Christ, Make Me Well III

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

The English text is the final prepared translation. Performed music, recording artifacts and selected unclear fragments are omitted. It is not a synchronized transcript of every sound in the Greek recording. English digital narration is available in a synthesized voice.

Download final English text (TXT)

May you always be well, surrounded by God’s grace and blessing. I wish you the very best of health, in soul and body.

That is our first wish today on “Unseen Passages,” the program of Piraeus Church on 91.2 FM, the station that speaks to our souls. And by speaking to our souls, it also affects our bodies, our spirits, and our physical health. For when the heart is glad—go on, you know the saying—the face is cheerful. When our hearts are glad, peaceful, balanced, and joyful, when we are at peace with life and accept things as God brings them, without inner tension or resistance, then all goes well. Because, if you have noticed...

Trouble begins when we refuse to accept things as they come, when we do not move with life and walk with God’s will in what happens to us. You and I have heard since childhood, “Do God’s will.” Sometimes that can sound irritating. We think, “Who is this who always wants me to do what he wants? Must I always do what someone else tells me?” But that is not what God’s will means. God’s will is for things to unfold toward your happiness, as He desires.

That is what we mean by “God’s will.” It is the will of someone who wants something you may think you do not want, but deep down you do want it: your happiness. So when you resist God’s will as it comes through events—a bus you miss, an ordeal, a trial, sorrow, a shock, a wound, or pain... We are to move with Him, to keep flowing. As the Saints in our Church say, let your life be like a ball: whichever way someone rolls it, it moves. If you are like a cube, a square box, you cannot roll. You have rigid corners and flat sides, and somewhere you stop and get stuck. So, at the start of the program, I wish that you would not worry too much. Deep sorrow can bring bodily suffering and physical problems. Sorrow can become illness. Watch out for that. Do not take everything so much to heart.

I say this to you as a friend, with great respect, love, and kindness, and with the closeness our good relationship allows. I want to urge you on this point: do not take everything so much to heart that you become deeply upset. That sorrow poisons you. It wears you down, exhausts you, and affects your body as well as your soul. Many of those headaches that give you no peace begin with thoughts, intrusive thoughts—logismoi—and worries like these. Why do we call them dark worries? Because they darken and cloud the mind. They keep you from seeing life in the light of hope.

We are all at risk of this. All of us. I am not speaking as someone who has overcome it. But I understand that when my stomach hurts, when my whole being is unsettled, when I cannot fall asleep easily at night, when my blood pressure and blood sugar rise, these health problems may stem from what we ate for lunch—whether the food was too salty, or whether we ate the whole piece of custard pastry instead of half and took in a lot of sugar—and also from the sorrows in our lives. So, if you wish, take care of your health. That is exactly what they are called. We have spoken about this in other programs too; we have already made two programs on health.

Those programs are called “My Christ, Make Me Well.” You can find them online and listen whenever you wish. Today we continue by saying that Christ helps us through the life of the Church, through a whole way of life that we follow fully, not in isolated pieces. It is like buying a dinner set. You ask, “Can I buy just this teaspoon, or just this saucer?” And they tell you, “No, it comes as a set. You have to buy the whole box.” To experience the changes Christ grants your soul and body, you need to enter this life fully. That is what happened at your Baptism: when you were a little child, your whole body was immersed in the water of the holy font. No part of you remained

untouched by the grace of the Holy Spirit. Do the same now. If you want to see change in your life, your home, your soul, and your health, you cannot hold on to just a few things. Someone may say, “I believe in God in my own way. I do what I want, as I want, as best I can.” What can I say? Try it. I do not want to pressure you about that.

I believe you cannot force anyone. Take confession, for example. What does confession have to do with our subject? Confession helps a person become healthy in both soul and body. I hope you have understood by now that we are talking about health. Vasilis has understood! Vasilis Hatzinikolaou, thank you so much for working on the sound of today’s program, choosing its music,

and keeping us company.

I also thank Phoebe very much for answering your calls at 4118602 and 4118640. There is an email address for this program too. You can write me just ten lines—count them, one through ten—so I can read them and say a short prayer for you. The address is atheata.perasmata.yahoo.gr.

So, in this program we are talking about the health of the soul and the body.

And how does confession help? Beyond the forgiveness of your sin, it removes that wound from your soul. God lets it go, gives you His love, takes you into His arms, and says, “My child, for Me it is now as though that never happened. It is over. I will not look at you strangely or condemn you. It has all passed.” This is a Mystery celebrated by priests as successors of the Holy Apostles. Their calling in the world includes bringing people into communion with God.

They call us to be reconciled with God, to experience that reunion and embrace. And they tell us, “Do you know something? God never disliked you. He never hated you or held a grudge against you.” So you tell your sin, your mistake, your wound—whatever it is, however painful or complicated—to someone you trust. You receive forgiveness, and you know it through the prayer of absolution. This is a Mystery Christ works through the priest. What I am telling you today is that confession affects the body as well as the soul. Just imagine, Vasilis, going to bed day after day for years carrying

wounds like these: painful experiences you have never spoken of, mistakes, wrongdoing, injustice, reckless living, excesses, theft, murder—whatever each person may have done. Everyone has something. Imagine keeping that poison inside, sleeping with a poisoned heart for five or six years, never going to pour it out, to get it out of yourself and be cleansed. You see, people of every age and every religion

are searching—people of every age and every religion are searching for a way

to have their sins forgiven. They seek a way to appease God, whether through sacrifices of sheep and goats, offerings of fruit and flowers, or lighting candles. Everyone wants to be cleansed. It is a longing of the soul, a plea of the heart. Your soul wants to be clean, to feel as you do when you have just bathed and put on fresh clothes. You say, “This is how I want to feel.” You need that feeling. Otherwise, do you know what your soul is like? Like rainwater left standing in the street until it turns muddy. In nature, stagnant water rots into a marsh and attracts mosquitoes.

The place turns green with mold. What, then, is confession? It is exactly this: a wave of clean water comes and washes the old things away. It is like a pavement that women wash with large hoses and plenty of water: the water pours over it, carrying away everything dirty, old, dusty, and muddy. The whole scene changes. You turn the page. You become clean. What a beautiful feeling, what great joy, when confession is done properly—when it is about cleansing your own soul and not commenting on your brother. Do not spend it discussing other people. You will not be healed. You will not find peace. That is the point. Gossiping in confession about one person and another does not help you. You will still be left with that emptiness.

You are left with a sick soul and a sick body. Speak about yourself. Once I told a woman, “I have time to listen. Tell me whatever you want, but speak about yourself. Let out what you have inside.” She replied, “Father, my son found a job the other day.” “Speak about yourself,” I said. “You know, I bought those things I mentioned to you.” “But none of that tells me about you.”

“You are telling me about shopping and about your quarrel with your daughter-in-law. Speak about yourself. Tell me how you feel. Say, ‘I have anger. I am irritable. I am jealous. I make demands. I can be difficult.’ That is what it means to speak about yourself.”

If you never face these things of your own, entrust them to someone, and let them out—if you never become honest and open about your feelings and what you have lived through, but keep talking about other people—nothing in your life will change. You will wander through life watching everyone else. Attend to your own healing, your own renewal. There is nothing selfish about that. When I wash my body, my feet, my hands, and my face, I am caring for myself, but I am also giving those around me a clean person to be with. That is not arrogance or conceit. It is a good way of caring for yourself.

Christ tells us, “Love your neighbor as yourself.” Love yourself so that you can love your brother too. Love yourself so that you know what it means to love, and can then love others.

So when we find the courage to confess, we show love to ourselves. It is a sign of health and a step toward healing. I am going to get well. Some people even experience physical healing through confession. When the poison that has troubled them comes out, they notice changes in their bodies, their breathing, and their eating. Often we eat because something we have kept inside is tormenting us, and our hunger is emotional.

Feelings. We are not eating because our bodies lack food or calories that day. We have had enough. But you see chocolate, and it reminds you of sweetness. The sweetness you long for is the love you are missing. You have not spoken about what hurts, what is missing, or how you suffer for lack of tenderness, love, and affection. Perhaps you have argued with someone and become angry. You want an embrace, warmth, affection, comfort. All of that is wrapped up in the word “chocolate,” so you eat some. Chocolate is physical food, but at that moment you are not trying to satisfy a physical hunger. You are trying to fill the hunger of your heart.

You talk about it in confession. You say what is troubling you and why you feel as you do: how you feel now that your husband has left and you have divorced; how you feel when your child slams the door and goes out for the evening; how you feel because your daughter did not pass the exams you hoped she would pass. You had been looking forward to telling the neighbors proudly, and now you feel crushed, as though it reflects badly on you as a family, as a mother, and on your hopes for her university education. Everyone has a story, a pain, a sorrow of their own. All these things affect us, and their effects can reach the body too.

There was a nun who had been healthy, but after a while at her monastery she began to break out in spots, especially on her face. She became terribly irritable and angry. The other sisters easily got on her nerves. Everything bothered her; the slightest thing could start an argument. No one could work out what was wrong. Then one day a spiritual father came and spoke with her. “Father,” she said, “I am in a terrible state. I have these spots. Can you see how my face has changed?” “Yes,” he said, “I can see that. Why has it changed like this?” “And I am terribly irritable. I get angry over everything.” He asked, “Could it be something you are eating? Sweets or chocolate, perhaps? Fried food?” “No,” she said. “We hardly ever eat fried food here, and I have not had chocolate lately either.”

The spots had appeared suddenly. “What do you think is causing them?” he asked. “Could there be something besides a physical cause? Look for what may be troubling you inwardly too. Would you like to tell me about yourself? Will you tell me the truth, even the things you find hard to say elsewhere?” It can be hard to speak of your real feelings. But when you trust someone and speak of the cause—the cause you yourself know very well—remember that you do know why you feel this way.

You know what hurt you and what brought that pain on. That is why someone says the healing of our passions and illnesses lies within us: we know their history. “This began back then, when that happened.” “Go on, my child,” he told her. “I will listen. I will not judge you, accuse you, or scold you. Just speak honestly.” “You see, Father, before I entered the monastery, I knew a man and wanted to start a family with him. That relationship did not work out, and we parted. I turned more toward the Church, and years later I decided to become a nun. I was very happy here. I have not changed my mind about dedicating my life to God. I love it. But lately quite a few busloads of visitors have been coming to the monastery.”

“Couples come with their little children. They laugh and play and enjoy themselves. I see mothers with their children, and I am not a mother. It brings back my own old memories. I think about that relationship from so many years ago.” “So do you want to get married?” he asked. “No. I do not want to leave the monastery. I am telling you how this sadness began. Ever since I started thinking, ‘Look, I am not a mother; those women are married; those people have families and I do not,’ the spots have flared up. I have become tense and irritable, and I quarrel over the smallest thing.” “You are doing very well,” he told her, “to say exactly what is happening in your confession.” After she had spoken, the priest read the prayer of absolution over her

for the other things she had confessed. This thought was not itself a sin; the young woman had done nothing wrong. She had simply said what was on her mind. Is that a crime? Thoughts come, pass, go away, and return. Do not expect your mind ever to be completely... Or rather, no, expect that too. A time will come when your mind is at peace in the light of Christ: an enduring light, the light of Christ that shines upon all, a light that never sets, a dawn without sunset, a lasting Resurrection. But that does not happen immediately. As time passes, the kingdom of light will take root within you. Until then, you will have ups and downs and different shades of experience. You will have hopeful and discouraging thoughts, good ones and bad ones—a bit of everything.

