The Raising of Lazarus and the Promise of Resurrection

The Lord’s raising of Lazarus, who had been four days in the tomb, is counted among the great feasts of the Lord, specifically among the Twelve Great Feasts. The service is festive and resurrectional. It is a prelude to the Lord’s Resurrection and to our own resurrection; and yesterday the whole fast of Holy and Great Lent came to an end. Because of the great events in the Lord’s life, memorial services with kollyva are not celebrated from today through Bright Saturday. Until Pascha Sunday, even the service for a Saint whose feast falls on those days is omitted.

Saint Lazarus, the righteous friend of our Lord, whose raising from the dead we celebrate today, was Jewish by birth and a Pharisee by religious affiliation. He was born in Bethany, a town in Judea near the eastern foot of the Mount of Olives, about two and a half kilometres from Jerusalem. His father, it is said, was Simon the Pharisee, and his sisters were Martha and Mary, who are mentioned many times in the Gospels. At that time Christ was teaching and travelling through Judea for the salvation of humankind. He often visited Simon’s house and spoke with him there.

Simon believed in the resurrection of the dead. So the Lord became friends with that household: Lazarus and his sisters Martha and Mary, who welcomed Him and often served Him. As the saving Passion of our Lord Jesus Christ drew near, the Lord performed this great miracle as a prelude to His own Resurrection. He had already raised Jairus’s daughter and the widow’s son. But the raising of Lazarus surpassed those earlier miracles, because Lazarus had been dead and buried for four days.

The account of this miracle, the Lord’s raising of Lazarus from the dead, is as follows. While Lazarus was ill, Christ and His disciples were in the country beyond the Jordan. When Lazarus died, the Lord knew it, for He knows all things, and said to His disciples, “Our friend Lazarus has fallen asleep.” They thought He meant ordinary sleep, so He told them plainly, “Lazarus has died.” Two days later the Lord took His disciples and returned to Judea. As He approached Bethany, Lazarus’s sisters met Him and said, “Lord, if You had been here, our brother would not have died.”

“And even now we know that, if You will it, You can raise him.” The Lord asked, “Where have you laid him?” They all went together to Lazarus’s tomb, and the Lord commanded them to remove the large stone that sealed it. Martha tried to stop Him, saying, “Lord, by now there is a smell, for he has been dead four days.” But the Lord corrected her. When they removed the stone, He prayed and wept. Then He cried out in a loud voice, “Lazarus, come out!” At once the dead man rose and came out of the tomb, still bound in his burial cloths.

At the Lord’s command, they unbound him, and he went home as everyone marvelled. This astonishing miracle stirred the envy of the chief priests and the Pharisees, who were looking for a chance to kill the Lord. They wanted to kill Lazarus too, because many Jews went to see him alive again and came to believe in Christ. So the Lord went to the town of Ephraim, while Lazarus fled to Cyprus. There he was later ordained bishop of Kition. It is said that while Lazarus was there, the Lady Theotokos, who was still living on earth,

brought him an omophorion, which she had sewn and embroidered with her own hands. Saint Lazarus the Righteous lived well and in a manner pleasing to God for thirty years after he was raised. Then he fell asleep again and went to the Lord whom he loved, at the age of sixty-three. He was buried near Kition, and many miracles were worked. This second tomb of Saint Lazarus survives to this day and bears the inscription, “Lazarus, four days in the tomb, friend of Christ.” It is also said that throughout the years he lived after being raised from the dead, righteous Lazarus never laughed, except when he saw someone stealing a clay vessel.

He smiled and said, “One bit of earth steals another.” He lived this way because he always remembered the bitterness of death and the terror of Hell. The wise emperor Leo brought the Saint’s precious relic to Constantinople and placed it before the sanctuary, on the right side of the church of Saint Lazarus that he had built. It remained there for many years, giving off an indescribable fragrance.

