε τα είδωλα, έτσι και σήμερα λέει Απόστολος Παύλος.

Για την εποχή του υπάρχει το λείμμα του Θεού, ο λαός του Θεού, αλλά οι υπόλοιποι. Κι όμως όλοι οι Ισραηλίτες θα ήθελαν για τον εαυτόν τους να λέγονται ο λαός του Θεού. Αλλά δεν ήσαν όμως κάτω από την προστασία του Θεού.

Την πρώτη φορά λοιπόν εδώθηκε το καλάμι να μετρηθεί η επίγειος Ιερουσαλήμ, δηλαδή η στρατευομένη Εκκλησία. Τώρα τη δευτέρα φορά, αυτή που σήμερα αναλύουμε αγαπητοί, καλείται να μην μετρήσει ο Ιωάννης την καινούρια πόλη, αλλά να στέκεται πλάι στον Άγγελο που θα μετρούσε την καινούργια πόλη. Είναι κι αυτό χαρακτηριστικό.

Απλώς ο Ιωάννης θα επληροφορεί το αποτέλεσμα αυτών των μετρήσεων που έχει σημασία για τα συμπεράσματα και την περιγραφή αυτής της νέας πόλεως.

Τι σημασία έχει εδώ τώρα η μέτρηση αυτή καθεαυτήν; Γράφει ο Άνθιμος Ιεροσολύμων, έχει κάνει ένα υπόμνημα στην Αποκάλυψη. Βέβαια στηρίζεται συνήθως, στο περισσότερο μέρος του στηρίζεται στον Άγιο Ανδρέα Καισαρείας και στον Αρέθα.

Είναι αυτές οι γνήσιες, θα λέγαμε, ερμηνείες, κι άλλοτε σας το έχω πει, στην Αποκάλυψη που δέχεται η Εκκλησία μας. Τι είναι λοιπόν αυτή η μέτρηση, λέγει ότι είναι η πρόγνωση του Θεού ή εν τη οποία προγινώσκει τε ποσότητα και ποιότητα όντων αυτού από καταβολής κόσμου.

Είναι η πρόγνωση του Θεού κατά την οποία προγνωρίζει ποιοι θα είναι εκείνοι που θα σωθούν και στον αριθμό και στην ποιότητα της αγιότητας.

Αυτό θα πει, θα μετρηθεί η πόλης. Δηλαδή, ο Θεός ξέρει ποιοι θα σωθούν. Αυτό είναι όλο. Βέβαια, έχουμε και άλλα χωρία που το αναφέρουν αυτό. Αναφέρεται στο Ματθαίο 25,34, όταν θα πει ο Χριστός, Δεύτε οι ευλογημένοι του πατρός μου, κληρονομήσατε την ητοιμασμένην υμίν βασιλείαν από καταβολής κόσμου.

Ελάτε λέγετε, κληρονομήσετε την Βασιλεία, εκείνη που ήδη δημιουργήθηκε, πριν γίνει ο κόσμος. Πώς εγνώριζε ο Θεός, ποιοι θα σωθούν; Μα ο Θεός είναι παντογνώστης. Σημαίνει λοιπόν την πρόγνωση του Θεού, η μέτρηση της πόλεως σημαίνει ποιοι θα σωθούν.

Και αν θέλετε, σημειώνει και στους Εφεσίους ο Απόστολος, 1,4. Καθώς και εξελέξατο ημάς εν αυτώ προ καταβολής κόσμου είναι ημάς αγίους και αμώμους κατενώπιον αυτού. Μας διάλεξε λέγει ο Θεός πριν γίνει ο κόσμος για να σταθούμε άξια μπροστά του.

Θα τεθεί μια απορία σας και πολύ δικαιολογημένη. Δηλαδή, αυτό που λέγεται στη Θεολογία, απόλυτος προορισμός, ο Θεός έχει προορίσει εκείνους οι οποίοι θα πληρώσουν, δηλαδή θα γεμίσουν την Ιερουσαλήμ, την Άνω, τη Βασιλεία Του.

Όχι αγαπητοί, ο Θεός γνωρίζει απλώς τι θα συμβεί εν χρόνω, γιατί ο Θεός είναι έξω από το χρόνο, δεν καθορίζει τι θα γίνει ο καθένας. Αλλά απλώς ο Θεός ξέρει τι ο καθένας θα καθορίσει για τον εαυτόν του.

Να πως το λέει σε αυτό ο Απόστολος Παύλος.

Είναι πολύ βασικό αυτό. Ποιους προορίζει ως κατοίκους της πόλεως αυτής, δηλαδή για τη βασιλεία του. Ους προέγνω, εκείνους που προεγνώρισε ότι θα έκαναν, θα εργάζονταν τη σωτηρία. Δηλαδή, μη πει κανείς, είναι γραμμένο.