We are human. But after the priest read the prayer of absolution, prayed for her, and supported her with his words, the young woman’s face cleared within a week, and her irritability went away. The stagnant water in her soul had begun to flow. Was that not what I said earlier? Let things flow. Do not let them sit inside us, poisoning us, while the foulness grows. Pour water over the courtyard and wash it clean. Do you like that image? Pour water over the courtyard of your soul. The rubbish and dirt have washed away. Leave them behind. You have spoken of them, and that is a beautiful thing. Then a new life begins, a fresh start: a clear face, courage to live, joy, because...

How can I put it? I shared what I felt. I did not keep it inside; I said it. Someone knows me, understands me, helps me, prays for me. Little by little I find my feet again. I look to God with clear eyes, with hope and light, and I begin to feel better physically too. Do you understand? A woman may have lived through all sorts of things—sorrow, problems, quarrels, resentment, jealousy, dislike, even acts of revenge. She cannot keep all that inside and then simply wonder, “Why do I keep getting migraines? Why do I have sleepless nights, emotional troubles, and constant agitation?” These things need to be talked through with someone who can help.

That person may be your spiritual father. When you need a doctor, go to a doctor as well. The doctor belongs to God too. You would go to a doctor for a broken arm; you can go when your nervous system is under strain. Find out what is troubling you and receive support. Both the priest and the doctor can help you find balance in life.

Why should you not live to be a hundred? Why not live for many years? Why should we die young if we can live blessed, happy, and joyful before God? Is that not why God brought us into this life—to live? We will die, but we were not born for the purpose of dying. Our purpose is to live. “That they may have life, and have it abundantly.” Christ came so that we might have life in abundance, a rich life, above all within. And that happiness shows in the body too. Your blood pressure will be fine. Your blood sugar and heartbeat will be well regulated. And if Father Porphyrios were alive and took your hand, he would see blood flowing through you in which God is reflected, in which Christ is mirrored as the sun and its rays are mirrored in the waters of a river

or a lake, making the water shine and sparkle. When Christ shines within you like that, when His grace is reflected in you and Holy Communion flows in your blood, your health too can be much better. You deserve that. So we have said that confession helps greatly. Refraining from judging others also helps our health greatly.

I have spoken about other things on earlier programs, and I cannot cover them all today. But here is one thing I believe helps you stay well: do not judge other people. You would be amazed what you spare yourself. You know this already, of course, because you do not judge, and your mind is at peace. You sleep peacefully. When you judge others and occupy yourself with their lives, your head fills with a buzz of thoughts: “What did I say? What did I do to him? What sort of person is he? Why is he like that?” It goes on and on, like the noise of bees in a hive. Your head is spinning, and you expect to feel well? That tension builds up, and eventually it affects you physically. This inner state takes a bodily form. It may show up as an ulcer, stomach pain, high blood pressure, high blood sugar, migraines, or neck pain—things that cannot always be explained by physical causes alone. Feelings bring about biochemical reactions. You feel something deeply, and you feel its effect in your body.

It can feel as though something hot is dripping into your stomach. It hurts and burns; your head spins; you cannot sleep. Why? Because of logismoi, intrusive thoughts, and judgments about others. But a person who leaves these things alone does not pry into another’s life. He respects the other person. Why should I involve myself in someone else’s life? Why should I judge what he said or did, or what sort of person he is? Do I know his life?

Do I know what may happen to him tomorrow? He may change. Why speak about him like that? Why make those comments? You do not know the harm such bitter words can do to your own health. Leave other people’s lives alone. Remember the young woman who came into the Church the other day without being dressed as modestly as you would have liked? Is it your place to judge her?

Did the priest of your parish appoint you to comment on everyone entering and leaving the Church? Is that your responsibility? Leave it alone. In that moment you are poisoning yourself and making yourself ill. That is neither love nor kindness. Kindness heals. What did the Good Samaritan put on the wounded man’s injuries? Oil and wine. He washed the wounds with wine and poured on oil to soothe them. But you pour on vinegar instead, as though you wanted to sting and burn him. Leave it alone. You are the one being consumed and tormented by it. Stop watching everything that happens around you. A young woman like that came into the Church, and someone who kept criticizing her was nearly making himself ill over it: “Why is she dressed like that? How can she come in here?” When the priest spoke with the young woman, he learned that

her mother did not want her setting foot in the Church and said it would cause a great quarrel at home. The young woman had no modest clothes because her parents would not buy them; they wanted her to dress fashionably. So what she was doing by coming to Church was an act of virtue, a sacrifice. She endured people mocking and criticizing her. No one knew the truth of what was in her soul, yet people judged her unfairly. She loved God and thought, “How is it my fault that I do not have clothes like those God and the Church would want me to wear? My mother will not let me.” So why do you judge her and concern yourself with her? Above all, do not be malicious. What does it mean to be malicious? It means wanting harm to come to another person and taking pleasure in their failure. Have you ever wondered why a malicious person is called that? Because he wears himself out over it

He wears himself out, and that strain wears down his own health. That is why I tell you: someone who does not judge others or wish them harm is a beautiful person. He sleeps like a little bird, like a child. Christ told us to become like children. Children are simple and innocent; they do not rush to judge. They readily say what is on their minds, yes, but they ask questions simply because they want to understand. They do not condemn people, hold grudges, or decide never to speak to someone again because of an old hurt. People learn that as they grow up and society teaches them to be unkind. Learning to forgive will also help you greatly. It is good for your health. Today I am sharing a few

ways to heal both soul and body. Whoever forgives cuts the thread tying them to the past. That is deeply healing, because the past can be full of troubles, bitterness, sickness, quarrels, and misunderstandings. Those things are over. Do not stay there.

Someone says, ‘Father, I cannot find any peace. My head feels as though it will burst. I cannot get over what my mother-in-law did to me over that plot of land.’ When did she do it? ‘Two years ago.’ Look: today he has a headache over something that happened two years ago, because he cannot forgive it. And where is your mother-in-law now? ‘She has died.’ So you are living with memories from years ago, speaking of someone who is no longer alive, and you are the one suffering. Her soul is where it is, the events are past, and you are making yourself ill. That is why I say: when you learn to forgive, you take scissors and cut the thread tying you to what has gone before. The past is past. Leave it there. Move forward. Look to your own life. Look to your own life.

You have so much to enjoy, so much good to see, yet you keep dwelling on things that upset you. It is as though you were looking for a way to make yourself ill, standing in a cold draft while you are sweaty so you will catch a chill. Is that what you want? Leave these things alone. Break your ties with the past. Forgive him. Love him. What he said is over now. Love him. He may no longer be the same person you knew; he may have changed, and so may she. Can you not hope for that? Can you not believe it? Can you not love the other person's soul? A soul is not clay that hardens forever in one shape. Souls change. The shape that person's soul had

five years ago, when they showed you malice, may have changed by now. They have known pain, blows, and trials. Try to see them differently. ‘And what will I gain?’ you ask. This is what I have been telling you: above all, you gain health, happiness, and joy. You sleep peacefully at night. You can embrace the whole world. You do not poison your body and soul with dislike, hatred, envy, and malice. I tell you, people who live long lives are those with a clear conscience, bodies free from excess, and souls free from such poisons. Of course, I have not met many people like that. Sadly, I am not someone who

lets go of memories and forgives easily. But I know that whenever I have forgiven, I have felt free. It is as though I were a dove struggling in a muddy lake. When I finally get out, shake off the mud, and fly high, I feel such relief: ‘At last, I am free!’ That is what it means to get unstuck. Leave the past behind. Look ahead in every part of life. Forgive the person close to you. They did what they did; now move forward. Life is waiting for you. Do other things, and you will sleep better and feel better in many ways. Your head will be quiet and at peace. Say, for example, that a woman no longer wants to be with you.

Accept that she does not want to be with you, and move forward. There is no point in talking about her and blaming her. People email me: ‘Tell me what to do about this woman who once loved me but does not anymore. I once loved her.’ We have to accept that life moves on. We cannot turn things back to the way we want them. We have to learn to move with life. What did I say at the beginning? Anyone who refuses to go along with God's will as it unfolds in life suffers constantly. He keeps running into walls, getting bruised and battered. But the person who goes where God leads him says, ‘This is how God has led me. All right. She does not want me. I will see what to do next. I will stand on my own feet.’ One door has closed; another will open. I check my pulse: it is fine.

When it is time to sleep, I sleep. Otherwise you lie down at midnight and do not fall asleep until half past one. ‘What do you do for that hour and a half?’ I asked someone. ‘I toss and turn.’ ‘Why? What is keeping you awake? Your thoughts? What are you thinking about? Are you hungry?’ ‘No, I am not hungry.’ ‘Are you thirsty? Do you need something?’ ‘No. I just have thoughts about all sorts of things.’ If you choose to keep living through those troubles, that is what will happen.

I know the way I say these things may upset you. But if I do not say them, I will feel troubled too, because we need to know them and take them seriously. Later you become distressed and ill, and you turn to priests, friends, and acquaintances, saying, ‘Help me. Tell me something. Do something for me.’ But what can I do for you then? Why not listen when doctors say that prevention is the best treatment? Act now, before you become ill. Do not let bitterness, the passions, poisonous feelings, logismoi—the intrusive thoughts that trouble you—and malice build up inside you.

Let a few things go. It is not worth making yourself ill over events that exhausted you or broke your heart. Life is more beautiful than death.

Your home is lovelier than a hospital. Which would you choose? Would you keep worrying until illness lands you in the hospital? Of course not. Let that burden go. Live in the present, live today. Right now, as we speak, there is no problem before us. The problems that poison soul and body are tied to the past or the future. That is why the Church keeps saying, ‘Behold, now is the acceptable time.’ And we pray for ‘our daily bread’ today. What does that bread mean? Bread that sustains our very life. Let us eat today; we will see about tomorrow when it comes. God will provide. If I start worrying about tomorrow, I may become anxious and turn even the good meal I am eating now into poison

through worrying about what will happen tomorrow. Then I make this very moment unhealthy too. So live now, and leave tomorrow until it comes. Take one minute at a time, and enjoy each one.

How are you? You are all right, aren't you? You are all right, my dear. You could even smile if you wanted to. You are all right. But if you start thinking about what happened last year, or the year before, what someone did to you or said the other day, the message you received on your phone six days ago, or the difficult appointment coming up the day after tomorrow, all that back and forth in your thoughts can wear you out. There is no point in it.

Someone says, ‘What will happen when I am old?’ He is perfectly healthy, fifty or sixty years old, yet he asks, ‘What will I do when I grow old? Will anyone care for me? Will I live? Will I manage? Will I have someone beside me?’

You can start worrying now and make yourself ill over something that might happen when you are eighty-five, though you may never need anyone to care for you. God may call you to Himself in a way that is simple and swift, bringing no long ordeal for you or anyone else. Yet you keep inventing scenarios, stories, and logismoi—intrusive thoughts.

The imagination can do this, like that joke about the jack—‘Keep your jack!’—if you know it. I will not tell it now; some of you already know it. The point is that the imagination can do a person great harm, even make him ill. Live in the present. The present is a beautiful thing. Right now we are here making a program. I do not know whether the Second Coming will happen tonight. What I do know is that I am here now, going forward step by step.

And I do whatever good I can. Let whatever is to come happen when God wills. I will not drive myself frantic beforehand. This helps tremendously. You breathe calmly and entrust your troubles to God. ‘God will provide,’ you say. ‘He loves me and helps me.’ Everything stems from the soul, do you see? All of these are psychological problems. Most of us are a little muddled inside. We are not entirely at peace. Why do we suffer so? Because of our thoughts. Our nous, our spiritual mind, is not fixed on prayer to God. As the Psalm says, ‘As the eyes of servants look to the hands of their masters, as the eyes of a maidservant to the hands of her mistress, so our eyes look to the Lord our God, until He has mercy on us.’ But we do not live that way. We do not look to the Lord. We could say, ‘God keeps giving me gifts. What a beautiful day! I am breathing now. My heart is beating. My blood is flowing,’

I can see that my nervous system is working: I see, hear, smell, and touch. Glory to God, I am well; all is well. Let this rise from within us: praise, acceptance of life, peace with everything, a sense of joy. Be a contented person, so that what comes out of you is not all grumbling, grumbling, grumbling, and complaints. ‘I have no complaint. Everyone is good. Everyone is good. Even the one who is bad is good. God has placed these people beside me for a purpose. He has not placed me here to judge them. He has placed me here to deal with them and learn from my contact with them, but not to judge them.’ If it snows today, blessed be it. Tomorrow there will be a heatwave. What shall we do? We will endure the heatwave. The day after, it rains. The day after, there is drought. Whatever the weather, if you learn to go with the flow and your mind finds its balance.