“Before Your Passion, to give us assurance, You raised Lazarus from the dead, O Christ our God.” Holy and Great Lent, with its struggle of metanoia—repentance—and especially fasting, was meant to cleanse our souls and bodies of the passions. In this way we prepare ourselves and become worthy to celebrate the Lord’s pure Passion and life-giving Resurrection in a fitting way, pleasing to God and beneficial to our souls. We prepare to be crucified and raised with Him. And now we stand at the threshold of His Holy Passion, for the Jews seized upon this miracle above all others as a reason for their fury against the Lord Jesus Christ.

In very ancient times, the God-bearing Fathers—or rather, the Holy Apostles—appointed this day for the celebration of this great and supernatural miracle. John the Evangelist alone wrote about it. The other Evangelists did not write about it because Lazarus was still alive then, and his very presence proclaimed the miracle. By the time John the Evangelist wrote his Gospel, Lazarus had died, so John recorded this wondrous event lest it be forgotten. It shows us the truth that Christ is the Lord of life and death, that He is the Son of God: true God, almighty and all-good. It also shows that

there is a resurrection of the dead, and that Christ can bring it about with ease. It also reminds us and assures us that at Christ’s Second Coming, we shall all rise, just as Lazarus did. Let us pray and prepare to rise, not to Hell, but to eternal life. May we be counted worthy to sing to the conqueror of death: “Hosanna in the highest! Blessed is He who comes in the name of the Lord!”

του Κυρίου Αναστάσεως του Τετραημέρου Λαζάρου, ανήκει στη σειρά των Μεγάλων Δεσποτικών Εορτών και μάλιστα του λεγομένου Δωδεκαόρτου. Η ακολουθία της δε είναι πανηγυρική και αναστάσιμη, αφενός μεν διότι αποτελεί προοίμιο και προανάκρουσμα της Αναστάσεως του Κυρίου, αλλά και της δικής μας Αναστάσεως, αφετέρου δε διότι χθες συμπληρώθηκε και τελείωσε όλη η νηστεία της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Λόγω δε των μεγάλων γεγονότων της δεσποτικής ζωής, από σήμερα μέχρι το Σάββατο της Διακαινησίμου απαγορεύεται η τέλεση μνημοσύνων με κόλλυβα, μέχρι δε την Κυριακή του Πάσχα παραλείπεται ακόμη και η ακολουθία τυχόντος Αγίου.

Άγιος και Δίκαιος φίλος του Κυρίου μας Λάζαρος, του οποίου την από τους νεκρούς Ανάσταση σήμερα εορτάζουμε, ήταν Εβραίος κατά το γένος και Φαρισαίος κατά την αίρεση. Γεννήθηκε στην πόλη της Ιουδαίας Βηθανία, η οποία βρίσκεται κοντά στους ανατολικούς πρόποδες του όρους των Ελαιών, απέχει δε από την Ιερουσαλήμ περίπου δυόμισι χιλιόμετρα. Πατέρας του, καθώς λέγεται, ήταν ο Φαρισαίος Σίμων, είχε δε αδελφές τη Μάρθα και τη Μαρία, για τις οποίες πολλές φορές στα Ευαγγέλια γίνεται λόγος. Τον καιρό εκείνο δίδασκε ο Χριστός και περιερχόταν την Ιουδαία για τη σωτηρία των ανθρώπων, επισκεπτόταν δε συχνά το Σίμωνα στο σπίτι του, με τον οποίο συνομιλούσε πολλές φορές.

Αυτός πίστευε στην εκ νεκρών Ανάσταση των ανθρώπων. Έτσι ο Κύριος συνδέθηκε με φιλία με τους ανθρώπους του σπιτιού εκείνου, το Λάζαρο και τις αδελφές του Μάρθα και Μαρία, οι οποίες Τον φιλοξενούσαν και πολλές φορές Τον διακονούσαν. Όταν δε πλησίαζε το σωτήριο πάθος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, τότε έκανε ο Κύριος και το μεγάλο αυτό θαύμα ως προοίμιο και εισαγωγή της δικής του Αναστάσεως. Βέβαια προηγουμένως είχε αναστήσει την κόρη του Ιαΐρου και τον υιό της χήρας, όμως το θαύμα της εγέρσεως του Λαζάρου υπερέβαινε τα προηγούμενα, διότι όταν ο Λάζαρος αναστήθηκε είχε ήδη πριν από τέσσερις μέρες πεθάνει και είχε ενταφιαστεί.