Μη πει κανείς, όπως λέγουν οι Προτεστάντες, ότι υπάρχει, και η Ρωμαιοκαθολική, ότι υπάρχει ο απόλυτος προορισμός. Ότι όσο θέλεις κάνε, όσο θέλεις δούλευε, όσο θέλεις αγωνίσου, εάν ο Θεός δεν σε προορίζει να σωθείς, δεν θα σωθείς.

Ο Θεός να φυλάξει, τέτοια πράγματα δεν τα γνωρίζει η Εκκλησία μας. Σημαίνει ότι ο Θεός απλώς προγνωρίζει το που για δεύτερη και τρίτη φορά ποιοι θα δουλέψουν επάνω εις τον τομέα της σωτηρίας Τον. Αυτό είναι το πολύ μεγάλο. Και τι λέγει εδώ. Έγνω Κύριος τους όντας αυτού. Δευτέρα Τιμόθεον 2,19. Ο Θεός ξέρει τους δικούς Του. Τους ξέρει τους δικούς Του. Αυτό λοιπόν σημαίνει ότι εμετρήθη η πόλης.

Ο Χρυσούς Κάλαμος δηλεί το τίμιον τούτε μετρούντος Αγγέλου, ον ανθρωποειδώσε, θεώρησε και της μετρουμένης πόλεως εις τείχος των Χριστών εξελάβομαι. Το Χρυσό Καλαμί δείχνει το τίμιον του Αγγέλου και το τίμιον της πόλεως.

Εάν υποτεθεί ότι ξεκινάμε να μετράμε με ένα χρυσό καλάμι, σημαίνει ότι και εκείνος που μετρά και εκείνο που μετρά είναι πολύτιμο. Το δε τείχος είναι ο Χριστός, το οποίον θα εμετρούσε με το καλάμι ο Άγγελος.

Βλέπετε εικόνες. Το τείχος είναι προστατευτικό βέβαια, όπως ξέρουμε, της κάθε πόλεως. Και εδώ σημαίνει ότι ο Χριστός ως τείχος της καινής Ιερουσαλήμ εκλαμβάνεται, ως τείχος που προστατεύει δηλαδή την Εκκλησία του.

Λέγει ο Άγιος Ανδρέας.

Ηγούμεθα δε τείχος εν ταύτη και την θείαν περιβολήν και σκέπην νοείσθαι, εν ή οι Άγιοι φυλάσσονται.

Σημαίνει ότι οι άγιοι φυλάκονται από τον Χριστό, και αυτό εικονίζεται με ένα τείχος. Ο Χριστός φυλάει τους δικούς του, τους προστατεύει. Θα μου πείτε από τι άραγε τους προστατεύει. Εδώ υπάρχει ένας πειρασμός. Σας παρακαλώ προσέξατε το. Ίσως και άλλη φορά να σας το έχω πει. Όταν δίνετε το χαρτάκι σας με τα ονόματα να μνημονευθούν, έτσι από μια συνήθεια βάζουμε υπέρ υγείας. Νομίζουμε ότι το ύψις των αγαθών είναι η υγεία.

Αναμφισβήτητα η υγεία είναι το ύψις των αγαθών, από τα φυσικά όμως αγαθά και τα πνευματικά αγαθά. Ποιο είναι το ύψις των αγαθών από τα πνευματικά αγαθά, θα μου πείτε η πίστης, θα μου πείτε η αγάπη, θα μου πείτε η ελπίδα.

Ναι, η κορυφή όλων αυτών ποια είναι, το συλλάβατε, είναι το μαρτύριον. Αν υποτεθεί ότι ένας δικός σας άνθρωπος θα έσπευδε εις το μαρτύριον, θα το εθεωρούσατε αυτό συμφορά. Ότι εμαρτύρησε υπέρ της πίστεως.

Εάν έχουμε μάθει να σημειώνουμε απάνω στα χαρτάκια που θα μνημονέψει ο ιερέας, υπέρ υγείας αναμφισβήτητα, αναμφισβήτητα θα το θεωρούσαμε συμφορά ότι ένας άνθρωπός μας υπέρ στο μαρτύριο. Και για να μην πάει το μυαλό σας μόνο στο μαρτύριο του αίματος, όπως το ξέρουμε, έχουμε και άλλες μορφές μαρτυρίου.

Το να καθίσεις 5 και 10 και 15 και 20 χρόνια σε ένα κρεβάτι καθηλωμένος από μια παράλυση και να μην γογγύσεις. Είναι ή δεν είναι μαρτύριο, και όταν ο άνθρωπος αυτός φεύγει από τον κόσμο αυτόν ή αρρωσταίνει ή δεν γίνεται καλά.