If we let go of this frantic resistance, this habit of reacting and this pride, and become humble children of God, you will see how beautiful life can become for each of us personally. You do not have to wait for everyone else to change. You can be at peace while the people around you are losing theirs. You may be at the bank, with thirty people ahead of you, and say within yourself, ‘Glory to God. Today I will practice a little patient endurance. I can rest instead of rushing from errand to errand. I will wait here and pray. Perhaps I will send a message. I will pray for the others to have patient endurance too. That gentleman wants a cigarette, but he is beside himself from waiting. God, help him. Outside I hear cars hurrying to work. May all those people be well.’ You see the same situation differently. What drives someone else frantic becomes an occasion for you to pray.

An occasion for peace and praise. That is the secret. And I put my trust in God.

I keep moving toward the person God wants me to become, even if I am ill, and I do it with hope. Think of what Christ said to the lepers: “Go and show yourselves to the priests.” “But we aren’t well yet, Lord. How can we go and show them we’re well? Heal us first.” “No. Go on your way. Begin to believe.” “But we can’t see any healing in our bodies.” “Yes, but first I want you to trust me.” “With leprosy still on our bodies? What are we supposed to trust?” “Trust that I will heal you. See yourselves well in your hearts before I bring about that healing.” Do you believe? That is what it means to believe.

I reach for what I cannot grasp. I touch what I cannot see. Faith is the assurance of things hoped for, the conviction of things not seen. Through faith, I can lay hold of what I cannot see; I can almost touch it. I cannot see healing yet, but I believe it will come.

I’m in the hospital, and I believe I will get well. I don’t go in for surgery and tell everyone, “You know, this is going to go terribly. I’m telling you now.” No, I hope. Scripture says, “As they went, they were cleansed.” The lepers were healed on their way to the priests, who examined people in those days. Something that had been lifeless in their souls came alive: they believed, surrendered themselves, and trusted. That act of trust matters so much. Trust, love, give yourself, and relax. A man once told an ascetic, “Father, I don’t love God.” The ascetic said, “Well, my child, loving God isn’t easy. Is there at least something in your life that you love? Learn to love something.” “What could I love? All I have is a little dog.” “Love your little dog. Start there.”

Learn to love, and begin with something small. Learn to love a little flower you water. That movement of the soul, that care and tenderness, teaches you to give and to be humble. It teaches you to care for one of God’s little creatures. What is that little dog, after all? Didn’t God create it too? Give it water and care for it. That tenderness will help you love a hungry child, your neighbor, the person beside you, and your God. As Scripture says, “No one has ever seen God.” But we can begin by loving what we can see, and little by little rise from these smaller loves to the great love of God. From these little sweetnesses to the great sweetness of God, beginning with the affection a little flower, a child, or a kitten awakens in you.

Anyone who loves something in this world can come to love its source: God, the God of gods, the beginning of all things. I hope you’ve understood a little of what I’ve been saying today. Our time is up. Many thanks to Vasilis Chatzinikolaou for the music he played for us. Vasilis, what we heard today really was soothing and healing for our souls, as any peaceful sound can be when it helps us make peace with ourselves and with God. The station’s phone numbers are 4118602 and 2104118640. The program’s email address is atheata.perazmata.gr. Thank you so much for your love and your kind words about the books we’ve published from our recorded programs, “Love Forever” and “Strengthen Your Soul.”

Thank you for telling me that you read them and feel rested and at peace, and that sometimes a tear comes to your eyes. I pray that tear brings healing to your soul and body. When a person finds peace and learns to weep out of gratitude, those tears nourish them. They aren’t tears of despair that leave you broken; they are tears that water the hopes that had withered within you.

I pray that we may have such tears in our souls and in our eyes. I pray that you stay well. I pray that your child gets better, and your husband or wife whom you told me has multiple sclerosis. I pray for the person you love who will undergo chemotherapy in the coming days, and for your little child who was born with a serious condition, for whom you are traveling abroad. And I pray for your mother-in-law, whom you love so dearly, as you told me so movingly. May God grant her more years

for as long as His love sees fit. May we all be healthy in soul and body. Both matter greatly. I was so glad to hear from you, and so glad to see you. Yes, I can see you through the radio station, because souls can see even across the airwaves. We’ll speak again next week, about whatever God inspires us to say. Until then, my dear friends, be well.

The Greek text follows the source recording. Music, chanting and unclear passages are identified separately; the full Greek audio is retained.

Download Greek transcript (TXT)

Να είσαι πάντοτε καλά, μέσα στη χάρη και την ευλογία του Θεού, και να χαίρεις άκρας υγείας, σου εύχομαι, ψυχικής και σωματικής.

Είναι η πρώτη ευχή που δίνουμε σήμερα στα «Αθέατα Περάσματα», στην εκπομπή της Πειραϊκής Εκκλησίας στους 91,2 μεγακύκλους των FM, από το σταθμό που μιλάει στην ψυχή μας. Αλλά μιλώντας στην ψυχή μας, αυτός ο σταθμός επηρεάζει και το κορμί μας, επηρεάζει και τη διάθεσή μας, επηρεάζει και την υγεία του σώματός μας, διότι καρδίας ευφραινομένης, πες το, το ξέρεις, το πρόσωπο. Δηλαδή όταν η καρδιά μας ευφραίνεται, όταν η καρδιά μας είναι ευτυχισμένη, ήρεμη, ισορροπημένη, χαρούμενη, αρμονική με τη ζωή και κυλάει η ζωή μας όπως τα φέρνει ο Θεός και τα δεχόμαστε όπως τα φέρνει ο Θεός, χωρίς εσωτερικές εντάσεις, αντιδράσεις, αντιστάσεις και επαναστάσεις, τότε όλα πάνε καλά. Γιατί αν έχεις παρατηρήσει...

Πρόβλημα στη ζωή μας ξεκινάει όταν δεν δεχόμαστε τα πράγματα όπως κυλούν και όπως έρχονται, όταν δηλαδή δεν ρέουμε με τη ζωή, δεν συμπλέουμε, δεν συμπορευόμαστε με το θέλημα του Θεού όπως έρχονται τα πράγματα. Αυτή η φράση που την άκουγα από μικρό παιδί και εγώ και εσύ θα την ακούς, πιστεύω, ότι να κάνουμε το θέλημα του Θεού, να κάνουμε το θέλημα του Θεού, το οποίο ακούγεται μερικές φορές ως κάτι το εκνευριστικό στο μυαλό μας, γιατί λέμε: δηλαδή ποιος είναι αυτός που συνέχεια θέλει να κάνουμε το δικό του θέλημα; Εγώ θα κάνω κάτι άλλο συνέχεια, κάτι που μου λέει κάποιος άλλος; Δεν είναι όμως έτσι η έννοια του θελήματος του Θεού. Όταν λέμε θέλημα του Θεού εννοούμε ακριβώς αυτό: να έρχονται τα πράγματα όμορφα και να κυλούν έτσι όπως θέλει ο Θεός για την ευτυχία σου.

της λέξης «θέλημα Θεού». Είναι το θέλημα κάποιου που θέλει κάτι που εσύ δεν θέλεις, αλλά θέλει κάτι που εσύ κατά βάθος θέλεις. Τι; Την ευτυχία σου. Όταν λοιπόν αντιστέκεσαι σε αυτό το θέλημα, στο θέλημα του Θεού που εκφράζεται μέσα από περιστατικά, από γεγονότα, από ένα λεωφορείο που θα χάσεις, από μια περιπέτεια που θα περάσεις, από μια δοκιμασία, από μια στεναχώρια, από έναν κλονισμό, από μια πληγή, από έναν πόνο. Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, να συμπορευόμαστε με αυτόν, δηλαδή να ρέουμε, να κυλάμε. Όπως λένε οι Άγιοι στην Εκκλησία μας, να είναι, λέει, η ζωή σου σαν μια σφαίρα, η οποία όπως και να την κυλήσει κανείς πηγαίνει, ενώ άμα είσαι ένας κύβος, ένα τετράγωνο κουτί, δεν μπορείς να κυλήσεις, έχεις γωνίες, έχεις επιφάνειες άκαμπτες, τέλος, και κάπου σταματάς και κάπου μπλοκάρεις και κάπου δυσκολεύεσαι. Εύχομαι λοιπόν και εγώ εδώ τώρα στην αρχή της εκπομπής να μην στεναχωριέσαι πολύ, διότι πολλές στεναχώριες φέρνουν και πολλή στεναχώρια σωματική και πολλά προβλήματα σωματικά. Η στεναχώρια γίνεται αρρώστια. Πρόσεξέ το. Μην τα παίρνεις όλα τοις μετρητοίς.

Λέω αυτό πολύ φιλικά, στο λέω αυτό με πολύ σεβασμό και αγάπη και ευγένεια. Και στο λέω όσο μου επιτρέπει η καλή σχέση που έχω μαζί σου. Και λίγο πιεστικά, θέλω λίγο να σε πιέσω σε αυτό. Δηλαδή μην τα παίρνεις όλα τοις μετρητοίς και στεναχωριέσαι πάρα πολύ. Αυτή η στεναχώρια σε δηλητηριάζει. Αυτή η στεναχώρια σε τσακίζει, σε κουράζει, επηρεάζει το σώμα σου. Εκτός από την ψυχή, επηρεάζει και το σώμα σου. Πολλοί πονοκέφαλοι από αυτούς που έχεις και δεν μπορείς να ησυχάσεις ξεκινούν και από τέτοιες σκέψεις, λογισμούς, σκοτούρες. Γιατί λέγονται σκοτούρες; Γιατί σκοτίζουν, θολώνουν το μυαλό, δεν σε αφήνουν να βλέπεις φωτεινά τα πράγματα, με ελπίδα τη ζωή.

Όλοι μας κινδυνεύουμε από αυτό. Όλοι μας. Δεν τα λέω ως κάποιος που το έχω ξεπεράσει αυτό, αλλά καταλαβαίνω, λοιπόν, ότι όταν το στομάχι μου πονά, όταν ανακατεύεται η ύπαρξή μου, όταν δεν μπορώ να κοιμηθώ το βράδυ εύκολα, όταν ανεβαίνει η πίεσή μου, ανεβαίνει το ζάχαρό μου, όλα αυτά τα θέματα της υγείας ξεκινούν, εκτός από το τι φάγαμε το μεσημέρι και αν το φαΐ ήταν πολύ αλατισμένο και αν φάγαμε όλο το κομμάτι το γαλακτομπούρεκο ή μόνο το μισό και πήραμε πολύ ζάχαρη, εκτός από αυτά, ξεκινούν και από τις στεναχώριες που έχουμε στη ζωή. Γι' αυτό, αν θέλεις, πρόσεξε την υγεία σου. Ο Χριστός, έτσι ακριβώς ονομάζεται, το έχουμε πει και σε άλλες εκπομπές, έχουμε κάνει ήδη δύο εκπομπές για το θέμα της υγείας.

