The Revelation of John 90

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the unchanged Greek original is the authoritative text.

And there came one of the seven angels who had the seven bowls full of the seven last plagues, and he spoke with me, saying: Come, I will show you the bride, the wife of the Lamb. And he carried me away in the Spirit to a great and high mountain, and showed me the holy city Jerusalem, descending out of heaven from God, having the glory, the glory of God. And there came one of the seven angels who had the seven bowls that were full of the seven last plagues.

And he says to me: Come, I will show you the bride, the wife of the Lamb. And he carried me away in the Spirit to a great and high mountain; and there he showed me the holy city Jerusalem, descending out of heaven from God, and having the glory of God.

So now, my beloved, since the Holy Evangelist has prepared us with the image of the Church descending out of heaven and from God as the New Jerusalem and as the bride, he comes now to give us a tour, so to speak, of the mysteries of this city and of this bride.

Of course, he himself is being given the tour by an angel, as you saw, who says to him, Come, I will show you; and this is the very same angel who showed him the great harlot seated upon the scarlet Beast, writes Saint Andreas.

For the same angel who once brought down the punishment they deserved now bestows the blessedness of the Church; he points out what is holy.

The one who showed the punishment that those deserved, the harlot Babylon, the Beast, the devil, and so on, the Antichrist, and so on, now this same angel shows to Saint John the blessedness of the Church. The same angel shows, from here and from there, these two mysteries. And concerning the bride, the Church, the bride that is the Church, Saint Andreas writes again: Rightly does he call the bride of the Lamb a wife. Listen to this very beautiful position of his, this very beautiful formulation: For when Christ was slain as a lamb, then he wedded her to himself by his own blood; for just as, while Adam slept, the woman was fashioned by the taking of his rib, so also, when Christ on the Cross fell asleep willingly through death, by the outpouring of the blood from his side the Church was formed, he who had the power to do so,

he joined us to himself. As he says, rightly does he say that here is his wife; the wife, the Lamb has as his wife the bride. And why indeed does he call him the Lamb? Because as a lamb Christ was slain upon the Cross, and by his own blood he wedded the Church. That is, just as Adam was put into an ecstasy, a deep sleep, so that one of his ribs might be taken from him, which rib of his would become the matter for the creation of Eve, in a similar way Christ too fell asleep upon the Cross, that is, he died upon the Cross, and from his side there was taken, there came out, there sprang forth the Church. How? When from his side there sprang forth blood and water.

Which are these two Mysteries, Baptism and the Holy Eucharist, which two Mysteries constitute the Church. So in a similar way to what happened then with Adam and Eve, this also happened with Christ and the Church. Of course, Christ and the Church are the prototype, and the image of Adam and Eve, or rather the creation of Adam and Eve, is the image. It does not matter that historically the creation of Adam and Eve comes first. What matters is that it constitutes an image of this great mystery, as the Apostle Paul says, of Christ and the Church.

This is certainly the revelation of two mysteries. The angel shows, and he had already shown, the harlot woman who sits upon the Beast, Babylon, the powers set against God that serve under the Antichrist; and now he shows the mystery of the Church, saying to him, come and I will show you the bride of the Lamb. There, in showing the harlot Babylon as a woman, he reveals the mystery of lawlessness and the depths of Satan. Lawlessness is a mystery. It is a mystery because, how is it that man, or rather, how is it that rational beings, who could be content and happy close to God, seek instead to be far from Him? As the devil does. And the devil is precisely the one who expresses this mystery of lawlessness.

And he draws along all those who follow this reaction, this revolt against God. Have you ever asked yourselves why man revolts against God, since God is the source of happiness? He is this self-life and this self-light; why does man depart from there, and rational beings in general, why do they depart?

Have you ever looked into why? You will tell me it is freedom, they move freely. Of course it is freedom, and God permits this. But why should I use my freedom to follow what is evil? Why? There is no easy answer to this within me.

It is truly a mystery, yes; evil is a mystery, and indeed in the very Book of Revelation this is called the mystery, the deep things of Satan. The deep things of Satan. And further, my beloved, a mystery on the other side as well are the showings of the bride, the wife: the mystery of the Kingdom of God, where one sees the mystery of God's love, the mystery of God's wisdom, and the mystery of God's power, and all these things, for his creatures, and above all for man.

And he carried me away in the Spirit to a great and high mountain, and showed me the holy city Jerusalem, descending out of heaven from God, having the glory of God.

The sight of the Jerusalem above, as a spiritual and heavenly city, required also a corresponding posture from the Holy Evangelist. That is to say, it is his Spirit-borne transport to a high mountain. This is the ecstasy. His Spirit-borne transport. But what does a Spirit-borne transport, or ecstasy, mean? Saint Andreas says:

"To be carried away in the Spirit signifies being lifted up from the earth in one's mind, through the Spirit, toward the understanding of heavenly things." In other words, it is, in a certain sense, an ecstasy of a person, so that he can leave behind his earthly circumstances and be raised up, lifted to a height.

so that he may be able to hear the unutterable words and express them, as he always expresses them with images, in the book we are now analyzing, the Book of Revelation. So this is the lifting up of man to depart from the ordinary, from the common.

Moreover, the entry of each faithful believer into these unutterable words is a matter of his personal lived experience, his personal living of the mystery of his salvation. Let us not forget this, my beloved. I do not mean that this will be outside the Church, because nothing can happen outside the Church.

When I said here personal experience, I do not mean that it will be something outside the Church. I tell you once more: outside the Church it is not possible for any of these things to exist. Only within the Church do all these things exist.

But even so, while I am within the Church, I am called to experience these things personally. This communion of mine, this contact, we might say, with the unutterable words. What are these unutterable words? The Apostle Paul says that he knows a man, himself, who came to Paradise, was caught up, that is, was carried away to Paradise, and there heard unutterable words which are not possible. The word permitted has two meanings, both possible and allowable. They are neither possible nor allowable, but above all it is not possible for them to be uttered in human language.

For the unutterable words are uncreated. How then, through created language and through created words, could anyone convey the uncreated realities? It is impossible. For this reason images are used.

The image is a kind of translation, let me put it roughly like this, of the unutterable words into the utterable words, that is, of those things that are uncreated into the created. The words of the Gospel are created, because God too took on human nature, that is, he took on created nature.

But behind the created words of Christ stand the uncreated. Behind the created nature of Christ, His human nature, stands the uncreated nature, His divinity. And every faithful believer lives this within the Church.

It is something every faithful believer could attain. Do not imagine that Paul was caught up to the third heaven, caught up to Paradise, and that this was something unique to Paul alone. It is the experience of the saints.

They cannot convey to you what they live, without question; they cannot convey it, it cannot be transmitted, it cannot be spoken. But they live it. And so what happened to John, to be lifted up to that height for the understanding of heavenly things, as Saint Andreas says,

This is what must and ought to happen in every believer. When, my beloved, we take up Holy Scripture to study it, we have to pass from the created to the uncreated. We must not stay at the letter; we must enter into the meaning, into the spirit, and go behind the letter.

The letter is the swaddling clothes of Jesus Christ; if you will, it is the flesh of Jesus Christ; if you will, it is the veil that divides the Holy Place from the Holy of Holies. That is what the letter is. It is useful, it is very important, but it is not everything.

All these things we are saying here, in our series of topics, what are they all? They are icons. But every faithful believer can rise very high to grasp these things, very high, perhaps even beyond what I myself have understood; for as I understand something I try to tell it to you, yet a listener can rise far higher than the speaker. It depends on many things.

Only here, be careful of one delusion: let us not for a moment believe that we are beginning to understand when it is not understanding at all but delusion. This requires great care, very great care. The one thing I would dwell on is this: why all these things are offered through icons matters greatly, because they cannot be expressed in any other way.

So you see, we speak of the Jerusalem above, the bride, the city. You will hear about her wall, what it is made of, her street, her gate, her gateways. None of this is the Kingdom of God; this is not it. They are icons that express the inexpressible.

Thank you.

The holy city, descending from heaven, from God, and having the glory of God; it had the glory of God, the holy Evangelist tells us.

Here I will ask a strange question. The holy Evangelist tells us this; indeed, take note of it, he tells us that it had the glory of God. But how do we know it?

A strange question. This is what we sometimes say to someone we are discussing with, to a conversation partner. We tell them something and they say to us, and how do I know that? When the other person says, and how do I know that? it expresses many things: rationalism, that is, unbelief, many things.

My dear ones, this is why I called it a strange question. But pay attention, I have my reason.

There exists a historical type of the glorified city of God, the Church, which the Evangelist John now beholds in a vision. There is a historical type; and what is the historical type? It is the Tabernacle of Witness, the tent that held within it the Ark of the Covenant.

And it is called the Tabernacle of Witness. Listen to what is written in the Book of Exodus, 40:28.

And the cloud covered the Tabernacle of Witness, and the Tabernacle was filled with the glory of the Lord. This glory was not a blinding light, yet it was not only light.

This light, this glory, acted in various ways: it drove out, it illumined, it struck like lightning, it put to death, and so forth. We see this chiefly in the books of the Pentateuch: Leviticus, Numbers, Deuteronomy, above all Numbers, Deuteronomy, and Exodus.

We see this history, how many were put to death, punished by God, by this divine glory. And Moses was not able to enter into the Tabernacle of Witness; Moses could not go into the Tabernacle of Witness,

because the cloud overshadowed it, and the Tabernacle was filled with the glory of the Lord. The glory had descended, and Moses could not enter into the tent. And this glorified tent was a type of the true and not-made-by-hands one, which John now beholds, and which the people then beheld in the desert.

John beholds the prototype in a vision. The people, however, beheld the antitype. Where did they behold it? In the desert. The whole people. Two million people, my dear ones, beheld the divine glory upon the Tabernacle of Witness.

You will say to me, and what does the one have to do with the other? It has this connection. The Apostle Paul writes:

The priests serve a copy and shadow of the heavenly things, as Moses was instructed when he was about to make the tabernacle: "See that you make all things according to the pattern shown to you on the mountain." That is Hebrews 8:5. The priests worshipped through the shadow and through the copies, the models; what they were truly serving were the heavenly things, the true realities.

This is just what God said to Moses. Take care: when you build the tabernacle, build it exactly as I show you. Because everything Moses made was the model, the copy, of the heavenly realities.

These are the realities, I say again, that John now sees. "Not into things made by hands," the Apostle says to the Hebrews, in chapter nine; and he goes on: "For Christ did not enter into a holy place made by human hands, which are antitypes, copies, of the true ones, but into heaven itself."

