The Theotokos’s Holy Belt and the Call to Vigilance

On August 31, our Church commemorates the placing of the Holy Belt of our Most Holy Lady, the Theotokos (God-bearer), in the Hagia Soros, and the miracle worked for Empress Zoe. We also commemorate the restoration of the Church of the Most Holy Theotokos at the Neorion; the four holy martyrs from Perge in Pamphylia; the holy martyrs Menas, Faustus, Andrew, and Heraclius; Saint Phileortos the Martyr; Saint Diadochos the Martyr; the seven holy virgin martyrs of Gaza; and the 366 holy martyrs of Nicomedia.

We are bound to thank and glorify, first, the Holy Trinity, the one true God, who created us and made us anew out of His great compassion and goodness. Second, we must thank the Lady Theotokos (God-bearer), through whom we have received, and continue to receive, so many blessings. We celebrate and praise all the other Saints because they showed their gratitude to God by keeping His holy and saving commandments. How much more, then, should we celebrate the Most Holy Mother of God? Through her great holiness, humility, and purity, she moved the God who loves mankind to bow the heavens and take flesh from her to save us.

That is why the Holy Fathers of our Church fittingly established feasts in her honor: not only her great feasts—the Nativity of the Theotokos, the Entry of the Theotokos into the Temple, the Meeting of the Lord, the Annunciation, and the Dormition of the Theotokos—but also other days when she worked wonders, especially through her holy garments. The Holy Belt of the Theotokos was kept, together with her holy robe, by a Jewish virgin. Later it was taken from Jerusalem to Zela in Pontus, in Cappadocia, and from there to Constantinople. There it was placed in a splendid reliquary called the Hagia Soros, in the Church of the Theotokos in the Chalkoprateia district.

We do not know with certainty when the Belt was brought there and placed in the reliquary. Judging by the golden seal, the written record, and the date that Emperor Leo found inside the Hagia Soros, it most likely happened during the reign of Emperor Arcadius, who ruled from AD 395 to 408.

There are two feasts associated with the Holy Belt of the Theotokos. The first is on April 12, marking its transfer from Zela to Constantinople. The second is today’s feast, which celebrates its placing in the Hagia Soros and commemorates the miracle worked for Empress Zoe.

Four hundred and ten years after the Belt was placed there, Emperor Leo the Wise opened the Hagia Soros for the sake of his wife, Empress Zoe, who was afflicted by an unclean spirit. She had seen in a dream that if the Holy Belt of the Theotokos were laid upon her, she would be freed from the demon.

When the holy reliquary was opened, the Lady Theotokos’s precious Belt was found shining brilliantly. With it were a golden seal and a brief written record giving the indiction, the year, and the day when it had been brought to Constantinople. The record also said that Emperor Arcadius had placed it in the reliquary and sealed it with his own hands. The Emperor venerated and kissed the Holy Belt, and the Patriarch of that time laid it upon the suffering Empress. And, O wonder, she was immediately freed from the demon. All glorified God and Christ our Savior and thanked His most pure Mother. Then they returned the Holy Belt to its former place in the Hagia Soros. We should also mention that the Church of the Theotokos at Chalkoprateia was built by Emperor Justin and his wife Sophia. At its all-night vigil, men of high standing served as readers. They considered it a great honor to serve God.

Among them were Rangabe, before he became emperor, when he held the title of kouropalates, Bardas Caesar, and many other dignitaries. They led the chanting and performed many other special duties. It is said that Empress Pulcheria, out of devotion and love for the Lady Theotokos, sewed gold threads into the Belt, and they can still be seen today. Later, an imperial cross containing the Holy Belt and the Precious Wood of the Cross came into the hands of the Bulgarians and remained with them. In 1101, Lazar, the Knez of Serbia, offered this cross, with the Holy Belt and the Precious Wood, to the Holy and Royal Monastery of Vatopedi on the Holy Mountain, where it is preserved to this day. On the back of the cross is an inscription in Serbian which, translated into Greek, reads: ‘I, Lazar, in Christ our God, Knez of Serbia and Emperor of Greece, dedicate this mighty weapon, together with the pure Belt of my Most Holy Theotokos (All-Holy), to the Monastery of Vatopedi of my realm, 1101.’ From then until 1963, the Holy Belt did not leave Vatopedi Monastery. That year it was taken to Athens for veneration during the celebrations of the millennium of the Holy Mountain.

