The Icon of the Theotokos of Prousa and Its Miracles

On August 22, our Church commemorates Saint Agathonikos the Martyr and his fellow martyrs Zotikos, Zenon, Theoprepios, Akindynos, and Severianos; Saint Anthousa; Saint Athanasios the Martyr, who baptized her; her two servants, Charisimos and Neophytos; and the holy martyrs Eirenaios, Hor, and Horopsidos. The Church also celebrates the gathering in honor of our Most Holy Lady the Theotokos at Prousos in Evrytania.

An old tradition says that the holy icon of the Most Holy Theotokos of Prousos is among those painted by Saint Luke, the Apostle and Evangelist. It is said to be one of the icons he painted after the Dormition of the Theotokos, rather than one of the three he brought before her while she was still alive. He did not paint only three icons in his whole life. He painted three while the Theotokos was alive and brought them to her to see whether she liked them; he painted the others afterward, as his Life relates. In the reign of the iconoclast Emperor Theophilos, a great persecution of the holy icons began, and

he sent imperial orders throughout the empire, commanding the Orthodox, under threats of torture and exile, to take down the holy icons and burn them. At that time, around AD 829, this wonderworking icon of the Theotokos was in a church in the famous city of Prousa, where countless miracles took place. As soon as the emperor’s order reached Prousa, a deeply devout young man, the son of a high official at the imperial court, was moved by divine zeal. He had seen the miracles that occurred every day through this icon of the Theotokos, and he would not obey the emperor’s command to dishonor the holy icons.

So this good young man took the venerable icon of the Theotokos and set out for Greece, where there was less turmoil from the heretical leaders. He traveled with the holy icon as far as Gallipoli, but somehow lost it there. The blessed young man wept and grieved. He stayed there in sorrow for several days and decided not to return home. Instead, he went to live in Nea Patra, probably the town of Ypati in Phthiotis. There he built a church of Hagia Sophia, after the one in Constantinople, to comfort him in a foreign land.

The place where the Monastery of Prousos now stands was once hard to reach and almost deserted. A boy was tending his father’s goats there. One night, while he slept opposite the great cave where the monastery stands today, he suddenly heard sweet voices and hymns coming from the cave behind him. He woke and looked around. A bright pillar of light rose from the holy cave all the way to heaven. At first he thought it might be a rainbow, but it did not curve. It stood straight and upright. It was also very bright, though it was night. Frightened, the boy ran away and went to his father.

He told his father what he had seen, but his father thought fear had made him imagine it. He told the boy it was nothing and that he should not be afraid. But the boy insisted. The next night, his father took him back to the same place to see whether his story was true. He saw with his own eyes what the boy had seen. Yet he too was afraid. Instead of going straight to the cave to find out what was there, he took the boy and hurried away. The following day he brought several other people. After they had all seen the wondrous sight, they approached the cave and saw the holy icon in one part of it, shining and radiant. They venerated it and rejoiced at finding this treasure.

They brought tools and cleared the place so that the icon could remain there always as a comfort to them. They brought candles and incense to the Theotokos and venerated her icon with great reverence. How it came to be there is known only to the One who, in an instant, carried the prophet Habakkuk from Jerusalem to Babylon, where Daniel was, and then brought him back. This, then, was the first and greatest miracle through which the Lady Theotokos made the holy icon known. Because of the pillar of fiery light that appeared, the monastery is also called Pyr­sos, meaning Torch. Its principal name, however, is Prousos,

because the icon had previously been in Prousa and came from there. Before long, word of what had happened reached the nobleman who had lost the icon. When he heard that an icon of the Theotokos had been found in a wondrous way, he wasted no time. He took his servants and hurried there, hoping to find what he longed for. He arrived two days later and recognized the icon as soon as he saw it. He fell down before it, venerated it, and kissed it with great joy. He rewarded the villagers for finding it, thanked them, and then took the icon and set out for Ypati.