ονομάζονται αυτές οι εκπομπές «Χριστέ μου, κάνε με καλά». Θα τις βρεις στο διαδίκτυο, έχουν ήδη αναρτηθεί και υπάρχουν εκεί να τις ακούς όποτε συ θέλεις. Και τώρα συνεχίζουμε σήμερα για να πούμε ακριβώς ότι ο Χριστός μας βοηθά με τη ζωή της Εκκλησίας, με όλο αυτό το πνεύμα, το οποίο κανείς ακολουθεί συνολικά, όχι αποσπασματικά. Είναι σαν κάτι σερβίτσια που πας να αγοράσεις και λες: μπορώ να πάρω αυτό το κουταλάκι μόνο του, να πάρω αυτό το πιατάκι μόνο του; Και σου λέει: όχι, είναι πακέτο, δηλαδή ανήκει στο σετ, σε όλο το πακέτο, και πρέπει να αγοράσετε όλο το κουτί. Για να νιώσεις λοιπόν αυτές τις μεταμορφώσεις που χαρίζει ο Χριστός στην ψυχή σου και στο σώμα σου και στο κορμί σου, είναι ανάγκη να μπεις σε αυτή τη διαδικασία ολοκληρωτικά, όπως έκανες τότε με το βάπτισμα που όταν ήσουν παιδάκι σε βαπτίσανε ολόκληρο μέσα στην Αγία Κολυμβήθρα, δηλαδή όλο το σώμα σου βυθίστηκε στο νερό με αποτέλεσμα να μην υπάρχει τίποτα το οποίο έμεινε

αμέτοχο από τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Αυτό θα κάνεις και τώρα. Αν θες να δεις αποτελέσματα στη ζωή σου και αλλαγή, στο σπίτι σου, στην ψυχή σου, στην υγεία σου, στο κορμί σου, δεν μπορείς να κρατάς λίγα πραγματάκια μόνο. Λέει κανείς: πιστεύω στο Θεό με το δικό μου τρόπο, κάνω αυτό που εγώ θέλω, όπως το θέλω, όπως μπορώ. Τι να σου πω, δοκίμασε, δεν θέλω να σε πιέσω σε αυτό.

Γνώμη μου είναι ότι δεν μπορείς να πιέσεις κάποιον. Για παράδειγμα, η εξομολόγηση. Τι σχέση έχει τώρα η εξομολόγηση με το θέμα που συζητάμε; Ότι δηλαδή η εξομολόγηση βοηθάει τον άνθρωπο να είναι υγιής. Και ψυχικά και σωματικά. Πιστεύω να κατάλαβες σήμερα ότι μιλάμε για την υγεία. Ο Βασίλης το κατάλαβε. Βασίλη Χατζηνικολάου, σε ευχαριστώ πάρα πολύ που και σήμερα επεξεργάζεις τον ήχο της εκπομπής και επενδύεις την εκπομπή αυτή μουσικά

και μας κάνεις παρέα.

πάρα πολύ τη Φίβη που απαντά στα τηλέφωνά σας, στο 4118602 και 4118640. Υπάρχει και ένα email σε αυτή την εκπομπή, στο οποίο μπορεί να γράφεις 10 γραμμές μόνο, μετρημένες όμως, 1, 2, 3, ως 10 γραμμές, για να μπορώ να τα διαβάσω και να πω κι εγώ μια μικρή προσευχή για σένα. Και το email είναι atheata.perasmata.yahoo.gr.

λοιπόν ότι σε αυτή την εκπομπή μιλάμε για την υγεία της ψυχής και του σώματος.

Εεε... Και πώς η εξομολόγηση συμβάλλει, εκτός από το να συγχωρεθεί η αμαρτία σου, δηλαδή να απαλειφθεί αυτό το τραύμα από την ψυχή σου, να το ξεχάσει ο Θεός, να σου δώσει την αγάπη Του, να σε πάρει στην αγκαλιά Του και να σου πει: παιδί μου, για μένα αυτό πλέον είναι σαν να μην υπήρξε. Έχει λήξει αυτό το θέμα, δεν υπάρχει, δηλαδή δεν σε σχολιάζω πλέον, δεν σε κοιτάω παράξενα, δεν θα σε κριτικάρω, τίποτα, τίποτα, όλα περάσανε. Αυτό είναι ένα μυστήριο που το τελούν οι ιερείς ως Απόστολοι, ως διάδοχοι των Αγίων Αποστόλων, που έχουν και αυτή την αποστολή στον κόσμο να συνδέουν το Θεό με τον άνθρωπο και τον άνθρωπο με το Θεό.

Μας λένε να καταλλαγούμε με το Θεό, δηλαδή να ζήσουμε την καταλλαγή, αυτή τη συμφιλίωση, το αγκάλιασμα με το Θεό, την επανασύνδεση, και να μας πούνε ότι ξέρεις κάτι; Ο Θεός ποτέ δεν σε αντιπαθούσε, ο Θεός ποτέ δεν σε μισούσε, ο Θεός ποτέ δεν σου κρατούσε κακία. Γι' αυτό λοιπόν λες την αμαρτία σου, λες το λάθος σου, λες το τραύμα σου, ό,τι και να είναι αυτό, όσο δύσκολο, μπερδεμένο, σε έναν άνθρωπο τον οποίο εμπιστεύεσαι, συγχωρείσαι και το ξέρεις αυτό ότι συγχωρείσαι με τη συγχωρητική ευχή, που είναι ένα μυστήριο που επιτελεί ο Χριστός μέσα από τον ιερέα. Και σήμερα ακριβώς αυτό σου λέω, ότι αυτό το μυστήριο επηρεάζει την ψυχή αλλά επηρεάζει και το σώμα, μια εξομολόγηση. Διότι για σκέψου τώρα στη ζωή σου να κοιμάσαι μέρα νύχτα για χρόνια κουβαλώντας, Βασίλη,

τέτοια τραύματα, καταστάσεις οδυνηρές, πονεμένες ιστορίες που δεν τις είπες ποτέ, λάθη που έγιναν, παρανομίες, αδικίες, ασωτίες, καταχρήσεις, κλοπές, φόνους, ό,τι έχει κάνει ο καθένας. Δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν έχει κάτι. Και να το κρατάω τώρα αυτό το δηλητήριο, γιατί είναι ένα δηλητήριο αυτό, και να κοιμάμαι μαζί του και να κοιμάμαι με μια δηλητηριασμένη καρδιά για πέντε χρόνια, για έξι χρόνια, και να μην πηγαίνω ποτέ αυτό το δηλητήριο να το εμέσω, να το κάνω εμετό, να το βγάλω από μέσα μου, να εξαγνιστώ, να καθαρίσω. Βλέπεις, όλοι οι άνθρωποι όλων των αιώνων, όλων των θρησκειών

ψάχνουν, όλοι οι άνθρωποι όλων των αιώνων και όλων των θρησκειών, να βρουν τρόπο

να συγχωρεθούν τα αμαρτήματά τους, ψάχνουν έναν τρόπο να εξευμενίσουν το Θεό, με θυσίες θέλεις, θυσιάζοντας προβατάκια, κατσικάκια, δίνοντας καρπούς από τη γη, λουλούδια, ανάβοντας κεριά. Όλοι οι άνθρωποι θέλουν αυτό το πράγμα, να εξαγνιστούν. Είναι μια αίτηση της ψυχής μας, ένα αίτημα της καρδιάς μας, το ζητάει η ψυχή μας να καθαρίσει, να νιώσεις καλά, να νιώσεις σαν να βγαίνεις από το μπάνιο φρεσκοπλυμένος και βάζεις τα καθαρά σου ρούχα και λες: έτσι θέλω να νιώθω. Αυτό το πράγμα, αυτή η αίσθηση είναι πολύ αναγκαία. Το έχεις ανάγκη. Αλλιώς η ψυχή σου ξέρεις πώς μοιάζει; Είναι σαν τα νερά που λιμνάζουν στη γειτονιά όταν βρέχει και γίνονται λασπόνερα. Και αν αυτό το δεις και στη φύση, σαπίζουν τα νερά, γίνεται έλος, μαζεύονται κουνούπια.

Πρασινίζει ο τόπος από τη μούχλα. Ενώ τι είναι η εξομολόγηση; Ακριβώς αυτό. Είναι ένα κύμα από καθαρά νερά που έρχεται, ξεπλένει τα παλιά, φεύγουν. Σαν τα πεζοδρόμια που βγαίνουν κάτι οι γυναίκες με μεγάλες κάνουλες, με νερό πλούσιο, και χύνεται αυτό το νερό και ό,τι βρώμικο, ό,τι παλιό, ό,τι σκονισμένο, λασπωμένο φεύγει. Είναι πλέον αλλαγή τοπίου. Αλλάζει σελίδα. Καθαρίζεις. Πολύ όμορφη αίσθηση. Πολύ μεγάλη χαρά όταν η εξομολόγηση γίνεται σωστά, όταν η εξομολόγηση έχει να κάνει με την κάθαρση της ψυχής σου και όχι με το σχόλιο του αδερφού σου. Δηλαδή, μη συζητάς για άλλους. Δεν θα θεραπευτείς. Δεν θα ηρεμήσεις. Αυτό είναι το θέμα. Το κουτσοπολιό στην εξομολόγηση, ό,τι θα πεις για τον έναν, για τον άλλον, δεν σε βοηθάει. Θα μείνεις πάλι με το κενό.

Μένεις πάλι με αρρωστημένη ψυχή και αρρωστημένο σώμα. Μίλα για σένα. Είπα σε μια κυρία μια φορά: πες μου, έχω χρόνο να σ' ακούσω, να μου πεις ό,τι θέλεις, μίλα μου για σένα. Βγάλε από μέσα σου αυτά που εσύ θέλεις. Και έρχεται και μου λέει: ξέρετε πάτερ, ο γιος μου έχει βρει δουλειά προχτές. Μίλα για σένα, της λέω. Ξέρετε, αυτό που σας είπα τα αγόρασα. Μα δεν είσαι εσύ όλα αυτά που μου λες.

Μιλάς για αγορές, μου μου μιλάς για τη νύφη σου που τσακώθηκες. Μίλα για σένα. Πες μου πώς νιώθεις εσύ, ότι εγώ έχω θυμό, έχω νεύρα, έχω ζήλια, έχω απαιτήσεις, είμαι παράξενος άνθρωπος. Αυτό θα πει μίλα για σένα.

Αυτά τα δικά σου, αν δεν τα αγγίξεις ποτέ, να τα καταθέσεις, να τα εμπιστευτείς, να τα βγάλεις από μέσα σου και να γίνεις άνθρωπος αληθινός, ειλικρινής, μεταδοτικός των αισθημάτων σου, των προσωπικών βιωμάτων σου και των συναισθημάτων σου, και μιλάς συνέχεια για άλλους, δεν θα αλλάξει τίποτα στη ζωή σου. Θα είσαι ένας περιπλανώμενος διαβάτης που θα κοιτάς τον έναν και τον άλλον. Ασχολήσου με τη δική σου θεραπεία, με τη δική σου αναγέννηση. Δεν είναι καθόλου εγωιστικό αυτό. Όταν πλύνω το σώμα μου, όταν πλύνω τα πόδια μου, τα χέρια μου, το πρόσωπό μου, ενώ ασχολούμαι με μένα δεν είναι καθόλου εγωιστικό, είναι ίσα ίσα προσφορά και στην ανθρωπότητα γιατί δίνει δίπλα τους έναν καθαρό άνθρωπο. Δεν είναι ο εγωισμός της αλαζονείας και της έπαρσης, είναι ο καλός εγωισμός.

Λέει ο Χριστός μας: αγάπα τον πλησίον σου ως σεαυτόν. Αγάπα τον εαυτό σου για να αγαπάς και τον αδερφό σου, αγάπα τον εαυτό σου για να ξέρεις πώς είναι να αγαπάς και να μπορείς να αγαπήσεις μετά και τους άλλους.