δε το θαύμα τούτο της εκ νεκρών από τον Κύριο Αναστάσεως ως εξής. Τις μέρες κατά τις οποίες ασθενούσε ο Λάζαρος, ο Χριστός με τους μαθητές του ήταν στην πέραν του Ιορδάνου χώρα. Όταν δε πέθανε ο Λάζαρος, ο Κύριος, ως παντογνώστης, το γνώρισε και είπε στους μαθητές του: «Λάζαρος ο φίλος ημών κεκοίμηται». Επειδή δε εκείνοι νόμισαν ότι για ύπνο ομιλεί, είπε και πάλι σε αυτούς: «Λάζαρος απέθανεν». Μετά δύο μέρες πήρε ο Κύριος τους μαθητές του και επέστρεψε στην Ιουδαία. Καθώς ερχόταν στη Βηθανία, τον προϋπάντησαν οι αδελφές του Λαζάρου και του είπαν: «Κύριε, εάν ήσουν εδώ, δεν θα πέθαινε ο αδελφός μας».

Και τώρα γνωρίζουμε ότι εάν θελήσεις μπορείς να τον αναστήσεις. Ρώτησε δε ο Κύριος: «Πού τον βάλατε;» Τότε όλοι μαζί πήγαν στον τάφο του Λαζάρου και εκεί πρόσταξε ο Κύριος να σηκώσουν τη μεγάλη πέτρα με την οποία ήταν φραγμένος ο τάφος. Η Μάρθα προσπάθησε να εμποδίσει τον Κύριο λέγοντας: «Κύριε, ήδη μυρίζει, διότι είναι τέσσερις μέρες νεκρός». Ο Κύριος όμως την επιτίμησε και καθώς πήραν το λίθο προσευχήθηκε και δάκρυσε. Μετά με μεγάλη φωνή φώναξε: «Λάζαρε, δεύρο έξω». Αμέσως σηκώθηκε ο νεκρός και βγήκε από το μνήμα, έτσι καθώς ήταν δεμένος με τα εντάφια σπάργανα.

Λύθηκε με προσταγή του Κυρίου, αναχώρησε για το σπίτι του, ενώ όλοι θαύμαζαν. Το καταπληκτικό αυτό θαύμα του Κυρίου προκάλεσε το φθόνο των αρχιερέων και των Φαρισαίων, οι οποίοι ζητούσαν ευκαιρία να τον θανατώσουν. Όχι δε μόνο τον Κύριο ήθελαν να φονεύσουν, αλλά και τον Λάζαρο, διότι πολλοί Ιουδαίοι πήγαιναν, έβλεπαν τον Λάζαρο αναστημένο και πίστευαν στο Χριστό. Έτσι λοιπόν, ο μεν Κύριος πήγε στην πόλη Εφραήμ, ο δε Λάζαρος κατέφυγε στην Κύπρο, όπου μετά από αυτά χειροτονήθηκε αρχιερέας της πόλεως των Κιτιαίων. Λέγεται δε ότι όταν βρισκόταν εκεί ο θείος αυτός Λάζαρος, η κυρία Θεοτόκος, ενώ ζούσε ακόμη σωματικά στη γη,