Τον βλέπουμε, πεθαίνει τελικά χωρίς να γίνει καλά. Τι θα λέγαμε, θα λέγαμε ότι εμείς δίδουμε το χαρτάκι μας να μνημονεύεται αλλά ο Θεός δεν μας ακούει γιατί ο άνθρωπός μας είναι κλινήρης 20 χρόνια και ποιος σας είπε ότι δεν μας ακούει ο Θεός, του ότι θα μνημονεύουμε το όνομα αυτό και ο Θεός θα δίδει τη χάρη του να έχει υπομονή ο άνθρωπος αυτός και να μην γογγίσει στο κρεβάτι του πόνου και να μεταβληθεί σε μάρτυρα υπομονής.

Τι περισσότερο είχε ο Ιώβ; Τι περισσότερο είχε ο Ιώβ; Το ξαναλέγω. Τι περισσότερο είχε η Αγία Συγκλητική; Η οποία ήταν σκωληκόβρωτη. Από την περιγραφή κάποιο είδος καρκίνου πρέπει να είχε. Ήτανε φοβερό πράγμα λέει, μύριζε φοβερά, φοβερά. Είχαν λιώσει όλα της εδώ στο πρόσωπο. Και είχε τη μεγάλη υπομονή. Είναι η Αγία Συγκλητική. Είναι μάρτυς, θα λέγαμε, στα μάτια του Θεού.

και όμως εμείς θα νομίζαμε ότι ο Θεός δεν έδωσε τη χάρη Του. Γιατί μπροστά μας βλέπουμε μόνο το φυσικό αγαθό της υγείας. Λάβα. Αγαπητοί μου, λάβα. Το λέγω γιατί δυστυχώς νομίζουμε ότι η προστασία του Θεού είναι να φυλαχτεί η υγεία μας, η περιουσία μας και η ζωή μας. Αν αυτά τα πράγματα φυλαχτούν, τότε λέμε μας φύλαξε ο Θεός. Δόξα σοι ο Θεός.

Είμαστε μακριά από το πνεύμα του Ευαγγελίου, πρέπει να σας το πω αυτό και πρέπει να συνηθίζουμε σε μερικά πράγματα να βγαίνουμε από κει να πω που πια έγιναν ένα καθεστώς μες την Εκκλησία μας, ένα καθεστώς που τελματώνει τους πιστούς, πρέπει να βγούμε από αυτό και πρέπει να αρχίσουμε να κοιτάζουμε πόσοι έζησαν οι Άγιοι και να αρχίσουμε και εμείς να ζούμε.

Ελπίζω να μην τρομάζετε, την αλήθεια λέμε, έτσι προστατεύει ο Χριστός τους δικούς του. Η πόλης είναι τετράγωνος, σημειώνει, τι σημαίνει τετράγωνος ότι είναι η πόλης, λέγει πάλι ο Άγιος Ανδρέας. Τετράγωνος δε η πόλης κείται, δια το εδραίον και πάγιον. Το γαρ κατά τε βάθος και μήκος και πλάτος ισόπλευρον κύβος, τι συν ονομάζεται;

Εδραιότητα δε δηλοῖ, λέγεται. Δηλαδή, τι θα πει ότι είναι τετράγωνο το σχήμα; Σημαίνει ότι ήτο εδραία αυτή η πόλις και παγία. Το τετράγωνο σχήμα είναι εδραίον και πάγιον. Εδραίον θα πει έχει βάση. Έχει βάση που δεν μπορεί εύκολα να ανατραπεί.

Και πάγιον θα πει σταθερό. Δεν μπορεί λοιπόν να ανατραπεί. Θέλει να πει, η Βασιλεία του Θεού είναι εδραιωμένη, είναι παγιωμένη, δεν υπάρχει κανείς που μπορεί να την ανατρέψει, είναι αυτό που είπε ο Κύριος.

Και πύλαι Άδου της Εκκλησίας, ου κατισχύσουσιν αυτής, και οι σκοτεινές δυνάμεις του Άδου δεν θα μπορέσουν να υπερισχύσουν τις Εκκλησίες. Αυτό θα πει τετράγωνο σχήμα, αλλά λέγει ότι το ισόπλευρος, πλάτος, ύψος, συγγνώμη, πλάτος, μήκος και ύψος.

Έχουμε συνεπώς όχι απλώς το τετράγωνο, αλλά έχουμε κύβον.

Συνεπώς ο κύβος τώρα είναι ένα σχήμα το οποίον δίδει αμέσως την εικόνα του Εδραίου και του Παγίου. Και στην αρχαιότητα ακόμη, τόσο το τετράγωνο, όσο και ο Κύβος, συμβόλιζαν την τελειότητα. Λέμε, να τετραγωνίσουμε τον κύκλο, αυτό που δεν γίνεται φυσικά, καλώς πάλι.