Λοιπόν, μια κίνηση αγάπης στον εαυτό μας όταν μπορούμε και τολμούμε να εξομολογηθούμε. Και είναι και ένα δείγμα υγείας και μια απόπειρα υγείας. Πάω να γίνω καλά. Και μερικοί άνθρωποι θεραπεύονται και σωματικά με την εξομολόγηση. Όταν φύγει από μέσα τους το δηλητήριο που τους ταλαιπωρεί, βλέπουν μετά αλλαγές και στο σώμα τους και στην αναπνοή τους και στο κορμί τους και στη διατροφή τους, γιατί πολλές φορές τρώμε όχι επειδή πεινάμε, αλλά επειδή μας βασανίζουν πράγματα που τα κρατάμε μέσα μας και μετά είναι συναισθηματική η πείνα μας.

Συναισθήματα. Δεν τρώμε επειδή ο οργανισμός μας δεν έχει εκείνη την ημέρα χορτάσει και δεν έχει θερμίδες. Μια χαρά έχει. Αλλά βλέπεις τη σοκολάτα και σου θυμίζει γλύκα. Και η γλύκα είναι η αγάπη που δεν έχεις. Και επειδή αυτό δεν το συζητάς, δεν λες τι σου φταίει, δεν λες τι σου λείπει, δεν λες πως υποφέρεις από αυτή την έλλειψη της γλύκας, της αγάπης, της στοργής, και έχεις τσακωθεί και έχεις νευριάσει και λοιπά, θες μια αγκαλιά, θες μια ζεστασιά, θες μια στοργή, θες μια παρηγοριά. Όλα αυτά είναι μέσα στη λέξη σοκολάτα και τρως μια σοκολάτα, που είναι ένα φαινόμενο σωματικής διάστασης, είναι κάτι σωματικό αυτό, είναι μια υλική τροφή, αλλά στην πραγματικότητα δεν ζητάς να χορτάσεις υλικά εκείνη την ώρα. Ζητάς να καλύψεις τα συναισθήματά σου, την πείνα της καρδιάς σου.

Το συζητάς στην εξομολόγησή σου και λες τι σου φταίει, γιατί είσαι έτσι, πως νιώθεις τώρα που έφυγε ο άντρας σου και χώρισες, πως νιώθεις που το παιδί σου χτύπησε την πόρτα και βγήκε να διασκεδάσει, πως νιώθεις που η κόρη σου δεν πέρασε στις εξετάσεις που ήθελες και περίμενες να καμαρώσεις πως και πως στη γειτονιά και τώρα σε τσάκισε αυτό, σε πρόσβαλε ως οικογένεια, ως μάνα, ως επίπεδο πανεπιστημιακής μόρφωσης κλπ. Ο καθένας έχει την ιστορία του, τον προσωπικό του πόνο και τον προσωπικό του καημό. Όλα αυτά όμως μας επηρεάζουν και μετά έχουν αντίκτυπο και στο σώμα.

Μια μοναχή, η οποία ενώ ήταν καλά, ας πούμε υγιής, από ένα διάστημα και μετά στο μοναστήρι της άρχισε να βγάζει στο σώμα της και κυρίως στο πρόσωπο σπυράκια και να έχει απίστευτο εκνευρισμό και να θυμώνει και να νευριάζει. Την πείραζαν εύκολα οι αδελφές, όλα την ενοχλούσαν, τσακωνόταν με τον παραμικρό και είχε ένταση. Και δεν βρίσκαν τι έχει. Και ήρθε κάποτε ένας πνευματικός και της μίλησε. Και της είπε, να σου πω κάτι. Πάτερ, λέει, είμαι χάλια, έχω σπυράκια, με βλέπετε πως έχει αλλάξει το πρόσωπο; Ναι, λέει, αυτό παρατηρώ, το πρόσωπό σου, πως έχεις αλλάξει έτσι, γιατί έτσι; Και έχω και απίστευτο εκνευρισμό και έχω πολλά νεύρα και έχω πολλά αυτά. Λέει, μήπως είναι θέμα, μήπως τρως κάτι παράξενο, μήπως τρως γλυκά, σοκολάτες; Μήπως τρως τηγανητά; Όχι, λέει, εδώ πέρα δεν τρώμε τηγανητά και συχνά, όχι ούτε σοκολάτα, δεν έχω φάει σοκολάτα τον τελευταίο καιρό.

Απότομα βγήκαν τα σπυράκια. Τι αιτία έχουν τα σπυράκια, της λέει; Κάτι σωματικό; Μην το βλέπεις μόνο σωματικά. Ψάξε και το ψυχικό του υπόβαθρο και το ψυχικό του αίτιο. Λέει, θες να μου μιλήσεις για σένα, θες να μου πεις αλήθειες, θες να μου πεις αυτά που δεν μπορείς να πεις εύκολα αλλού; Δεν μπορείς να πεις τα πραγματικά σου συναισθήματα, αλλά όταν εμπιστευτείς και πεις την αιτία που εσύ ο ίδιος ξέρεις πολύ καλά, αυτό να το θυμάσαι, ξέρεις γιατί είσαι έτσι, ξέρεις την αιτία.

Πόνο που ένιωσες και την αφορμή που σε έκανε να νιώσεις έτσι, το ξέρεις εσύ ο ίδιος. Γι' αυτό λέγει κάποιος, η θεραπεία των παθών και των ασθενειών μας βρίσκεται μέσα σε εμάς τους ίδιους, γιατί ξέρουμε την ιστορία τους. Αυτό, ξέρεις, ξεκίνησε τότε, αυτό ξεκίνησε τότε που έγινε εκείνο. Λοιπόν, λέγε παιδί μου, λέει, πες μου, θα σε ακούσω, δεν θα σε κρίνω, δεν θα σε κατηγορήσω, δεν θα σε μαλώσω, αλλά να μου μιλήσεις αληθινά. Κοιτάξτε λοιπόν, πάτερ, εγώ όταν ήμουν στον κόσμο είχα γνωρίσει κάποιον και ήθελα να κάνω οικογένεια μαζί του. Και επειδή δεν πήγε καλά αυτή η ιστορία, χώρισα, στράφηκα στην Εκκλησία περισσότερο, μετά από χρόνια αποφάσισα να γίνω μοναχή και τώρα ήμουν πάρα πολύ ευτυχισμένη. Τώρα, λέει, δεν έχω αλλάξει γνώμη που είμαι, λέει, αφιερωμένη στο Θεό, μ' αρέσει αυτό. Αλλά τον τελευταίο καιρό έρχονται αρκετά πούλμαν, λέει, στο μοναστήρι

ζευγάρια που έρχονται με τα παιδάκια τους, γελάνε, παίζουνε, χαίρονται. Βλέπω μαμάδες που έχουν τα παιδάκια τους και εγώ δεν είμαι μαμά. Και μου θυμίζει αυτή η ιστορία την παλιά δική μου ανάμνηση. Σκέφτομαι, λέει, τα δικά μου τα παλιά. Εκείνο τον παλιό παλιό δεσμό, που έχουν περάσει, λέει, από τότε πολλά χρόνια. Και θες δηλαδή να παντρευτείς; Όχι, δεν θέλω να φύγω, λέει, από το μοναστήρι. Σας λέω πως ξεκίνησε η στεναχώρια. Και από τότε που σκέφτομαι αυτό, κοίτα εγώ δεν είμαι μάνα, κοίτα αυτές είναι παντρεμένες, κοίτα αυτοί έχουν οικογένεια και εγώ δεν έχω, από εκείνη την ημέρα, λέει, φούντωσαν τα σπυράκια, με πιάσαν οι εντάσεις, τα νεύρα, η φασαρία έτσι που τσακώνομαι με το παραμικρό. Και ο εκνευρισμός σου. Πάντως, λέει, κάνεις πάρα πολύ καλά που λες στην εξομολόγησή σου ακριβώς αυτό που συμβαίνει. Και από τότε που το είπε, της διάβασε ο ιερέας

Τη συγχωρητική ευχή για όλα τα άλλα θέματα που είπε, γιατί αυτό δεν ήταν θέμα αμαρτήματος. Δεν έκανε κάτι κακό η κοπέλα αυτή, αλλά είπε τον λογισμό της, είπε τι σκέφτεται. Είναι έγκλημα; Σκέψεις είναι, περνάνε, φεύγουν, θα ξανάρθουν. Μην περιμένεις ότι ποτέ το μυαλό σου θα είναι απόλυτα... Μάλλον όχι, να το περιμένεις κι αυτό. Θα έρθει κάποια στιγμή που το μυαλό θα είναι ήρεμο και μέσα στο φως του Χριστού. Φως διαρκείας, φως Χριστού φαίνει πάσι, φως χωρίς δύση, ανατολή χωρίς δύση, μόνιμη Ανάσταση. Αλλά αυτό δεν είναι και αμέσως. Στην πορεία, όσο περνά ο καιρός, θα εγκαθίσταται μέσα σου το βασίλειο του φωτός. Αλλά ώσπου να γίνει αυτό, θα έχεις σκαμπανεβάσματα, θα έχεις αποχρώσεις, θα έχεις και σκέψεις αισιόδοξες και απαισιόδοξες, και καλές και άσχημες και απ' όλα.

Γιατί είμαστε άνθρωποι. Πάντως από την ώρα που ο ιερέας της διάβασε τη συγχωρητική ευχή και την βοήθησε με την προσευχή του και τη στήριξε με τα λόγια του, αυτή η κοπέλα μετά από μια εβδομάδα καθάρισε το προσωπάκι της, έφυγε ο εκνευρισμός της γιατί κύλησε αυτό το στάσιμο νερό που είχε λιμνάσει στην ψυχή της. Αυτό δεν είπα πριν; Να κυλάνε τα πράγματα. Να μην κάθονται στάσιμα μέσα μας και μας δηλητηριάζουν και πολλαπλασιάζεται η κατάσταση αυτής της δυσοδίας. Ρίξε νερό να ξεπλυθεί η αυλή σου. Σας αρέσει αυτό; Ρίξε νερό να ξεπλυθεί η αυλή της ψυχής σου. Έφυγαν τώρα τα σκουπίδια, φύγαν οι βρομιές, μην ασχολείσαι. Αυτά φύγαν. Αλλά εσύ τα είπες. Ωραιότατα. Και μετά αρχίζει μια νέα ζωή, μια νέα αρχή, καθαρό πρόσωπο, κουράγιο στη ζωή, χαρά διότι...

Πώς να πω, μοιράστηκα αυτά που ένιωσα, δεν τα κρατούσα μέσα μου, τα είπα. Κάποιος με ξέρει, κάποιος με καταλαβαίνει, κάποιος με βοηθά, κάποιος προσεύχεται για μένα. Πατάω κι εγώ στα πόδια μου σιγά σιγά, κοιτάω το Θεό με καθαρή ματιά, με ελπίδα, με φως και γίνομαι καλά και σωματικά. Καταλαβαίνεις; Δεν μπορεί δηλαδή μια γυναίκα η οποία έχει κάνει διάφορα στη ζωή της, στεναχώριες, προβλήματα, τσακωμοί, κακίες, ζήλιες, αντιπάθειες και πιο πρακτικές κινήσεις, ας πούμε, εκδικήσεως, αυτά να τα κρατάει μέσα της και να λέει πού οφείλεται που έχω διαρκώς ημικρανίες; Πού οφείλεται που έχω διαρκώς προβλήματα, αϋπνίες, ψυχικά προβλήματα, αναστατώσεις; Αυτά θέλουν συζήτηση, αυτά θέλουν ανακοίνωση στον υπεύθυνο άνθρωπο που θα σε βοηθήσει.

