Make the Change Sooner

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

The English text is the final prepared translation. Performed music, recording artifacts and selected unclear fragments are omitted. It is not a synchronized transcript of every sound in the Greek recording. English digital narration is available in a synthesized voice.

Download final English text (TXT)

You’re hurting. Please don’t lose heart. This problem too will be resolved; it too will pass. You will get through the hardship and trial you’re facing. These are difficult days. You’re in great pain and struggling. And now you’ve turned on the radio to listen to Unseen Passages on Piraeus Church Radio, at 91.2 FM, the station that speaks to our souls.

I too am trying to speak a little to your soul with these humble words of mine. But it’s hard, because I know there are moments when your pain is so great that your whole mood changes. You may have been happy for quite some time—days, perhaps months—and then an incident comes, a piece of news comes, or...

a relationship falls apart, a relationship causes pain. There is suffering, an illness, a discovery, something you learn that makes you collapse. I understand that you’re not well. You say it yourself, and you feel it. So I come to you with what little strength I have, and I call upon the great power of God, His great love, His great grace, and His great promise: that He would be with us at every moment of our lives and help us when we ask Him. And now I ask Him, together with you and with so many listeners all over the world.

We are all calling upon the Lord at this moment. Our program is meant to be like a prayer, and this is the prayer we offer: may He protect us, come to our aid, and give us back the joy we once had. Happiness is a great sign of freshness in your spiritual life, in your soul. When you’re happy, full of enthusiasm, inspiration, joy, well-being, and courage for life, you wake up and see beauty everywhere. It shows that you have a living connection with God, that you are close to Him, and that life flows within you. God is the source of life. When you draw close to Him, you receive that strength too. So when you find yourself happy and joyful, full of...

life and eagerness, it means that at that moment you feel close to God. Joy is a sign of it. So is singing, or whistling. Sometimes, when you’re happy, you want to whistle, sing a tune, dance, or leap for joy. Something within you makes your heart tremble with happiness and flutter with excitement, abandon, ecstasy, and overflowing joy. It means God is within you. But right now you don’t feel that way, and you’ve tuned in hoping this might help a little. Don’t say, ‘It might help a little.’ Don’t say that. Those words can hold you back.

You won’t find help if you remain in that ‘perhaps’ or ‘maybe.’ No: God will surely help us. We need deep faith, firm assurance in our hearts, and great hope in the power of Christ. Do you believe? Christ kept asking this of the people who came to Him. They too were suffering: sick people, people troubled in soul, people tormented by demons, people in anguish, sinners, the poor, people who had done wrong, people burdened by so much bitterness and sorrow. They longed to be healed, to be freed from their tears, their sadness, their loneliness, their...

despondency. And the Lord would ask them, ‘Do you believe?’ To believe means to open yourself and trust. In hope, I picture within myself the healing Christ is coming to give me. Even before Christ gives it, I hold it in my heart as though it were already here. I feel it and rejoice in it ahead of time, and this helps the miracle come about. But when you see your life only as misery, when you believe in failure instead of believing your problem can be resolved, when you give your heart more to the disaster you expect and the despair closing in on you, how can your life change? How can it change? The Lord’s words still hold true: ‘Let it be done according to your faith.’ What you believe in is what you draw toward yourself. Have faith in Christ, in His power and His love.

You think so little of yourself. Don’t tell yourself you were born for ruin, that you were born to fail again and again, or that your life is meant for tears and despair. No, that is not what you were made for. You were made to rejoice, to enjoy life, and to overcome your troubles.

Your trouble has clouded your mind. You’re going through an intense trial, and you see and feel everything through eyes blurred by tears and pain. That colors everything. Whatever anyone says to you now, it may not reach you. Someone could bring you a newborn baby. People see a baby in a maternity ward and feel hope: here is life, here is joy, here is freshness. But at this moment, none of it touches you. Yet not long ago, when you were doing well and your soul was joyful, that baby would have spoken to your heart. The sun brought you joy. Falling rain stirred your creativity. Everything did.

Everything spoke to your soul. Everything was like a step that lifted you higher. But now, in this painful state, nothing seems to work. You feel stuck, and your soul is in distress. Don’t let this overwhelm you or break you. Believe in Christ. Help your soul wake up and come alive again. Help your soul. How? At first, what you can do is... Well...

Listen to words that speak to your trouble, try to understand it, and help lift you out of it. It matters greatly that we can think about what is happening to us, come close to it, touch it, and peel it back like an onion, layer by layer, seeing what lies beneath each layer. You need to look a little at what is happening to you. What happened? Try to look at it reasonably, because your emotions have overwhelmed and clouded you so much right now. They have made you feel ill and have taken over inside you, leaving you shattered. Our feelings are a holy gift, but so is our reason. Use your reason too.

Let’s look at things logically—at some things you can think through about your present problem, whatever is troubling you right now. However terrible you feel, I think you can still consider what I’m about to say. First, let me give the program’s phone number, since some people are listening on the road. We receive messages from people who are driving, traveling, cycling, or exercising. Pain often catches up with you wherever you are. The station’s number, then, is 4118602.

Forty-one, eighteen, six, forty. The program’s email address is its title: atheata.perasmata@yahoo.gr. And when you call, don’t forget to say a prayer for Vasilis Hatzinikolaou, the musician for our program, who works on the sound and provides the musical accompaniment. In a moment I’ll tell you how to think clearly when emotion, in a moment of pain, threatens to overwhelm you.

Thank you so much for that beautiful melody. It gave us a little rest and comfort. I say ‘a little,’ Vasilis, because however good you are, and however good your music—or any music in the world—may be, it is hard to get past a problem just by listening to music or advice. A comforting word is good. Suppose I’ve burned my hand on the stove and I’m alone. It helps to have you speak to me; that brings comfort. But however much you comfort me, the burn needs time to heal. There is no getting around that. My hand will need time to recover. Your kind word comforts me.

Then the words will end, and I’ll still be looking at the burn. It may take a week or two to close up and settle down. In the same way, neither I nor anyone else can promise that you won’t have to grow through the pain you’re facing. Your soul is boiling. Yet through that painful process it will become gentler, softer, sweeter. You may not understand this now. But if you can, look ahead in your mind—a month, two months, a year from now. You are suffering today, but time will pass. People say time is a great healer, and it’s true. Remember the troubles you’ve been through before, and how much you cried...

how much you hurt, how little you wanted to do anything. Perhaps you wanted to leave your job and say, ‘I quit. I never want to come back to work. I don’t want to speak to anyone, cook again, or do anything.’ And you truly felt that way. Yet after some months, little by little, you began to take up your life again. People who had always seen you crying and despondent saw you smile a little one afternoon when you visited. You heard a joke and laughed. A year later, you laughed wholeheartedly again. Right now, as you did then, you may say, ‘I’ll never laugh again. I’ll never feel joy again. I’m a wreck.’ But you aren’t a wreck. What is weighing on you makes you feel that way. You’re going through a terrible time, but that isn’t who you are. If you say, ‘I’m a wreck,’ it’s as though you’re saying your soul...

is steeped in despair. Yet your soul is steeped in the hope of Christ. Your soul is steeped in the grace of the Holy Spirit. Your soul was immersed in the holy baptismal font, where you received the gifts and the grace of the Holy Spirit. And the fruit of the Spirit, Scripture says, is love, joy, peace—joy. Joy is within you, deep in your soul. But a problem has suddenly appeared in your life and cast a shadow over that joy. Right now it has shaken you badly. Yet this problem lies on the surface: in your logismoi, those intrusive thoughts, in your thinking, and in the eyes it has clouded with pain and bitterness.

Deep in your heart is the joy spoken of in the words, ‘The fruit of the Spirit is love, peace, longsuffering, kindness, goodness, faithfulness, gentleness, self-control.’ All these fruits of the Holy Spirit are within you. Deep down, you are a happy person because you belong to God. The troubles we face—the troubles you face now, which hurt so much—also involve our logismoi, our intrusive thoughts: how we respond to events, how we filter them, how we let them touch us. That can crush us. And here our spiritual life comes into view: how deeply we live as people of God, and whether we remember something about what we are going through. I have not forgotten that you are hurting today. That is why I’m speaking to you, and why you’re listening. What you’re going through...

let me ask you a simple question: does God know about it? Does God know what you’re going through right now? You may quickly say, ‘Yes, He knows. So what?’ I don’t mean that He knows it only in some distant, intellectual way—as though He had merely heard or seen it, while it lay outside His care and He had not permitted it to happen in our lives. When it happened, did God not say, ‘Let it happen’? Here I need to explain what the Saints call two kinds of God’s will. Sometimes God gladly wills something to happen. It accords with His blessedness, joy, and glory. He desires it and says, ‘Let it happen,’ as when...

you build a loving family, have a smiling child, live a happy life, or think a beautiful thought. This is what we call God’s will according to His good pleasure: He looks upon what is happening with delight. And there is another kind, called God’s will by permission.

God may permit, for example, a collision on the road, an accident in which someone is seriously injured or killed. Someone says, “That was God’s will.” Then someone else despairs and asks, “What kind of God wants us to die?” We do not mean that God wants this, drives events toward death, or rejoices in what happened. Here we are speaking of God’s will by permission.

God permitted it to happen. Permitting it is one thing; causing it is another; pushing it in that direction is another. “Couldn’t He have prevented it?” someone asks. “Couldn’t He have done something? Couldn’t He?” But this is where we stop speaking and stop trying to explain. We truly do not know; we cannot understand how God thinks. We cannot fathom His mysteries. I do not understand this mystery. But I do know that He certainly knows. If you are in great pain right now, even that thought may not help you. But perhaps you can think about it, find comfort, and say, “God sees what I am going through. It is within His own... He is watching it. He is near me in this.”

God gave His consent, as it were, before it happened. So it was no accident. Your life is not ruled by chance. Of course, today, when you are writhing in pain and crying until your eyes are red, you cannot see that. I understand; no one is scolding you. But when you look back on this day and these events in five months, a year, or perhaps five or ten years, you will see that, in the end, it was not for your harm, but that something good will come out of this pain.

You may gain maturity, a gentler soul, a more tender heart, a humbler will, less arrogance and self-importance, perhaps less anger and fewer demands. Perhaps you will lose that stern, saintly air you once had when you could forgive no one and understand no one. Many good things can come of this. You cannot see them now. You might ask, “Then why tell me?” Because I am appealing to your reason, which you have set aside for the moment.

You have let pain, despair, and hopelessness overwhelm you. Melancholy has taken hold, you have become psychologically ill, and you feel utterly worn down; you cannot... So I reach out a hand to you—or, rather, I point you to Christ’s hand. If you take mine, we may both sink. I can hold you close, but together we must take Christ’s hand and say, “Lord, pull us out.”

We try to remember that the events of our lives are not hidden from Him.

I think it brings your soul great relief to know that Christ knows what is happening. And since the almighty, all-good, all-wise, wondrous God knows, I can surrender and trust Him. Think of going to a doctor for a serious operation. You see the instruments, sharp tools that will cut into your body, and you know there will be pain. Your feelings cry out, “I can’t bear this!” But reason says, “He is a good doctor. He cares about me. He wants me to get well. I know him, and he has promised to help me.” So you listen to reason and place your trust in him.