Στις λαϊκές μας εκφράσεις, γιατί ξέρετε, αφήνουμε υπόλοιπο όταν ο κύκλος δεν τετραγωνίζεται, αφήνει πάντα με υπόλοιπο. Είναι οι σχέσεις 3,14, οι σχέσεις ακτίνος και περιφερείας. Αυτό το 3,14 δεν σταματάει εκεί, έχει έναν απεριοδικό αριθμόν ο οποίος τραβάει, τραβάει, τραβάει και συνεπώς πάντα με ένα υπόλοιπο. Άρα λοιπόν ο κύκλος δεν είναι το τέλειον σχήμα. Ο κύβος ή το τετράγωνο είναι το τέλειον σχήμα.

Το λέμε και στη γλώσσα μας αυτό, το λέμε με εκφράσεις λαϊκές και πολλές φορές αυτές οι λαϊκές εκφράσεις μας βοηθούν να καταλάβουμε πολλά πράγματα και στην Αγία Γραφή. Λέμε αυτός ο άνθρωπος έχει τετραγωνικό μυαλό, λέμε ακόμη τετραγωνή ιδέα, λέμε ακόμη τετραπέρατος άνθρωπος, ξέρετε τι θα πει τετραπέρατος, έχει τέσσερα πέρατα, δηλαδή είναι τετράγωνος.

Τέσσερα πέρατα, πρώτο, δεύτερο, τρίτο, τέταρτο, τέσσερα πέρατα, είναι τετράγωνος. Δηλαδή, δηλαδή τέλειος. Συνεπώς, εδώ βλέπουμε, έχουμε μίαν πόλην ιδανικήν, η Βασιλεία του Θεού, όχι στη γη, στον ουρανό. Δηλαδή, η καινούρια αυτή πόλης, στον καινούριο ουρανό και στην καινούρια γη, είπε ότι το μήκος και το πλάτος και το ύψος είναι ίσα, και όταν μάλιστα το μήκος της κάθε πλευράς, του Κύβου, είναι 12.000 στάδια. Ρητῶς, θα το δούμε λίγο πιο κάτω. Αφύσικο ύψος. Καμία πόλη δεν έχει τέτοιο ύψος, όσο είναι το μήκος της και το πλάτος της, να έχει και το ύψος της. 12.000 στάδια ύψος. Αλλά τι σημαίνει εδώ; Θέλει να δηλώσει με αυτόν τον συμβατικόν αριθμόν την τελειότητα της πόλεως.

Η πόλης δεν έχει τείχος, αγαπητοί μου, δεν είναι πόλης από τις συνηθισμένες. Είναι η Βασιλεία του Θεού που δεν ξέρουμε πως θα είναι. Είναι εκείνα που μάτι δεν είδε, αυτί δεν άκουσε και επί καρδίαν ανθρώπου ανέβη Α, λέγει ο Απόστολος Παύλος, α, τα οποία ο Θεός ητοίμασεν τοις αγαπώσιν αυτόν Εκείνα που έχει ετοιμάσει ο Θεός σε εκείνους που τον αγαπούν Γράφει ο Αρέθας πάνω σε αυτό

Ισόμετρος ούσα η πόλις κατά πάσας τας διαστάσεις και του κατά θεών βίου αρεταί εν συμμετρία το είναι έχουσι.

Τι σημαίνει εδώ ότι η πόλης είναι κύβος ή τετράγωνος, τη συμμετρία. Τι θα πει εδώ συμμετρία, η συμμετρία των κατοίκων, η συμμετρία των αγίων. Δηλαδή ποια είναι αυτή η συμμετρία, εδώ θα παρακαλέσω να προσέξετε λιγάκι.

Πολλοί θα παρακαλέσουν Έχουμε πολλές συμμετρίες Θα σας αναφέρω μόνο τρεις Τις κυριότατες συμμετρίες Η πρώτη συμμετρία Είναι στην πνευματική ανάπτυξη Που δίδει το μέτρο της τελειότητας Ποιο είναι αυτό;

Προσέξτε

Είναι η συμμετρία Νοήσεως, Συναισθήματος Και Βουλήσεως Αυτά τα τρία Μα είναι σε μία συμμετρία Για να το καταλάβουμε επειδή είναι τρία Θα πάρουμε ένα τρίγωνο, το οποίο θα είναι ισόπλευρο Το σχήμα τετράγωνο μας έδωσε την γενική συμμετρία των αρετών των Αγίων Ή της δομής των Αγίων Και τώρα αναλύομαι και λένε, να μία συμμετρία σε τρία πράγματα Στη νόηση, στο συναίσθημα και στη βούληση Τι θα πει αυτό Ξέρετε ότι πάρα πολλές φορές υποφέρουμε μέσα στη ζωή μας επειδή έχουμε ανεπτυγμένη μόνο μία πλευρά της ψυχής από τις τρεις, ενώ οι άλλες χωλαίνουν. Ένα παράδειγμα.