Είναι ο πνευματικός σου, θα είναι ο γιατρός όταν πρέπει να πας σε έναν γιατρό, βεβαίως και ο γιατρός του Θεού είναι. Θα πας και στον γιατρό όπως πας και για το χέρι που σπάει, έτσι θα πας και για το νευρικό σύστημα που κλονίζεται. Να δεις τι φταίει, γιατί είσαι έτσι, να σε στηρίξει. Και ο ιερέας του Θεού και ο γιατρός του Θεού θα σε βοηθήσουν να ισορροπήσεις στη ζωή.

Γιατί να μην ζήσεις 100 χρόνια; Γιατί να μην ζήσεις πολλά πολλά χρόνια; Γιατί να πεθάνουμε νωρίς, αφού μπορούμε να ζήσουμε ευλογημένοι και ευτυχισμένοι και χαρούμενοι μπροστά στο Θεό; Γι' αυτό δεν μας έφερε ο Θεός στη ζωή; Για να ζήσουμε. Θα πεθάνουμε, αλλά δεν είναι ο σκοπός που γεννηθήκαμε να πεθάνουμε. Σκοπός είναι να ζήσουμε. Ίνα ζωήν έχωσι και περισσόν έχωσιν. Ήρθε ο Χριστός για να έχουμε ζωή και περίσσια ζωής. Αφθονία ζωής, πλούτος ζωής. Πρωτίστως εσωτερικής. Αλλά αυτή η ευτυχία αντανακλά και στο σώμα σου. Η πίεση σου θα είναι εντάξει. Το ζάχαρό σου θα είναι ρυθμισμένο εντάξει. Το χτυποκάρδι σου θα είναι ρυθμισμένο εντάξει. Και αν ο πατήρ Πορφύριος ζούσε και σου έπιανε το χεράκι, θα έβλεπε μέσα να κυλάει ένα αίμα στο οποίο αντανακλά ο Θεός, στο οποίο καθρεφτίζεται ο Χριστός, όπως καθρεφτίζεται ο ήλιος με τις ακτίνες του στα νερά του ποταμού.

Νερά μιας λίμνης και την κάνει να λάμπει και να γυαλίζει και να ακτινοβολεί. Άμα λάμπει έτσι ο Χριστός μέσα σου, άμα αντανακλάει η χάρη του, η Θεία Κοινωνία κυλά στο αίμα σου, τότε πραγματικά και η υγεία σου θα είναι πολύ καλύτερη. Και το αξίζεις αυτό. Είπαμε λοιπόν ότι η εξομολόγηση βοηθάει πάρα πολύ. Η έλλειψη επίσης κατάκρισης βοηθάει πάρα πολύ για την υγεία.

Είπα, έχω πει και άλλα πράγματα σε άλλες εκπομπές, έτσι δεν μπορώ να τα πω όλα σήμερα γιατί τα έχω ήδη πει. Εεε... Μερικά όμως που θεωρώ ότι βοηθάνε πάρα πολύ για να είσαι υγιής είναι και αυτό, το να μην κατακρίνεις ας πούμε, δεν ξέρεις πώς γλιτώνεις. Εσύ ξέρεις βέβαια, γιατί εσύ δεν κατακρίνεις και έχεις το κεφάλι σου πραγματικά ήσυχο και έχεις ήσυχο κεφάλι πραγματικά και κοιμάσαι ήρεμα, γιατί όταν κατακρίνεις και ασχολείσαι με τη ζωή των άλλων γεμίζει το κεφάλι σου από ένα βουητό, από σκέψεις. Τι είπα, τι του κάνα, τι άνθρωπος είναι αυτός, γιατί έτσι... Όλη την ώρα το μυαλό βουίζει, σαν το μελίσι που είναι στην κυψέλη και κάνει τόσο θόρυβο και αυτό το βουητό. Το κεφάλι σου είναι ζαλισμένο και περιμένεις υγεία; Αυτό είναι υπερένταση. Αλλά αυτό συσσωρεύει στο τέλος, κάπου θα σε χτυπήσει αυτό σωματικά. Θα, πες τη λέξη, θα σωματοποιηθεί αυτή η ψυχική κατάσταση. Θα λάβει σωματική μορφή. Θα βγει κάπου. Έλκος τέλος θα είναι αυτό. Γαστραλγία, πίεση, ζάχαρο, ημικρανίες, αυχενικό, πράγματα που δεν εξηγούνται μόνο βιολογικά. Τα συναισθήματα αυτά δημιουργούν βιοχημικές αντιδράσεις. Δηλαδή νιώθεις συναισθήματα και νιώθεις στο κορμί σου κάτι να παθαίνει.

Να στάζει κάτι καυτό μέσα στο στομάχι σου, πως σε πονά, πως σε καίει, το κεφάλι σου ζαλίζεται, δεν μπορείς να κοιμηθείς. Από τι; Από λογισμούς, σκέψεις, κατακρίσεις. Όποιος όμως δεν ασχολείται με αυτά, δεν περιεργάζεται τη ζωή του άλλου, σέβεται τον άλλο. Γιατί να ασχολούμαι εγώ με τη ζωή του άλλου; Γιατί να κρίνω τι είπε, τι έκανε, πόσο άνθρωπος είναι; Ξέρω και εγώ τη ζωή του;

Ξέρω κι εγώ καλά τι θα γίνει αύριο με αυτόν, με αυτήν; Αύριο μπορεί να αλλάξει. Πώς μιλάς έτσι, επειδή... Ξέρεις εσύ γιατί να το σχολιάζεις αυτό; Δεν ξέρεις τι κακό κάνεις στην υγεία σου με αυτά τα σχόλια, τα πικρά, τα λόγια; Μην ασχολείσαι με τη ζωή του άλλου. Είδες την άλλη φορά αυτήν την κοπέλα, μπήκε στην εκκλησία που δεν ήταν πολύ ντυμένη ευπρεπώς και λοιπά. Είναι δική σου δουλειά να το κρίνεις αυτό;

Σε έβαλε ο ιερέας με την ενορία σου να σχολιάζεις ποιος μπαίνει και ποιος βγαίνει στην εκκλησία; Δικό σου θέμα είναι αυτό; Μην ασχολείσαι, δηλητηριάζεσαι μέσα σου εκείνη την ώρα, αρρωσταίνεις, δεν είναι αγάπη αυτό, δεν είναι επιείκεια. Η επιείκεια είναι θεραπεία. Τι έβαλε ο καλός Σαμαρείτης; Έβαλε λάδι, λάδι και κρασί. Πλένει τις πληγές με κρασί και βάζει λαδάκι να μαλακώσει. Εσύ δεν βάζεις λαδάκι, εσύ βάζεις ξίδι, εκεί να τον ψήσεις τον άλλον, να τον πονέσεις, να τον τσουρουφλίσεις. Μην ασχολείσαι, εσύ καίγεσαι, εσύ βασανίζεσαι με αυτό και αρρωσταίνεις. Μην ασχολείσαι συνέχεια με τι γίνεται γύρω σου. Μια τέτοια κοπέλα που είχε μπει στην εκκλησία και ένας τη σχολίαζε και κοντεύει να αρρωστήσει. Γιατί, γιατί είναι αυτά, γιατί πώς μπαίνει; Μιλώντας ο ιερέας με την κοπέλα, έμαθε ότι

αυτή η κοπέλα δεν την αφήνει η μάνα της να πατήσει στην εκκλησία γιατί θα γίνει, λέει, μεγάλη φασαρία στο σπίτι. Και δεν έχει ρούχα σεμνά γιατί δεν της αγοράζουν οι γονείς της, τη θέλουνε μοντέρνα να τη βλέπουν έτσι. Αυτή η κοπέλα λοιπόν εκείνη την ώρα, πώς να το πω, είναι αρετή αυτό που κάνει, είναι θυσία αυτό που κάνει. Γιατί δέχεται και την κοροϊδία του κόσμου που κάποιοι τη σχολιάζουν. Δεν ξέρει και κανείς την αλήθεια της ψυχής της και την αδικεί η κοινωνία. Και αυτή αγαπάει τον Θεό και λέει, τι φταίω εγώ που δεν έχω ρούχα όπως τα θέλει ο Θεός και όπως τα θέλει η Εκκλησία; Η μάνα μου δεν με αφήνει. Πώς κρίνεις λοιπόν και ασχολείσαι εσύ; Και κυρίως μην είσαι έτσι μοχθηρός. Μοχθηρός, τι θα πει μοχθηρός; Να έχεις την επιθυμία ο άλλος να πάθει κακό, να χαίρεσαι με την αποτυχία του. Γιατί λέγεται ο μοχθηρός μοχθηρός άραγε, το έχεις σκεφτεί; Γιατί κουράζεται πολύ γι' αυτό

κουράζεται πολύ, αλλά αυτή η κούραση είναι φθορά της δικής του υγείας, φθείρεται. Γι' αυτό σου λέω, όποιος δεν κατακρίνει, όποιος δεν είναι μοχθηρός και κακός στους άλλους, είναι ο πιο ωραίος άνθρωπος, κοιμάται σαν πουλάκι, σαν παιδάκι. Που είπε ο Χριστός μας, γίνεστε σαν παιδιά. Τα παιδάκια είναι απλά, είναι αθώα, δεν κρίνουν εύκολα. Λένε το λογισμό τους εύκολα, ναι, αλλά δεν κρίνουν. Λένε γιατί είναι έτσι αυτός, γιατί είναι έτσι αυτή, αλλά ρωτούν απλώς, με απλότητα να μάθουν. Δεν καταδικάζουν, δεν κρατούν κακίες, δεν ζούνε με αναμνήσεις τέτοιες δυσάρεστες ότι αυτός μου έκανε έτσι και άρα δεν θα του ξαναμιλήσουν. Αυτό γίνεται όσο μεγαλώνει κανείς και τον εκπαιδεύει η κοινωνία να γίνεται κακός. Και επίσης θα βοηθήσει πολύ όταν μάθεις να συγχωρείς, αυτό επίσης για την υγεία σου είναι πολύ καλό. Σήμερα σου λέω μερικές

θεραπείες για την υγεία της ψυχής και του σώματος. Όποιος συγχωρεί κόβει το νήμα που τον συνδέει με το παρελθόν. Και αυτό είναι πάρα πολύ θεραπευτικό, γιατί το παρελθόν είναι με προβλήματα, είναι με δηλητήρια, είναι με αρρώστιες, είναι με τσακωμούς, είναι με παρεξηγήσεις. Αυτά πέρασαν. Μην μένεις εκεί.

Ο άλλος λέει «Πάτερ, δεν μπορώ να ησυχάσω, κοντεύει να σπάσει το κεφάλι μου, δεν μπορώ να χωνέψω αυτό που μου έκανε η πεθερά μου με εκείνο το οικόπεδο». Πότε σου το έκανε αυτό το πράγμα η πεθερά σου; Πριν δύο χρόνια. Κοιτάξτε, τώρα έχει πονοκέφαλο σήμερα για κάτι που έγινε πριν δυο χρόνια και δεν μπορεί να το συγχωρέσει. Και πού είναι η πεθερά σου σήμερα; Έχει πεθάνει. Δηλαδή ζεις, έχει πεθάνει. Λοιπόν, ζεις τώρα με αναμνήσεις που γίναν πριν χρόνια, μιλάς για ένα άτομο το οποίο δεν ζει σε αυτή τη ζωή τώρα και εσύ είσαι ο μόνος που τελικά ζημιώνεσαι. Γιατί αυτή είναι εκεί που είναι η ψυχή της, τα γεγονότα πέρασαν και εσύ αρρωσταίνεις. Γι' αυτό σου λέω, όταν μάθεις να συγχωρείς, αυτό θα πει συγχωρώ, κόβω με ένα ψαλίδι το νήμα που με συνδέει με τα παλιά. Τα παλιά περάσανε, άστα εκεί που πήγαν. Προχώρα από εδώ και πέρα. Κοίτα τη ζωή σου. Κοίτα τη ζωή σου.