You let go. You entrust yourself to God. Nothing in your life happens by chance. The breakup, the person who left you—none of it happened by chance. Even if you were at fault, even if you bear much of the responsibility, this is not the moment to find someone to blame, pick a fight, or demand an explanation. I am simply saying that what happened was not a matter of chance. God saw it happen, and even if you made a mistake, you can still find your way into the light. But first you need to grow calm. Everything I am reminding you of today is meant to help you do that.

Before you speak again or call the person you love, the child you argued with, the workplace that dismissed you, the relative who hurt you—before you do anything—do not act while your soul is boiling with resentment, bitterness, anger, hatred, or jealousy. In that state, you cannot make a sound decision.

Take these things to heart. First, find peace. Let everything settle within you. When a disturbed lake grows still, you can see down to its depths; then you can act. As Father Paisios used to say, you do not go fishing when the sea is rough. You wait for the waves to subside. The same is true for you. Today I am reminding you of what you already know but have forgotten because sorrow has overwhelmed you. It leaves you unable to think, perhaps even unable to pray. I understand. A woman in great pain once told me, “As I am now, I cannot even pray.” But even in that anguish, you can let out a little cry, a quiet sigh, and remember this simple truth: God knows. Everything is in His hands. Nothing more can happen

than God permits to happen in my life. And if He permits it, it will happen, whatever I do. So it is far better to entrust myself to His will than to struggle against what I cannot change. You cannot struggle against God or against events that have already come into your life. As you may have noticed, the happiest people are those who entrust themselves to God and let Him lead them. When they do need to resist something, they do so after finding peace within themselves. Then they can see clearly what steps to take, without acting in panic.

We are so quick to act on impulse. In that moment, all you can think of is calling the other person and hurling insults. But that only gives them more grounds to hold against you. Impulsive action does us no good at times like these. We will say wrong and hurtful things and take steps that harm us.

When people feel utterly wretched, they may think, “I want to die. I want to kill myself.” They imagine that death will solve the problem; anything that makes the problem disappear seems like deliverance. “If I die, I’ll finally have peace,” they say. But death will not bring that peace. So do nothing rash at that moment. Let your thoughts race back and forth, however painful that is, but do not act on them. Be still. You can sit quietly in a room at home

and let this day pass. It is not a wasted day. A day when you are working through your pain and God is working toward your salvation, gently shaping you through that pain, is no wasted day. Have patient endurance. Today you are learning patient endurance. Even in great pain, you are growing more mature and gaining wisdom. You are being made holy. That holiness of your soul matters greatly, and what you are going through can help you grow in it. Little by little, you will see that you made mistakes and the other person did too. Then remember what I said earlier.

If you recognize your mistakes and fall into despair over them, that is another mistake. What did we say before? God knew that you would make mistakes in your life. So what should you do? Find peace. Have you seen your mistake? Find peace. Have you realized that you were to blame for everything? Find peace. You need not despair all over again now that you understand it.

Say to yourself, “God permitted me to make a serious mistake in my life.” He permitted it. Perhaps I can learn a great deal even from this. For a start, I have learned what kind of person I am. It is a great wisdom, a great achievement in life, to see yourself as you really are. You have accomplished something valuable by recognizing your enormous mistake. “What have I accomplished?” you ask. “Are you telling me I’ve accomplished something by making such a terrible mistake?” Yes: you have accomplished

something by becoming aware of it, understanding it, and accepting the truth of it.

Humble yourself. Make peace with who you are. Admit what kind of character you have and what you carry in your soul. When you can look at yourself calmly and remember that God loves you despite this enormous mistake, your soul will soften and a gentle smile will come to your lips. You may say, “I am a terrible person.” Just as you are about to weep over that, God comes to you and says, “Yes, I knew you would make serious mistakes. I permitted you to reach the day when you could finally see them.” But wait—I can almost hear someone objecting: “I have realized that none of this was my fault. Other people caused my pain.” Yes, I know. I am speaking to you too, if you have realized that others bear much of the blame for what you are suffering.

You, too, should not rush to act. Remember the same truth: God permitted it. “What did God permit? That they should come and treat me this way? Others are to blame for everything I am going through. They wronged me, insulted me, abandoned me, and caused me pain!” Yes, those others. But did these people enter your life by chance? Did God’s love not permit this? If God had wanted a different plan for you, would He not have prevented it? “Does that mean I must keep living with them, shoulder everything, let them make a fool of me and wrong me, and become the victim?” Well, if that is what you are saying, those are your words; I did not say that. I did say you should let go of that defiant attitude. If you realize that all these others have wronged you, that they are all to blame for how awful you feel, and that the responsibility is entirely theirs, the first thing to do is

what we have said: the first word in every problem is “Calm down.” Find peace within yourself. Remember that what happened was not a matter of chance; God permitted it. Once you are calm, consider what to do next. Is God calling you to remain with these people so that you may become holy and learn to love them? Or do you need to leave and free yourself from their oppression? You can leave. You can set firm boundaries. You need not let others take advantage of you or treat you however they please. But do it without hatred, anger, malice, or bitterness. That is what I want you to understand today.

The Annunciation and all the rest. Feel God’s providence, His wisdom and His presence in your life. Feel your connection with Him. You don’t have that connection now, because a person cannot be close to God and fail to see these things, while growing angry and hateful toward everyone. It is as though you are blind to reality, suffering from a terrible illness: ignorance of spiritual truth in our lives. What did the Lord say as they crucified Him? “Father, forgive them, for they do not know what they are doing.” They did not know what they were doing. The Lord understood, at that very moment, that the people around Him did not know what they were doing. That is why He felt no anger or hatred and showed no lack of compassion. He understood that the crowd before Him lived in profound ignorance. They did not know who stood before them.

The people did not realize that He was Christ, and the Lord made allowance for His creatures. He had no need to grow angry with us to find peace, or to take revenge to feel satisfied. He found joy in understanding us. “My children, I understand you. I do not hold this against you. I love you, and I answer your hatred with love. I pray to God the Father to look upon you with compassion.” And He said, “Father, forgive them.”

Now, in our pain, let us try to understand that other people, too, acted out of ignorance. God permitted these people to enter your life and hurt you: that harsh man, that difficult woman who betrayed you, embittered you, abandoned you and broke your heart; the person with whom you spent years, only to suffer so much. Or perhaps your pain is at work, at home or in the office. What kind of pain are you going through? Our troubles often come through illness or through our relationships: with coworkers, spouses, children, parents and relatives. When all this settles within you, you do not go looking for revenge. You do not make rash moves. You... well...

How shall I put it? You gain another kind of wisdom in the way you act. You see things more wisely. Otherwise, it is almost as though you are quarreling with God Himself. When you turn against someone, God looks down and says, “My child, did you think I didn’t know when I sent that person into your life? Are you insulting Me too?” You say, “I’m not insulting You, my God.” “But you are, because I sent that person to you. I permitted this to happen in your life because I wanted you to learn something.” “What did You want me to learn, my God? This person betrayed me. Did You want me to learn what it is to be betrayed?” Yes. I wanted you to learn that even when someone betrays you, you still matter deeply to Me.

I also wanted you to learn that even when someone betrays you, you can still stand on your own feet. Your worth does not depend on how others treat you. You thirst so deeply

for others to keep telling you, “I’m on your side. I support you. I’m a true friend. I’ll never betray you.” You drew your strength to live from those words. They kept you standing. And Christ says, “Yes, they hurt you and embittered you. Does that mean you have no worth? That you cannot stand on your own feet? Have you lost your own personhood, your precious, immortal soul, fashioned by My hands, because others betrayed you?”

So something good can come out of this pain. “I permitted it for a good purpose. Look for that good.” But to look for it, you must first grow calm again. Your feelings overwhelm you. You cry, you thrash about, anger seizes you. At times you clench your fists and want to tear a pillow apart or bang your head against the wall. Don’t do it. Someone did that, and I think his head took the blow rather than the wall. In his anger, he ended up with an enormous bump. Another person punched a door; another smashed the windows in his house. That is no solution. The way forward is to find something good in what has happened and to see that, although we call ourselves spiritual people, people of God, when troubles come we prove to be

very poor students. We have... I am not saying this to drive us to despair, but to help us be more honest with ourselves and know ourselves better. This is how we are. Our souls take a very long time to recover. And the long time we need shows how far we are from God. Suppose someone hurts you and it takes you three weeks to recover. That shows that, for those three weeks, these truths and your connection with God were absent from your soul. You had lost sight of them. For three weeks, for example, the relationship that joined your soul to God and brought you His divine grace and His divine uncreated energies had been lost. You were like a plane that loses contact with the control tower and does not know where to land. You were lost up there, flying about with no idea where to go,

where the airport was so you could land, or where the harbor was so you could drop anchor. This is what happens to our souls. And this is where we differ from the Saints. The Saints went through exactly what we go through, but they did not need so long to renew their connection with God. With us, the moment pain comes, everything changes. You might be perfectly happy now, but then your phone rings with strange news. Or someone you love sends you a message saying, “I want to break up,” for one reason or another. There you were, full of happiness, and one message, just a few words, can shatter you. “I want to break up.” Four words—no, three in Greek. Just three words can undo you when you thought you were sailing on a sea of happiness. And you say, “Why did God do this to me?” He permitted it to show you that your happiness cannot depend so completely

on someone else. You need not fall apart when someone leaves you or feel that your soul cannot go on without that person. You have strength, whether that person stays or goes. There is happiness within your heart. Relationships, money, food, houses and shopping cannot give it to you. You must find it within yourself too. Such events help us see how tightly we have clung to things that wear out, disappear and pass away. Think of children building sandcastles on the beach. A child is delighted, but then a larger wave comes and knocks the castle down, and the child is upset. My child, it was a sandcastle. You put your trust in something you built from earth.

Earth cannot hold you up through life. It is one thing to say, “We are happy together,” and quite another to say, “Without you, life has no meaning.” It is one thing to say, “I enjoy your love and your company. I like my work, my children and my car.” It is another to say, “I cannot live without these things. They are my happiness, everything in my life.” What do these blows teach us? That the things we loved and hoped for, the things we made absolute and clung to, were not everything after all. If they were, they would not disappear; they would still be standing. Yet they all fall like a sandcastle on the shore of life. So something good can come of this: you can understand how fleeting human things are.

You can discover the beauty of your soul and the strength of your heart. Through your pain, God can help you grow, give you greater joy than you had before, and give you the sense to make better choices and take more careful steps, so that you are less often hurt in the same way. Your next attempt can be more thoughtful. That is why many people who have suffered greatly become more careful and more grounded. A young woman meets someone who betrays her, then someone else who treats her badly. After that, she begins to take care. You may say, “Yes, but she might become discouraged.” This is where being Christians makes a difference. When others begin to lose heart, we begin to be drawn to God, to the beauty of our own souls and to the beauty of the strength God gives us within,

to the radiance we feel within us, to Christ’s glory becoming our glory too. We gain experience, wisdom, good judgment, discernment and illumination—the very things we lack.