Μπορεί να έχουμε έναν νοητικόν άνθρωπο να κόβει το μυαλό του, αλλά το συναίσθημά του να είναι μικρό. Να μην έχει συναίσθημα, να μην έχει καρδιά ή να έχει και νου, να έχει και καρδιά, αλλά να μην έχει βούληση.

Ωραίες ιδέες, ωραία αισθήματα, να μην είναι βουλητικός και να μην βάζει μπροστά τα εφαρμόσιμα εκείνα τα οποία αισθάνεται και σκέπτεται. Ή να έχουμε μια ωραία καρδιά, αλλά να μην κόβει το μυαλό, ή να έχουμε πλεονάζουσα βούληση και δραστηριότητα, αλλά να μην έχουμε πάλι μυαλό και να πέφτουμε έξω.

Τι σημαίνει αυτό; Η νόηση, το συναίσθημα και η βούληση να βρίσκονται σε μια συμμετρία. Στον Ιησού Χριστόν ήταν αυτά σε συμμετρία, αναμφισβήτητα· είναι ο τέλειος άνθρωπος, είναι ο τέλειος Θεός και ο τέλειος άνθρωπος.

Έχουμε πλείστα τα σημεία που βρίσκουμε την τελειότητα του Ιησού Χριστού στα τρία αυτά. Θυμηθείτε την περίπτωση όταν εδάκρυσε ο Κύριος από τα κλάματα των αδελφών του Λαζάρου και του πλήθους. Ενώ πάνε στο νεκροταφείο, δια να αναστήσει τον Λάζαρον, και εδάκρυσεν ο Ιησούς, σημειώνει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης. Και το παρετήρησε το πλήθος και είπαν, ίδε πως εφίλει αυτόν, κοίταξε πόσο τον αγαπούσε. Εδάκρυσεν ο Ιησούς, αλλά ο Ιησούς ενεβριμήσατο τω πνεύματι, εμάλωσε την ψυχή του να μην δακρύσει, διότι ευρίσκετο εν όψει της Αναστάσεως του Λαζάρου.

Εδώ δείχνει την ανθρωπίνη μεν φύση, της οποίας όμως ο Κύριος διατηρεί την ισορροπία. Είναι μεγάλο πράγμα. Αγαπητοί μου, είναι πολύ δύσκολο πράγμα αυτό. Αλλά είναι ανάγκη τουλάχιστον να προσεγγίζουμε και να κινούμαστε σε μία συμμετρία. Άλλη συμμετρία. Πίστις, η ελπίς και η αγάπη. Έχουμε ανθρώπους που έχουν πολλή πίστη. Έχουμε ανθρώπους που έχουν πολλή αγάπη, αλλά δεν έχουν πολλή πίστη.

Ή έχουν πίστη και αγάπη, αλλά δεν έχουν ελπίδα για εκείνο που έχει ετοιμάσει ο Θεός για αυτούς. Λέμε την παραδείγματη άνθρωπος πίστεως λέμε και του λέμε ξέρεις τι έχει ετοιμάσει ο Θεός για μας Και σου απαντάει: πού τα ξέρουμε; πού τα ξέρεις; Δεν έχεις ελπίδα μέσα σου, δεν έχεις ελπίδα.

Τι είναι δε εκείνο που συνδέει αυτά τα τρία; Είναι η πνευματική διάκριση. Και όταν λέμε διάκριση, ακριβώς αυτό εννοούμε, αυτή τη συμμετρία. Ξέρατε ότι η Βασίλισσα των Αρετών δεν είναι η αγάπη. Η Βασίλισσα των Αρετών είναι η διάκρισις. Η πνευματική διάκρισις, βεβαίως, στον φυσικόν άνθρωπο είναι και η φυσική διάκρισις. Το να ξεχωρίζω ανά πάσα στιγμή πώς πρέπει να κινείται· αλλά η πνευματική διάκρισις είναι δώρο του Αγίου Πνεύματος.

Αυτή λοιπόν η πνευματική διάκρισις ανά πάσα στιγμή διακινεί το ποσόν των τριών αυτών αρετών. Μπορεί η διάκρισή μου να μου πει: αυτόν τον άνθρωπο που μου χτύπησε απόψε την πόρτα δεν πρέπει να τον βάλω στο σπίτι μου.