And Christ, he says, did not enter into a holy place made with hands, such as the Temple of Solomon was. Things made with hands were there; but he entered into heaven itself, because those made by hands were antitypes, copies, of the true realities.

So if the antitypes, my friends, received such great glory, how much more the prototypes? And how do we know that Jerusalem, Jerusalem the Kingdom of God, will have glory? The people saw it. The people saw the glory, not for one day, not for two days, but for forty years in the desert, and even longer.

And throughout the whole course of their history, even at the time when Solomon built his temple. For then too, at the dedication of the temple, when Solomon was praying, this divine glory came down and overshadowed the temple.

That is how I know it. This is why I have told you, and I tell you again: all of it is true, it is firmly grounded, it is taught to us. It is not human invention, not the product of human imagining, but awesome realities. Isaiah prophesies about this new Jerusalem, the Church.

The Church is "Be enlightened, be enlightened, O Jerusalem." And what does "be enlightened" mean? To receive the glory of God. "For your light has come," because your own light has arrived, your divine glory, and the glory of the Lord. "Has risen upon you." Upon you the glory of the Lord has risen. "And the Lord will appear upon you, and his glory will be seen upon you." Because upon you the Lord will appear, and his glory will be made manifest in you.

So we have the antitypes, and we have also the prototypes. Here Isaiah is speaking about the prototype, about the prototype itself, that is, this very Kingdom of God, this very Church. This is the one that Saint John now sees, as I am telling you, in an image. When the Evangelist John says that he saw the glory, that he saw the city having the glory of God, it means, just as then in the type of the Tabernacle of Witness, the presence of God himself.

"Its luminary was like a most precious stone, like a jasper stone, clear as crystal." Its luminary, like a precious stone, a jasper stone that shines like crystal. A luminary, a phostir, is what gives light. A lamp is called a luminary. Anything that gives light is called a luminary. The sun is a luminary, the moon is a luminary.

But a little further down the holy Evangelist will tell us that in this new city he saw neither the sun nor the moon. Those familiar luminaries no longer existed, the ones God made at the creation.

The great luminary, he says, and the small luminary, the sun and the moon, these, he says, I did not see. So when he speaks here about a luminary, it is not the sun that gives light to this city. What is this luminary, which is not the sun, which is something other than the sun? Saint Andreas of Caesarea writes.

The luminary of the Church is Christ. Christ is the luminary of the Church. And he notes that it endures, like the crystalline jasper, as ever-flourishing and life-giving and pure. That is, Christ, who gives light to the city, the new city, his kingdom, grants to the citizens of this city an unfading freshness, life, and holiness.

And he is made manifest through this crystalline jasper; it shines like crystal, it sparkles, like a many-sided diamond, and it reveals the transcendent radiance of God, the transcendent light of God that it receives, within the effulgence of this divine glory.

And when the Lord says that the righteous will shine like the sun in the Kingdom of God, from where will they shine? They will draw it from the divine glory. So too the city, the Church, the Kingdom of God, will draw it from the divine glory.

"Having a great and high wall." And now he describes the city; he gives us a tour, as I told you at the beginning. It has a wall, which is great and high. What does the wall express? The security of the city.

That is what the wall expresses. And indeed, the great wall of the Church, the high wall, says Saint Andreas, and the one who guards those within the holy city, is Christ. Christ is the great wall of the Church. The high wall of the Church, and the guardian who watches over the Church, is Christ.

The description of the wall of the city, and likewise the meaning of the wall, is expressed by what he will say a little further down, in chapter 22, verse 15: "Outside are the dogs and the sorcerers and the fornicators and the murderers and the idolaters, and everyone who loves and practices falsehood."

That word "outside" does not mean "go outside"; it simply means that all these will be outside. But how is this "outside" expressed? Through the presence of a wall. That they are outside the wall, that they are outside the city.

Which means that within the city nothing unclean can enter, nothing sinful. You know that a sinner, if he does not repent, his sinfulness becomes fixed, as you are aware. When we say that in Hades there is no repentance, it is not that God would not accept the repentance of a sinner, but that the possibility of repentance no longer exists.

Once we have closed our eyes and departed from this world, the soul becomes fixed, settled in the state in which it finds itself. The soul that is sinful and unrepentant could not find itself in the Kingdom of God. It would be unsuited; it could not be there, nor could it repent, as I have explained to you. And so the wall expresses that into the city nothing common can enter, nothing unclean.

Furthermore, the image of the wall expresses the separation between the faithful and the unbelieving.

Just as a city protects its inhabitants and has nothing to do with those outside the wall, so here too the separation between the faithful and the unbelieving is expressed. If you like, the separation between the Kingdom of God and Hell. Remember the parable of the rich man and Lazarus, when Abraham said to the rich man, 'My child, you ask us to come there to help you, to refresh you. We cannot; a great chasm has been fixed between us and you.' This is the same as if we said in our own language today a Great Wall, like the great walls there in China, in Manchuria; that is, a high wall, that is what it means here. That there is a separation between Hell and the Kingdom of God, that there is no relationship at all, nor is it possible for any relationship to exist.

And the holy Evangelist continues.

The city, the Jerusalem above, has twelve gates, and at the gates twelve angels, and names inscribed, which are the names of the twelve tribes of the sons of Israel. On the East three gates, and on the North three gates, and on the South three gates, and on the West three gates.

'And the wall of the city had twelve foundations, and on them the twelve names of the twelve Apostles of the Lamb.' He says the city has twelve gateways. What is a gateway? It is the gate; the gate is the gateway. And the new city has gates. What could they need these gates for?

As for what they could be needed for, again I remind you, these are images. Pay attention to what I am about to tell you, because many people stumble here: just as we cannot use an example as a piece of proof, the example simply clarifies a truth, it clarifies, it does not prove, in the same way here too the image clarifies. It does not prove. At any moment we may have, for the same thing, a change of image.

A second image, a third, a tenth image. At any moment the image clarifies. So here, when we have gates, it means we have a communication outward. This is not contradictory to what I told you before; I have explained to you why. Because, in the visual horizon of the holy Evangelist, there exists both the new earth with the Jerusalem above, and the old earth with the Church militant. The previous chapter, at the beginning of the chapter, where he told us, 'I saw a new heaven and a new earth,' does not come into contradiction with this. Rather, he wishes to give complementary images of one reality. So that you may understand it: the Lord sometimes wishes to speak of the Church militant.

He says, 'To what shall I liken the Kingdom of God?' And it is the Church militant, not the heavenly one. 'To what shall I liken it?' To what thing shall I compare it? To a dragnet, to ten virgins, to this, to a field, and so on. You saw that 'to what shall I liken it'? It is, in a manner of speaking, the difficulty of expressing that which cannot be expressed, and so he takes images, and each image each time expresses one facet of this mystery. So here too, in the visual horizon of the holy Evangelist, there is also the Church militant. And here it means that from this city, the Church, the Gospel goes out to the nations. And the bearers of the Gospel are the Twelve Apostles.

For the twelve gateways are the Twelve Apostles. Therefore the Twelve Apostles go out from the city, through the twelve doors, the twelve gateways, to the nations with the Gospel. That is, the Gospel of Christ that departs from the Church to be spread, the message of the Gospel to be spread to all the nations.

But also conversely, those who come to believe in the Gospel, through the bearers of the Gospel, the Apostles, will they remain outside? No; rather what? They will enter into the city, through the gateways, if you like, through the gateways, that is, through the Apostles, through the Gospel and through the Apostles. What I am telling you has importance. Arethas writes: 'the number itself indicates the Apostles,' the number of the twelve gateways reveals the Apostles; 'and the function of the gateways and the need for the gateways, as bringing in those same Apostles into the treasury of life, represents them, through whom the nations were brought into the treasury of Christ.'

Where the nations entered into the treasury of Christ, into the city of God, into the Church. And Saint Andreas notes: 'in which wall,' that is, on the wall, 'are twelve gateways. These are the holy Apostles,' they are the holy Apostles, 'through whom we have obtained our approach and entrance to the Father.'

They entered into the Church through the preaching of the Apostles. One example: the Apostle Paul came to Greece, and Greece entered into the Church, entered into the Kingdom of God. How did it enter? Through the gateway that is called the Apostle Paul.

And the Gospel went out from the gateway; that is, Paul brought the Gospel to Greece. Now, just a small parenthesis: these things have been so up to now; from here onward, I do not know to what extent our Greece will remain Christian.

These are just asides; I mention them to you in passing.

'And at the gateways,' at the gateways, 'twelve angels. And names inscribed, which are the names of the twelve tribes of the sons of Israel.'

Above, it says, on the gateways there were twelve, forgive me. Yes, on the gateways there were twelve angels, and the names written were the names of the twelve tribes of the sons of Israel. What are the angels? They are the guardians of the gateways, the guardians of the city, both of the Church triumphant and of the Church militant.

Isaiah writes, 62:6, 'And upon your walls, O Jerusalem, I have set guardians all day and all night, who to the end shall not be silent, making remembrance of the Lord.' Evidently Isaiah is speaking of the new city.

He said you will look at the head of chapter 62; without this being important, there it refers to the new city. 'I set guardians,' he says; 'night and day' means eternally, and they guard and hymn God.

Andreas again writes thus: 'and these angels too, assisted by twelve angels of those that are foremost and that draw nearest to God, by reason of their kinship in holiness.' That is, the Apostles, the Twelve Apostles, have twelve fellow-worker angels, and indeed eminent angels, from among the foremost; that is, the foremost ones, the higher angels, who draw near to the Apostles by reason of their kinship, their kinship in holiness, from the kinship that the angels have with the Apostles in holiness.

That is, here we have the following position. If the Lord told us that every faithful believer has his guardian angel, how much more does the Church have a guardian angel, guardian angels. This has very great importance, and this consoles us greatly, because there are times of turbulence for the Church.

And we think we are perishing; we are like the disciples at the first Pentecost, in the little boat where the Lord is asleep and the storm is raging, and they cry out, 'Lord, we are perishing! Lord, we are being lost!' That is what these times feel like: that the Lord is sleeping, that the Lord is nowhere, that Christ cannot be heard. Sin grows great upon the earth, evil triumphs, and the faithful cry out, 'Lord, are you asleep? Lord, where are you? Do you not see what is happening in your Church?' My beloved, we do well to cry out.