Saint Paul the Simple came home and saw that his wife was betraying him with another man. He did not need years or even months to recover, as we might. We might be unable to forgive it, come to terms with it or bear it. We would feel so diminished, miserable, betrayed and broken.

We might need years to find peace again, and bitter words would pour from our mouths. But Saint Paul the Simple, the disciple of Saint Anthony, saw what his wife was doing and said to her, “Oh, don’t let me disturb you. Carry on. Goodbye.” Then he left, saying, “I will give myself to God. I will find that first love.” Of course, I do not believe he felt no sorrow. But he did not have to collapse. His soul did not have to be shattered, and years did not have to pass before he could smile again.

What I want to tell you today is that your feelings and your pain have clouded everything. They have tangled your thinking and your logismoi, those intrusive thoughts. Everything looks black to you, utterly hopeless. You have already been sad for many days; some of you have not smiled or felt joy for years. It should not be so. To go years without smiling is almost like saying, “It has been years since I felt close to God.” All the while you speak of going to Church on Sunday, read spiritual books and attend Church. But are you in touch with God? If you draw close to God, who fills us with joy, peace, happiness and a smile, you cannot remain like this. So let three years of unhappiness become two, and two become one. And if yours lasts one year, make it shorter still.

If it takes you five days to recover, little by little let it take three. If a quarrel with someone close to you keeps you upset for five hours, let it gradually become two, until we make that great change, the change we see in the Saints. The Saints lived in constant communion with God, always standing before Him. They gazed upon Him, felt Him, breathed Him in, and did not need long to recover. If someone insulted them, the words passed through their thoughts and sank into hearts that were still full of happiness and joy. Almost at once, the hurt faded. Someone called them names, belittled them, insulted them or said nobody wanted them. The words stirred a couple of small ripples on the surface of their hearts; deep down, there was calm. That is the difference between us and the Saints.

Let us shorten the time our unhappiness, sorrow and gloom last. Let it become much, much shorter. Do you understand? If you fail a test, be sad for a little while and then return to your studies. Cry a little, then go on living with joy. Let yourself be shaken a little, but do not let that little while become a long time. So let us earnestly ask God for this. It takes much prayer, great thirst and longing. We need to desire it and say, “My Lord, please help me hold on to You, think of You and feel You. Help Your blood and Your Spirit flow within me,

and let Your thoughts flow through me continually, so that other thoughts and other logismoi, those intrusive thoughts, cannot take hold. Fill me with Your way of being. Keep me attuned to You always, so that nothing else can take over.” How could it? When I am speaking with Christ, looking to God, feeling His love, the honor He shows me and the worth and strength He gives me, how can it take hold? You may say something to me. Yes, I glance your way for a moment, then turn my eyes back to Christ. Whatever someone has said to you in your life, however deeply it hurt, you can look back to Christ. May that turn of the eyes, that turn of the soul, happen quickly. May we be alert and ready.

These are beautiful things. I hope you will pray that I too may live them, because sadly, it takes me quite a while to recover when something upsets me. It takes me a long time to let go of my sorrows. Please do not think I said this today lightly. I have simply realized that it would help both you and me. I saw that you were troubled today, and I wanted to offer these humble words as a reason for us to pray more fervently to Christ and draw close to His strength, His love and His presence. Vasilis, thank you very much for keeping us company today. You too have helped us turn our souls toward Him a little sooner. May it not take us so long; may it happen during this very program.

I hope we found a little comfort during this program, and that the sadness which might otherwise have stayed with you for a few more hours has lifted. Keep in mind that troubles may come again. When they do, remember what we have said, and the time you spend in sorrow will grow shorter. May your sorrow diminish and your joy in the presence of Christ increase. The station’s phone numbers are 41 18 602 and 41 18 640. The program’s email address is atheata.perazmata.gr. The program will be rebroadcast and will also be online in a few days; you can find it if you search for it. I pray that you will be blessed, and that we will speak again next time, when you will be wearing more of your festive best and your heart will shine with joy. May God give you strength.

The Greek text follows the source recording. Music, chanting and unclear passages are identified separately; the full Greek audio is retained.

Download Greek transcript (TXT)

Στεναχωριέσαι. Σε παρακαλώ, μη στεναχωριέσαι και το πρόβλημά σου θα λυθεί κι αυτό, θα περάσει κι αυτό. Θα ξεπεραστεί η δυσκολία και η δοκιμασία που περνάς. Είναι δύσκολες οι μέρες οι τωρινές. Πονάς πολύ και ταλαιπωρείσαι. Και τώρα έβαλες στο ράδιο να ακούσεις τα Αθέατα Περάσματα, στην Πειραϊκή Εκκλησία στους 91,2, στο σταθμό που μιλάει στην ψυχή μας.

Προσπαθώ και εγώ να μιλήσω λίγο στην ψυχή σου με αυτά τα φτωχά λόγια που λέω. Αλλά είναι δύσκολο, γιατί ξέρω ότι πονάς πολύ μερικές στιγμές και αλλάζει τελείως η διάθεσή σου. Και εκεί που είσαι ευτυχισμένος και ευτυχισμένη για ένα μεγάλο διάστημα της ζωής σου, για αρκετό καιρό, για αρκετές μέρες, για αρκετούς μήνες ίσως, έρχεται ένα περιστατικό, έρχεται μια είδηση, έρχεται

σχέση που χαλάει, μια σχέση που πονάει, ένας πόνος, μια αρρώστια, μια ανακάλυψη, κάτι που μαθαίνεις που σε κάνει και καταρρέεις και διαλύεσαι και πέφτεις κάτω. Και καταλαβαίνω ότι δεν είσαι καλά, το λες κι εσύ και το αισθάνεσαι. Και έρχομαι να σου πω αυτό με τη φτωχή μου δύναμη, αλλά επικαλούμαι τη μεγάλη δύναμη του Θεού, επικαλούμαι τη μεγάλη Του αγάπη, τη μεγάλη Του χάρη, τη μεγάλη Του υπόσχεση που μας υποσχέθηκε ότι θα είμαστε μαζί σας κάθε στιγμή της ζωής σας. Σε ό,τι μου ζητήσετε θα σας βοηθήσω. Και εγώ τώρα Του ζητώ μαζί με σένα και μαζί με τόσους ακροατές σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης.

Εεε... Τον επικαλούμαστε όλοι αυτή τη στιγμή τον Κύριο, γιατί η εκπομπή μας λέγεται έτσι, ότι είναι μια εκπομπή που θέλει να μοιάζει με προσευχή, και κάνουμε αυτή την προσευχή. Να μας δώσει την προστασία Του, την επέμβασή Του και να μας δώσει πάλι πίσω τη χαρά που είχαμε. Είναι η μεγάλη απόδειξη της πνευματικής φρεσκάδας της ζωής σου, της ψυχής σου, η απόδειξη είναι η ευτυχία. Όταν είσαι ευτυχισμένος, όταν είσαι ενθουσιασμένος, όταν είσαι γεμάτος έμπνευση, χαρά, ευεξία, κουράγιο για τη ζωή, ξυπνάς και τα βλέπεις όλα όμορφα. Αυτή είναι η απόδειξη ότι έχεις μια ζωντανή επαφή με το Θεό και αγγίζεις το Θεό και διοχετεύονται μέσα σου και κυλούν μέσα σου χυμοί ζωής. Πηγή ζωής είναι ο Θεός. Όταν Τον ακουμπάς παίρνεις και εσύ αυτή τη δύναμη. Όταν λοιπόν βλέπεις στον εαυτό σου να είσαι ευτυχισμένος, να είσαι χαρούμενος, χαρούμενη, με

ζωντάνια, με κέφι, με όρεξη, θα πει ότι τον Θεό εκείνη τη στιγμή Τον αισθάνεσαι και Τον αγγίζεις, γιατί η χαρά είναι η απόδειξη, το τραγούδι είναι η απόδειξη, το σφύριγμα είναι η απόδειξη, που κάποτε όταν είσαι ευτυχισμένος θες να σφυρίξεις, θες να πεις ένα τραγούδι, να πεις ένα σκοπό, να χορέψεις, να πηδήξεις. Είναι αυτό που μπαίνει μέσα σου και κάνει την καρδιά σου να σπαρταράει από ευτυχία, κάνει την καρδιά σου να φτερουγίζει από ενθουσιασμό, από τρέλα, από έκσταση, από εκρηκτική χαρά. Αυτή η κατάσταση σημαίνει ότι ο Θεός είναι μέσα σου. Τώρα όμως δεν είναι. Και γι' αυτό έβαλες να ακούσεις, μπας και λίγο βοηθηθείς. Μην πεις όμως τη λέξη αυτή, «μπας και λίγο». Μην το πεις αυτό. Το «μπας και λίγο βοηθηθείς» είναι επικίνδυνο.

Δεν θα βοηθηθείς αν αισθάνεσαι αυτό το «μπας και ίσως, μήπως». Όχι μήπως, σίγουρα θα μας βοηθήσει ο Θεός. Χρειάζεται πολλή πίστη, χρειάζεται πολλή βεβαιότητα μες στην καρδιά μας, χρειάζεται πολλή ελπίδα στη δύναμη του Χριστού. Πιστεύεις; Το έλεγε συνέχεια ο Χριστός μας αυτό στους ανθρώπους που πλησίαζε, που ήταν πολύ πονεμένοι κι αυτοί. Άρρωστοι, άρρωστοι, με ψυχικά προβλήματα, δαιμονισμένοι, βασανισμένοι, αμαρτωλοί, φτωχοί, άδικοι, με τόσες κακίες και θλίψεις και βάρος μες στην ψυχή τους και ζητούσαν να γίνουν καλά, ζητούσαν να απαλλαγούν από το κλάμα τους, από τη θλίψη τους, από τη μοναξιά τους, από

τη μελαγχολία τους και τους ρωτούσε ο Κύριος: «Πιστεύεις;» Αυτό θα πει πιστεύω: ανοίγομαι, εμπιστεύομαι. Ζωγραφίζω μέσα μου με ελπίδα τη θεραπεία που έρχεται να μου δώσει ο Χριστός και πριν μου τη δώσει ο Χριστός τη θεραπεία, εγώ την φαντάζομαι μες στην καρδιά μου σαν να είναι ήδη παρούσα. Την αισθάνομαι προκαταβολικά, την απολαμβάνω προκαταβολικά και αυτό ενεργοποιεί το θαύμα, βοηθάει το θαύμα να γίνει. Όταν βλέπεις τη ζωή σου τόσο μίζερα, όταν πιστεύεις τελικά στην αποτυχία αντί να πιστέψεις στη λύση του προβλήματος, όταν δώσεις πιο πολύ την καρδιά σου στο δράμα που σε περιμένει, στην απελπισία που έρχεται, στην απόγνωση που σε πιάνει, ε, τότε πώς να αλλάξεις τη ζωή σου; Πώς να αλλάξεις τη ζωή σου; Ισχύει αυτό που είπε ο Κύριος, «γενηθήτω κατά την πίστη σου». Αυτό που πιστεύεις αυτό τελικά το τραβάς πάνω σου. Πίστεψες στο Χριστό, πίστεψες στη δύναμή Του, στην αγάπη Του.