Μπορώ όμως να του δώσω χρήματα να πάει να μείνει στο ξενοδοχείο. Γιατί δεν πρέπει να τον βάλω στο σπίτι μου; Αυτό θα μου το πει η διάκριση. Ακούσατε τι είπα; Θα μου το πει η διάκριση. Αυτή λοιπόν η διάκρισις ρυθμίζει την ισορροπία, τη συμμετρία αυτών των αρετών.

Δεν είναι κενά λόγια αυτά. Διαβάστε στην Φιλοκαλία να το δείτε αυτό, σε ένα μάλιστα θαυμάσιο λόγο του Αγίου Κασσιανού, που ο Μέγας Αντώνιος το λέγει· η διάκρισις είναι αυτή που τηρεί την αγάπη εις το μέτρον της.

Μπορεί να λες, αγαπώ τον άνθρωπο αυτόν. Και να τον βάλεις μέσα, και εκείνον τον βράζει να πέσει στην πορνεία. Με τον άνθρωπο αυτόν. Και να πεις, μα είναι ονόματι της αγάπης, εγώ τον έβαλα τον άνθρωπο αυτόν. Ναι, είναι ονόματι της αγάπης, αλλά δεν είχες διάκριση και δεν ξεχώρισες ποιον έπρεπε να βάλεις μέσα στο σπίτι σου. Αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό. Είναι λοιπόν συμμετρία. Θέλει μία συμμετρία. Είναι ένα τρίπτυχο σχέσεων προς τον Θεόν, προς τον πλησίον και προς τον εαυτό μας. Είναι αυτό που σημειώνει ο Απόστολος Παύλος, Τίτος, ήταν ο Απόστολος που είπαμε στα Θεοφάνια προχθές.

Τίτος 2,12. Ότι στον παρόντα κόσμον πρέπει να ζήσουμε με σωφροσύνη, με δικαιοσύνη και ευσέβεια. Σωφρόνως και δικαίως και ευσεβώς ζήσωμεν, να ζήσωμεν, εν τω νυν αιώνι. Τι θα πει σοφρόνος, τι θα πει δικαίος και τι θα πει ευσεβός;

Το ευσεβός θα πει, οι σχέσεις μου με το Θεό, δικαίος, οι σχέσεις μου με τον πλησίον, και σοφρόνος οι σχέσεις μου με τον εαυτό μου. Εδώ δεν μπορώ να λέγω ότι μπορώ να έχω ευσέβεια και να μην έχω δικαιοσύνη προς τον πλησίον ή να έχω δικαιοσύνη προς τον πλησίον, να έχω ευσέβεια και να μην είμαι σόφρον. Δεν μπορώ να το κάνω αυτό. Δεν γίνεται. Για να γίνει αποδεκτή η αρετή μου πρέπει να υπάρχει συμμετρία σοφροσύνης, ευσεβίας και δικαιοσύνης.

Αυτό θα πει τετράγωνη πόλης αγαπητοί μου, η ισορροπία, η συμμετρία στις αρετές των Αγίων.

Αλλά για να δούμε τις πλευρές που βγήκαν 12.000 στάδια. Το στάδιο όπως ξέρετε έχει 185 μέτρα. Μια μικρή παρατήρηση, μου έκανε πολύ εντύπωση, στο υπόμνημά του ο πατήρ Χαράλαμπος Βασιλόπουλος έχει 125 μέτρα.

Δεν ξέρω γιατί, ίσως δεν είναι λάθος τυπογραφικό γιατί και στον Πολύγλωσσο έτσι βγαίνει. Όπως και ο Μπρατσιώτης έχει το ίδιο πράγμα, ο ένας φαίνεται αντέγραψε από τον άλλον, μου κάνει εντύπωση. Το στάδιο είναι 185 μέτρα, θαρρώ, εξήντα στάδια από Ιερουσαλήμ σε Εμμαούς είναι περίπου 11 χιλιόμετρα.

Λοιπόν, αφού είναι 185 μέτρα το στάδιο, τα 12.000 στάδια είναι 2.220 χιλιόμετρα. 2.220 χιλιόμετρα. Είναι περίπου αγαπητοί μου, δεν ξέρω πόσο.

Μήπως είναι από την Αθήνα μέχρι το Βόρειο Πόλο, δεν ξέρω κάπου εκεί.

Υπάρχει τέτοια πόλης, υπάρχει τέτοια πόλης; Και είναι δυνατόν ποτέ η πόλης αυτήν ταχυτήχως, τέτοιο ύψος; Μα είπαμε, συμβατικοί αριθμοί. Που θέλουν εδώ να δείξουν αυτοί όλοι οι αριθμοί το τέλειο της πόλεως.