And we call upon the Lord. Yet back then He said to His disciples, 'O you of little faith, why did you doubt, why did you grow anxious?' when He commanded the storm to cease. Notice this: that is how we behave, but the Church is not lost. Many times I think we suppose we have to make laws. What strange notions. Whoever understands me understands what I am saying. That we should make laws to prop up the Church. We can prop up the outward forms of the Church, yes. But the Church has no need of laws, nor of human support, nor of anything at all. The Church has no need of crutches. It would seem strange for the Church to depend on a minister, on a prime minister; strange things indeed. The Church depends on Christ. The Church is not lost. Perhaps we are living the mystery of lawlessness as it reaches the Last Things. Perhaps.

And just as the Lord told us, these things will indeed come to pass. Evil will abound, and in his Church few perhaps will remain; it may be that we are living through this very thing. Yet one thing we cannot say: that the Church will be lost, or that she is being lost through human deeds.

This we cannot say. The Church belongs to the Lord, to Christ; she is his. And we cannot say that we will go and, mark this, save the Church. Then there is that strange thing certain faithless people say, people who have no relation to the Church at all.

They say, 'Of course you must take care, you must make certain concessions in order to save the Church.' What concessions are we to make? Listen, concessions in order to save the Church? But the very concession already sinks the Church, in a manner of speaking.

How am I to make a concession in order to save the Church? Strange things, strange, and all of this shows that we have no knowledge of what the Church is.

The names inscribed, then, are the names of the faithful of the spiritual Israel. Yes, for the people of Israel is the Church, she is the faithful one, she is the new Israel. On this, Andreas writes; let me read it quickly.

The names of the tribes of spiritual Israel are inscribed upon the apostolic gateways, because the names of the visible Israel were likewise inscribed on the ephod of the high priest of old in his day. For here Scripture, through these names, bears witness to the care the Apostles have for the faithful.

The ancient high priest, in the Old Testament, bore here upon his shoulder-pieces the twelve names of Israel. And so he says here too that the names of the tribes of the spiritual Israel are written upon the twelve gates of this city.

And now pay attention: 'On the east three gates, and on the north three gates, and on the south three gates, and on the west three gates.' The distribution of the gates, three by three, corresponds of course to the four points of the horizon, as you have clearly seen, and the city is regarded as foursquare.

We will look at this a little further on, that the city is foursquare and what significance it has that it is foursquare. This carries very many meanings, my beloved: that we have the city foursquare, and on each side of its wall there are three gates.

Let me tell you an old story. When the Israelites found themselves in the desert, they received a command from God. When they encamped, they were to keep the following arrangement, as we find it written in the second chapter of the Book of Numbers.

At the center of the camp would be the Tabernacle of Witness, the symbol of God's central presence. To the east, three tribes, Judah, Issachar, and Zebulun, with the lion as their emblem.

A banner, that is, that bore a lion. The southern banner, three tribes, Reuben, Simeon, and Gad, with the man as their emblem. To the west, three tribes, Ephraim, Manasseh, and Benjamin, with the emblem of the bull or the ox. To the north, three tribes, Asher, Dan, and Naphtali, with the emblem of the eagle.

These emblems were preserved in the Jewish tradition, because the Hebrew text, forgive me, the text of the Septuagint tells us, 'According to their banners, according to the houses of their fathers.' They were divided in such a way that every three tribes had one banner.

I saw the word 'banner.' The Hebrew text tells us, according to banners and according to emblems, the houses of the fathers. These emblems were preserved through the Jewish tradition. This preservation already appears to us in the Book of Revelation.

When John the Evangelist notes for us that he saw, around the throne of God, four emblems in the form of living creatures.

Remember: the eagle, the lion, the man, and the ox. These are attributed to the four Evangelists as well; they come from there, they come from the Book of Numbers, according to the Hebrew tradition as I told you.

So here we have that these living creatures are around the thrones of God, in Revelation; therefore the four banners are around the Tabernacle of Witness. It is a type, a symbol, that at the center was the throne of God.

The material sign of the throne of God, the material thing, was the Tabernacle of Witness. Or, as it is called elsewhere, the footstool of his feet.

And as a psalm says somewhere, worship the footstool of his feet. The footstool is one thing, and the feet are another. It says, let us worship the footstool of his feet. Not the feet, but the footstool. Which means that the footstool has no real connection with the feet. And do you know, my beloved, what the footstool of his feet is? It is the precious Cross. There Christ was laid, his feet, his body, upon the Cross; that is the footstool of his feet. And what does the psalm verse say? Let us worship the footstool of his feet. So then, we can venerate the precious Cross.

Where are the blasphemous Chiliasts and the other heretics who say that we cannot venerate the precious Cross and the holy icons? You see. But pay attention here, because these four gates express the following.

Forgive me, I mean the four sides, with three gates on each one. We have here the following: just as the old camp of the Hebrews was the living presence of God, so here too, with the three gates on this side and on that, that is, toward the four points of the horizon, we have the presence of God in the new city, in the Church.

A second point: the four sides, with the four emblems, or gates, or tribes, express the four Gospels. That is why for the holy Evangelists we have the emblem of the eagle and the rest, as I told you earlier.

And these four Gospels, like another wall, fence in the city that is the Church and define its content. Nothing added on this side, nothing added on that. What the Gospels define, that is the content of the faith. That is the content of the Church, nothing less and nothing more.

That is why the heresy that alters this content does not express the Kingdom of God. Third, this fourfold arrangement of the gates expresses the sign of the Cross, even from the Old Testament. It is the uncreated energy of the precious Cross, which Saint Gregory Palamas also mentions in one of his homilies, where he points to all those places in the Old Testament and shows how the uncreated energy of the precious Cross was already at work, before the historical Cross.

Fourth, the four sides of the city, which is always regarded as square, look toward the four points of the horizon, and toward those points they direct themselves with the preaching both of the Cross and of the Mystery of the Divine Economy and of the Dogma of the Holy Trinity.

Yes, and of the Dogma of the Holy Trinity as well, because the Dogma of the Holy Trinity is represented by the three gates of each side.

A cruciform shape, and on each side three gates. The message, the dogma of the Incarnation and the dogma of the Holy Trinity, the foundations of our faith. The preaching too, as the preaching of Orthodoxy, is uniform, because on each side we have three gates. Which means that wherever you send it, the Orthodox preaching of the Gospel is the same everywhere. It is the same everywhere. All these things I have told you, my beloved, he writes them down, and I will read them very quickly, without commentary. Saint Andreas writes them as follows. I read out his words precisely so that you will not say that I am interpreting on my own: 'The fourfold shape of the gates and their threefold unfolding...'

'...declare the knowledge of the worshipful All-Holy Trinity that comes from the four corners of the inhabited world, the knowledge in which we have been anointed through the life-giving Cross; for the arrangement of the gates is cruciform in shape. They are marked by the Triadic tetrad of the Apostles, the herald of the Holy Trinity, and by the sending forth of the four Gospels to the four ends of the earth.'

Everything I have told you, all of it, Saint Andreas of Caesarea writes in these five lines. And there is something more. In this fourfold arrangement of the city, the interpreters discern the four properties of the Church: that the Church is one, holy, catholic, and apostolic, through these four sides. So that one truly sees, my beloved, something astonishing within these images of the Apocalypse, what a wealth of expression of divine realities is there.

If we can see the Word of God in this way, see the Wisdom of God, how through these simple images we can have such expressions of truth, then we cannot easily be carried away by all the currents that exist and assail the Church of God. We live within the Church Militant, and we gaze upon the Church Triumphant. But within this Church Militant, the grace of God is present, and yet the relentless assaults of evil are likewise present. That is why we must be grounded daily, grounded to such a degree that we can, my beloved, stand as living members of the Church of Christ.

Και ήλθεν εις των επτά αγγέλων των εχόντων τας επτά φιάλας τας γεμούσας των επτά πληγών των εσχάτων, και ελάλησε μετ εμού λέγων· δεύρο δείξω σοι την νύμφην, την γυναίκα του Αρνίου. Και απήνεγκέ με εν πνεύματι επ όρος μέγα και υψηλόν, και έδειξέ μοι την πόλιν την αγίαν Ιερουσαλήμ, καταβαίνουσαν εκ του ουρανού, από του Θεού, έχουσαν την δόξαν, Δόξαν του Θεού. Και ήρθε ένας από τους επτά αγγέλους που είχαν τις επτά φιάλες που ήταν γεμάτες με τις τελευταίες επτά πληγές.

Και μου λέγει, έλα να σου δείξω την νύμφη, την γυναίκα του Αρνίου. Και με μετέφερε εν πνεύματι σε ένα μεγάλο και υψηλό βουνό. και εκεί μου έδειξε την πόλη την Αγία Ιερουσαλήμ που κατέβαινε από τον Ουρανό από το Θεό και που είχε τη δόξα του Θεού.

Αφού αγαπητοί μου ο Ιερός Ευαγγελιστής μας προετοίμασε με την εικόνα της κατερχομένης από τον Ουρανό και από το Θεό Εκκλησίας ως της νέας Ιερουσαλήμ και ως νύμφης Έρχεται τώρα να μας ξεναγήσει, ούτως ειπείν, εις τα μυστήρια αυτής της πόλεως και αυτής της νύμφης

Φυσικά ο ίδιος ξεναγείται υπό ενός αγγέλου όπως είδατε που του λέγει έλα να σου δείξω και ο οποίος είναι ο ίδιος ο Άγγελος που του έδειξε την πόρνην την μεγάλην την καθημένην επάνω στο κόκκινο θηρίο, γράφει ο Άγιος Ανδρέας.

Ο γάρ τότε την πληγήν της αξίας επάγων, νέμει την μακαριότητα της Εκκλησίας· το Άγιον υποδεικνύει.