Υποτιμάς τον εαυτό σου τόσο πολύ. Μην το έχεις στον εαυτό σου ότι γεννήθηκε για την καταστροφή, γεννήθηκες για την αποτυχία μονίμως και εσύ είσαι για το κλάμα, για την απόγνωση. Όχι, δεν είσαι πλασμένος και πλασμένη για αυτό το σκοπό. Είσαι πλασμένος και πλασμένη για να χαρείς, για να απολαύσεις, για να ξεπερνάς τα προβλήματά σου.

Το μυαλό σου έχει θολώσει επειδή έχεις το πρόβλημά σου. Τώρα περνάς μια έντονη δοκιμασία στη ζωή σου και τα νιώθεις όλα και τα βλέπεις μέσα από τα μάτια σου που είναι θολωμένα, που είναι δακρυσμένα, που είναι πονεμένα και όλα σου φαίνονται έτσι. Δηλαδή ό,τι και να σου πουν τώρα. Ένα μωράκι να σου φέρουνε που γεννήθηκε, ένα μαιευτήριο που το βλέπει ο καθένας και αισθάνεται ελπίδα ότι να η ζωή, να η χαρά, να η φρεσκάδα, εσένα δεν σε αγγίζει τίποτα αυτή τη στιγμή. Κι όμως και εσένα πριν από λίγο καιρό που ήσουν στις καλές σου στιγμές, που ήσουν ευτυχισμένος, που είχες χαρούμενη ψυχή, αυτό το παιδάκι μίλαγε στην ψυχή σου. Ο ήλιος που έβλεπες σου δίνει χαρά. Η βροχή που έπεφτε σε έκανε να έχεις μια δημιουργικότητα. Όλα.

Όλα μιλούσαν στην ψυχή σου, όλα ήταν αφορμές σαν σκαλοπάτια να ανεβαίνεις πιο ψηλά. Τώρα όμως που είσαι έτσι χάλια, δεν δουλεύει τίποτα. Τώρα μπλόκαρε το σύστημα, τώρα η ψυχή σου είναι χάλια. Αυτό το πράγμα μην το αφήνεις να σε καταβάλει, μην το αφήνεις να σε διαλύσει. Πίστεψε στον Χριστό, βοήθα την ψυχή σου να ξυπνήσει, να ζωντανέψει. Βοήθα την ψυχή σου. Πώς; Αυτό που κάνεις αρχικά είναι να... Είναι...

Να ακούς λόγια τα οποία σου μιλούν για το πρόβλημά σου και προσπαθούν να το καταλάβουν το πρόβλημά σου και να σε ανασύρουν από αυτό. Είναι μεγάλη υπόθεση να μπορούμε να σκεφτούμε αυτό που έχουμε, να το πλησιάσουμε, να το αγγίξουμε, να το ξεφλουδήσουμε σαν ένα κρεμμύδι που το καθαρίζεις, το καθαρίζεις και βλέπεις τι γίνεται, την κάθε φλούδα από μέσα, την παρατηρείς στο κάθε στρώμα. Και εσύ έχεις ανάγκη να δεις λίγο τι σου συμβαίνει. Τι έγινε; Δες το λίγο λογικά αυτό που έγινε, γιατί το συναίσθημά σου αυτή τη στιγμή σε έχει πάρα πολύ καταλάβει, σε έχει πάρα πολύ θολώσει, σε έχει πάρα πολύ αρρωστήσει και το συναίσθημα έχει κυριαρχήσει μέσα σου και σε διέλυσε. Το συναίσθημα είναι άγιο κι αυτό, αλλά άγια είναι και η λογική μας, βάλε και τη λογική σου.

Λογικά τα πράγματα και κάποια λογικά πράγματα που μπορείς να σκεφτείς στο τωρινό σου πρόβλημα. Αυτό που τώρα σε καίει και σε απασχολεί. Λογικά πράγματα, έτσι, όσο χάλια και να είσαι, νομίζω μπορείς να σκεφτείς αυτά που παρακάτω θα σου πω. Το τηλέφωνο της εκπομπής προς το παρόν να πω, γιατί μας ακούνε και μερικοί στο δρόμο. Και δεχόμαστε μηνύματα και από ανθρώπους που οδηγούν, και από ανθρώπους που ταξιδεύουν, και από ανθρώπους που κάνουν ποδήλατο και από ανθρώπους που γυμνάζονται, αλλά παρόλα αυτά ο πόνος σε πιάνει και σένα όπου και να είσαι πολλές φορές. Το τηλέφωνο του σταθμού, λοιπόν, είναι 4118602.

41 18 6 40. Το email της εκπομπής είναι ο τίτλος της εκπομπής, atheata.perasmata@yahoo.gr. Και μην ξεχάσεις, το τηλέφωνο που θα πάρεις, να πεις και μια ευχή για το Βασίλη Χατζηνικολάου, το μουσικό της εκπομπής μας, ο οποίος επεξεργάζεται ηχητικά την εκπομπή και την επενδύει μουσικά. Και θα σου πω σε λίγο πώς να σκέφτεσαι λογικά όταν το συναίσθημα την ώρα του πόνου πάει να σε διαλύσει.

Πολύ σε ευχαριστούμε για αυτή την όμορφη μελωδία που μας ξεκούρασε και μας παρηγόρησε λίγο. Και λέω λίγο γιατί, Βασίλη, όσο καλός και να είσαι κι εσύ, όσο καλή και να είναι η μουσική δική σου ή οποιαδήποτε μουσική του κόσμου, δυσκολεύεται να ξεπεράσει κανείς το πρόβλημά του, ό,τι μουσική και να ακούσει και συμβουλές να ακούσει. Είναι ωραίο να έχεις μια συμβουλή παρήγορη. Είναι σαν να έχω κάψει το χέρι μου μες στο μάτι της κουζίνας. Έχω πάθει ένα έγκαυμα και είμαι μόνος. Δεν είναι καλό. Είναι καλό να μου μιλήσεις, είναι μια παρηγοριά, εντάξει. Αλλά όσο κι αν με παρηγορήσεις, το έγκαυμα που πέρασα θέλει χρόνο. Και αυτό δεν θα το γλιτώσω. Θα πρέπει να περάσει καιρός για να γίνει καλά το χέρι μου. Είναι παρηγοριά το ότι μου 'πες μια καλή κουβέντα.

Μετά θα σταματήσουν οι κουβέντες και θα κοιτάω το έγκαυμα που υπάρχει. Και θα πρέπει να περάσει μια εβδομάδα, δύο για να κλείσει, να ηρεμήσει. Έτσι λοιπόν δεν μπορώ να σου εγγυηθώ και κανείς δεν μπορεί να σου εγγυηθεί ότι στον πόνο που περνάς δεν θα ωριμάσεις μέσα από αυτό. Βράζει η ψυχή σου. Μέσα όμως από αυτόν τον βρασμό του πόνου θα μελώσει, θα μαλακώσει, θα γλυκάνει. Και αυτό τώρα στο λέω, δεν το καταλαβαίνεις, αλλά αν μπορείς νοερά φέρε τα μάτια της ψυχής σου στο βάθος του χρόνου, πέρα, μακριά, μετά από ένα μήνα, από δύο μήνες, από ένα χρόνο και σκέψου ότι τώρα υποφέρεις αλλά θα περάσει ο καιρός και ο χρόνος που λένε είναι μεγάλος γιατρός και μεγάλη θεραπεία, είναι αλήθεια. Θυμήσου και παλιά πόσα προβλήματα έχεις περάσει, πόσο έκλαψες,

πόνεσες, πόσο δεν ήθελες να κάνεις τίποτα, πόσο ήθελες να πάρεις τη δουλειά σου και να πεις «παραιτούμαι, δεν θέλω να ξανάρθω να δουλέψω, δεν θέλω να ξαναμιλήσω σ' άνθρωπο, να ξαναμαγειρέψω, να κάνω τίποτα». Και όμως, εκεί που έχεις δίκιο και τα έλεγες, γιατί έτσι ένιωθες, μετά από μήνες, από καιρό, δειλά δειλά αρχίζεις και παίρνεις πάλι τη ζωή. Και μετά εκεί που σε έβλεπαν συνέχεια να κλαις και να μελαγχολείς, σε βλέπουν ένα απόγευμα σε μια επίσκεψη να χαμογελάς και λίγο. Και ακούς ένα αστείο και γελάς κι εσύ. Και μετά από έναν χρόνο ξεκαρδίζεσαι πάλι. Εσύ που τώρα, όπως τότε, λες ότι αποκλείεται να ξαναγελάσω εγώ στη ζωή μου, αποκλείεται να ξαναχαρώ, είμαι χάλια. Δεν είσαι χάλια. Αυτό που τώρα σε απασχολεί, σε κάνει να νιώθεις χάλια. Δεν είσαι χάλια όμως, περνάς χάλια αλλά δεν είσαι, γιατί αν πεις «είμαι χάλια» είναι σαν να λες ότι η ψυχή σου

είναι βουτηγμένη στην απελπισία και όμως η ψυχή σου είναι βουτηγμένη στην ελπίδα του Χριστού. Η ψυχή σου είναι βουτηγμένη μέσα στη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Η ψυχή σου είναι βουτηγμένη μέσα στην Αγία Κολυμβήθρα που μπήκες και εκεί ήρθαν όλες οι δωρεές και όλα τα δώρα και όλη η χάρη του Αγίου Πνεύματος. Και ο καρπός του Πνεύματος, λέει, είναι αγάπη, χαρά, ειρήνη, χαρά. Η χαρά είναι μέσα σου, η χαρά είναι στην ψυχή σου στο βάθος, αλλά το πρόβλημα τώρα το οποίο επισκιάζει αυτή τη χαρά, εμφανίστηκε ξαφνικά ένα πρόβλημα στη ζωή σου, τώρα σε έχει διαλύσει αυτό. Αυτό όμως το πρόβλημα που εμφανίστηκε είναι επιφανειακά, είναι στους λογισμούς, είναι στις σκέψεις, είναι στα μάτια σου που τα θόλωσε και τα πόνεσε και τα πίκρανε.