Λάβετε υπόψη ότι η μεγαλύτερα πόλη στην αρχαιότητα ήταν η Βαβυλώνα, η οποία ήταν μόλις 480 στάδια. Αν τη λογαριάσουμε στρογγυλή, αν τη λογαριάσουμε, ήταν η περίμετρος 6 χιλιόμετρα και συνεπώς η διάμετρος ήταν 2 χιλιόμετρα.

Τόσο μικρή και ήταν η μεγαλύτερη πόλης του κόσμου την εποχή εκείνη.

Εδώ, οι πάντοτε σχηματικοί, όπως σας εξήγησα ήδη, θέλουν να δηλώσουν μία υπερκοσμίαν πόλη. Γι' αυτό έχει το υπερβολικό του πράγματος, μία υπερκοσμία πόλης. Αλλά λέγει ο Άγιος Ανδρέας το εξής:

Ίσως, σημειώνει, ίσως σημαίνουσι, εδώ δέκα χιλιάδες των σταδίων, ταύτης το μέγεθος. Ὑπὲρ γὰρ ψάμμον, ὡς φησὶν ὁ Δαβίδ, οἱ ταύτης κάτοικοι πληθυνθήσονται. Η υπόσχεση του Θεού προς τον Δαβίδ και προς τον Αβραάμ, λέγει, Απόγονοί σου, σαν την άμμο της θαλάσσης, σαν τα αστέρια του ουρανού, πλήθος, πλήθος, πλήθος.

Αλλά δεν είναι ο λαός του Ισραήλ, αγαπητοί μου εκείνος που πολλαπλασιάστη στην Αίγυπτο, αποδεκατίζεται στην έρημο, Φτάνει στην γη της Επαγγελίας, Απόδεκατισμένος, Δεν μπήκε κανείς από εκείνους που γεννήθηκαν, Κι ήταν άνω των 20 ετών, Στην Αίγυπτο, Στην καινούργια γη, Και αποδεκατίζονται συνεχώς οι Εβραίοι, Στη γη της Επαγγελίας, Με αιχμαλωσίες επί αιχμαλωσιών, Με πολέμους, Βέβαια μην είναι ένας λαός, Ένας λαός όμως ο οποίος δεν είναι ούτε σαν την άμμο της θαλάσσης, Ούτε σαν τα αστέρια του ουρανού, Πού είναι η Επαγγελία, Αγαπητοί μου η Επαγγελία είναι στην Εκκλησία, Διότι ο Αβραάμ είναι ο Αβραάμ ο γενάρχης της πίστεως, Και στην Παλαιά Διαθήκη πίστης δεν προεβάλλεται, Αλλά ο νόμος, Η πίστης είναι στοιχείο της Καινής Διαθήκης, Και επίστευσεν Αβραάμ, Και ελογίσθη αυτώ εις δικαιοσύνην σημειώνει η Καινή Διαθήκη,

και οι απόγονοί του σαν την άμμον της θαλάσσης, σαν τα αστέρια του ουρανού, είναι οι χριστιανοί που θα σωθούν, οι Άγιοι, οι μάρτυρες, οι όσιοι, όλοι εκείνοι οι οποίοι αποτελούν πλήθη πολλά, πολλά πλήθη και θα κατοικήσουν σε αυτήν την Βασιλεία του Θεού.

Δηλαδή, δηλαδή θα σας πω κάτι. Αυτό είναι μια απάντηση σε κάθε ταραγμένη εποχή, ότι ο Θεός έχει τον λαό του. Ο Θεός εργάζεται, αγαπητοί μου, αθόρυβα και εργάζεται αθόρυβα για να οικοδομήσει την πόλη του, τη βασιλεία του.

Παρά τους διατυμπανισμούς και της αθεΐας και της απιστίας και τους πολέμους και τους διωγμούς και τις συκοφαντίες εναντίον της Εκκλησίας. Παρά ταύτα, η πόλη του Θεού γεμίζει αγίους, γεμίζει αγίους, αυτό θέλει να πει, και θα ήθελα να σας έλεγα, θα ήθελα να σας έλεγα, μην απογοητευόμεθα.

Ένα μόνο, χάνονται πολλοί άνθρωποι με τις αθεΐες και τις απιστίες, αλλά η πόλη του Θεού γεμίζει διαρκώς, είθε να είμεθα και εμείς κάτοικοί της.

Αλλά και το πλάτος του τείχους εμετρήθη 144 πήχες. 144 πήχες είναι περίπου 70 μέτρα. Σε σχέση με τέτοιο ύψος, το πλάτος δεν δύναται να θεωρηθεί ότι είναι πολύ μεγάλο. Παρά ταύτα, πάλι λέει ο Άγιος Ανδρέας, το μέτρο του βάθους του τείχους, το βάθος είναι το πλάτος, αυτό καθεαυτό το πλάτος του τείχους, όχι το πλάτος της πόλεως, το πλάτος του τείχους.