Αυτός που έδειξε την τιμωρία που άξιζε σε εκείνους, στην πόρνη Βαβυλώνα, το θηρίο, τον διάβολο κτλ, τον αντίχριστο κτλ, τώρα ο ίδιος άγγελος δείχνει εις τον Άγιον Ιωάννη, Την μακαριότητα της Εκκλησίας, ο ίδιος ο Άγγελος, δείχνει από εδώ και από εκεί τα δύο αυτά μυστήρια Για την νύμφη δε της Εκκλησίας, την νύμφη Εκκλησία, γράφει πάλι ο Άγιος Ανδρέας Καλώς δε την νύμφη του αρνίου γυναίκα φησίν Ακούστε αυτήν την πολύ ωραία θέση του, την πολύ ωραία διατύπωσή του Ότε γαρ ως αμνός εσφαγιάστη ο Χριστός, τότε αυτήν τω οικείω αίματι ενυμφεύσατο, ώσπερ γαρ του Αδάμ καθεύδοντος, διεπλάσθη η γυνή, τη της πλευράς αφαιρέσει, ούτω και τω Χριστώ εν τω σταυρώ, εκουσίως δια θανάτου υπνώσαντι, τη εκχύσει του εκ της πλευράς αίματος, η Εκκλησία συστάσα, το τι θέντι δυνατόν,

μας ήρμοσε. Όπως λέγει, σωστά λέγει ότι εδώ είναι η γυναίκα του, η γυναίκα, το αρνίον έχει γυναίκα την νύμφη. Και γιατί δηλαδή το λέγει αρνίον, διότι σαν αμνός ο Χριστός εσφαγιάστηκε επάνω εις τον Σταυρόν και με το αίμα το δικό του ενυμφεύθη την Εκκλησία. Δηλαδή, όπως ο Αδάμ υπεβλήθη σε έκσταση, ύπνωση, προκειμένου να του αφαιρεθεί μία πλευρά, η οποία πλευρά του θα γίνεται η ύλη της δημιουργίας της Εύας, κατά παρόμοιον τρόπον. Και ο Χριστός ύπνωσε επί του Σταυρού, δηλαδή απέθανε επί του Σταυρού, και από την πλευρά του αφαιρέθηκε, βγήκε, ξεπήδησε η Εκκλησία. Πώς; Όταν εξεπήδησε από την πλευρά αίμα και νερό.

Που είναι τα δύο αυτά μυστήρια, το βάπτισμα και η Θεία Ευχαριστία, που συνιστούν τα δύο αυτά μυστήρια, την Εκκλησία Κατά παρόμοιο τρόπο λοιπόν όπως συνέβη τότε στον Αδάμ με την Εύα, αυτό συνέβη και με τον Χριστό και την Εκκλησία Βεβαίως, ο Χριστός και η Εκκλησία είναι το πρωτότυπο Και η εικόνα Αδάμ και Εύας, ή μάλλον η δημιουργία Αδάμ και Εύας είναι η εικόνα Δεν έχει σημασία ότι προηγείται ιστορικά η δημιουργία του Αδάμ και της Εύας Σημασία έχει ότι αποτελεί εικόνα αυτού του μεγάλου κατά τον Απόστολο Παύλο μυστηρίου Χριστού και Εκκλησίας

Ασφαλώς πρόκειται περί αποκαλύψεως δύο μυστηρίων Όταν ο Άγγελος δείχνει, έδειξε ήδη την πόρνη γυναίκα που κάθεται επί του θηρίου, την Βαβυλώνα, τις αντίθεες δυνάμεις που υπηρετούν επί του Αντιχρίστου και τώρα το μυστήριο της Εκκλησίας που του λέγει έλα να σου δείξω την νύμφη του αρνίου και εκεί στην δείξη της πόρνης Βαβυλώνας ως γυναίκας δείχνει το μυστήριο της ανομίας και των Βαθέων του Σατανά. Είναι μυστήριον η ανομία. Είναι μυστήριον διότι πως ο άνθρωπος ή καλύτερα πως λογικά όντα δεν θα μπορούσαν να είναι ευχαριστημένα και ευτυχή κοντά στο Θεό ζητούν την απομάκρυνσή τους. Όπως είναι ο διάβολος. Και ο διάβολος ακριβώς εκφράζει αυτό το μυστήριον της ανομίας.

Και παρασύρει όλους εκείνους οι οποίοι ακολουθούν αυτή την αντίδραση, την επανάσταση κατά του Θεού Το ρωτήσατε ποτέ, γιατί ο άνθρωπος επαναστατεί κατά του Θεού, αφού είναι η πηγή της ευτυχίας ο Θεός; Είναι αυτή η αυτοζωή και το αυτοφως, γιατί φεύγει από εκεί ο άνθρωπος και γενικά τα λογικά όντα, γιατί φεύγουν;

Το εξετάσατε ποτέ γιατί, θα μου πείτε είναι ελευθερία κινούνται, βεβαίως είναι ελευθερία και ο Θεός αφήνει αυτό Αλλά γιατί να χρησιμοποιήσω την ελευθερία μου στο να ακολουθήσω το κακόν, γιατί; Δεν υπάρχει απάντηση σε αυτό μέσα μου εύκολη.

Είναι ένα μυστήριο πραγματικά, έτσι, μυστήριο είναι το κακό και μάλιστα στο ίδιο το βιβλίο της Αποκαλύψεως λέγεται αυτό το μυστήριον βαθέα του Σατανά. Τα βαθέα του Σατανά. Και ακόμη, μυστήριον είναι αγαπητοί, από την άλλη μεριά, και οι δείξεις της νύμφης γυναικός, το μυστήριον της Βασιλείας του Θεού, που εκεί βλέπει κανείς, το μυστήριον της αγάπης του Θεού, το μυστήριον της σοφίας του Θεού, και το μυστήριον της δυνάμεως του Θεού, και όλα αυτά, για τα δημιουργήματά του, και προπαντός στον άνθρωπο.

Και απήνεγκέ με εν πνεύματι επ' όρος μέγα και υψηλόν, και έδειξέ μοι την πόλιν την Αγίαν Ιερουσαλήμ, καταβαίνουσαν εκ του Ουρανού, από του Θεού, έχουσαν την δόξαν του Θεού.

Η θέα της Άνω Ιερουσαλήμ, ως πνευματικής και επουρανίου πόλεως, απαιτούσε και μια ανάλογη στάση του Ιερού Ευαγγελιστού. Είναι δηλαδή η εμπνεύματη μεταφορά του εις όρος υψηλόν. Αυτή είναι η έκσταση. Η εμπνεύματη μεταφορά του. Αλλά τι σημαίνει μεταφορά εμπνεύματη ή έκστασης; Λέγει ο Άγιος Ανδρέας.

Τὸ ἀπενεχθῆναι ἐν πνεύματι δηλοῖ τὸ ἐκ γῆς ἀρθῆναι τῷ φρονήματι διὰ τοῦ πνεύματος πρὸς τὴν τῶν ἐπουρανίων κατανόησιν. Δηλαδή είναι τρόπον τινά μια έκσταση του ανθρώπου να μπορέσει να φύγει από τις γήινες καταστάσεις και να σηκωθεί, να αρθεί σε ένα ύψος.

για να μπορέσει να ακούσει τα άρρητα ρήματα και να τα εκφράσει όπως τα εκφράζει με εικόνες πάντοτε εις το βιβλίο που αναλύουμε τώρα, το βιβλίο της Αποκαλύψεως. Είναι λοιπόν αυτή η ανάταση του ανθρώπου να φύγει από τα συνηθισμένα, από τα κοινά.

Εξάλλου και η είσοδος του κάθε πιστού σε αυτά τα άρρητα ρήματα είναι μια υπόθεση προσωπικής του βιώσεως, προσωπικής βιώσεως του μυστηρίου της σωτηρίας του. Μην το ξεχνούμε αυτό αγαπητοί. Δεν θέλω να πω ότι αυτό θα είναι έξω από την Εκκλησία γιατί τίποτα δεν μπορεί να γίνει έξω από την Εκκλησία.

Όταν είπα εδώ προσωπική βίωση δεν εννοώ ότι θα είναι κάτι έξω από την Εκκλησία. Σας ξαναλέγω άλλη μία φορά, έξω από την Εκκλησία δεν είναι δυνατόν τίποτα από όλα αυτά να υπάρξει. Μόνο μέσα στην Εκκλησία όλα αυτά υπάρχουν.

Αλλά όμως ενώ βρίσκομαι μέσα στην Εκκλησία καλούμαι να βιώσω προσωπικά αυτά τα πράγματα. Αυτή την κοινωνία μου, την επαφή μου θα λέγαμε με τα άρρητα ρήματα. Τι είναι αυτά τα άρρητα ρήματα; Λέγει ο Απόστολος Παύλος ότι γνωρίζει άνθρωπο εκείνο ίδιος ο οποίος ήρθε εις τον Παράδεισο, σηκώθηκε και πει, δηλαδή μεταφέρθηκε στον Παράδεισο και εκεί άκουσε άρρητα ρήματα τα οποία δεν είναι δυνατόν. Το εξόν έχει δύο σημασίες, και δυνατόν και επιτρεπτόν. Δεν είναι δυνατόν ούτε και επιτρεπτόν, προπαντός όμως δεν είναι δυνατόν να ειπωθούν με ανθρωπίνη γλώσσα.

Διότι τα άρρητα ρήματα είναι άκτιστα. Πώς λοιπόν δια της κτιστής γλώσσης και δια των κτιστών λόγων θα μπορέσει κανείς να μεταφέρει τις άκτιστες πραγματικότητες; Είναι αδύνατον. Για αυτό το λόγο χρησιμοποιούνται οι εικόνες.

Η εικόνα είναι ένα είδος μεταφράσεως, ας το πω κάπως έτσι χοντρικά Των αρρήτων ρημάτων, στα ρητά ρήματα, δηλαδή σε εκείνα που είναι άκτιστα, στα κτιστά. Τα λόγια του Ευαγγελίου είναι κτιστά, γιατί και ο Θεός επήρε ανθρωπίνη φύση, δηλαδή επήρε κτιστήν.

Αλλά πίσω όμως, από τα κτιστά λόγια του Χριστού, έχουμε τα άκτιστα. Πίσω από την κτιστήν φύση του Χριστού, την ανθρωπίνη, έχουμε την άκτιστον φύση, την θεότητα. Και αυτό το βιώνει ο κάθε πιστός μέσα στην Εκκλησία.

Είναι εκείνο που θα μπορούσε ο κάθε πιστός, γιατί μην νομίσετε ο Παύλος ηρπάγη έως τρίτου ουρανού, ηρπάγη στον Παράδεισον. Αλλά μην νομίσετε ότι είναι μια μοναδικότητα αυτό εις τον Παύλον, είναι η εμπειρία των Αγίων.

Δεν μπορούν να σου μεταφέρουν εκείνο που ζουν, αναμφισβήτητα, δεν μπορούν να σου μεταφέρουν, δεν μεταφέρεται, δεν λέγεται. Αλλά το ζουν. Και έτσι αυτό που συνέβη στον Ιωάννη να αρθεί στο ύψος προς κατανόηση των επουρανίων πραγμάτων όπως λέει ο Άγιος Ανδρέας.

Αυτό πρέπει και οφείλει να συμβαίνει στον κάθε πιστό. Όταν αγαπητοί μου παίρνουμε την Αγία Γραφή να την μελετήσουμε πρέπει να περάσουμε από το κτιστό στο άκτιστο. Δεν πρέπει να μείνουμε στο γράμμα, πρέπει να μπούμε στο νόημα, στο πνεύμα, να πάμε πίσω από το γράμμα.