Έχεις πολλά να χαρείς, έχεις πολλά καλά να δεις και εσύ εστιάζεις συνέχεια σε πράγματα που σε στεναχωρούν, σαν να το ζητάει ο οργανισμός σου να αρρωσταίνεις, σαν να θες αφορμές να κρυολογείς, σαν να θες να βγαίνεις στο ρεύμα που θα σε χτυπήσει και είσαι ιδρωμένος και να την αρπάξεις. Αυτό θες! Μην ασχολείσαι με τέτοια πράγματα. Κόψε την επαφή με τα παλιά. Συγχώρεσέ τον. Αγάπησέ τον, το είπε, πέρασε αυτό, αγάπησέ τον, δεν είναι ο ίδιος ο άνθρωπος που αγαπούσες, έχει αλλάξει κι αυτός, έχει αλλάξει κι αυτή, δεν ελπίζεις εσύ τίποτα, δεν πιστεύεις τίποτα, δεν αγαπάς την ψυχή του άλλου με τίποτα, η ψυχή δεν είναι σαν τον πηλό που παγώνει και ό,τι έγινε έγινε, αλλάζουν οι ψυχές. Το σχήμα που πήρε η ψυχή του άλλου

πέντε χρόνια που σου βγάζει κακία, έχει αλλάξει τώρα, γιατί έχει δεχτεί ο άνθρωπος πόνο, χτυπήματα, περιπέτειες, δες το αλλιώς. Και τι θα κερδίσω, λέει; Με αυτό σου λέω τόση ώρα, θα κερδίσεις, εσύ κερδίζεις πάνω απ' όλα την υγεία σου, την ευτυχία σου, τη χαρά σου. Κοιμάσαι με ηρεμία το βράδυ, αγκαλιάζεις όλο τον κόσμο, δεν τοξινώνεις το σώμα και την ψυχή σου με τοξίνες αντιπάθειας, μίσους, φθόνου, κακίας. Στο λέω, οι άνθρωποι που ζουν πολλά χρόνια είναι αυτοί οι άνθρωποι που έχουν καθαρή συνείδηση, καθαρό σώμα από καταχρήσεις και καθαρή ψυχή από τέτοιου είδους δηλητήρια. Δεν έχω δει βέβαια πολλούς ανθρώπους τέτοιους. Ούτε είμαι εγώ δυστυχώς τέτοιος άνθρωπος που δεν...

Κρατάω αναμνήσεις που συγχωρώ εύκολα, αλλά το καταλαβαίνω ότι όποτε το έχω κάνει και έχω συγχωρέσει, απελευθερώνομαι. Είναι σαν να είμαι σαν ένα περιστέρι, ας πούμε, μέσα σε κάποια λίμνη με λάσπες και χτυπιέμαι να βγω. Και μόλις βγω και τιναχτώ και φύγω ψηλά, νιώθω αυτή την ανακούφιση, λέω «Πω πω, ξεκόλλησα». Αυτό είναι ένα ξεκόλλημα. Ξεκόλλα από τα παλιά. Κοίτα μπροστά για όλα τα θέματα. Συγχώρεσέ τον τον άνθρωπό σου, σου έκανε αυτά που σου έκανε, ωραία. Προχώρα μπροστά τώρα, η ζωή σε περιμένει, κάνε άλλα πράγματα και θα κοιμηθείς καλύτερα και θα είσαι πιο εντάξει σε πολλά πράγματα. Το κεφάλι σου θα είναι ήσυχο, ήρεμο. Δεν σε θέλει, ρε παιδί μου, αυτή η γυναίκα, για παράδειγμα.

Πάρε την απόφαση ότι δεν σε θέλει, προχώρα μπροστά. Δηλαδή δεν έχει νόημα να σχολιάζεις, να την κατηγορείς. Μου γράφουν email διάφοροι άνθρωποι: «Πες μου τι να κάνω με αυτήν που κάποτε με ήθελε, τώρα δεν με θέλει. Κάποτε την ήθελα». Η ζωή, πρέπει να το πάρουμε απόφαση ότι, ρε, τα πράγματα κυλούν. Δεν μπορεί να γυρίζουν τα πράγματα πίσω όπως τα θέλουμε εμείς. Πρέπει να μάθουμε να συμπορευόμαστε. Τι είπα στην αρχή; Όποιος δεν συμπορεύεται με το θέλημα του Θεού που εκφράζεται πάνω στα πράγματα, ταλαιπωρείται μονίμως, χτυπάει πάντα πάνω σε τοίχους και γεμίζει καρούμπαλα. Και το κεφάλι του ματώνει, χτυπάει, μελανιάζει, ενώ ο άνθρωπος που πηγαίνει όπως τον πάει ο Θεός... Όπως τον πάει ο Θεός, έτσι τα φέρνει ο Θεός, έτσι. Εντάξει, τι να κάνουμε; Δεν με θέλει, θα δω τι θα κάνω, θα κοιτάξω κάτι άλλο, θα πατήσω στα πόδια μου. Έκλεισε μια πόρτα, θα ανοίξει μια άλλη, πιάνω το σφυγμό μου, μια χαρά.

Να κοιμηθώ, κοιμάμαι. Αλλιώς δεν κοιμάσαι, ξαπλώνεις στις 12 και σε πιάνει ο ύπνος στη 1:30. «Τι κάνεις μιάμιση ώρα;» έλεγα σε κάποιον άνθρωπο. Μου λέει: «Στριφογυρίζω». «Γιατί; Από τι; Σκέψεις; Τι σκέφτεσαι λοιπόν; Πεινάς;» «Όχι», λέει, «δεν πεινάω». «Τι θες; Διψάς; Τι κάνεις εκείνη την ώρα;» λέω. «Έχεις κάτι ανάγκη;» «Όχι», λέει, «οι σκέψεις είναι για διάφορα θέματα». Άμα θες, ζήσε τα θέματα.

Ξέρω ότι σε στεναχωρώ, πώς τα λέω, αλλά αν δεν στα πω, πάλι θα στεναχωριέμαι και εγώ και θα λέω: «Κοίταξε, πώς να το πω, πρέπει να τα ξέρουν αυτά τα πράγματα, να τα λάβουμε υπόψη». Μετά στεναχωριέσαι, αρρωσταίνεις και λες εδώ και εκεί και στους ιερείς και σε φίλους και σε γνωστούς: «Βοηθήστε με, πείτε μου κάτι, κάντε κάτι για μένα». Μα τι να κάνω για σένα τώρα; Τι να κάνω τώρα για σένα; Γιατί δεν ακούς αυτό που λένε οι γιατροί, ότι η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη; Τώρα να προλάβεις να μην αρρωστήσεις. Να προλάβεις τώρα, μη συσσωρεύεις μέσα σου δηλητήρια, εμπάθειες, τοξίνες, λογισμούς, κακίες.

Πούλα λίγη τρέλα. Δεν αξίζει τον κόπο να γίνεις εσύ άρρωστος και άρρωστη επειδή έγιναν κάποια περιστατικά που σε κούρασαν, σε τσάκισαν, γιατί η ζωή είναι πιο ωραία από το θάνατο.

Το σπίτι σου είναι πιο ωραίο από το νοσοκομείο. Τι προτιμάς; Να στεναχωριέσαι συνέχεια, να καταλήξεις στο νοσοκομείο από διάφορα χτυπήματα ασθενειών; Όχι, λοιπόν. Προτίμησε να το πετάξεις αυτό, άστο στο καλό να πάει, άστο να φύγει και ζήσε το παρόν, ζήσε το σήμερα. Τώρα δεν υπάρχει πρόβλημα. Τώρα, αυτή την ώρα που μιλάμε, δεν υπάρχει πρόβλημα. Τα προβλήματα που μας δηλητηριάζουν την ψυχή και το σώμα με αρρώστιες είναι όλα σε σχέση με το παρελθόν και με το μέλλον. Γι' αυτό λέει συνέχεια στην Εκκλησία: «Τώρα, ιδού νυν καιρός ευπρόσδεκτος». «Τον άρτον ημών τον επιούσιον», σήμερα. Ο επιούσιος, τι θα πει επιούσιος; Αυτός που κρατά την ουσία μας ζωντανή. Σήμερα να φάμε, αύριο βλέπουμε. Έχει ο Θεός αύριο. Γιατί αν αρχίσω να σκέφτομαι για αύριο, μπορεί να αγχωθώ και ενώ τρώω το ωραίο μου φαγάκι τώρα...

Τη στεναχώρια, τι θα γίνει αύριο, το φαΐ μου να το κάνω δηλητήριο, το τώρα να το κάνω και αυτό άρρωστο. Ζήσε λοιπόν το τώρα και άσε το αύριο, θα έρθει και αυτό. Ένα ένα το λεπτό περνάει, το κάθε λεπτό να το απολαμβάνεις.

Τι έχεις; Μια χαρά είσαι. Έτσι δεν είναι; Μια χαρά είσαι, παιδί μου. Μπορεί να χαμογελάσεις αν θες κιόλας. Μια χαρά είσαι. Αν αρχίσεις τώρα και σκέφτεσαι όμως τι έγινε πέρυσι, τι έγινε πρόπερσι, τι σου κάνει ο άλλος, τι σου είπε προχτές, τι μήνυμα ήταν αυτό που πήρες στο κινητό πριν έξι μέρες, τι θα γίνει μεθαύριο που έχεις ένα δύσκολο ραντεβού, είναι ικανό αυτό το πήγαινε έλα των σκέψεων να σε κουράσει πάρα πολύ. Δεν έχει νόημα.

«Τι θα γίνει», λέει, «στα γεράματά μου;» Ο άνθρωπος είναι υγιέστατος, είναι 50 χρονών, είναι 60 χρονών και λέει: «Τι θα κάνω όταν γεράσω; Πω πω, θα με περιποιηθεί κανείς; Θα ζήσω; Θα τα καταφέρω; Θα έχω άνθρωπο δίπλα μου;»

Μπορεί από τώρα να αρχίσεις να στεναχωριέσαι και να αρρωσταίνεις για κάτι που μπορεί να γίνει στα 85 σου και να μην χρειαστεί καν ούτε να σε περιποιηθούν ή τίποτα. Γιατί μπορεί να σε πάρει ο Θεός από κάτι πάρα πολύ απλό και σύντομο και ξεκούραστο και για σένα και για όλους. Και εσύ πλάθεις σενάρια, σενάρια, σκέψεις, λογισμούς, ιστορίες.

Η φαντασία, σαν το ανέκδοτο «Άσε με εσύ και ο γρύλος σου», αν το έχετε ακούσει. Δεν θα σας το πω τώρα γιατί κάποιοι το ξέρουν και δεν θέλω να το πω. Λέω, η φαντασία τέλος πάντων κάνει πολύ ζημιά στον άνθρωπο, μπορεί να τον αρρωστήσει. Ζήσε το παρόν, πάρα πολύ ωραίο το παρόν. Τώρα είμαστε εδώ και κάνουμε μια εκπομπή. Τι θα γίνει το βράδυ, αν θα γίνει το βράδυ Δευτέρα Παρουσία, δεν το ξέρω. Αλλά τώρα ξέρω ότι είμαι εδώ και βήμα βήμα πηγαίνω.