Frightened and exhausted, they placed the icon in a nearby chapel of the Theotokos and sat down to rest. They fell asleep, and when they woke, the icon was gone. The nobleman assumed that the villagers had followed them and stolen it, so they immediately turned back. When he reached a narrow place near the river, he heard a voice say to him, “Young man, you are tiring yourself in vain. I rest better here, in these narrow places among villagers and shepherds, than among the heretical leaders of the cities. If you wish to stay with me, come to the place where you found me. It will be good for you and will benefit you.”

No one else heard the voice; only he did. He freed his servants, left behind everything worldly, and returned to the cave with one servant who chose to follow him. There he found the holy icon and understood that the Lady Theotokos wanted him to live there. So he built a chapel for the holy icon inside the cave. He and his servant lived in stillness nearby, became monks, and received new names: the nobleman was called Dionysios, and his servant Timotheos. After living in a way pleasing to God, that blessed nobleman reposed in the Lord.

His disciple Timotheos buried his body inside the church Dionysios had built. Let us tell of a few of the miracles that followed. Once, through the carelessness of the man tending the lamps, the church of the Monastery of Prousos caught fire. The fathers did not notice it in time to take anything out, not even the holy icon of the Theotokos. By the time they saw the fire, they could not enter: flames surrounded the whole church. They grieved especially for the holy icon and the library. The church burned so completely that only the stones remained. But when the fire had done its destructive work, what a miracle! They saw the holy icon...

standing on the holy altar of the chapel inside the church, unharmed by the fire. They glorified God and the Theotokos, who had preserved her holy icon and chapel. The cave, still blackened, bears witness to that fire. Let us tell of another miracle. Above the dome of the church was a great rock joined to the cave. After an earthquake, the rock split and seemed ready to fall and destroy the whole church. Seeing the grave danger and unable to do anything else, the fathers of the monastery sang the Paraklesis, the supplicatory canon, to the Most Holy Theotokos with faith and fervor. They placed all their hope in her.

The next day, what a miracle! They found the rock lying below the church. It had not touched the building. They glorified God and the Most Pure Theotokos for this miracle. To this day, the place in the cave where the rock once stood bears witness to it. Let us turn to another miracle. To the right of the church is a deep, frightening cliff. Once, during the monastery’s feast, the wife of a priest was standing nearby with her infant in her arms. Jostled by the crowd, she fell into the ravine with her child.

Her relatives were overcome with grief and rushed down by another route to gather up the two whom they thought were dead. But what a miracle! They found both mother and child without the slightest injury. When they asked the woman how she had survived unharmed, she said, “As I fell into the ravine, I had time to say only, ‘My Most Holy Theotokos of Prousos, help me!’ And the Lady Theotokos protected both my child and me, as you can see.” Many more wonderful miracles of every kind have been, and continue to be, worked by the Most Holy Theotokos of Prousos for those who come with faith and reverence to venerate her icon and seek her grace. For as the Mother of God, she is able to do whatever she wills.

The icon holds an important place in our Church. It is more than a simple picture or decoration. It reaches beyond what we can see and, through visible things, which may sometimes look strange to us, brings us into communion with what lies beyond the senses: spiritual and divine reality. A photograph begins on earth and ends on earth. An icon begins on earth but ends in heaven. It is a window toward heaven and from heaven. It lifts a person’s nous, the spiritual mind, and heart toward heavenly, divine reality, and it also brings God’s grace down to earth. From what we have said, we can draw out a few points.

Only someone with a similar experience can truly understand and interpret a saint. In the same way, painting an icon is a work of creation, not mere copying. It is a task for someone who knows divine things, especially through personal experience. That is why icon painting

was done, and should be done, with prayer and fasting. Second, the holy icons bring us important benefits. The first, as Saint John of Damascus tells us, is that an icon helps us remember. A book serves those who can read; an icon serves those who cannot. This is why God commanded that the Ark be made of wood that would not decay, and that the tablets, the rod, and the golden jar containing the manna be placed inside it. They would recall what had happened and prefigure what was to come. These things were set there as images to remind us, not as gods, but as reminders of God’s divine uncreated energies. How, then, the saint asks, could we fail to depict the saving Passion and miracles of Christ our God? Then, when my son asks me what he is seeing, I can tell him that God the Word became man and, through Him, all human nature was restored to its former blessedness. A second benefit of the holy icons is this:

They show us the sufferings and rewards of those who lived according to the Lord’s example, so that we may imitate them with zeal. A third benefit is that icons convey grace to the faithful. As the same saint says, if the shadow of the Apostles, their head coverings, and their handkerchiefs cured illnesses and drove out demons, how could the shadow and image of the saints fail to be honored? Divine grace is given to material things for the sake of those depicted. These materials are not, in themselves, worthy of veneration. But when the person depicted is full of grace, the materials also share in grace according to the measure of our faith. And so any icon,

when we approach it with faith and reverence, can become a source of miracles, bringing healing to body and soul and the miracle of metanoia, repentance, which is the greatest and most necessary miracle of all.

22 του μηνός Αυγούστου, η Εκκλησία μας επιτελεί τη μνήμη του Αγίου Μάρτυρος Αγαθονίκου και των συναθλητών του Ζωτικού, Ζήνονος, Θεοπρεπίου, Ακινδύνου και Σεβεριανού, της Οσίας Ανθούσης, του Αγίου Μάρτυρος Αθανασίου, ο οποίος την βάπτισε, και των δύο οικετών της Χαρισίμου και Νεοφύτου, των Αγίων Μαρτύρων Ειρηναίου, Ωρ και Ορόψιδος, και επιτελείται η σύναξη της Υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου εις τον Προυσόν της Ευρυτανίας.

Αγία εικόνα της Παναγίας της Προυσιώτισσας υπάρχει παλιά παράδοση ότι είναι από εκείνες τις οποίες ζωγράφισε ο Άγιος Απόστολος και Ευαγγελιστής Λουκάς. Αν και δεν είναι από τις τρεις εκείνες εικόνες τις οποίες πήγε ο Ευαγγελιστής μπρος στην Παναγία πριν από την κοίμησή της, λέγεται όμως ότι είναι μία από εκείνες τις οποίες ζωγράφισε ο Άγιος μετά την κοίμηση της Θεοτόκου. Διότι όχι μόνο τρεις σε όλη του τη ζωή ο θείος αυτός Απόστολος ζωγράφισε, αλλά τρεις ζωγράφισε ενώ ζούσε η Θεοτόκος και της πήγε να τις δει αν της αρέσουν, τις δε άλλες κατόπιν, καθώς αναφέρει ο βίος του. Τον καιρό που βασίλευε ο εικονομάχος Θεόφιλος, κίνησε μεγάλο διωγμό κατά των Αγίων Εικόνων και

έστειλε βασιλικές διαταγές σε όλη την αυτοκρατορία, προστάζοντας τους Ορθοδόξους με πολλούς φοβερισμούς, βάσανα και εξορίες να κατεβάσουν τις Άγιες Εικόνες και να τις κατακάψουν. Κατά τον καιρό εκείνο, δηλαδή κατά το 829 μ.Χ., η θαυματουργή αυτή εικόνα της Θεοτόκου βρισκόταν σε μια εκκλησία της περίφημης πόλεως Προύσης και επιτελούσε άπειρα θαύματα. Αμέσως λοιπόν, καθώς έφτασε η προσταγή του βασιλέα εκεί στην Προύσα, ένας θεοσεβέστατος νέος, γιος μεγάλου άρχοντα της βασιλικής αυλής, κινούμενος από ζήλο θεϊκό, βλέποντας τα θαύματα που καθημερινά γίνονταν από τη θεομητορική αυτή εικόνα, δεν θέλησε να υπακούσει στο βασιλικό πρόσταγμα και να καταφρονίσει τις Άγιες Εικόνες.