Το γράμμα είναι τα σπάργανα του Ιησού Χριστού, θέλετε ακόμη, είναι η σάρκα του Ιησού Χριστού, θέλετε ακόμη, είναι το καταπέτασμα που χωρίζει τα Άγια από τα Άγια των Αγίων. Αυτό είναι το γράμμα, είναι χρήσιμο, είναι πολύ σπουδαίο, αλλά δεν είναι το παν.

Όλα αυτά που λέμε εδώ, στη σειρά των θεμάτων μας, τι είναι όλα αυτά, εικόνες είναι, αλλά ο κάθε πιστός μπορεί να ανεβεί πολύ ψηλά να καταλάβει αυτά τα πράγματα, πολύ ψηλά, δηλαδή ίσως και πέρα από εκείνο που έχω κατανοήσει, διότι εγώ κατανοώντας κάτι προσπαθώ να σας το πω, ένας ακροατής μπορεί να ανεβεί πολύ ψηλότερα από τον ομιλητή, εξαρτάται από πολλά στοιχεία.

Μόνο εδώ προσέξτε μία πλάνη, μη για μια στιγμή πιστέψουμε, ότι αρχίζουμε να κατανοούμε και δεν είναι κατανόηση, αλλά είναι πλάνη, θέλει πολύ προσοχή και πολύ, πολύ, σε εκείνο που θα ήθελα μόνο να μείνω, είναι ότι το γιατί προσφέρονται όλα αυτά με εικόνες, είναι σπουδαίο, γιατί δεν εκφράζονται κατ' άλλον τρόπον.

Έτσι βλέπετε, μιλάμε για την Άνω Ιερουσαλήμ, νύμφη, πόλη, θα ακούσετε ποιο το τείχος της, από τι είναι φτιαγμένο, η πλατεία της, η πύλη της, οι πυλώνες της, δεν είναι αυτό η Βασιλεία του Θεού, δεν είναι αυτό, είναι εικόνες που εκφράζουν τα ανέκφραστα.

Ευχαριστώ.

Την πόλη, την Αγία που κατέρχεται από τον Ουρανό, από το Θεό και είχε τη δόξα του Θεού, είχε τη δόξα του Θεού, μας λέγει ο Ιερός Ευαγγελιστής.

Εδώ θα κάνω μια περίεργη ερώτηση, αυτό μας το λέγει ο Ιερός Ευαγγελιστής εμάς, μάλιστα προσέξτε αυτό, μας το λέγει ότι είχε τη δόξα του Θεού, εμείς πού το ξέρουμε;

Περίεργη ερώτηση, αυτή είναι εκείνο που καμιά φορά λέμε σε έναν συζητητή μας, σε έναν συνομιλητή μας. Του λέμε κάτι και μας λέει και πού το ξέρω εγώ αυτό; Άμα λέει ο άλλος και πού το ξέρω εγώ αυτό; Εκφράζει πολλά πράγματα, ορθολογισμόν, απιστίαν δηλαδή, πολλά πράγματα.

Αγαπητοί μου, γι' αυτό σας είπα περίεργη ερώτηση, προσέξτε όμως, έχω τον λόγο.

Υπάρχει ο ιστορικός τύπος της δοξασμένης πόλεως του Θεού, της Εκκλησίας, που τώρα εν οράματι βλέπει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης. Υπάρχει ιστορικός τύπος, ποιος είναι ο ιστορικός τύπος, είναι η σκηνή του μαρτυρίου, το αντίσκηνο που είχε μέσα την κιβωτόν της Διαθήκης.

Και λέγεται η σκηνή του μαρτυρίου. Ακούστε τι γράφει στο βιβλίο της Εξόδου, 40,28.

Και εκάλυψεν η νεφέλη την σκηνήν του μαρτυρίου και δόξης Κυρίου επλήσθη η σκηνή. Αυτή η δόξα δεν ήτο εκτυφλωτικόν φως, αλλά όχι μόνον φως.

Αυτό το φως, αυτή η δόξα, ενήργει ποικιλοτρόπως, εξεδίωκε, εφώτιζε, εκεραύνωνε, εθανάτωνε και ούτω καθεξής. Το βλέπουμε από τα βιβλία της Πεντατεύχου κυρίως, Λευιτικό, Αριθμοί, Δευτερονόμιο, προπαντός Αριθμοί, Δευτερονόμιο και Έξοδος.

Βλέπουμε αυτή την ιστορία, πόσοι εθανατώθησαν τιμωρούμενοι από τον Θεό, από τη Θεία αυτή δόξα. Και ουκ ηδυνάσθη Μωυσής εισελθείν εις την σκηνήν του μαρτυρίου, δεν μπορούσε να μπει στη σκηνή του μαρτυρίου ο Μωυσής.

Ότι επεσκίαζεν επ' αυτήν η νεφέλη και δόξης Κυρίου επλήσθη η σκηνή. Είχε κατέβει η δόξα, δεν μπορούσε ο Μωυσής να μπει μέσα στην σκηνή. Και τη δεδοξασμένη αυτή σκηνή τύπος, της αληθούς και αχειροποίητου, την οποία τώρα βλέπει ο Ιωάννης, έβλεπε τότε ο λαός εις την έρημον.

Την πρωτότυπον τη βλέπει ο Ιωάννης εν οράματι. Ο λαός όμως έβλεπε το αντίτυπον. Πού την έβλεπε; Στην έρημο. Όλος ο λαός. Δύο εκατομμύρια άνθρωποι, αγαπητοί μου, έβλεπαν τη Θεία Δόξα, επί της σκηνής του μαρτυρίου.

Θα μου πείτε και τι σχέση έχει το ένα με το άλλο. Έχει την εξής. Γράφει ο Απόστολος Παύλος.

Οι ιερείς υποδείγματι και σκιά λατρεύουσι των επουρανίων, καθώς κεχρημάτισται Μωυσής μέλλων επιτελείν την σκηνήν. Ώρα, Γαρφισή, Ποιήσεις πάντα κατά των τύπων των διχθέντας σε εν το όρι, Εβραίους 8,5 Ότι οι ιερείς ελάτρευαν διά της σκιάς και διά των υποδειγμάτων, των μοντέλων, ελάτρευαν τα επουράνια, τα αληθινά.

Όπως εξάλλου του είπε ο Θεός του Μωυσή. Πρόσεξε, προκειμένου να κατασκευάσεις την σκηνή, να την κατασκευάσεις πως θα σου υποδείξω εγώ. Διότι ό,τι έκανε ο Μωυσής ήταν το μοντέλο, υπόδειγμα, των επουρανίων πραγματικοτήτων.

Αυτές τις πραγματικότητες, ξαναλέγω, που βλέπει τώρα ο Ιωάννης. «Ουκ εις χειροποίητα», θα πει στους Εβραίους, κεφάλαιο εννέα· στη συνέχεια ο Απόστολος· «Ουκ εις χειροποίητα άγια εισήλθεν ο Χριστός, αντίτυπα των αληθινών, αλλ' εις αυτόν τον ουρανόν».

Και ο Χριστός, λέγει, δεν μπήκε σε χειροποίητα άγια, όπως ήταν ο Ναός του Σολομώντος. Χειροποίητα άγια εκεί, αλλά μπήκε εις αυτόν τον ουρανόν, διότι εκείνα τα χειροποίητα ήσαν αντίτυπα, αντίγραφα, των αληθινών.

Εάν λοιπόν τα αντίτυπα, αγαπητοί μου, εδέχοντο τόσην δόξαν, τα πρωτότυπα πώς; Και πού ξέρουμε ότι η Ιερουσαλήμ, η Ιερουσαλήμ η Βασιλεία του Θεού θα έχει δόξα; Την είδε ο λαός. Την είδε ο λαός τη δόξα, όχι μία μέρα, όχι δύο μέρες, 40 χρόνια στην έρημο και κάτι ακόμα.

Και καθ' όλη τη διάρκεια της ιστορίας του, ακόμη και τότε που έκτισε τον ναόν του Σολομώντος. Διότι και τότε στα εγκαίνια του ναού, όταν ο Σολομών προσεύχεται, κατέβηκε αυτή η Θεία Δόξα και επεσκίασε τον ναόν.

Από εκεί το ξέρω. Γι' αυτό σας έχω πει και σας το λέγω, είναι αληθινά όλα, είναι κατοχυρωμένα, είναι διδακτά, Δεν είναι κατ' επινόηση, κατ' επίνοια ανθρωπίνη, αλλά είναι φοβερές πραγματικότητες. Ο Ησαΐας προφητεύει για αυτή την καινούργια Ιερουσαλήμ, την Εκκλησία.

Η Εκκλησία είναι φωτίζου, φωτίζου Ιερουσαλήμ. Τι να πει φωτίζου; Να δέχεσαι τη δόξα του Θεού. Ήκει γαρ σου το φως, γιατί έφτασε το δικό σου το φως, η Θεία σου δόξα και η δόξα Κυρίου. Επί σε ανατέταλκεν. Σε σένα έχει ανατείλει η δόξα του Κυρίου. Επί δε σε φανήσεται Κύριος και η δόξα αυτού επί σε οφθήσεται. Γιατί σε σένα θα φανεί ο Κύριος και η δόξα του σε σένα θα γίνει φανερή.

Έχουμε λοιπόν τα αντίτυπα, έχουμε και τα πρωτότυπα. Εδώ ο Ησαΐας μιλάει για το πρωτότυπο, δια το πρωτότυπο, δηλαδή αυτήν ταύτην τη Βασιλεία του Θεού, αυτήν ταύτην την Εκκλησία. Αυτή που τώρα σας θα λέγω εν εικόνη βλέπει ο Άγιος Ιωάννης. Όταν λέγει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης ότι είδα τη δόξα, ότι είδα την πόλη να έχει τη δόξα του Θεού, σημαίνει, όπως τότε, στον τύπον της σκηνής του μαρτυρίου, την παρουσία του ιδίου του Θεού.

Ο φωστήρα αυτής, όμοιος λίθω τιμιωτάτω, ως λίθω Ιάσπιδι κρυσταλλίζοντι. Ο φωστήρας της, όμοιος με λίθο πολύτιμο, λίθον Ιάσπη που κρυσταλλίζει. Φωστήρας, φωστήρ, λέγεται εκείνο που δίνει φως. Μια λάμπα αυτή, λέγεται φωστήρ. Οτιδήποτε δίνει φως, λέγεται φωστήρας. Ο Ήλιος είναι φωστήρας, η Σελήνη είναι φωστήρας.