Και κάνω ό,τι καλό μπορώ. Ας γίνει όποτε θέλει. Οτιδήποτε θέλει. Δεν θα τρελαθώ από πριν. Αυτό βοηθάει πάρα πολύ. Αναπνέεις καλά, ήρεμα, εμπιστεύεσαι στο Θεό τα προβλήματά σου. «Έχει ο Θεός», λες, «μ' αγαπάει, με βοηθάει». Όλα είναι από την ψυχή, το καταλαβαίνεις; Όλα είναι ψυχικά προβλήματα. Είμαστε λίγο τρελούτσικοι οι περισσότεροι από εμάς, δεν είμαστε και πολύ καλά, αν το έχεις καταλάβει, δεν είμαστε πολύ καλά. Αλλά γιατί ταλαιπωρούμαστε; Από σκέψεις. Ο νους μας δεν είναι προσηλωμένος στην προσευχή του Θεού, δεν είναι προσηλωμένος. «Ως οφθαλμοί δούλων εις χείρας των κυρίων αυτών, ως οφθαλμοί παιδίσκης εις χείρας της κυρίας αυτής, ούτως οι οφθαλμοί ημών προς Κύριον τον Θεόν ημών, έως ου οικτιρήσαι ημάς». Δεν είμαστε έτσι. Δεν κοιτάμε τον Κύριο. Α, ο Θεός όλο δώρα μου κάνει. Α, ωραία μέρα σήμερα. Τι καλά. Τώρα αναπνέω, χτυπάει η καρδιά μου, κυλά το αίμα μου,

Βλέπω το νευρικό μου σύστημα, βλέπω, ακούω, οσφραίνομαι, πιάνω. Δόξα τω Θεώ, καλά είμαι, όλα καλά. Να βγαίνει από μέσα μας αυτό, μια δοξολογία, μια αποδοχή της ζωής, μια συμφιλίωση με όλα, ένα ευχάριστο πράγμα. Ευχαριστημένος άνθρωπος να είσαι, δηλαδή να μην σου βγαίνει όλο γκρίνια, γκρίνια, γκρίνια, παράπονα. Δεν έχω κανένα παράπονο. Όλοι είναι καλοί. Όλοι είναι καλοί. Και η κακή καλή είναι. Γιατί αυτούς έβαλε δίπλα μου ο Θεός για ένα σκοπό. Δεν με έβαλε να τους κρίνω. Με έβαλε να τους αντιμετωπίζω και να παίρνω μαθήματα απ' την επαφή μαζί τους, όχι όμως να τους κρίνω. Σήμερα χιονίζει, να είναι ευλογημένο. Αύριο θα έχει καύσωνα. Τι θα κάνουμε; Καύσωνα θα υποστούμε. Μεθ' αύριο βρέχει. Μεθ' αύριο έχει ξηρασία. Ό,τι και να έχει, αν μάθεις να κυλάς και αν το μυαλό σου ισορροπήσει.

Αν αυτή η τρέλα της αντίστασης και της αντίδρασης και της αλαζονίας φύγει από μέσα μας και γίνουμε ταπεινά παιδιά του Θεού, θα δεις πόσο ωραία θα γίνει η ζωή μας, του καθενός προσωπικά, έτσι; Δεν περιμένεις γενική αλλαγή. Εσύ μπορεί να είσαι καλά και οι διπλανοί σου να τρελαίνονται. Εσύ μπορεί να είσαι στην τράπεζα με μια ουρά τεράστια, να περιμένουν 30 άτομα και εσύ μέσα σου να λες: «Δόξα τω Θεώ, θα κάνουμε λίγη υπομονή σήμερα, να ξεκουραστούμε και λίγο, να μην τρέχω να κάνω δουλειές. Θα κάτσω εδώ να περιμένω, κάνω προσευχή, θα στείλω κανένα μήνυμα στο κινητό. Θα προσεύχομαι για τους άλλους να έχουν υπομονή. Ένας κύριος εκεί πέρα θέλει να καπνίσει, αλλά δεν μπορεί γιατί έχει σκάσει ο άνθρωπος να περιμένει. Θεέ μου, βοήθησέ τον. Απ' έξω ακούω τα αυτοκίνητα που τρέχουν και πάνε στις δουλειές, να είναι καλά όλοι οι άνθρωποι». Δηλαδή βλέπεις το ίδιο πράγμα αλλιώς. Αυτό που για τον άλλον γίνεται αφορμή τρέλας, για σένα γίνεται αφορμή προσευχής.

Ηρεμίας. Δοξολογίας. Αυτό είναι το μυστικό. Και εμπιστεύομαι τον Θεό.

Προχωράω να γίνω όπως με θέλει ο Θεός, κι ας είμαι άρρωστος, με ελπίδα. Όπως είπε ο Χριστός στους λεπρούς, που τους είπε: «Πάτε να δείξετε ότι είστε καλά». «Δεν γίναμε καλά, Κύριε, ακόμα. Πώς θα πάμε να δείξουμε ότι είμαστε καλά; Κάνε μας καλά πρώτα». «Όχι, προχωράτε, ξεκινήστε να πιστεύετε». «Μα δεν βλέπουμε την υγεία στο σώμα μας». «Ναι, αλλά να με εμπιστευτείτε θέλω πρώτα». «Με λέπρα; Έχουμε λέπρα στο σώμα μας. Να εμπιστευτούμε τι;» «Να εμπιστευτείτε ότι εγώ θα σας κάνω καλά και να δείτε μέσα στην ψυχή σας ζωγραφισμένη την υγεία πριν τη φέρω». Πιστεύεις; Αυτό θα πει πιστεύω.

Πιάνω αυτό που είναι άπιαστο. Αγγίζω αυτό που είναι αόρατο. Ελπιζομένων υπόστασις, έλεγχος πραγμάτων ου βλεπομένων. Αυτά που δεν βλέπονται, τα ελέγχω με την πίστη, τα ψηλαφώ. Δεν φαίνεται υγεία, αλλά εγώ την πιστεύω.

Στο νοσοκομείο και πιστεύω ότι θα γίνω καλά. Δεν πάω στο νοσοκομείο και ειδοποιώ όλους και τους λέω: «Ξέρετε, πάω σε μια εγχείρηση, χάλια θα πάει, σας το λέω από τώρα». Όχι, ελπίζω. «Και εν τω υπάγειν αυτούς», λέει, «εκαθαρίσθησαν». «Εγένετο εν τω υπάγειν αυτούς, εκαθαρίσθησαν». Ενώ πήγαιναν οι λεπροί, λέει, στο δρόμο προς τους γιατρούς της εποχής, τους ιερείς, θεραπεύτηκαν. Γιατί είχαν ζωντανέψει μέσα τους τα νεκρά κύτταρα της ψυχής τους και πίστευσαν, δόθηκαν, εμπιστεύτηκαν. Αυτή η κίνηση της εμπιστοσύνης είναι μεγάλη υπόθεση. Να εμπιστευτείς, να αγαπήσεις, να δοθείς, να χαλαρώσεις. Αυτό που είπε ένας άνθρωπος σε έναν ασκητή, του λέει: «Πάτερ μου, δεν αγαπάω το Θεό». Λέει: «Καλά, δεν είναι και εύκολο, παιδί μου, να αγαπήσεις το Θεό. Αγαπάς», λέει, «τουλάχιστον κάτι στη ζωή σου; Μάθε να αγαπάς κάτι». «Τι να αγαπάω; Ένα σκυλάκι έχω μόνο». «Αγάπα το σκυλάκι σου. Το σκυλάκι».

Να αγαπάς. Και ξεκίνα από κάτι μικρό. Μάθε να αγαπάς ένα λουλουδάκι που το ποτίζεις. Και αυτή η κίνηση της ψυχής, η φροντίδα, αυτή η ευαισθησία που σε κάνει δοτικό, που σε κάνει ταπεινό, που σε κάνει να φροντίζεις ένα πλασματάκι του Θεού, το σκυλάκι τι είναι; Ο Θεός δεν το δημιούργησε και αυτό; Το νεράκι του, τη φροντίδα του. Αυτή η ευαισθησία θα σε κάνει να αγαπήσεις μετά και το παιδάκι που πεινάει, και τον γείτονά σου, και τον άνθρωπό σου, και το Θεό σου. Γιατί λέει: «Θεόν ουδείς εώρακε πώποτε». Το Θεό δεν τον είδε κανένας ποτέ. Αλλά αυτά που βλέπουμε μπορούμε να τα αγαπήσουμε πρώτα και σιγά σιγά να ανεβούμε από τις μικρές αυτές αγάπες στη μεγάλη αγάπη του Θεού. Από τις μικρές αυτές γλύκες στη μεγάλη γλύκα του Θεού, από τη μικρή στοργή που σου δίνει ένα λουλουδάκι, ένα παιδάκι, ένα μικρό γατάκι.

Οτιδήποτε αγαπάει κάποιος σε αυτόν τον κόσμο, θα μπορεί να αγαπήσει την πηγή, το Θεό των Θεών, την αρχή των πάντων. Αυτά λοιπόν εύχομαι σήμερα να τα κατάλαβες λίγο. Πέρασε η ώρα. Ευχαριστώ πάρα πολύ το Βασίλη Χατζηνικολάου για τη μουσική που μας έβαζε. Ήταν όντως ιαματικά τα ακούσματα σήμερα, Βασίλη, και θεραπευτικά για την ψυχή μας, όπως κάθε γαλήνιο άκουσμα που μας συμφιλιώνει με τον εαυτό μας και με το Θεό. Το 4118602 και 2104118640 είναι το τηλέφωνο του σταθμού. Το email της εκπομπής είναι atheata.perazmata.gr. Ευχαριστώ πάρα πολύ για την αγάπη σου. Ευχαριστώ πάρα πολύ για τα καλά σου λόγια, για τα βιβλία που έχουμε βγάλει με γραμμένες εκπομπές μας, «Αγάπη για πάντα» και «Δυνάμωσε την ψυχή σου».

Ευχαριστώ που μου είπες ότι τα διαβάζεις και ξεκουράζεσαι και γαληνεύεις, ότι από τα μάτια σου μερικές φορές τρέχει και ένα δάκρυ. Εύχομαι το δάκρυ αυτό να είναι ιαματικό της ψυχής και του σώματός σου. Γιατί πράγματι όταν ο άνθρωπος γαληνεύσει και όταν μάθει να κλαίει από ευγνωμοσύνη, αυτά τα δάκρυα πλέον είναι βιταμινούχα. Δεν είναι το δάκρυ της κατάρρευσης που σε διαλύει, αλλά είναι το δάκρυ που ποτίζει τις νεκρωμένες σου ελπίδες.

Εύχομαι αυτά τα δάκρυα να έχουμε στην ψυχή μας και στο σώμα μας. Εύχομαι να είσαι γερός και γερή. Εύχομαι το παιδί σου να γίνει καλά. Ο σύζυγός σου, η γυναίκα σου που μου είπες ότι είχε σκλήρυνση κατά πλάκας. Ο άνθρωπός σου που θα κάνει χημειοθεραπεία αυτές τις μέρες. Το παιδάκι σου που γεννήθηκε με ένα σοβαρό πρόβλημα και τρέχετε στο εξωτερικό. Η πεθερά σου που την υπεραγαπάς, όπως μου είπες και με συγκίνησε, να της χαρίσει ο Θεός και χρόνια.

Ακόμα όσα κρίνει η αγάπη του, και να είμαστε όλοι υγιείς και ψυχικά και σωματικά. Και τα δύο είναι πολύ σημαντικά. Χάρηκα πολύ που σε άκουσα, χάρηκα πάρα πολύ που σε είδα. Ναι, μέσα από το σταθμό σε βλέπω, ναι, γιατί οι ψυχές βλέπουν και μέσα από τα ραδιοκύματα. Και θα τα ξαναπούμε την άλλη εβδομάδα με κάτι που θα μας φωτίσει ο Θεός πάλι να πούμε. Καλή συνέχεια, αγαπητοί μου φίλοι, χαίρετε.