Today, as the Church celebrates the placing of the Holy Belt of the Theotokos in worship, we have another opportunity to express our devotion, love, and gratitude to the Mother of God, who is also our Mother. At the same time, the feast urges us to wear a spiritual belt ourselves: the belt of watchfulness and, especially, chastity. Wearing a belt shows that a person is prepared and ready; loosening it suggests a slackening of body and spirit. The Lord said: ‘Let your waists be girded and your lamps burning, and be

like people waiting for their master to return from the wedding feast, so that when he comes and knocks, they may open the door to him at once.’ Be ready at all times, with your belts fastened and your lamps lit, like people waiting for their master to return from a wedding, so they can open the door as soon as he arrives and knocks. And a little later He says: ‘Be ready, for the Son of Man is coming at an hour you do not expect.’ Be ready, because the Son of Man will come when you do not expect Him. Keep preparing yourselves. What matters is not when the Lord will come. What matters is that, when He comes, He will

find us ready. Christ will come for all of us at His Second Coming. Holy Scripture, the Resurrection, the Apocalypse (Book of Revelation), the Annunciation, the Annunciation, the Kingdom of Heaven. He shines forth and comes continually, especially during the Divine Liturgy. At the Lord’s Second Coming, He will simply be revealed completely, in all His fullness. So Christ is continually coming. ‘Behold, I stand at the door and knock. If anyone hears My voice and opens the door, I will come in to him and dine with him, and he with Me.’ The question is whether we hear His knock, whether we want Him to enter, and whether we are ready to receive Him. Or have we turned our attention to other things, so that we neither see Him coming nor hear Him knocking? Have we given our hearts elsewhere, leaving us with neither the desire to welcome Him nor the preparation needed for Him to remain? We need to take our lives seriously, and to do so now. ‘Behold, now is the acceptable time; behold, now is the day of salvation.’ Who will give us this time back if we lose it? A time will come when we will seek these days and will not find them.

Let us begin today, right now, to prepare our souls to receive Christ and His grace, to keep receiving that grace, and to undergo that good and divine transformation. ‘Blessed are those servants whom the Lord finds watching when He comes. Amen, I say to you: He will gird Himself, have them sit at the table, and come and serve them.’

31 του μηνός Αυγούστου, η Εκκλησία μας επιτελεί την ανάμνηση της καταθέσεως της Τιμίας Ζώνης της Υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου στην Αγία Σορό και την ανάμνηση του θαύματος στη Βασίλισσα Ζωή, τη μνήμη της ανακαινίσεως του Ναού της Υπεραγίας Θεοτόκου στο Νεόριο, των Αγίων Τεσσάρων Μαρτύρων των εκ Πέργης της Παμφυλίας, των Αγίων Μαρτύρων Μηνά, Φαύστου, Ανδρέου και Ηρακλείου, του Αγίου Μάρτυρος Φιλεόρτου, του Αγίου Μάρτυρος Διαδόχου, των Αγίων Επτά Γαζέων Παρθένων και των Αγίων Τριακοσίων Εξήντα Έξι Μαρτύρων των από τη Νικομήδεια.

Είμαστε υποχρεωμένοι να ευχαριστούμε και να δοξάζουμε πρώτον μεν την Παναγία Τριάδα, τον ένα και αληθινό Θεό, ο οποίος μας έπλασε και μας ανέπλασε για την πολλή Του ευσπλαχνία και αγαθότητα. Δεύτερο δε, την Κυρία Θεοτόκο, δια της οποίας απολαύσαμε και απολαμβάνουμε τόσα αγαθά. Εάν όλους τους άλλους Αγίους εορτάζουμε και εγκωμιάζουμε, διότι φάνηκαν ευγνώμονες προς τον Θεό, φυλάγοντας τα Άγια και Σωτήρια προστάγματά Του, πόσο μάλλον πρέπει να εορτάζουμε την Υπεραγία του Θεού Μητέρα, η οποία για την πολλή αγιότητα, ταπεινοφροσύνη και καθαρότητά της, Τον έκανε να κλίνει τους ουρανούς και σαρκώθηκε από αυτή για να σώσει τον άνθρωπο ο φιλάνθρωπος.

Γι' αυτό και οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μας πρεπόντως θέσπισαν να την εορτάζουμε, όχι μόνο στις μεγάλες της εορτές, τη γέννηση, τα εισόδια, την υπαπαντή, τον Ευαγγελισμό και την κοίμηση, αλλά και σε άλλες μέρες, κατά τις οποίες τέλεσε θαυμάσια και μάλιστα με τα Άγια της ενδύματα. Η Τίμια Ζώνη της Θεοτόκου φυλασσόταν μαζί με την Τίμια Εσθήτα της από μια Παρθένο Ιουδαία. Κατόπιν μεταφέρθηκε από τα Ιεροσόλυμα στην πόλη Ζήλα του Πόντου της Καππαδοκίας και από εκεί ανακομίστηκε στην Κωνσταντινούπολη, όπου κατατέθηκε σε λαμπρή θήκη η οποία ονομαζόταν Αγία Σορός, στον ναό της Θεοτόκου της περιοχής των Χαλκοπρατείων.