Αλλά λίγο πιο κάτω ο Ιερός Ευαγγελιστής θα μας γράψει ότι στην καινούργια αυτή πόλη δεν είδε ούτε τον Ήλιον ούτε την Σελήνη. Δεν υπήρχαν πλέον αυτοί οι γνωστοί φωστήρες όπως τους δημιούργησε ο Θεός κατά τη δημιουργία.

Τον μεγάλο, λέει, το φωστήρα και τον μικρό το φωστήρα, τον Ήλιο και τη Σελήνη, αυτά λέγει δεν τα είδα. Συνεπώς, όταν εδώ μιλεί περί φωστήρος, δεν είναι ο ήλιος, ο οποίος φωτίζει την πόλη αυτή. Τι είναι αυτός ο φωστήρ, που δεν είναι ο ήλιος, είναι διάφορος του ηλίου; Γράφει ο Άγιος Ανδρέας Καισαρείας.

Φωστήρ της Εκκλησίας, ο Χριστός. Ο Χριστός είναι ο φωστήρας της Εκκλησίας. Και σημειώνει, διαμένει της κρυσταλλώδους Ιάσπιδος, ως αειθαλής και ζωοδώρος και καθαρός. Δηλαδή, ο Χριστός που φωτίζει την πόλη, την καινούργια, τη βασιλεία του, δίδει στους πολίτας αυτής της πόλεως την αειθαλότητα, την ζωή και την αγιότητα.

Φανερούται δε δια της κρυσταλλιζούσης αυτής Ιάσπιδος, κρυσταλλίζει, λαμποκοπά, όπως το διαμάντι το πολύεδρο, και φανερώνει την υπερκόσμια αίγλη του Θεού, το υπερκόσμιο φως του Θεού που δέχεται, υπό εις το απαύγασμα αυτής της Θείας Δόξης.

Και όταν λέγει ο Κύριος ότι οι δίκαιοι θα λάμψουν σαν τον ήλιο στη Βασιλεία του Θεού, από πού θα λάμψουν; Θα πάρουν από τη Θεία δόξα. Έτσι και οι πόλεις, η Εκκλησία, η Βασιλεία του Θεού θα πάρει από τη Θεία δόξα.

Έχουσα τείχος μέγα και υψηλόν, και η οποία πόλης κάνει τώρα περιγραφή, κάνει ξενάγηση όπως σας είπα στην αρχή, Έχει τείχος, το οποίον είναι μεγάλο και υψηλό. Το τείχος τι εκφράζει; Την ασφάλεια της πόλεως.

Αυτό εκφράζει το τείχος. Και πράγματι, τείχος μέγα της Εκκλησίας, υψηλόν, λέει ο Άγιος Ανδρέας, Και φρουρητικόν τον εν τη αγία πόλη, ο Χριστός εστί. Ο Χριστός είναι το μέγα τείχος της Εκκλησίας. Το υψηλό τείχος της Εκκλησίας και το φρουρητικό που φρουρεί την Εκκλησία είναι ο Χριστός.

Η περιγραφή του τείχους της πόλεως, όπως ομοίως και η έννοια του τείχους, εκφράζεται με το, θα το πει λίγο πιο κάτω, στο 22 κεφάλαιο στίχος 15. Έξω οι κύνες και οι φαρμακοί και οι πόρνοι και οι φονείς και οι ειδωλολάτραι και πας ο φιλών και ποιών ψεύδος.

Εκείνο το έξω δεν σημαίνει φύγετε έξω, αλλά απλώς έξω θα είναι όλοι αυτοί. Αλλά αυτό το έξω πως θα εκφραστεί; Με την παρουσία ενός τείχους. Ότι δηλαδή είναι έξω από το τείχος, ότι είναι έξω από την πόλη.

Που σημαίνει ότι εντός της πόλεως δεν μπορεί να μπει τίποτε το ακάθαρτον, τίποτε το αμαρτωλόν. Ξέρετε ότι ένας αμαρτωλός, εάν δεν μετανοήσει, η αμαρτωλότητά του θα παγιωθεί, όπως το γνωρίζετε αυτό. Όταν λέμε στον Άδη δεν υπάρχει μετάνοια, όχι ότι ο Θεός δεν θα εδέχεται τη μετάνοια ενός αμαρτωλού, Αλλά δεν υπάρχει η δυνατότητα μετανοίας.

Άπαξ και κλείσαμε τα μάτια μας και φύγαμε από τον κόσμο αυτόν, παγιούται, σταθεροποιείται η ψυχή στην κατάσταση που βρίσκεται. Δεν θα μπορούσε δηλαδή η ψυχή, η αμαρτωλή, η αμετανόητη, να βρεθεί στη Βασιλεία του Θεού. Θα ήτο ακατάλληλη, δεν θα μπορούσε, ούτε θα μπορούσε να μετανοήσει, σας εξήγησα. Συνεπώς το τείχος εκφράζει ότι μέσα στην πόλη δεν μπορεί να μπει τίποτε το κοινόν, τίποτε το ακάθαρτον.

Ακόμα η εικόνα του τείχους εκφράζει τον διαχωρισμόν πιστών και απίστων

Όπως μια πόλη προστατεύει τους κατοίκους της και δεν έχει καμία σχέση με τους εκτός του τείχους Έτσι και εδώ εκφράζεται ο χωρισμός πιστών και απίστων Θέλετε ακόμη, Βασιλείας Θεού και Κολάσεως Θυμηθείτε την παραβολή του Πλουσίου και του Λαζάρου, όταν είπε ο Αβραάμ εις τον Πλούσιον Παιδί μου λέγει, μας λες, να έρθουμε εκεί να σε βοηθήσουμε, να σε αναψύξουμε Δεν μπορούμε, χάσμα μέγα εστήρικται μεταξύ ημών και υμών Αυτό είναι συνώνυμο με το να λέγαμε στη γλώσσα μας σήμερα, σινικόν τείχος, όπως είναι τα σινικά τείχη εκεί στην Κίνα, στη Μαντζουρία, δηλαδή υψηλόν τείχος, αυτό θέλει να πει εδώ Ότι υπάρχει χωρισμός κολάσεως και βασιλείας Θεού, δεν υπάρχει καμία σχέση, ούτε είναι δυνατόν να υπάρξει καμία σχέση

Και συνεχίζει ο Ιερός Ευαγγελιστής

Η πόλις, η Άνω Ιερουσαλήμ, έχουσα πυλώνας δώδεκα και επί τοις πυλώσιν αγγέλους δώδεκα και ονόματα επιγεγραμμένα α εστιν ονόματα των δώδεκα φυλών των υιών Ισραήλ. Από Ανατολών πυλώνες τρεις. Και από Βορρά πυλώνες τρεις. Και από Νότου πυλώνες τρεις. Και από Δυσμών πυλώνες τρεις.

Και το τείχος της πόλεως έχον θεμελίους δώδεκα και επ' αυτών δώδεκα ονόματα των δώδεκα Αποστόλων του Αρνίου. Έχουσα λέγει οι πόλεις πυλώνας δώδεκα. Τι είναι ο πυλώνας; Είναι η πύλη, η πύλη είναι ο πυλώνας. Και η νέα πόλης έχει πύλες. Σε τι θα μπορούσε να τις χρειαστούν πύλες αυτές;

Επάνω στο σε τι θα μπορούσαν να χρειαστούν, πάλι σας θυμίζω, είναι εικόνες, όπως δεν μπορούμε το παράδειγμα, προσέξτε αυτό που θα σας πω, γιατί πολλοί το παθαίνουν, όπως δεν μπορούμε το παράδειγμα να το χρησιμοποιήσουμε ως αποδεικτικό στοιχείο, το παράδειγμα απλώς διασαφίζει, μία αλήθεια, διασαφίζει, δεν αποδεικνύει, κατά παρόμοιο τρόπο και εδώ η εικόνα, Διασαφίζει. Δεν αποδεικνύει. Μπορεί να έχουμε ανά πάσα στιγμή για το ίδιο πράγμα μια αλλαγή εικόνας.

Μια δεύτερη, μια τρίτη, μια δέκατη εικόνα. Ανά πάσα στιγμή η εικόνα διασαφίζει. Έτσι εδώ, όταν έχουμε πύλες, σημαίνει ότι έχουμε μια κοινωνία προς τα έξω. Δεν είναι αντιφατικό με τα προηγούμενα που σας είπα, σας εξήγησα το γιατί. Διότι, εις τον οπτικόν ορίζοντα του Ιερού Ευαγγελιστού, υπάρχει τόσο η καινή, η γη με την Άνω Ιερουσαλήμ, όσο και η παλαιά γη με την στρατευωμένη Εκκλησία. Δεν σημαίνει προηγουμένως το προηγούμενο κεφάλαιο, στην αρχή του κεφαλαίου, που μας είπε είδα καινούργιο ουρανό και καινούργια γη. Δεν έρχεται σε αντίθεση. Αλλά θέλει να δώσει συμπληρωματικές εικόνες μιας πραγματικότητας. Για να σας το καταλάβετε, ο Κύριος κάποτε θέλει να μιλήσει για την στρατευωμένη Εκκλησία.

Λέγει, Τίνι ομοιώσω την Βασιλεία του Θεού, Και είναι η στρατευωμένη Εκκλησία, Δεν είναι η Επουράνιος, Τίνι ομοιώσω, Με τι πράγμα λένε την παρομοιάσω, Με σαγήνη, Με δέκα παρθένες, Με εκείνο, Με αγρόν, Μέμε, Είδατε εκείνο το Τίνι ομοιώσω, Είναι η δυσκολία τρόπον τινά να εκφράσει κανείς, Εκείνο που δεν εκφράζεται, Και παίρνει εικόνες, Και κάθε εικόνα κάθε φορά, Εκφράζει μία πτυχή αυτού του μυστηρίου Έτσι εδώ στον οπτικό ορίζοντα υπάρχει, του Ιερού Ευαγγελιστού, υπάρχει και η στρατευωμένη Εκκλησία Και εδώ σημαίνει ότι από αυτήν την πόλη, την Εκκλησία, εξέρχεται το Ευαγγέλιο εις τα έθνη Φορείς δε του Ευαγγελίου, είναι οι δώδεκα Απόστολοι

Διότι οι 12 πυλώνες είναι οι 12 Απόστολοι Συνεπώς βγαίνουν από την πόλη, από τις 12 πόρτες, 12 πυλώνες, οι 12 Απόστολοι προς τα έθνη με το Ευαγγέλιο Δηλαδή το Ευαγγέλιο του Χριστού που φεύγει από την Εκκλησία να απλωθεί, το μήνυμα του Ευαγγελίου να απλωθεί σε όλα τα έθνη

Αλλά και αντιστρόφως, εκείνοι που θα πιστέψουν στο Ευαγγέλιο, από τους φορείς του Ευαγγελίου, τους Αποστόλους, θα μείνουν εκεί έξω, όχι, αλλά τι, θα μπουν μες στην πόλη, διά των πυλώνων, θέλετε ακόμη, διά των πυλώνων, δηλαδή, διά των Αποστόλων, διά του Ευαγγελίου και διά των Αποστόλων, έχει σημασία αυτό που σας λέγω, γράφει ο Αρέθας, ο τε αριθμός τους Αποστόλους υποφαίνει, φανερώνει ο αριθμός των 12 πυλώνων τους Αποστόλους, η τε χρεία των πυλώνων και η ανάγκη των πυλώνων, ως εισαγαγόντων εις το της ζωής ταμείον τους αυτούς Αποστόλους παριστά, δι' ων τα έθνη το του Χριστού ταμείο εισήχθησαν.