Ποιῶν 144, 12, 12 αριθμός συντιθέμενος, ότι την Αποστολικήν Διδασκαλίαν Εμφαίνων, τούτον αποτελεί τον αριθμόν. Τι είναι το 12 επί 12, είναι οι 12 Απόστολοι, είναι η Διδασκαλία των 12 Αποστόλων. Παντού βλέπει δηλαδή κανείς έναν σχηματικόν αριθμόν που κινείται πάντοτε στη Διδασκαλία των 12 Αποστόλων.

Αλλά αυτό το βάθος που λέει εδώ ο Άγιος Ανδρέας, το βάθος του τείχους, είναι το βάθος της θεολογίας που περιέχεται μόνον με όσα οι δώδεκα Απόστολοι ενδίδαξαν την οικουμένη. Μόνον εκεί είναι το βάθος της θεολογίας σε ό,τι οι Απόστολοι ενδίδαξαν.

Το δε μέτρον λέγει ανθρώπου εστίν αγγέλου, με το οποίον μετρά ο άγγελος, είναι μια δύσκολη πρόταση. Πιθανώς να σημαίνει, όλοι οι ερμηνευτές να πιθανώς έχουν, δεν έχει όμως ίσως πάρα πολύ σημασία, πιθανώς σημαίνει ότι η μέτρησις γίνεται από άγγελον με μέτρο ανθρώπινο, και το μέτρο το ανθρώπινο θα λέγαμε ήταν αυτό το καλάμι, ας πούμε, ένα μέτρο.

Ή ένας πήχης εβραϊκός, ο οποίος είναι περίπου, περίπου, περίπου μισό μέτρο. Φαίνεται λοιπόν ότι αυτό είναι, αλλά και κάτι ακόμη όμως.

Όταν άγγελος μετράει με ανθρώπινο μέτρο, οι πόλεις μετράται με ανθρώπινο μέτρο. Ξέρετε τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι η Βασιλεία του Θεού μετράται με ανθρώπινο μέτρο. Δηλαδή, ότι το Ευαγγέλιο που προσεφέρθη, προσεφέρθη, παρακαλώ προσέξτε, κατά τρόπον που να ανταποκρίνεται στις ανθρώπινες δυνατότητες για την εφαρμογή.

Ότι η Βασιλεία του Θεού θα γεμίσει με ανθρώπους που διαθέτουν ανθρώπινες δυνατότητες. Μη πει κανείς, πού να φτάσω εγώ το Ευαγγέλιο. Μη ξεχνάς αδελφέ, ότι η πόλης μετρήθηκε με μέτρον ανθρώπου. Άγγελος μέτρησε, αλλά με μέτρον ανθρώπου. Θα το πω άλλη μια φορά, ότι το Ευαγγέλιο γράφτηκε στα ανθρώπινα μέτρα και όχι στα αγγελικά μέτρα. Μη πει κανείς, μα άγγελος πρέπει να είναι για να εφαρμόσει το Ευαγγέλιο. Όχι, ο Υιός του Θεού δεν έγινε άγγελος, έγινε άνθρωπος.

Και το Ευαγγέλιό του είναι στις δυνατότητες της ανθρώπινης, ένα μόνο, ο καθένας να ξεκινήσει αγαπητοί, αυτές οι δυνατότητες ξέρετε αυξάνουν, όπως ακριβώς και στο σχολείο βλέπουμε ένα παιδί, ξεκινάει από το αλφάβητο και κάποτε φτάνει να γίνεται ένας μεγάλος εφευρέτης που το μυαλό του να κόβει πολύ, ξεκίνησε από το αλφάβητο, ενηλικιώθηκε, ανεπτύχθη, απέδωσε.

Και η πνευματική μας ζωή έτσι ξεκινάει. Θα ξεκινήσουμε από το πρώτο σκαλοπάτι, από το αλφάβητο της πνευματικής ζωής. Θα αναπτυχθούμε, θα έρθει χάρις του Θεού, θα μας βοηθήσει και τότε θα φτάσουμε σε κάποια μέτρα που και εμείς δεν θα μπορούμε να τα πιστέψουμε.

Και θα τα βλέπουν εκεί οι άνθρωποι και θα λέγουν ό,τι θα λέγουν. Είναι τα μέτρα εκείνα που βλέπω με, αγαπητοί μου, εις τους Αγίους. Άνθρωποι ήσαν οι Άγιοι, που τους γέννησε μάνα και πατέρας, άνθρωποι ήσαν.