Η καρδιά στο βάθος έχει αυτή τη χαρά που λέει: «Ο δε καρπός του Πνεύματος εστίν αγάπη, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, αγαθοσύνη, πίστις, πραότης, εγκράτεια». Όλοι αυτοί οι καρποί του Αγίου Πνεύματος υπάρχουν μέσα σου. Είσαι στο βάθος ένας άνθρωπος ευτυχισμένος γιατί είσαι άνθρωπος του Θεού. Οι ταλαιπωρίες που περνάμε και περνάς και τώρα πολύ πονάς είναι ταλαιπωρίες λογισμών, αντιμετωπίσεων, το πώς φιλτράρεις τα γεγονότα, το πώς σε αγγίζουν τα γεγονότα, αυτό σε τσακίζει, αυτό σε διαλύει. Και εδώ έγκειται η πνευματικότητά μας τελικά, πόσο πνευματικοί άνθρωποι είμαστε, πόσο άνθρωποι του Θεού είμαστε, πόσο θυμόμαστε ότι αυτό που περνάμε, για παράδειγμα που τώρα πονάς, δεν το ξεχνάω ότι πονάς σήμερα, γι' αυτό και σου μιλάω, γι' αυτό και με ακούς. Αυτό που περνάς,

σου κάνω ένα απλό ερώτημα, το ξέρει ο Θεός; Αυτό που περνάς τώρα, το ξέρει ο Θεός; Θα βιαστείς να πεις, ε, το ξέρει και τι έγινε; Δεν αναφέρομαι αν το ξέρει κεφαλικά, αν μπορούμε να μιλήσουμε έτσι, δηλαδή αν απλώς το έχει ακούσει ή το έχει δει, ενώ δεν είναι κάτω από το δικό Του έλεγχο, δεν ρυθμίζει αυτό στη ζωή μας, δεν το επέτρεψε να γίνει. Την ώρα που έγινε αυτό που έγινε, δεν είπε ο Θεός «να γίνει, ας γίνει»; Και εδώ θα σου διευκρινίσω δύο ειδών, όπως λένε οι Άγιοι, θελήματα του Θεού. Δύο ειδών θελήματα του Θεού υπάρχουν. Άλλοτε ο Θεός θέλει κάτι να γίνει με πολλή ευχαρίστηση. Δηλαδή είναι κάτι που συντονίζεται με τη δική Του μακαριότητα και ευτυχία και χαρά και δόξα. Και το θέλει ο Θεός να γίνει, έτσι, είναι ωραίο αυτό και λέει ο Θεός να γίνει, όπως

είναι να κάνεις μια ωραία οικογένεια, να κάνεις ένα παιδάκι γελαστό, να κάνεις μια ευτυχισμένη ζωή, να σκεφτείς κάτι όμορφο. Αυτό είναι το θέλημα του Θεού, όπως λέμε κατ' ευδοκία, κατά την ευδοκία του Θεού. Ευδοκώ, σκέφτομαι κι εγώ και θεωρώ με πολύ καλή σκέψη αυτό που γίνεται, μ' αρέσει. Και υπάρχει και ένα άλλο θέλημα του Θεού, το οποίο λέγεται το θέλημα του Θεού κατά παραχώρηση.

Παραχωρεί ο Θεός, ας πούμε, ένα τρακάρισμα, ένα ατύχημα στο δρόμο, ένα δυστύχημα στο δρόμο. Να χτυπήσει ένα αυτοκίνητο και κάποιος να τραυματιστεί σοβαρά ή κάποιος να σκοτωθεί. Και λέει κανείς: «Έτσι ήθελε ο Θεός». Και άλλος απελπίζεται και λέει: «Τι Θεός είναι αυτός, αν θέλει να σκοτωνόμαστε;» Δεν εννοούμε εδώ ότι θέλει, ότι σπρώχνει και οδηγεί τα πράγματα στο θάνατο και ότι χαίρεται με αυτό που γίνεται. Εδώ το θέλημα του Θεού είναι κατά παραχώρηση.

Επέτρεψε ο Θεός να γίνει. Άλλο το επέτρεψε, άλλο το προκάλεσε, άλλο το έσπρωξε προς τα εκεί. Δεν μπορούσε, θα πει κανείς, να το αποτρέψει; Δεν μπορούσε να κάνει κάτι; Δεν μπορούσε; Αλλά εδώ είναι που σταματάμε να μιλάμε, εδώ είναι που σταματάμε να εξηγούμε, εδώ είναι που δεν ξέρουμε πραγματικά, δεν μπορούμε να καταλάβουμε το πώς σκέφτεται ο Θεός. Δεν μπορούμε να καταλάβουμε τα μυστήρια Του. Αυτό το μυστήριο δεν το καταλαβαίνω. Καταλαβαίνω όμως ότι σίγουρα το ξέρει. Αυτή η σκέψη, αν θέλεις, αν τώρα πονάς πολύ, μπορεί ούτε αυτό να σε βοηθήσει. Αλλά αν θέλεις, μπορεί να σκεφτείς και να παρηγορηθείς και να πεις: «Αυτό το πράγμα, ο Θεός, που περνάω, το βλέπει. Είναι μέσα στη δική του... Το παρατηρεί. Είναι κοντά μου σε αυτό».

Συμφώνησε, υπέγραψε ο Θεός πριν γίνει, υπέγραψε και είπε ναι. Δεν είναι τυχαίο δηλαδή, δεν υπάρχει τύχη στη ζωή σου. Και φυσικά σήμερα που σφαδάζεις από τον πόνο και το κλάμα και τα δάκρυα και τα μάτια σου είναι κόκκινα και όλα αυτά, δεν το καταλαβαίνεις αυτό και έχεις δίκιο, δεν σε μαλώνει κανείς. Αλλά μετά από πέντε μήνες και από ένα χρόνο που θα κοιτάς πίσω, για να μην σου πω μετά από μια πενταετία και δεκαετία που θα κοιτάς πίσω αυτή την ημέρα, αυτά τα γεγονότα, τότε θα καταλάβεις ότι δεν ήταν για το κακό σου τελικά, αλλά κάτι καλό θα βγει μέσα από αυτόν τον πόνο.

Ωριμότητα, μια πιο μαλακιά ψυχή, μια πιο ευαίσθητη καρδιά, ένα πιο ταπεινό θέλημα, λιγότερη έπαρση, λιγότερος εγωισμός, ίσως λιγότερα νεύρα και απαιτήσεις και ύφος αγίου. Αγέρωχο και σκληρό, που δεν συγχωρούσες παλιά κανέναν, που δεν καταλάβαινες κανέναν, θα βγουν πολλά καλά πράγματα. Τώρα δεν το καταλαβαίνεις. Θα μου πεις: «Και τι στα λέω;» Στα λέω γιατί, είπαμε, επικαλούμαι τώρα τη λογική σου, την οποία την έχεις αφήσει σε αχρησία.

Άφησες τα συναισθήματα του πόνου, της απελπισίας και της απόγνωσης να σε κυριεύσουν, άφησες τη μελαγχολία να σε πιάσει, έχεις αρρωστήσει ψυχολογικά, έχεις καταπέσει τελείως, δεν μπορείς να... Και σου δίνω ένα χέρι και σου δείχνω μάλλον το χέρι του Χριστού, γιατί αν πιάσεις το δικό μου θα βουλιάξουμε μαζί. Αν πιάσεις το δικό μου χέρι, μπορώ κι εγώ να είμαι έτσι αγκαλιά με σένα, αλλά πιάνουμε το χέρι του Χριστού και λέμε: «Κύριε, τράβηξέ μας έξω».

Προσπαθούμε να θυμηθούμε ότι τα γεγονότα της ζωής μας δεν Του είναι άγνωστα.

Νομίζω είναι μεγάλη ανακούφιση για την ψυχή σου ότι ο Χριστός ξέρει αυτό που συμβαίνει. Και αφού το ξέρει ο Παντοδύναμος, Πανάγαθος, Πάνσοφος, Πανέξυπνος, Φοβερός, Καταπληκτικός Θεός, αφού το ξέρει αυτό, παραδίνομαι, εμπιστεύομαι. Όπως έναν γιατρό που πας να κάνεις μια σοβαρή εγχείρηση. Βλέπεις πόνο, βλέπεις μηχανήματα, βλέπεις εργαλεία που μοιάζουν με φονικά εργαλεία, γιατί όλοι έχουν μπροστά ένα αιχμηρό που θα σε σκίσει, θα σε κόψει, θα σε πονέσει, θα κάνει τομές στο κορμί σου, στα σπλάχνα σου, στην καρδιά σου, και η λογική σου λέει, μάλλον το συναίσθημά σου λέει: «Τρελαίνομαι». Η λογική όμως λέει: «Μα είναι γιατρός καλός, μα μ' αγαπάει, μα θέλει το καλό μου, μα τον ξέρω, μα μου υποσχέθηκε ότι θα με κάνει καλά». Και τι κάνεις; Βάζεις τη λογική σου και εμπιστεύεσαι.

Αφήνεσαι. Παραδίνεσαι. Δεν υπάρχει τυχαίο περιστατικό στη ζωή σου. Ο χωρισμός σου, που σ' άφησε και έφυγε, δεν είναι τυχαίο. Ακόμα κι αν φταις, ακόμα κι αν εσύ έχεις μεγάλο μερίδιο ευθύνης κλπ., δεν ψάχνουμε τώρα ενόχους. Δεν ψάχνουμε να μαλώσουμε κάποιον ή να πούμε, ας πούμε, ότι πήγαινε να ζητήσεις τα ρέστα ή να τσακωθείς. Απλώς εξηγώ ότι αυτό που έγινε δεν έγινε κατά τύχη. Το παρακολούθησε ο Θεός και λάθος να έκανες, μπορείς από εδώ να βγεις πάλι στο ξέφωτο. Αλλά για να βγεις στο ξέφωτο είναι ανάγκη πρώτα να ηρεμήσεις. Και όλες αυτές οι σκέψεις που σήμερα σου θυμίζω είναι για να ηρεμήσεις.

Πριν πας ξανά να μιλήσεις, να πάρεις τηλέφωνα στον άνθρωπό σου, στο παιδί σου που τσακώθηκες, στη δουλειά σου που σε διώξανε, στον άνθρωπό σου με τον οποίο έχεις πολύ πικραθεί, στο συγγενή σου, πριν κάνεις οτιδήποτε, να μην το κάνεις εν βρασμώ, όπως λέμε, ψυχής, με μια ψυχή που βράζει από συναισθήματα αγανάκτησης, πίκρας, νευρικότητας, μίσους, ζήλιας. Δεν μπορείς να κάνεις σωστή κίνηση σε αυτή την κατάσταση.