Που τα έθνη μπήκαν εις το ταμείο του Χριστού, εις την πόλη του Θεού, εις την Εκκλησία. Και ο Άγιος Ανδρέας σημειώνει, ενώ εν τω οποίω τείχει, δηλαδή στο τείχος, πυλώνες δώδεκα. Οι Άγιοι Απόστολοι, αυτοί εισί, είναι οι Άγιοι Απόστολοι, δι' ων, δια των οποίων, την προσαγωγήν και την είσοδον προς τον Πατέρα εσχήκαμεν.

Μπήκανε στην Εκκλησία, δια του κηρύγματος των Αποστόλων. Ένα παράδειγμα, ήρθε στην Ελλάδα ο Απόστολος Παύλος και η Ελλάδα εισήλθε στην Εκκλησία, μπήκε στη Βασιλεία του Θεού, πως μπήκε, δια του πυλώνος που λέγεται Απόστολος Παύλος.

και το Ευαγγέλιο βγήκε από τον πυλώνα, δηλαδή έφερε ο Παύλος το Ευαγγέλιο στην Ελλάδα. Τώρα μόνο μία μικρή παρένθεση, αυτά ήσαν μέχρι τώρα, από εδώ και μπρος, δεν ξέρω κατά πόσο η Ελλάδα μας θα είναι χριστιανική.

Αυτά είναι παρενθέσεις, εν παρόδω σας το λέω.

Και επί τοις πυλώσιν, στους πυλώνας, Αγγέλους δώδεκα. Και ονόματα επιγεγραμμένα, ά εστιν ονόματα των δώδεκα φυλών, των υιών Ισραήλ.

Πάνω λέγει στους πυλώνες υπήρχαν δώδεκα, συγγνώμη. Ναι, στους πυλώνες επάνω υπήρχαν δώδεκα άγγελοι και ονόματα γραμμένα ήσαν τα ονόματα των δώδεκα φυλών των Υιών Ισραήλ. Οι άγγελοι τι είναι; Είναι οι φύλακες των πυλώνων, οι φύλακες της πόλεως και της θριαμβευούσης και της στρατευωμένης.

Γράφει ο Ισαΐας, 62,6, «Και επί των τειχέων σου Ιερουσαλήμ κατέστησα φύλακας όλην την ημέραν και όλην την νύκτα, οι διά τέλους ου σιωπήσονται, μιμνησκόμενοι Κυρίου». Προφανώς ο Ισαΐας μιλάει για την καινούργια πόλη.

είπε θα δες το κεφάλι του 62, χωρίς αυτά να έχει σημασία, που εκεί αναφέρεται στην καινούργια πόλη, έβαλα λέγει φύλακες, νύχτα μέρα θα πει αιωνίως, και οι οποίοι φυλάτουν και υμνούν τον Θεό.

Ο Ανδρέας πάλιν ούτω γράφει, και αυτοί δε οι άγγελοι, συνεργούμενοι υπ' αγγέλων δώδεκα των προυχόντων και μάλλον πλησιαζόντων Θεώ, κατά την αγχιστίαν την εν αγιότητι. Δηλαδή, οι Απόστολοι, οι 12 Απόστολοι έχουν 12 συνεργάτας Αγγέλους και μάλιστα σπουδαίους Αγγέλους, εκ των Προυχόντων, δηλαδή οι Προύχοντες, οι Ανώτεροι Άγγελοι, οι οποίοι πλησιάζουν τους Αποστόλους κατά την αγχιστίαν την εν αγιότητι, από τη συγγένεια που έχουν οι Άγγελοι με τους Αποστόλους στην Αγιότητα.

Δηλαδή, εδώ υπάρχει η εξής θέσις. Εάν ο Κύριος μας είπε ότι ο κάθε πιστός έχει τον φύλακα άγγελόν του, πόσο περισσότερο φύλακα άγγελο, φύλακες αγγέλους έχει η Εκκλησία. Αυτό έχει πάρα πολύ σημασία και αυτό μας παρηγορεί πολύ γιατί υπάρχουν εποχές κλυδωνισμού της Εκκλησίας.

και νομίζομεν ότι χανόμεθα, μοιάζομεν με τους μαθητάς πρώτης πεντηκοστής, μες το πλοιάριο που ο Κύριος κοιμάται και η τρικυμία μαίνεται και φωνάζουν Κύριε απολλύμεθα, Κύριε χανόμαστε, έτσι μοιάζουν εποχές ότι ο Κύριος υπνώττει, ο Κύριος πουθενά, ο Χριστός δεν ακούγεται, Η αμαρτία γίνεται πολύ επάνω στην γη, το κακό θριαμβεύει και οι πιστοί φωνάζουν κύριε υπνώττεις, κύριε που είσαι, δεν βλέπεις τι γίνεται στην εκκλησία σου, αγαπητοί μου, καλά κάνουμε και φωνάζουμε.

Και επικαλούμεθα τον Κύριον, αλλά όμως τότε στους μαθητάς του είπε «Ο λιγόπιστη σε τι διστάσατε, σε τι ανησυχήσατε όταν είπε στην τρικυμπία να τελειώσει». Προσέξτε, εμείς έτσι κινούμεθα, αλλά η Εκκλησία δεν χάνεται. Πολλές φορές νομίζομαι ότι πρέπει να κάνουμε νόμους Τι παράξερα πράγματα Όποιος με καταλαβαίνει, με καταλαβαίνει τι λέγω Να κάνουμε νόμους, να στηρίξουμε την Εκκλησία Σχήματα της Εκκλησίας μπορούμε να στηρίσουμε Η Εκκλησία δεν έχει ανάγκη ούτε από νόμους Ούτε από υποστηρίξεις ανθρώπων Ούτε από τίποτε Η Εκκλησία δεν έχει ανάγκη από δεκανίκια Περίεργο θα μοιάζει να εξαρτάται η εκκλησία από έναν υπουργό, από έναν πρωθυπουργό, περίεργα πράγματα. Η εκκλησία εξαρτάται από τον Χριστό. Η εκκλησία δεν χάνεται. Ίσως να ζούμε το μυστήριο της ανομίας φτάνονται στα έσχατα. Ίσως.

Και όπως ο Κύριος μας είπε ότι έτσι θα συμβούν αυτά. Το κακό θα πλεονάζει και στην Εκκλησία του θα μένουν λίγοι, ίσως, να το ζούμε και αυτό. Πάντως ένα δεν μπορούμε να πούμε, ότι η Εκκλησία θα χαθεί ή χάνεται από ανθρώπινες ενέργειες.

Αυτό δεν μπορούμε να το πούμε. Η Εκκλησία είναι του Κυρίου, του Χριστού, σε Εκείνον ανήκει. Και δεν μπορούμε να πούμε ότι θα πάμε να, προσέξτε, να σώσουμε την Εκκλησία. Άλλο δε εκείνο το περίεργο που λέγουν μερικοί άπιστοι άνθρωποι, που δεν έχουν καμία σχέση με την Εκκλησία.

Που λέγουν, βεβαίως πρέπει να φροντίσετε, πρέπει να κάνετε κάποιες υποχωρήσεις για να σώσουμε την Εκκλησία. Τι υποχωρήσεις να κάνουμε; Ακούστε, υποχωρήσεις για να σώσουμε την Εκκλησία; Μα η υποχώρηση ήδη βουλιάζει τρόπον τινά την Εκκλησία.

Πώς θα κάνω υποχώρηση για να σώσω την Εκκλησία; Περίεργα πράγματα, περίεργα, που δείχνουν όλα αυτά ότι δεν έχουμε γνώση του τι είναι η Εκκλησία.

Επιγεγραμμένα λοιπόν ονόματα είναι τα ονόματα των πιστών του νοητού Ισραήλ. Ναι, διότι ο λαός του Ισραήλ είναι η Εκκλησία, είναι η πιστή, είναι ο νέος Ισραήλ. Επάνω σε αυτό, γράφει ο Ανδρέας, ας το διαβάσω γρήγορα.

Τα δε ονόματα των φυλών του νοητού Ισραήλ, επί τας Αποστολικάς εισόδους γέγραπται, επειδή και τα του αισθητού εν τη επωμίδι του πάλαι κατά καιρόν αρχιερέως εγέγραπτο, και γαρ η γραφή νυν δια των ονομάτων τούτων, την περί των πιστών μέριμναν των Αποστόλων προς μαρτυρίαν.

Ο αρχαίος αρχιερεύς, στην Παλαιά Διαθήκη, στις επωμίδες του εδώ, είχε τα 12 ονόματα του Ισραήλ. Έτσι λοιπόν λέγει και εδώ, τα ονόματα των φυλών του νοητού Ισραήλ είναι γραμμένα στις 12 πύλες αυτής της πόλεως.

Και τώρα προσέξτε. Από Ανατολών πυλώνες τρεις, και από Βορρά πυλώνες τρεις, και από Νότου πυλώνες τρεις, και από Δυσμών πυλώνες τρεις. Η κατανομή των Πυλώνων, ανά τρεις, ανταποκρίνεται βεβαίως στα τέσσερα σημεία του ορίζοντος, όπως σαφώς το είδατε, και θεωρείται η πόλις τετράγωνος.

Θα το δούμε λίγο πιο κάτω αυτό, ότι οι πόλεις είναι τετράγωνοι και τι σημασία έχει ότι είναι τετράγωνοι. Αυτό έχει πάρα πολλές σημασίες αγαπητοί μου, ότι έχουμε τετράγωνη την πόλη και στην κάθε πλευρά της, του τείχους, είναι ανά τρεις πυλώνες.