Πότε έγινε αυτή η ανακομιδή και κατάθεση δεν είναι με βεβαιότητα γνωστό. Σύμφωνα με τη Χρυσή Σφραγίδα, το υπόμνημα και τη χρονολογία τα οποία βρήκε ο Βασιλέας Λέων μέσα στην Αγία Σορό, πιθανότερο είναι να έγινε επί του Βασιλέα Αρκαδίου, ο οποίος βασίλευσε από το 395 μέχρι το 408 μ.Χ.

Σχετικά με την Τιμία Ζώνη της Θεοτόκου επιτελούνται δύο εορτές. Η μία στις 12 Απριλίου με την ευκαιρία της μετακομιδής από τη Ζήλα στη Βασιλεύουσα. Δεύτερη είναι η σημερινή, με την οποία εορτάζεται η κατάθεσή της στην Αγία Σορό, επιτελείται δε και η ανάμνηση του θαύματος που έγινε στη Βασίλισσα Ζωή.

Μετά την παρέλευση 410 ετών από την κατάθεση, ο βασιλέας Λέων ο Σοφός άνοιξε την Αγία αυτή Σορό χάριν της συζύγου του, της βασίλισσας Ζωής, η οποία ενοχλούνταν από ακάθαρτο πνεύμα, διότι είδε αυτή στον ύπνο ότι εάν τοποθετούνταν επάνω της η Τιμία Ζώνη της Θεοτόκου θα ελευθερωνόταν από το δαιμόνιο.

Όταν λοιπόν ανοίχτηκε η Αγία Θήκη, βρέθηκε η τίμια αυτή ζώνη της Κυρίας Θεοτόκου να ακτινοβολεί λαμπρότατα, έχοντας χρυσή σφραγίδα και σύντομο υπόμνημα, το οποίο ανέφερε λεπτομερώς την Ινδικτιώνα, το έτος και τη μέρα κατά την οποία ανακομίστηκε στη Βασιλεύουσα και ακόμη ότι εναποτέθηκε στη θήκη και σφραγίστηκε με τα χέρια του Βασιλέα Αρκαδίου. Αφού λοιπόν προσκύνησε και ασπάστηκε την Τίμια Ζώνη ο Βασιλέας, την άπλωσε ο τότε Πατριάρχης πάνω στην πάσχουσα βασίλισσα και, ω του θαύματος, αμέσως ελευθερώθηκε αυτή από το δαιμόνιο. Έτσι, αφού όλοι δόξασαν τον Θεό και Σωτήρα Χριστό και ευχαρίστησαν την πανάχραντη Μητέρα Του, απέθεσαν πάλι την Τίμια Ζώνη μέσα στην Αγία Σορό όπου ήταν προηγουμένως. Ας αναφερθεί ακόμη σχετικά με τον ναό της Θεοτόκου στα Χαλκοπρατεία ότι τον ανήγειραν ο βασιλέας Ιουστίνος και η σύζυγός του Σοφία. Στην αγρυπνία δε που γινόταν στον ναό αυτό, διάβαζαν σημαντικοί άνδρες, οι οποίοι θεωρούσαν μεγάλη τους τιμή να υπηρετούν τον Θεό.

Ο Ραγκαβέ πριν γίνει βασιλέας, ενώ ήταν Κουροπαλάτης, και ο Βάρδας Καίσαρ και πολλοί άλλοι μεγιστάνες, οι οποίοι κανοναρχούσαν και πολλές άλλες ιδιαίτερες διακονίες έκαναν. Λέγεται δε ότι η βασίλισσα Πουλχερία, από την ευλάβεια και αγάπη που είχε προς την Κυρία Θεοτόκο, πέρασε στη ζώνη αυτή χρυσές σειρές, οι οποίες φαίνονται μέχρι σήμερα. Αργότερα, βασιλικός σταυρός, στον οποίο ήταν η Τίμια Ζώνη και Τίμιο Ξύλο, ήλθε στα χέρια των Βουλγάρων και έμεινε σε αυτούς. Κατά το 1101 ο Κνέζης της Σερβίας Λάζαρος αφιέρωσε τον σταυρό αυτό καθώς ήταν με την Αγία Ζώνη και το Τίμιο Ξύλο στην Ιερά και Βασιλική Μονή του Βατοπεδίου του Αγίου Όρους, όπου σώζεται μέχρι σήμερα. Στο πίσω μέρος του σταυρού αυτού βρίσκονται σερβικά γράμματα με τα οποία σε ελληνική μετάφραση γράφεται: «Λάζαρος, εν Χριστώ τω Θεώ, Κνέζης Σερβίας και Βασιλεύς Γραικίας, ανατίθημι των κραταιών όπλων, συν τη Αχράντω Ζώνη της Παναγίας μου, τη Μονή Βατοπεδίου της βασιλείας μου, 1101». Από τότε η Τίμια Ζώνη δεν βγήκε από τη Μονή του Βατοπεδίου μέχρι το 1963, οπότε διακομίστηκε στην Αθήνα για προσκύνηση με την ευκαιρία των εορτών της Χιλιετηρίδος του Αγίου Όρους.