Κατάλαβε αυτά όλα που λέμε. Πρώτα, γαλήνεψε. Πρώτα, ηρέμησε. Άσ' τα όλα αυτά να κάτσουν στο βάθος της καρδιάς σου, όπως η ταραγμένη λίμνη, όταν ηρεμήσει, μπορεί να δεις τι γίνεται στο βυθό της και μετά να κάνεις κάτι, όπως έλεγε ο πατήρ Παΐσιος ωραία, ότι όταν έχει, λέει, κύμα στη θάλασσα, δεν πάμε να ψαρέψουμε. Δεν μπορούμε να ψαρέψουμε μέσα στα κύματα, αλλά ηρεμεί πρώτα το τοπίο, Γαληνεύει η θάλασσα και μετά βλέπεις τι γίνεται. Έτσι και σε σένα. Και εγώ αυτό σήμερα επικαλούμαι. Επικαλούμαι αυτά που ήδη ξέρεις, αλλά τώρα τα ξέχασες. Γιατί έχεις πνιγεί. Σε έπνιξε η θλίψη. Δεν σε αφήνει να σκεφτείς. Δεν μπορείς ούτε να προσευχηθείς τώρα. Το καταλαβαίνω. Μου το είπε μια κυρία κάποτε που είχε μεγάλο πόνο και της είπα να κάνει προσευχή και μου λέει: «Δεν μπορώ να κάνω ούτε προσευχή έτσι όπως είμαι», γιατί δεν μπορείς να προσευχηθείς με αυτόν τον πνιγμό. Μπορείς όμως μέσα σε αυτόν τον πνιγμό να βγάλεις έστω μια μικρή κραυγή, να βγάλεις μια μικρή, έναν μικρό αναστεναγμό και να σκεφτείς αυτά τα απλά που είπαμε, ότι ο Θεός το ξέρει. Όλα υπό έλεγχο. Δεν μπορεί να γίνει κάτι παραπάνω

απ' αυτό που ο Θεός θα επιτρέψει να γίνει στη ζωή μου και αν το επιτρέψει ο Θεός θα γίνει, ό,τι και να κάνω εγώ. Άρα με συμφέρει πάρα πολύ να παραδοθώ στο θέλημά Του και να μην πάω κόντρα εκεί που δεν μπορώ να πάω κόντρα. Δεν μπορείς να πας κόντρα στο Θεό, δεν μπορείς να πας κόντρα στα γεγονότα της ζωής έτσι όπως έρχονται. Γι' αυτό οι πιο τυχεροί άνθρωποι, οι πιο ευτυχισμένοι άνθρωποι, οι πιο χαρούμενοι άνθρωποι είναι αυτοί, όπως έχεις παρατηρήσει, που παραδίνονται στη ζωή. Αφήνονται και τους πάει ο Θεός. Και όταν πρέπει κάπου να αντισταθούν, δεν αντιστέκονται στο Θεό, αλλά αφού έχουν γαληνέψει μέσα τους και έχουν ηρεμήσει, βλέπουν ψύχραιμα ποιες κινήσεις πρέπει να κάνουν. Αλλά ψύχραιμα, όχι υπό την επήρεια του πανικού.

Είμαστε πολύ παρορμητικοί και την ώρα του παρορμητισμού το μόνο που σκέφτεσαι είναι να πάρεις ένα τηλέφωνο και να βρίσεις τον άλλον. Εντάξει, οπότε συμπληρώνεις επιπλέον επιβαρυντικά στοιχεία εις βάρος σου και ενοχοποιητικά στοιχεία εις βάρος σου. Ο παρορμητισμός σε αυτές τις στιγμές δεν είναι καλός. Θα πούμε λάθος λόγια, άσχημα λόγια, θα κάνουμε κινήσεις καταστροφικές για μας.

Όλη την ώρα που νιώθουν χάλια: «Να πεθάνω, να αυτοκτονήσω». Το έχουν σκεφτεί, ας πούμε, γιατί σου λέει: «Ο θάνατος λύνει το πρόβλημα». Οτιδήποτε μου βγάζει το πρόβλημα από τη μέση, το θεωρώ λύτρωση. Και η λύτρωση είναι ο θάνατος εκείνη τη στιγμή. «Να πεθάνω, να ησυχάσω», λένε. Αλλά δεν ησυχάζεις. Γι' αυτό μην κάνεις τίποτα εκείνη την ώρα. Άσε τις σκέψεις σου να πνίγονται, να ταλαιπωρούνται, να πηγαίνουν σαν ηλεκτρόνια πέρα δώθε, αλλά μην κάνεις τίποτα. Ηρέμησε. Μπορείς να ηρεμήσεις, μπορείς να κάτσεις σε ένα δωμάτιο και να κάτσεις μέσα σε ένα σπίτι

που είσαι, ηρέμησε και άσε να περάσει κι αυτή η μέρα. Δεν είναι χαμένη ημέρα. Καθόλου χαμένη ημέρα δεν είναι. Η μέρα κατά την οποία επεξεργάζεσαι μέσα σου και κατεργάζεται ο Θεός τη σωτηρία σου και μέσα από τον πόνο σε λειαίνει, δεν είναι χαμένη ημέρα. Όχι. Υπομονή. Δεν είναι χαμένη ημέρα. Είναι ημέρα που έμαθες να κάνεις υπομονή. Δεν είναι χαμένη η μέρα αυτή η σημερινή και ας είσαι μες στο μεγάλο σου πόνο, γιατί είναι η μέρα που ωριμάζεις, είναι η μέρα που σοφίζεσαι, είναι η μέρα, πες το, που αγιάζεσαι, αγιάζεις τώρα. Μεγάλη υπόθεση ο αγιασμός σου, η αγιότητα της ψυχής σου, έτσι την πετυχαίνεις την αγιότητα μέσα από αυτό που τώρα περνάς. Και σιγά σιγά θα δεις ότι έκανες λάθη, έκανε και ο άλλος λάθη και θα θυμηθείς πάλι αυτό που είπα.

Πεις ότι έκανες λάθη και σε πιάσει απόγνωση που βρήκες τα λάθη σου, είναι πάλι λάθος. Τι είπαμε πριν; Το ήξερε ο Θεός ότι θα γίνουν και λάθη στη ζωή σου. Και τι να κάνουμε; Να ηρεμήσουμε. Είδες το λάθος σου; Ηρέμησε. Κατάλαβες ότι για όλα έφταιγες εσύ; Ηρέμησε. Δεν χρειάζεται να απελπιστείς δεύτερη φορά τώρα που το κατάλαβες κι αυτό.

Να πεις: «Ο Θεός το επέτρεψε και έκανα μεγάλο σοβαρό λάθος στη ζωή μου». Το επέτρεψε. Ίσως και μέσα από αυτό να μάθω πολλά πράγματα. Καταρχήν έμαθα τι άνθρωπος είμαι. Μεγάλη σοφία. Μεγάλη εξυπνάδα. Μεγάλη επιτυχία στη ζωή να καταλάβεις ποιος και ποια είσαι και να δεις τον εαυτό σου. Και εσύ είσαι πολύ πετυχημένος άνθρωπος που κατάλαβες το τεράστιο λάθος σου. Πέτυχες κάτι πολύ σπουδαίο. «Μα τι πέτυχα;» θα πεις. «Παιδάκι μου, τώρα με έχεις... Πέτυχα που έκανα τεράστιο λάθος;» Πέτυχες

το συνειδητοποίησες, ότι το κατάλαβες και το χώνεψες.

Το, ταπεινώσου, συμφιλιώσου, παραδέξου ποιος άνθρωπος είσαι, τι χαρακτήρας είσαι, τι ψυχή κουβαλάς και όταν το δεις αυτό έτσι ήρεμα και ψύχραιμα και θυμηθείς ότι σε αγαπάει ο Θεός, παρόλο το μεγάλο σου αυτό τεράστιο λάθος, θα χαμογελάσεις, θα γλυκάνει η ψυχή σου και θα έρθει ένα απαλό χαμόγελο στα χείλη σου και θα λες: «Είμαι χάλια άνθρωπος, παλιάνθρωπος», αλλά εκεί που ετοιμάστηκα πάλι να κλάψω που είμαι παλιάνθρωπος, έρχεται ο Θεός και μου λέει: «Ναι, το ήξερα ότι θα είσαι παλιάνθρωπος και επέτρεψα να φτάσεις σε αυτή τη μέρα που το ανακάλυψες ότι είσαι ένας παλιάνθρωπος που έκανες λάθη σοβαρά στη ζωή σου». Περίμενε, περίμενε, ετοιμάζεται να διαμαρτυρηθεί τώρα αυτός που ανακάλυψε ότι δεν φταίει αυτός για τίποτα στη ζωή του, στα προβλήματά του, και φταίνε άλλοι. Ναι, το ξέρω. Και εσύ που κατάλαβες ότι στον πόνο σου το μεγάλο φταίξαν άλλοι.

Και εσύ πάλι μην βιαστείς. Θυμήσου την ίδια αλήθεια που είπα πριν, ότι το επέτρεψε ο Θεός. Τι επέτρεψε ο Θεός; Να έρθουν να μου φερθούν έτσι; Σε όλα οι άλλοι φταίνε που περνάω εγώ. Οι άλλοι με αδίκησαν, οι άλλοι με πρόσβαλαν, οι άλλοι με εγκατέλειψαν, οι άλλοι με πίκραναν. Ναι, αυτοί οι άλλοι. Τυχαία βρέθηκαν στη ζωή σου; Δεν το επέτρεψε αυτό η αγάπη του Θεού; Αν ήθελε ο Θεός ένα διαφορετικό σχέδιο για σένα, δεν θα το απέτρεπε; Δηλαδή να μένω μαζί τους συνέχεια και να τα φορτώνομαι και να με κοροϊδεύουν και να με αδικούν και να γίνω εγώ το θύμα; Ε, καλά, αν τα λες αυτά, αυτά είναι όλα δικά σου, εγώ δεν είπα αυτό το πράγμα. Είπα όμως να αφήσεις αυτό το ύφος της επανάστασης. Αν καταλάβεις ότι όλοι οι άλλοι σε αδίκησαν, ότι όλοι οι άλλοι φταίνε που νιώθεις τόσο χάλια, ότι η ευθύνη είναι όλη δική τους, πρώτα,

είπαμε, την πρώτη λέξη σε κάθε πρόβλημα: ηρέμησε. Ηρέμησε μέσα σου, γαλήνεψε, θυμήσου ότι δεν είναι τυχαίο αυτό που έγινε, ο Θεός το επέτρεψε και όταν ηρεμήσεις, κοίτα τι θα κάνεις από εδώ και πέρα. Θα συνεχίσεις να είσαι μαζί τους για να αγιάσεις, να μάθεις να τους αγαπάς; Πού σε καλεί ο Θεός; Να μένεις πάλι μαζί τους ή μήπως πρέπει να φύγεις από κοντά τους να σώσεις τον εαυτό σου από αυτή την καταπίεση, αλλά με διαφορετικό πλέον τρόπο. Αυτή είναι η διαφορά. Θα φύγεις από κοντά τους, θα πατήσεις πόδι στη ζωή σου, δεν θα είσαι το θύμα και το κορόιδο και ο άνθρωπος που θα του κάνουν ό,τι θέλουν οι άλλοι, αλλά όχι με μίσος, όχι με νεύρα, όχι με κακία, όχι με πίκρα. Αυτή είναι όλη η διαφορά που σήμερα σου λέω.

Ευαγγελισμός και όλα. Νιώσε το Θεό, την πρόνοιά Του, νιώσε τη σοφία Του στη ζωή σου και την παρουσία Του στη ζωή σου και την επαφή μαζί Του, την οποία δεν την έχεις, δεν την έχεις, γιατί δεν μπορεί ένας άνθρωπος να έχει επαφή με το Θεό και όλα αυτά τα πράγματα να μην τα συνειδητοποιεί και να τον πιάνει νευρικότητα και μίσος για τον κόσμο. Είναι σαν να αγνοείς την πραγματικότητα, είναι σαν να έχεις τη μεγαλύτερη αρρώστια που λέγεται άγνοια της πνευματικής αλήθειας στη ζωή μας. Τι είπε ο Κύριος όταν τον σταύρωναν; «Πάτερ, άφες αυτοίς, ου γαρ οίδασι τι ποιούσι». Δεν ξέρουν τι κάνουν. Ο Κύριος κατανόησε, εκείνη την ώρα κατάλαβε τι γίνεται, ότι αυτοί οι άνθρωποι που είναι γύρω μου δεν ξέρουν τι κάνουν. Γι' αυτό και δεν είχε νεύρα, δεν είχε μίσος, δεν είχε ασπλαχνία. Κατάλαβε ότι απέναντί του είχε έναν όχλο που ζούσε μέσα σε απέραντη άγνοια. Δεν καταλάβαινε ποιον έχει μπροστά του.