Θα σας πω μια παλιά ιστορία. Όταν βρέθηκαν οι Ισραηλίτες στην έρημο, έλαβαν εντολή από το Θεό. Όταν στρατοπεδεύουν, να διατηρούν την εξής διάταξη, όπως τη βρίσκομε γραμμένη στο δεύτερο κεφάλαιο του βιβλίου Αριθμών.

Στο κέντρο του στρατοπέδου θα είναι η σκηνή του μαρτυρίου, σύμβολον κεντρικής παρουσίας του Θεού. Ανατολικά τρεις φυλές, Ιούδας, Ισσάχαρ και Ζαβουλών, με έμβλημα τον λέοντα.

Μια σημαία δηλαδή, που είχε από ένα λεοντάρι. Σημαία νότια, τρεις φυλές, Ρουβίμ, Συμεών και Γάδ, με έμβλημα τον άνθρωπο. Δυτικά, τρεις φυλές, Εφραίμ, Μανασσής και Βενιαμίν, με έμβλημα των Ταύρων ή των Βοών. Βόρεια, τρεις φυλές, Ασήρ, Δαν και Νεφθαλήμ, με έμβλημα των Αετών.

Αυτά τα εμβλήματα διατηρήθησαν στην Ιουδαϊκή Παράδοση, διότι το εβραϊκό κείμενο, συγγνώμη, το κείμενο των Εβδομήκοντα μας λέγει· «Κατά σημαίας, κατ' οίκους πατριών αυτών». Ήσαν έτσι χωρισμένοι που να έχει κάθε τρεις φυλές μία σημαία.

Είδα τη λέξη σημαία. Το εβραϊκό κείμενο μας λέγει· Κατά σημαίας και κατά εμβλήματα. Οίκους πατριών. Αυτά τα εμβλήματα διασώθησαν από την Ιουδαϊκή Παράδοση. Αυτή η διάσωση μας εμφανίζεται ήδη στο βιβλίο της Αποκαλύψεως.

Όταν ο Ιωάννης ο Ευαγγελιστής μας σημειώνει ότι είδε γύρω από το θρόνο του Θεού, τέσσερα εμβλήματα υπό τη μορφή ζώων.

Ενθυμείστε, ο Αετός, ο Λέων, ο Άνθρωπος και ο Βους, αυτά αποδίδονται και στους τέσσερις Ευαγγελιστάς, είναι από εκεί, είναι από το βιβλίο των Αριθμών, κατά την Εβραϊκή συνέχεια παράδοση όπως σας είπα.

Συνεπώς εδώ έχουμε ότι τα ζώα αυτά είναι περί των θρόνων του Θεού, στην Αποκάλυψη, άρα οι τέσσερις σημαίες περί τη σκηνή του μαρτυρίου. Είναι ένας τύπος, ένα σύμβολο, ότι στο κέντρο ήταν ο θρόνος του Θεού.

Το υλικό σημείο του θρόνου του Θεού, το υλικό ήταν η σκηνή του μαρτυρίου. Ή όπως αλλού λέγεται, το υποπόδιο των ποδών του.

Και όπως λέει κάπου ένας ψαλμός, προσκυνείτε το υποπόδιο των ποδών αυτού. Το υποπόδιο άλλο και τα πόδια άλλα. Και να προσκυνούμε λέει το υποπόδιο των ποδών. Όχι τα πόδια, το υποπόδιον. Που σημαίνει ότι δεν έχει σχέση με τα πόδια το υποπόδιον. Και το υποπόδιον των ποδών, ξέρετε αγαπητοί μου τι είναι; Τίμιος σταυρός. Εκεί ανετέθη ο Χριστός, οι πόδες του, το σώμα του, επί του σταυρού, είναι το υποπόδιον των ποδών του. Και τι λέγει ο ψαλμικός στίχος; Να προσκυνούμε το υποπόδιο των ποδών του. Ώστε λοιπόν μπορούμε να προσκυνούμε τον τίμιο σταυρό.

Πού είναι οι βλάσφημοι Χιλιαστές και οι έτεροι αιρετικοί που λέγουν ότι δεν μπορούμε να προσκυνούμε τον Τίμιο Σταυρό και τις Άγιες Εικόνες; Βλέπετε, αλλά προσέξτε εδώ, οι τέσσερις πύλες αυτές εκφράζουν το εξής.

Συγγνώμη, οι τέσσερις πλευρές που έχουμε ανά τρεις πύλες. Έχουμε εδώ το εξής, ότι όπως το παλιό στρατόπεδο των Εβραίων ήταν η ζωντανή παρουσία του Θεού, έτσι και εδώ, με τις τρεις πύλες από εδώ αριστερά, δηλαδή στα τέσσερα σημεία του ορίζοντος, έχουμε την παρουσία του Θεού στην καινούρια πόλη, στην Εκκλησία.

Ένα δεύτερον, οι τέσσερις πλευρές με τα τέσσερα εμβλήματα ή πυλώνες ή φυλές εκφράζουν τα τέσσερα Ευαγγέλια. Γι' αυτό και στους ιερούς Ευαγγελιστάς, έμβλημα έχουμε των αετών και λοιπά, όπως σας τα είπα προηγουμένως.

τα οποία τέσσερα Ευαγγέλια σαν άλλο τείχος περιχαρακώνουν την πόλη Εκκλησία και της καθορίζουν το περιεχόμενο. Ούτε κάτι πιο εδώ, ούτε κάτι πιο εκεί. Αυτό που καθορίζουν τα Ευαγγέλια, αυτό είναι το περιεχόμενο της πίστεως. Αυτό είναι το περιεχόμενο της Εκκλησίας και τίποτε λιγότερο, τίποτε περισσότερο.

Γι' αυτό η αίρεσις που αλλοιώνει το περιεχόμενον δεν εκφράζει την Βασιλεία του Θεού. Τρίτον, αυτή η τετραμερής διάταξις των πυλώνων εκφράζει το σημείο του Σταυρού, από την Παλαιά Διαθήκη ακόμη. Είναι η άκτιστος ενέργεια του Τιμίου Σταυρού που αναφέρει και ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς σε μια του ομιλία, και αναφέρεται σε όλα εκείνα τα σημεία στην Παλαιά Διαθήκη, πώς ενεργούσε η άκτιστος ενέργεια του Τιμίου Σταυρού, προ του ιστορικού Σταυρού.

Τέταρτο, οι τέσσερις πλευρές της πόλεως, πάντοτε θεωρουμένης τετραγώνου, βλέπουν προς τα τέσσερα σημεία του ορίζοντος, προς τα οποία και αποτείνονται με το κήρυγμα τόσο του Σταυρού, όσο και του Μυστηρίου της Θείας Οικονομίας και του Δόγματος της Αγίας Τριάδος.

Ναι και του Δόγματος της Αγίας Τριάδος, διότι το Δόγμα της Αγίας Τριάδος εκπροσωπείται από τις τρεις πύλες της κάθε πλευράς.

Σταυροειδές σχήμα και στην κάθε πλευρά τρεις πύλες. Το μήνυμα, το δόγμα της ενανθρωπίσεως και το δόγμα της Αγίας Τριάδος, τα θεμέλια της πίστεώς μας Το κήρυγμα ακόμη ως κήρυγμα Ορθοδοξίας είναι ομοιόμορφο, διότι στην κάθε πλευρά έχουμε τρεις πύλες Που σημαίνει όπου στέλνετε το κήρυγμα, το Ορθόδοξο κήρυγμα του Ευαγγελίου είναι το ίδιο παντού Είναι το ίδιο παντού Όλα αυτά που σας είπα, αγαπητοί μου, τα γράφει, θα τα διαβάσω πολύ γρήγορα, χωρίς ερμηνεία Τα γράφει ο Άγιος Ανδρέας ως εξής Γι' αυτό διαβάζω τις γνώμες, για να μην πείτε ότι μόνος μου ερμηνεύω Το δε τετραμερές σχήμα των πυλώνων και η τρισσή αυτών ανάπτυξις

Την εκ της τετραπεράτου οικουμένης της προσκυνητής Παναγίας Τριάδος Δηλούν την επίγνωσιν, εν την οποία, δια του ζωοποιού σταυρού ηλείφαμεν, έχουμε πάρει εξήλειπται, σταυροειδές γαρ το σχήμα, της των πυλώνων θέσεως, χαρακτηρίζονται στην Τριαδική των Αποστόλων, Αποστόλων, τετρακτύν, τετράδα, την της Αγίας Τριάδος κήρυκα, και την των τεσσάρων Ευαγγελίων εκπομπήν, εις τα τέσσερα της γης πέρατα.

Ό,τι σας είπα, όλα αυτά τα γράφει στις πέντε αυτές γραμμές ο Άγιος Ανδρέας Καισαρείας Και ακόμη, και κάτι ακόμη, στη τετραμερή αυτή διάταξη της πόλεως, οι ερμηνευτές διακρίνουν τις τέσσερις ιδιότητες της Εκκλησίας Ότι η Εκκλησία είναι μία, αγία, καθολική και αποστολική με τις τέσσερις αυτές πλευρές, ώστε βλέπει κανείς, αγαπητοί μου, πραγματικά, κάτι το καταπληκτικό, μέσα σε αυτές τις εικόνες της Αποκαλύψεως, τι πλούτος υπάρχει εκφράσεως θείων πραγματικοτήτων.

Αν έτσι μπορούμε να βλέπουμε το Λόγο του Θεού, να βλέπουμε τη Σοφία του Θεού, πως με αυτές τις απλές εικόνες μπορούμε να έχουμε τέτοιες εκφράσεις αληθείας, Τότε δεν μπορούμε εύκολα να παρασυρθούμε από όλα τα ρεύματα τα οποία υπάρχουν και προσβάλλουν την Εκκλησία του Θεού Εμείς ζούμε μέσα στη στρατευομένη Εκκλησία και ατενίζουμε τη θριαμβεύουσα Εκκλησία Αλλά μέσα σε αυτή τη στρατευομένη Εκκλησία η χάρη του Θεού υπάρχει αλλά και οι απηνείς επιθέσεις του κακού ομοίως υπάρχουν Γι' αυτό θα πρέπει να θεμελιούμεθα καθημερινά, να θεμελιούμεθα σε βαθμό που να μπορούμε, αγαπητοί μου, να σταθούμε ζωντανά μέλη της Εκκλησίας του Χριστού.