Η κατάθεση της Τιμίας Ζώνης της Θεοτόκου, της οποίας τη μνήμη σήμερα η Εκκλησία λατρευτικά επιτελεί, μας δίνει την ευκαιρία για μια ακόμη φορά να εκφράσουμε την ευλάβεια και την αγάπη και την ευγνωμοσύνη μας προς τη Μητέρα του Θεού και δική μας Μητέρα, αλλά ταυτοχρόνως αποτελεί μια προτροπή και εμείς να έχουμε και να φοράμε την πνευματική μας ζώνη. Τη ζώνη της εγρηγόρσεως και ιδιαίτερα της σωφροσύνης. Το φόρεμα της ζώνης είναι χαρακτηριστικό της ετοιμασίας και της ετοιμότητας, ενώ το λύσιμο της ζώνης σημαίνει χαλάρωση του σώματος και του πνεύματος. Ο Κύριος είπε: «Έστωσαν υμών αι οσφύες περιεζωσμέναι και οι λύχνοι καιόμενοι και υμείς

όμοιοι ανθρώποις προσδεχομένοις τον Κύριον εαυτών, πότε αναλύσει εκ των γάμων, ίνα ελθόντος και κρούσαντος ευθέως ανοίξωσιν αυτώ». Να είστε συνεχώς έτοιμοι, με δεμένη τη ζώνη στη μέση σας και αναμμένα τα λυχνάρια, σαν τους ανθρώπους που περιμένουν τον Κύριό τους πότε θα γυρίσει από τον γάμο, ώστε μόλις έλθει και χτυπήσει την πόρτα να του ανοίξουν. Και παρακάτω συνεχίζει: «Γίνεσθε έτοιμοι, ότι η ώρα ου δοκείτε, ο Υιός του Ανθρώπου έρχεται». Να είστε έτοιμοι διότι ο Υιός του Ανθρώπου θα έρθει την ώρα που δεν τον περιμένετε. Ετοιμάζεστε διαρκώς. Σημασία δεν έχει το πότε θα έλθει ο Κύριος. Σημασία έχει όταν έρθει να

μας βρει έτοιμους. Ο Χριστός θα έρθει για όλους μας κατά τη Δευτέρα Του Παρουσία. Αγία Γραφή, Ανάσταση, Αποκάλυψη, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Βασιλεία των Ουρανών. Λάμπει και έρχεται συνεχώς. Και ιδιαίτερα κατά τη Θεία Λειτουργία. Κατά δε τη Δευτέρα του Κυρίου Παρουσία, απλώς θα φανερωθεί στην εντέλεια, στην πληρότητά της. Επομένως ο Χριστός έρχεται και συνεχώς. «Ιδού έστηκα επί την θύραν και κρούω. Εάν τις ακούσει της φωνής μου και ανοίξει την θύραν, εισελεύσομαι προς αυτόν διπνήσω μεταυτού και αυτός μετ' εμού». Το πρόβλημα είναι εάν εμείς ακούμε το κτύπημα, εάν θέλουμε να μπει, εάν είμαστε έτοιμοι, κατάλληλοι να τον δεχθούμε ή μήπως σε άλλα πράγματα έχουμε τον νου μας στραμμένο και ως εκ τούτου ούτε τον βλέπουμε να έρχεται ούτε ακούμε τα κτυπήματά του. Μήπως αλλού έχουμε την καρδιά μας δοσμένη και έτσι ούτε τη διάθεση έχουμε να εισέλθει ούτε την κατάλληλη προετοιμασία για να μείνει. Όμως χρειάζεται να πάρουμε τη ζωή μας στα σοβαρά και μάλιστα τώρα. «Ιδού νυν καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού νυν ημέρα σωτηρίας». Ποιος θα μας ξαναδώσει αυτόν τον χρόνο αν τον χάσουμε; Θα έρθει ώρα κατά την οποία θα αναζητούμε τις μέρες αυτές και δεν θα τις βρίσκουμε.

Ας αρχίσουμε από σήμερα, από τώρα την προετοιμασία της ψυχής μας για να δεχτεί τον Χριστό, τη χάρη του Χριστού, να τη δέχεται συνεχώς και να επιτελείται η καλή, η θεϊκή αλλοίωση. «Μακάριοι οι δούλοι εκείνοι, ους ελθών ο Κύριος ευρήσει γρηγορούντας. Αμήν λέγω υμίν, ότι περιζώσεται και ανακλινεί αυτούς και παρελθών διακονήσει αυτοίς».