Χριστό δεν το συνειδητοποίησε ο κόσμος και δικαιολόγησε ο Κύριος τα πλάσματά του, γιατί δεν είχε ανάγκη ο Κύριος να θυμώσει μαζί μας για να ηρεμήσει, δεν είχε ανάγκη να εκδικηθεί για να ευχαριστηθεί. Η ευχαρίστησή Του ήταν η κατανόησή μας, το ότι μας κατάλαβε. «Παιδιά μου, σας καταλαβαίνω, δεν σας παρεξηγώ, σας αγαπώ και απαντάω στο μίσος σας με αγάπη και προσεύχομαι και στο Θεό Πατέρα να σας καταλάβει και να σας δει με συμπάθεια» και είπε: «Πάτερ, άφες αυτοίς», συγχώρεσέ τους.

Να προσπαθήσουμε τώρα στον πόνο μας να καταλάβουμε ότι και οι άλλοι ό,τι έκαναν το έκαναν κι αυτοί μέσα στην άγνοιά τους. Το επέτρεψε ο Θεός να βρεθούν αυτοί οι άνθρωποι στη ζωή και να σε πονέσουν. Να βρεθεί αυτός ο σκληρός άντρας, αυτή η παράξενη γυναίκα που σε πρόδωσε, που σε πίκρανε, που σε παράτησε, σε έκανε να ματώσει η καρδιά σου και που σου χάλασε τα χρόνια σου μαζί της, όλο αυτόν τον πόνο, ε, ή στη δουλειά σου ή στο σπίτι σου, στο γραφείο σου. Τι πόνο περνάς εσύ; Όλοι οι πόνοι τέτοιοι δεν είναι; Αρρώστιες, διαπροσωπικές σχέσεις, συνεργασίας, συζυγικές σχέσεις, σχέσεις παιδιών μεταξύ τους, με τους γονείς τους, συγγενικές σχέσεις. Όταν λοιπόν αυτά μέσα σου ηρεμήσουν, δεν πας να εκδικηθείς, δεν κάνεις λάθος κινήσεις μετά. Εμ... δεν...

Να το πω, αποκτάς ένα άλλο είδος σοφίας στη συμπεριφορά σου. Τα βλέπεις πολύ σοφά τα πράγματα, γιατί αλλιώς είναι σαν να τα βάζεις και με τον Θεό. Ε, όταν πας να τα βάλεις με έναν άνθρωπο, σε κοιτάει ο Θεός από πάνω και λέει: «Καλά βρε παιδί μου, εγώ δεν ήξερα που τον έστειλα αυτόν; Και με βρίζεις δηλαδή τώρα και εμένα;» Λες: «Δεν βρίζω εσένα, Θεέ μου». Μα εμένα βρίζεις, γιατί εγώ τον έστειλα αυτόν σε σένα. Εγώ άφησα να συμβεί αυτό το περιστατικό στη ζωή σου. Γιατί ήθελα να μάθεις πράγματα. «Τι ήθελες να μάθω, Θεέ μου; Τι ήθελες να μάθω; Με πρόδωσε αυτός ο άνθρωπος και ήθελες να μάθω τι, να με προδίδουνε;» Ναι, ήθελα να μάθεις ότι παρόλο που κάποιος σε προδίδει, εσύ για μένα είσαι σπουδαίος.

Ήθελα να μάθεις επίσης ότι παρόλο που κάποιος σε προδίδει, εσύ μπορεί να σταθείς όρθιος και όρθια στη ζωή και η αξία σου δεν εξαρτάται από το τι κάνουν οι άλλοι απέναντί σου, γιατί έχεις πολύ μεγάλη δίψα.

Να σου λένε συνέχεια οι άλλοι ότι είμαι με το μέρος σου, σε στηρίζω, είμαι εντάξει φίλος, ποτέ δεν θα σε προδώσω, και από όλα αυτά εσύ ρουφούσες ζωή. Αυτά σε κρατούσαν όρθιο. Και λέει ο Χριστός, να, σε πόνεσαν, σε πίκραναν, τι πάει να πει; Δεν αξίζεις; Δεν θα σταθείς όρθιος; Δεν έχεις προσωπικότητα, δεν έχεις ψυχή σπουδαία, αθάνατη, πλασμένη από τα δικά μου χέρια, επειδή σε πρόδωσαν οι άλλοι;

Λοιπόν, πως μέσα από τον πόνο θα βγει κάτι καλό, εγώ το επέτρεψα για κάτι καλό, ψάξε το καλό. Αλλά για να ψάξεις το καλό είναι ανάγκη πάλι να ηρεμήσεις, να γαληνέψεις. Τα συναισθήματά σου σε πνίγουν και κλαις και χτυπιέσαι και σε πιάνουν και τα νεύρα σου και ώρες ώρες σφίγγεις τα χέρια σου, θες να πιάσεις ένα μαξιλάρι να το ξεπουπουλιάσεις, θες να χτυπήσεις το κεφάλι στον τοίχο. Μην το κάνεις. Το έκανε κάποιος και το κεφάλι μάλλον χτύπησε και όχι ο τοίχος. Και έβγαλε ένα καρούμπαλο τεράστιο μες στα νεύρα του. Άλλος χτύπησε την πόρτα με τη γροθιά του, άλλος έσπασε τζαμαρίες στο σπίτι του. Δεν είναι αυτή η λύση. Η λύση είναι να βγει κάτι καλό από αυτήν την ιστορία και να καταλάβουμε ότι, ενώ λέμε ότι είμαστε κι εμείς πνευματικοί άνθρωποι, άνθρωποι του Θεού, στα προβλήματα αποδεικνυόμαστε

πολύ κακοί μαθητές. Έχουμε, ας πούμε, Δεν το λέω για να απελπιστούμε, απλώς για να αποκτήσουμε λίγη περισσότερη παραδοχή και αυτογνωσία. Τέτοιοι άνθρωποι είμαστε. Αργεί πάρα πολύ η ψυχή μας να συνέλθει. Και αυτό το χρόνο που χρειαζόμαστε, αυτός ο πολύς χρόνος που χρειαζόμαστε, αποδεικνύει πόσο μακριά από το Θεό είμαστε. Όταν δηλαδή γίνει μια πίκρα που σου δίνει ένας άνθρωπος, θέλεις ας πούμε τρεις εβδομάδες να συνέλθεις, αυτό αποδείχνει ότι για τρεις βδομάδες όλες αυτές οι αλήθειες και η επαφή με το Θεό δεν υπήρχαν στην ψυχή σου, είχαν φύγει. Αυτό σημαίνει ότι για τρεις βδομάδες, παράδειγμα, η επαφή σου με το Θεό, αυτό που ένωνε την ψυχή σου με το Θεό και σου μετέδιδε τη θεϊκή του χάρη και ενέργεια, αυτή η σχέση είχε χαθεί. Σαν τα αεροπλάνα που δεν ξέρουν πού να προσγειωθούν, που χάνουν την επαφή με τον πύργο ελέγχου, έτσι ήσουν, χαμένος στο διάστημα, πέταγες, δεν ήξερες πού να πας,

ήξερες πού πέφτει το αεροδρόμιο να προσγειωθείς, πού πέφτει το λιμάνι να αγκυροβολήσεις. Αυτό παθαίνει η ψυχή μας. Και αυτή είναι η διαφορά μας με τους Αγίους. Ότι οι Άγιοι πέρασαν ακριβώς τα ίδια με εμάς, αλλά δεν χρειάζονταν τόσο πολύ χρόνο να ξαναβρούν την επαφή τους με τον Θεό. Εμείς, μόλις κάτι μας πιάσει, μόλις έρθει ένας πόνος, εκεί που τώρα είσαι καλά, αν χτυπήσει το κινητό και σου πούνε μια παράξενη είδηση, αν αυτός που σ' αγαπά σου στείλει ένα μήνυμα και σου πει «θέλω να διακόψουμε» γιατί εκείνο το άλλο, εκεί που είσαι χαρούμενος και ευτυχισμένος όλος, ένα μήνυμα, πέντε λέξεις, «θέλω να χωρίσουμε», τέσσερις είναι αυτές, «θέλω να...» τρεις είναι, «θέλω να χωρίσουμε», τρεις λέξεις μπορεί να σε διαλύσουν. Εκεί που νόμιζες ότι πλέεις σε πελάγια ευτυχίας. Και λες «και τι μου το έκανε αυτό ο Θεός;» Μα γι' αυτό σου το έκανε, για να σου δείξει ότι δεν είναι δυνατόν

η ευτυχία σου να εξαρτάται έτσι, να διαλύεσαι αν κάποιος σε αφήσει και να νιώθεις ότι η ψυχή σου δεν έχει δύναμη να προχωρήσει και χωρίς αυτόν. Έχεις δύναμη και με αυτόν και χωρίς αυτόν. Έχεις ευτυχία μέσα στην καρδιά σου. Την ευτυχία δεν θα στη δώσουν οι σχέσεις, τα λεφτά, τα φαγητά, τα σπίτια, οι αγορές. Όχι. Πρέπει να τη βρεις και μέσα σου. Και τα γεγονότα όλα αυτά μας βοηθούν να καταλάβουμε ότι έχουμε γαντζωθεί σε πράγματα που φθείρονται και χάνονται και φεύγουν. Είναι σαν τα παιδιά που κτίζουν πύργους στη θάλασσα, στην παραλία, και εκεί που έρχεται ένα κύμα και το παιδάκι χαίρεται, ξαφνικά έρχεται ένα μεγαλύτερο κύμα και το διαλύει τον πύργο και στεναχωριέται. Γιατί αυτό είναι πύργος, παιδάκι μου. Στηρίχτηκες σε κάτι που έχτισες με χώμα.

Το χώμα δεν μπορεί να σε στηρίξει στη ζωή. Άλλο να λες «περνάμε καλά μαζί» και άλλο να λες ότι «χωρίς εσένα η ζωή δεν έχει νόημα». Άλλο να λες «μ' αρέσει η αγάπη σου, μ' αρέσει η επικοινωνία σου, μ' αρέσει η δουλειά που έχω, μ' αρέσουν τα παιδιά που έχω, μ' αρέσει το αυτοκίνητο που έχω» και άλλο να λες «χωρίς αυτά εγώ δεν ζω. Για μένα αυτά είναι η ευτυχία μου, το παν στη ζωή». Όλα τα χτυπήματα τι μας αποδεικνύουν; Ότι όλα αυτά που αγαπούσαμε, όλα αυτά που προσδοκούσαμε, όλα αυτά που απολυτοποιούσαμε και στα οποία είχαμε προσκολληθεί τελικά δεν ήταν το παν. Γιατί αν ήταν το παν, δεν θα χάνονταν, θα έμεναν όρθια. Πέφτουν όμως όλα σαν πύργος, σαν ψεύτικος πύργος φτιαγμένος από χώμα και από άμμο στην παραλία της ζωής. Να λοιπόν, κάτι καλό μπορεί να βγει από αυτό, να καταλάβεις τη φθαρτότητα των ανθρώπινων πραγμάτων.

Να καταλάβεις την ομορφιά της ψυχής σου, τη δύναμη της καρδιάς σου και να σε αναδείξει ο Θεός μέσα από τον πόνο και να σου δώσει χαρά μεγαλύτερη από την προηγούμενη χαρά που είχες και να σου δώσει εξυπνάδα από εδώ και πέρα να κάνεις πιο σωστές κινήσεις, πιο προσεκτικά βήματα, να μην την πατάς τόσο συχνά, η επόμενη προσπάθεια και δοκιμή να είναι πιο μελετημένη. Γι' αυτό και πολλά άτομα που έχουν πονέσει πολύ στη ζωή τους, αυτά είναι πιο προσεγμένα και πιο προσγειωμένα. Μια κοπέλα που γνωρίζει, ας πούμε, κάποιον που την προδίδει, γνωρίζει κι άλλον ένα που της φέρεται πολύ άσχημα, μετά αρχίζει και προσέχει. Θα πει κανείς «ναι, αλλά μπορεί να απογοητευτεί». Αυτό λέμε τώρα, ότι είμαστε χριστιανοί, αυτή είναι η διαφορά μας. Εκεί που οι άλλοι αρχίζουν την απογοήτευση, εμείς αρχίζουμε να γοητευόμαστε από το Θεό, να γοητευόμαστε από την ομορφιά της δικής μας ψυχής, από την ομορφιά της δύναμης που μας χαρίζει ο Θεός μέσα μας,

την αντανάκλαση που νιώθουμε, τη δόξα του Χριστού που γίνεται και δική μας δόξα, και αποκτούμε εμπειρία, αποκτούμε σοφία, αποκτούμε σύνεση, διάκριση, φώτιση, αυτό που μας λείπει.

Ο Άγιος Παύλος ο Απλός πήγε σπίτι του, είδε τη γυναίκα του η οποία τον πρόδιδε και τον απατούσε με κάποιον άλλον και δεν χρειάστηκε ούτε χρόνια ούτε μήνες να συνέλθει, όπως θα κάναμε εμείς που δεν θα μπορούσαμε πρώτον ούτε να το συγχωρέσουμε ούτε να το χωνέψουμε ούτε να το αντέξουμε, που θα νιώθαμε τόσο υποτιμημένοι σχετικά για τον εαυτό μας, χάλια, προδομένοι, ερείπιο.

Χρόνια θα θέλαμε να ηρεμήσουμε και θα βγάζαμε και δηλητήριο από το στόμα μας. Και ο Άγιος Παύλος ο Απλός, ο μαθητής του Αγίου Αντωνίου, με το που είδε τη γυναίκα του να φέρεται έτσι, της λέει «α, μην ενοχλείστε, συνεχίστε, χαίρετε». Και φεύγει και πηγαίνει και λέει «θα δοθώ στο Θεό. Θα βρω αυτή την αγάπη την πρώτη». Φυσικά ο άνθρωπος δεν πιστεύω ότι δεν στεναχωρήθηκε, αλλά δεν χρειάστηκε να καταρρεύσει, δεν χρειάστηκε να διαλυθεί η ψυχή του και δεν χρειάστηκε να περάσουν χρόνια να χαμογελάσει πάλι το πρόσωπό του.

Θέλω να σου πω σήμερα ότι το συναίσθημά σου, ο πόνος σου έχουν θολώσει τα πράγματα, έχουν μπερδέψει τη σκέψη σου, τους λογισμούς σου. Τα βλέπεις όλα μαύρα, τα βλέπεις όλα απελπισία σκέτη και ήδη είσαι πολλές μέρες στεναχωρημένη και στεναχωρημένος και μερικοί, εσύ έχεις χρόνια να χαμογελάσεις και να χαρείς και δεν πρέπει. Γιατί όταν έχεις χρόνια να χαμογελάσεις είναι σαν να λες «έχω χρόνια να αγγίξω το Θεό». Και όλη την ώρα ακούς, λες, Κυριακή εκκλησία, και όλη την ώρα διαβάζεις βιβλία πνευματικά και πας στην εκκλησία. Ε, αλλά τι κάνεις; Επαφή με το Θεό έχεις; Αν αγγίξεις το Θεό που είναι ρεύμα που ρέει και δίνει χαρά και γαλήνη και ευτυχία και χαμόγελο, δεν μπορεί να είσαι έτσι. Λοιπόν, τα τρία χρόνια της δυστυχίας να γίνουν δύο, τα δύο να γίνουν ένα και εσύ που κάνεις ένα θα το μικρύνεις.

Εσύ που θες πέντε μέρες να συνέλθεις, να θες σιγά σιγά τρεις μέρες να συνέλθεις. Και εσύ που θέλεις πέντε ώρες να μιλήσεις με τον άνθρωπό σου, να τσακώνεσαι, να θέλεις σιγά σιγά δύο ώρες, ώσπου να κάνουμε το μεγάλο κλικ, το κλικ των Αγίων. Οι Άγιοι είχαν μια διαρκή επαφή με τον Θεό, μια διαρκή παράσταση ενώπιόν Του και θα πει αυτό ότι στέκονταν μπροστά στο Θεό και Τον ατένιζαν, Τον ένιωθαν, Τον ανέπνεαν και δεν χρειαζόταν πολλή ώρα να συνέλθουν. Τους έλεγες κάτι προσβλητικό, το παίρναγαν λίγο από το μυαλό τους, το βούταγαν στην καρδιά τους που ήταν όμως ευτυχισμένοι και χαρούμενοι και αυτομάτως έσβηναν όλα, περνάγαν όλα. Σε είπαν έτσι, σε βρίσανε, σε υποτιμήσανε, σε προσβάλλανε, δεν σε θέλει κανείς. Το άκουγαν λίγο στην επιφάνεια της καρδιάς τους, δύο κυματάκια, στο βυθό γαλήνη. Τέλος. Αυτή είναι η διαφορά μας από τους Αγίους.

Να μικρύνουμε το χρόνο που κρατά η δυστυχία μας, η θλίψη μας, η μελαγχολία μας. Ο χρόνος αυτός να γίνει πολύ πολύ μικρός. Το καταλαβαίνεις; Κόπηκες στο διαγώνισμα, να στεναχωρηθείς λίγο και να συνεχίσεις το διάβασμα. Να κλάψεις λίγο και να συνεχίσεις τη ζωή χαρούμενα. Να ταρακουνηθείς λίγο. Αυτό το λίγο να μην γίνει πολύ. Να κρατάει λίγο. Λοιπόν, να παρακαλάμε πολύ το Θεό, θέλει πολύ αυτό παράκληση στο Θεό, θέλει πολύ προσευχή, θέλει πολύ δίψα, θέλει πόθο αυτό να το ποθήσει κανείς και να πει «Κύριέ μου, σε παρακαλώ, βοήθησέ με να σε κρατώ, να σε σκέφτομαι, να σε νιώθω, βοήθησέ με να κυκλοφορεί μέσα μου το αίμα σου, το πνεύμα σου,

οι σκέψεις σου να κυκλοφορούν αυτά συνέχεια μέσα μου για να μην μπορούν να μπουν άλλες σκέψεις, να μην μπορούν να μπουν άλλοι λογισμοί, να μην μπορούν να μπουν άλλες καταστάσεις. Δώσ' μου τη δική σου κατάσταση. Να είμαι στη δική σου κατάσταση συντονισμένος διαρκώς, ώστε ό,τι άλλο πάει να μπει να μην μπορεί να μπει». Πώς θα μπει; Θα μπει; Πώς, αφού μιλάω με τον Χριστό, βλέπω τον Θεό, αισθάνομαι την αγάπη Του, αισθάνομαι την τιμή που μου κάνει, νιώθω την αξία που μου δίνει, νιώθω τη δύναμη που μου δίνει; Θα αρχίσεις εσύ να μου πεις κάτι, ναι, αλλά εκείνη την ώρα κοιτάω τον Χριστό και ξαφνικά σε βλέπω λίγο και κάνω ένα τακ και ξανά κοιτάω τον Χριστό. Και αυτό που μου 'πες, και αυτό που σου είπε κάποιος στη ζωή και σε πόνεσε, όσο και να είναι, όσο κι αν πονάει, κοιτάς πάλι το Χριστό. Αυτό το τακ των ματιών, το κλικ της ψυχής, μακάρι να είναι γρήγορο, να είμαστε σε εγρήγορση, σε ταχύτητα.

Είναι ωραία πράγματα αυτά. Μακάρι να προσευχηθείς και εγώ αυτά να τα ζήσω, γιατί και εμένα αυτή η ώρα που χρειάζεται, δυστυχώς, είναι αρκετή. Η ώρα δηλαδή που από τη μια στεναχώρια κάνω για να ηρεμήσω. Περνάει πολλή ώρα για να μου περάσουν οι στεναχώριες. Μην νομίζετε ότι το είπα σήμερα έτσι. Απλώς το κατάλαβα ότι αυτό θα ήταν η λύση και στο δικό μου πρόβλημα και στο δικό σου. Γιατί σήμερα σε είδα λίγο στεναχωρημένη και στεναχωρημένο και είπα να σου πω αυτά τα φτωχά λόγια, για να είναι αφορμή για μια προσευχή πιο θερμή στον Χριστό και μια επαφή με τη δύναμή Του, με την αγάπη Του, με την παρουσία Του. Βασίλη, πάρα πολύ σε ευχαριστώ που μας έκανες και σήμερα παρέα και ήσουν κι εσύ μια αφορμή να γίνει αυτό το κλικ της ψυχής μας σήμερα πιο κοντινό. Να μην κρατήσει πολύ, αλλά μέσα στη διάρκεια αυτής της εκπομπής

πιστεύω να παρηγορηθήκαμε λίγο και να έφυγε η θλίψη που χωρίς την εκπομπή σας κρατούσε λίγο πιο πολλές ώρες. Αλλά να έχεις στο νου σου, μπορεί να έρθουν πάλι προβλήματα. Πάλι θα θυμηθείς αυτά που είπαμε και θα μικρύνεις το χρόνο της θλίψης σου. Να μικραίνει η θλίψη και να αυξάνει η χαρά της παρουσίας του Χριστού. 41 18 602 και 41 18 640 είναι το τηλέφωνο του σταθμού. Το email της εκπομπής είναι το atheata.perazmata.gr. Η εκπομπή αναμεταδίδεται και θα υπάρχει και στο διαδίκτυο σε λίγες μέρες, θα το βρεις αν ψάξεις. Εύχομαι να είσαι ευλογημένος και ευλογημένη και να τα ξαναπούμε την επόμενη φορά, τότε που θα φοράς πιο πολύ τα γιορτινά σου και θα λάμπει από χαρά η καρδιά σου. Καλή δύναμη.