Λοιπόν, ο καλός νέος πήρε αυτή τη σεβάσμια εικόνα της Θεοτόκου και ξεκίνησε για τα μέρη της Ελλάδος όπου τα πράγματα ήταν πιο ήσυχα από τα σκάνδαλα των αιρεσιαρχών. Κατεβαίνοντας λοιπόν ο εν λόγω νέος με τη θεία εικόνα μέχρι την Καλλίπολη, πώς έγινε και την έχασε. Γι' αυτό ο ευλογημένος εκείνος άρχισε να θρηνεί και να οδύρεται. Έτσι θρηνώντας έμεινε εκεί ο νέος αυτός αρκετές μέρες, αποφάσισε δε να μη γυρίσει στον τόπο του. Έτσι αναχώρησε από εκεί και πήγε και κατοίκησε στη Νέα Πάτρα, η οποία μάλλον ήταν η Υπάτη της Φθιώτιδος, στην οποία και έκτισε εκκλησία της Αγίας Σοφίας, κατά απομίμηση εκείνης της Κωνσταντινοπόλεως, για να παρηγοριέται εκεί στην ξενιτιά.

Το μέρος όπου τώρα βρίσκεται το μοναστήρι του Προυσού ήταν προηγουμένως δύσβατο και σχεδόν έρημο. Εκεί ένα παιδί φύλαγε τα γίδια του πατέρα του, κάποια νύχτα που κοιμόταν απέναντι από το μεγάλο σπήλαιο, εκεί όπου σήμερα είναι το μοναστήρι, ξαφνικά άκουσε πίσω του στο σπήλαιο γλυκές φωνές και ψαλμωδίες. Ξύπνησε και κοιτώντας τριγύρω είδε ένα φως ως στύλο φωτεινό που ανέβαινε από το ιερό σπήλαιο μέχρι τον ουρανό. Πρώτα σκέφτηκε μήπως ήταν ουράνιο τόξο, αλλά αυτό δεν ήταν καμαρωτό, αλλά στεκόταν ίσιο, όρθιο. Ήταν ακόμη πολύ φωτεινό και δεν ήταν μέρα, αλλά νύχτα. Έτσι λοιπόν το παιδί έφυγε τρομαγμένο από εκεί, πήγε στον πατέρα του

του είπε εκείνο που είδε, ο πατέρας όμως το θεώρησε γέννημα του φόβου του, του είπε δε ότι δεν ήταν τίποτε και να μη φοβάται. Όμως το παιδί επέμενε. Την επόμενη νύχτα πήρε ο Χριστιανός εκείνος το παιδί του και πήγε στον ίδιο τόπο να δει αν ήταν αληθινά τα όσα έλεγε εκείνο. Είδε δε και αυτός με τα μάτια του ό,τι είδε προηγουμένως το παιδί. Αλλά δείλιασε κι αυτός και δεν πήγε αμέσως να δει τι ήταν εκεί στο σπήλαιο, αλλά πήρε το παιδί και έφυγε γρήγορα. Την άλλη μέρα πήρε και μερικούς άλλους και αφού όλοι είδαν το θαυμαστό όραμα, πλησίασαν και είδαν την Αγία Εικόνα σε ένα μέρος του σπηλαίου να φεγγοβολά και να απαστράπτει. Αφού την προσκύνησαν και χάρηκαν για το θησαυρό,

εργαλεία και άνοιξαν τον τόπο εκείνο με σκοπό να έχουν την εικόνα εκεί πάντα για παρηγοριά τους. Έφεραν δε εκεί στη Θεοτόκο κεριά και θυμιάματα και προσκυνούσαν την εικόνα της με πολύ ευλάβεια. Με ποιο τρόπο δε πήγε αυτή εκεί, αυτό μόνο εκείνος το γνωρίζει, ο οποίος είχε πάει σε μια στιγμή τον προφήτη Αββακούμ από τα Ιεροσόλυμα στη Βαβυλώνα, όπου ήταν ο Δανιήλ, και πάλι τον έφερε πίσω. Αυτό είναι λοιπόν το πρώτο και μέγιστο θαύμα, το οποίο έδειξε η Κυρία Θεοτόκος και φανερώθηκε η Αγία Εικόνα. Από το θαύμα δε τούτο ονομάζεται το μοναστήρι αυτό και Πυρσός για το φως, τον πύρινο στύλο που φάνηκε. Ονομάζεται δε κυρίως Προυσός,

το ότι η εικόνα ήταν προηγουμένως στην Προύσα και ήλθε από εκεί. Σε λίγο καιρό διαδόθηκε το γεγονός και έτσι έφτασε και στα αυτιά του άρχοντα που προαναφέρθηκε, από τον οποίο είχε χαθεί η εικόνα. Εκείνος, καθώς άκουσε ότι με θαυμαστό τρόπο βρέθηκε μια εικόνα της Θεοτόκου, δεν έχασε καιρό, αλλά αμέσως πήρε τους δούλους του και έτρεξε προς εκείνα τα μέρη ζητώντας να βρει το ποθούμενο. Μετά δύο μέρες έφτασε εκεί και καθώς είδε την εικόνα αμέσως την αναγνώρισε. Έπεσε, την προσκύνησε και με πολύ αγαλλίαση την κατασπαζόταν. Μετά φιλοδώρησε τους χωρικούς εκείνους για την εύρεση και αφού τους ευχαρίστησε πήρε την εικόνα και αναχώρησε για την Υπάτη.

τρόμο, όλοι κουράστηκαν, έβαλαν την εικόνα σε ένα παρεκκλήσι της Θεοτόκου που ήταν εκεί κοντά και κάθισαν λίγο να ξεκουραστούν. Αποκοιμήθηκαν όμως και όταν σηκώθηκαν δεν βρήκαν την εικόνα. Ο άρχοντας υπέθεσε ότι οι χωρικοί εκείνοι τους παρακολούθησαν και την έκλεψαν. Γι' αυτό αμέσως ξεκίνησαν να γυρίσουν πίσω. Καθώς δε έφτασε σε ένα τόπο στενό κοντά στο ποτάμι, άκουσε φωνή που του έλεγε: «Νέε, εις μάτην κοπιάζεις, διότι εγώ καλύτερα αναπαύομαι εδώ, στους στενούς αυτούς τόπους, με ανθρώπους χωρικούς και ποιμένες, παρά με πολιτικούς αιρεσιάρχες. Εάν δε και θέλεις να μείνεις μαζί μου, έλα εκεί που με βρήκες και αυτό θα σου είναι καλό και ωφέλιμο».

Τη φωνή δεν την άκουσε κανένας άλλος, παρά μόνο αυτός. Και έτσι, τους μεν δούλους του ελευθέρωσε, αυτός δε, αφού εγκατέλειψε τα του κόσμου όλα, πήρε ένα δούλο, που με τη θέλησή του τον ακολούθησε, και επέστρεψε στο σπήλαιο, όπου βρήκε την Αγία Εικόνα και γνώρισε ότι εκεί ήταν το θέλημα της Κυρίας Θεοτόκου να κατοικήσει και αυτός. Έτσι έκτισε το παρεκκλήσι της Αγίας εικόνος μέσα στο σπήλαιο, εκεί δε κοντά ησύχασε και αυτός μαζί με τον δούλο του, έγιναν μοναχοί και μετονομάστηκαν ο μεν άρχοντας Διονύσιος, ο δε δούλος του Τιμόθεος. Έτσι λοιπόν, θεάρεστα αφού έζησε ο ευλογημένος εκείνος άρχοντας, αναπαύτηκε εν Κυρίω.

Το σώμα του ενταφίασε ο μαθητής του Τιμόθεος μέσα στο ναό τον οποίο ο ίδιος είχε κτίσει. Αλλά ας αναφέρουμε λίγα από τα θαύματα που ακολούθησαν. Μια φορά, από αμέλεια του κανδηλανάπτη, πήρε φωτιά η εκκλησία της μονής αυτής του Προυσού, χωρίς να το καταλάβουν οι πατέρες και να μπορέσουν να βγάλουν κάτι από μέσα, ούτε και αυτή την Αγία Εικόνα της Θεοτόκου. Όταν δε είδαν την πυρκαγιά, δεν μπόρεσαν να μπουν, διότι η φωτιά περικύκλωσε όλο το ναό και οι πατέρες θρηνούσαν περισσότερο για την Αγία Εικόνα και τη βιβλιοθήκη. Τόσο κάηκε η εκκλησία που έμειναν μόνο πέτρες. Όταν όμως τέλειωσε η φωτιά το καταστρεπτικό της έργο, ω του θαύματος, είδαν την Αγία Εικόνα να...

στέκεται πάνω στην Αγία Τράπεζα του παρεκκλησίου που ήταν μέσα στο ναό, χωρίς να έχει βλαφτεί από τη φωτιά. Δόξασαν το Θεό και τη Θεοτόκο, διότι φύλαξε την Αγία Εικόνα και το παρεκκλήσι της. Την πυρκαγιά δε αυτή μαρτυρεί και το σπήλαιο, το οποίο παραμένει μαυρισμένο. Ας αναφέρουμε και άλλο. Πάνω από τον τρούλο της εκκλησίας ήταν μεγάλος βράχος που ήταν ένα σώμα με το σπήλαιο. Μετά από ένα σεισμό άνοιξε ο βράχος εκείνος και ήταν έτοιμος να πέσει και να χαλάσει όλη την εκκλησία. Βλέποντας δε οι πατέρες του μοναστηριού το μεγάλο εκείνο κίνδυνο και μην μπορώντας να κάνουν κάτι άλλο, έψαλαν παράκληση στην Παναγία με πίστη και θέρμη και άφησαν όλοι τους την ελπίδα στη Θεοτόκο.

Την επομένη είδαν, ω του θαύματος, το βράχο εκείνο ριγμένο κάτω από την εκκλησία, χωρίς να έχει αγγίξει το ναό, δόξασαν δε το Θεό και την Πανάχραντη για το θαύμα, το οποίο μέχρι σήμερα κηρύττει ο τόπος εκείνος του σπηλαίου, στον οποίο ήταν προηγουμένως ο βράχος. Αλλά ας έλθουμε και σε ένα άλλο. Στο δεξιό μέρος της εκκλησίας υπάρχει μεγάλος και φοβερός γκρεμός. Μια φορά λοιπόν που ήταν το πανηγύρι του μοναστηριού συνέβη να στέκεται εκεί κοντά κάποια γυναίκα, σύζυγος ιερέα, που βαστούσε στα χέρια και το μικρό της βρέφος. Από το πλήθος του κόσμου μπερδεύτηκε και έπεσε στο βάθος εκείνο μαζί με το βρέφος.

λυπήθηκαν και οι συγγενείς της γυναίκας έτρεξαν από άλλο μέρος να περιμαζέψουν εκείνους που νόμιζαν νεκρούς. Αλλά, ω του θαύματος, βρήκαν εκεί κάτω και τους δυο χωρίς να έχουν πάθει την παραμικρή βλάβη. Όταν δε ρώτησαν τη γυναίκα πώς φυλάχτηκε αβλαβής, είπε: «Καθώς έπεσα κάτω στον γκρεμό, άλλο δεν πρόφτασα να πω, παρά μόνο “Παναγιά μου, Προυσιώτισσα, βοήθησέ με”. Η δε Κυρία Θεοτόκος με φύλαξε, καθώς βλέπετε, και εμένα και το παιδί μου». Αλλά και πάρα πολλά ακόμη, ποικίλα και καταπληκτικά είναι τα θαύματα τα οποία έκανε και εξακολουθεί να κάνει η Παναγία η Προυσιώτισσα σε όσους με πίστη και ευλάβεια προστρέχουν να την προσκυνήσουν και να ζητήσουν τη χάρη της, διότι ως Μητέρα του Θεού μπορεί όσα και θέλει.

Μέσα στην εκκλησία μας κατέχει σημαντική θέση. Δεν είναι μια απλή αναπαράσταση ή διακόσμηση. Η εικόνα δεν στέκεται στα εξωτερικά, αλλά παρουσιάζει, φέρνει σε κοινωνία δια των αισθητών, τα οποία πολλές φορές είναι αλλόκοτα, με τα υπεραισθητά, τα πνευματικά, τα θεία. Η φωτογραφία ξεκινά από τη γη και τελειώνει στη γη. Η εικόνα ξεκινά από τη γη αλλά τελειώνει στον ουρανό. Είναι ένα παράθυρο προς τον ουρανό και από τον ουρανό. Ανεβάζει το νου και την καρδιά του ανθρώπου στην ουράνια, τη Θεία Πραγματικότητα και ακόμη κατεβάζει τη Χάρη Θεού στη γη. Με βάση τα λίγα αυτά που προαναφέρθηκαν, νομίζουμε ότι μπορούν να υπογραμμιστούν τα εξής.

Όπως έναν Άγιο μπορεί να τον καταλάβει και να τον ερμηνεύσει σωστά μόνο ένας που έχει παρόμοια με αυτόν εμπειρία, έτσι και η αγιογραφία, ως δημιουργία και όχι σαν απλή αντιγραφή, δεν είναι έργο του καθενός, αλλά εκείνου που έχει γνώση και μάλιστα εμπειρική γνώση των θείων. Γι' αυτό και η αγιογράφηση

γινόταν και πρέπει να γίνεται με προσευχή και νηστεία. Δεύτερον, σημαντικά τα οφέλη από τη χρήση των ιερών εικόνων. Και πρώτο, όπως μας λέγει ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, είναι ότι η εικόνα είναι ένα υπόμνημα. Και όπως είναι το βιβλίο σε αυτούς που γνωρίζουν γράμματα, είναι στους αγράμματους η εικόνα. Γι' αυτό πρόσταξε ο Θεός να γίνει η κιβωτός από άσηπτα ξύλα και να βάλουν μέσα τις πλάκες και τη ράβδο και τη χρυσή στάμνα που είχε το μάννα για να θυμίζουν όσα είχαν γίνει και να προτυπώνουν τα μέλλοντα. Διότι είχαν τοποθετηθεί ως εικόνες για να θυμίζουν, όχι ως θεοί, αλλά για να θυμίζουν τις ενέργειες του Θεού. Πώς λοιπόν, ερωτά ο Άγιος, δεν θα εικονογραφήσουμε τα σωτήρια πάθη και θαύματα Χριστού του Θεού, ώστε όταν με ρωτά ο γιος μου τι είναι αυτό, να του πω ότι ο Θεός Λόγος έγινε άνθρωπος και δι' αυτού όλη η φύσις επανήλθε στην αρχαία μακαριότητα. Όφελος δεύτερο: με τις Άγιες Εικόνες

αναπαριστούμε τα πάθη και τα έπαθλα εκείνων που πολιτεύτηκαν κατά το πρότυπο του Κυρίου, για να τους μιμηθούμε με ζήλο. Τρίτο όφελος προκύπτει από το ότι οι εικόνες είναι αγωγοί χάριτος στους πιστούς. Εάν η σκιά των Αποστόλων, λέγει ο ίδιος Άγιος, τα καλύμματα της κεφαλής και τα μαντήλια απάλλασσαν από αρρώστιες, φυγάδευαν δαίμονες, πώς η σκιά και η εικόνα των Αγίων δεν θα δοξαστεί; Δίδεται Θεία Χάρις στις ύλες για τα εικονιζόμενα. Οι ύλες αυτές καθεαυτές είναι απροσκύνητες, εάν δε ο εικονιζόμενος είναι γεμάτος χάρη και οι ύλες μετέχουν χάριτος κατά την αναλογία της πίστεως. Έτσι κάθε εικόνα

την προσεγγίζουμε με πίστη και ευλάβεια, μπορεί να γίνει θαυματουργή, ικανή να μας χαρίσει την υγεία του σώματος και της ψυχής, το θαύμα της μετανοίας που είναι το μεγαλύτερο και αναγκαιότερο.