του πήγε ένα ωμοφόριο, το οποίο έραψε και κέντησε με τα ίδια της τα χέρια. Καλώς και θεοφιλώς αφού έζησε ο Άγιος και Δίκαιος Λάζαρος τριάντα χρόνια μετά την εξανάστασή του, κοιμήθηκε και πάλι και απήλθε προς τον Κύριο που αγάπησε σε ηλικία εξήντα τριών ετών. Λοιπόν, ενταφιάστηκε κοντά στην πόλη του Κιτίου, επιτέλεσε δε πάμπολλα θαύματα. Ο δεύτερος αυτός τάφος του Αγίου Λαζάρου σώζεται μέχρι σήμερα, φέρει δε την επιγραφή: «Λάζαρος ο Τετραήμερος, φίλος του Χριστού». Λέγεται ακόμη για το δίκαιο Λάζαρο ότι όσους χρόνους έζησε μετά την από τους νεκρούς Ανάστασή του, ποτέ δεν γέλασε παρά μόνον όταν είδε κάποιον να κλέβει ένα πήλινο αγγείο.

Μειδίασε και είπε: «Το ένα χώμα κλέβει το άλλο». Έκανε δε αυτό, διότι θυμόταν πάντοτε τον πικρό θάνατο και τη φοβερή κόλαση. Το τίμιο του Αγίου λείψανο μετακόμισε στην Κωνσταντινούπολη ο σοφότατος αυτοκράτορας Λέων, το απέθεσε δε μπροστά από το Άγιο Βήμα στο δεξιό μέρος του ναού του Αγίου Λαζάρου, τον οποίο αυτός οικοδόμησε. Εκεί δε βρισκόταν αρκετά χρόνια αναδίδοντας άρρητη ευωδία.

Προ του σου πάθους πιστούμενος, εκ νεκρών ήγειρας τον Λάζαρον, Χριστέ ο Θεός. Η Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή με τους αγώνες της μετανοίας και ειδικότερα της νηστείας σκοπό είχε να καθαρίσει τις ψυχές και τα σώματά μας από τα πάθη και έτσι να προετοιμαστούμε, να γίνουμε άξιοι, να εορτάσουμε πρεπόντως, θεοφιλώς και ψυχοφελώς τα άχραντα πάθη και τη ζωηφόρο Ανάσταση του Κυρίου, να συσταυρωθούμε και να συναναστηθούμε μαζί Του. Και να, τώρα βρισκόμαστε στην εισαγωγή των Αγίων Παθών, διότι το θαύμα αυτό περισσότερο από κάθε τι άλλο βρήκαν σαν αφορμή της κατά του Κυρίου Ιησού Χριστού μανίας τους οι Ιουδαίοι.

αυτό αποφασίζω Τους πολύ παλιούς χρόνους, όρισαν οι θεοφόροι πατέρες, μάλλον δε οι Άγιοι Απόστολοι, να εορτάζεται κατά τη σημερινή μέρα το μεγάλο και υπερφυσικό αυτό θαύμα, για το οποίο έγραψε μόνο ο Ευαγγελιστής Ιωάννης. Δεν έγραψαν δε γι' αυτό οι άλλοι Ευαγγελιστές, διότι ο Λάζαρος ζούσε τότε και με την παρουσία του κήρυττε το θαύμα. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, όταν έγραψε το Ευαγγέλιο του, είχε πεθάνει ο Λάζαρος και κατέγραψε το θαυμαστό αυτό γεγονός για να μην λησμονηθεί. Αυτό που καταδεικνύει την αλήθεια ότι ο Χριστός είναι ο Κύριος της ζωής και του θανάτου, ότι είναι Υιός του Θεού, Θεός αληθινός, παντοδύναμος και πανάγαθος. Ακόμη δείχνει ότι

υπάρχει Ανάσταση νεκρών και ότι είναι εύκολο στο Χριστό να την πραγματοποιήσει. Ακόμη μας υπενθυμίζει και μας βεβαιώνει ότι κατά τη Δευτέρα του Χριστού Παρουσία όλοι θα αναστηθούμε όπως τότε ο Λάζαρος. Ας ευχηθούμε και ας προετοιμαστούμε να αναστηθούμε όχι εις κόλασιν, αλλά ζωήν αιώνιον. Να αξιωθούμε να ψάλλουμε στο νικητή του θανάτου: «Ωσαννά εν τοις υψίστοις, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου».