Palm Sunday and Christ’s Humble Entry into Jerusalem

On this Sunday, we celebrate the glorious and radiant feast of Palm Sunday for this reason: After Saint Lazarus was raised from the dead, many saw this extraordinary miracle and believed in Christ. Moved by envy, the Jewish leaders decided in their assembly to put both Christ and Lazarus to death. So the Lord left that place, giving way to their malice. Then, as John the Evangelist tells us, six days before Passover He came to Bethany, where Lazarus lived—the man He had raised from the dead. They prepared a supper for Him there, and Martha, Lazarus’s sister, served.

Mary, his other sister, anointed the Lord’s precious feet with costly ointment and wiped them with her hair. The next day, Sunday, Christ sent two of His disciples to bring a donkey and her colt. They laid their garments on the colt, and the Lord sat upon it. Thus He whose throne is heaven and whose footstool is the earth entered Jerusalem seated on a young donkey, as it is written in the prophecy of Zechariah: “Rejoice greatly, daughter of Zion! Proclaim it, daughter of Jerusalem! Behold, your king comes to you, righteous and bringing salvation, gentle and riding on a beast of burden, on a young colt.”

Do not be afraid, daughter of Zion. The king who now comes to you is neither arrogant nor proud. He is so gentle, humble, and meek that He rides no proud horse with a golden bridle, but a lowly donkey’s colt, held in little regard. According to the commandment of the Law, the Jewish Passover was to be celebrated in no city except Jerusalem: “You may not sacrifice the Passover in any of the towns that the Lord your God gives you, but only in the place the Lord your God chooses for His name to dwell.” For this reason, great crowds gathered in Jerusalem every year

to celebrate Passover there. News of the wondrous raising of Lazarus had spread through Jerusalem, and when people heard that Jesus was coming, a great crowd took palm branches and went out of the city to meet Him, crying, “Hosanna! Blessed is He who comes in the name of the Lord!” Some spread their garments on the road for Christ to pass over. The people did and said these things because they believed Christ was the long-awaited Messiah, coming to Jerusalem to sit on David’s throne and reign over Israel. The palm branches are symbols of victory.

“Hosanna” is a Hebrew word meaning something like “Save us now.” This hymn was sung by adults and even by nursing infants, moved by the Holy Spirit, as David, the prophet and king, had foretold: “Out of the mouths of babes and nursing infants You have prepared praise.” Among the Hebrews, a palm branch was called a baion, a tender branch. The branches showed that Christ is the victor over death. It was customary for people to welcome victors with branches. The colt represented the Gentiles, the people who had worshipped idols. Christ sat upon it and rested there, victorious and triumphant,

and is proclaimed King of all the earth. When Christ entered Jerusalem, the whole city was stirred. This was the response of ordinary people, who were innocent and guileless. But the scribes and Pharisees, consumed by envy, hated the Lord all the more. Envy blinds a person to what is good for him. At times the Lord withdrew; at other times He appeared openly and spoke to them in parables. The disciples, still growing in understanding, did not fully grasp what was happening until the Lord rose from the dead and gave them illumination and the Holy Spirit. Then they became mature in faith and came to know the divine Mysteries.

Today’s feast of the Lord’s triumphant entry into Jerusalem is among the oldest feasts of our Church. In Jerusalem, the faithful would go to the Mount of Olives, with the bishop seated on a donkey’s colt to represent Christ. We too remember this event in worship and celebrate it with joy, holding blessed palms as symbols of victory. As the sacred hymnographer says, we bear the symbols of victory: victory over death, the world, and the devil. The palms also symbolize the virtues that prepare us to receive and live through Holy and Great Week, the week of the Lord’s venerable Passion, and His radiant

and life-giving Resurrection.

When our Fathers speak about the Lord’s entry into Jerusalem, they recall how victorious kings and generals of their own time entered cities in triumph, displaying great authority and power. Christ does not display power in that way. He does not wish to impose Himself on people. The Lord Almighty, the Son and Word (Logos) who is without beginning and eternal together with the Father, the true King of Glory whom the Cherubim cannot gaze upon without awe, enters the Holy City gentle and bringing salvation, riding on a donkey’s colt. Saint Epiphanius observes that Christ

had scepters and trumpets, yet appeared in utter poverty. He was not escorted with swords, weapons, and spears, as earthly rulers of that time were honored, but came in the deepest humility. He had no armed guards, shields, gold-inlaid emblems, helmet, or breastplate, but perfect gentleness, boundless innocence, and extraordinary modesty. Christ’s humility is neither outward show nor pretense. It expresses His love and simplicity. Because His love is infinite, His humility is infinite too. And the Saints who came to share in the grace of Christ and in His life

also came to share in His love and humility. This is the strength of Christ and of Christianity. According to Saint Isaac the Syrian, humility is the garment of divinity. Whoever truly puts it on becomes like Him who descended from His heights, veiled the greatness of His majesty, and covered His glory with humility. So if we try to promote our Christianity through displays of worldly power, wealth, luxury, and success by the world’s standards, we are far from the Spirit and grace of Christ, and far from the spirit and lived experience of Holy Week.

Κυριακή, την περηφανή και υπέρλαμπρη εορτή των Βαΐων πανηγυρίζουμε για την ακόλουθη αιτία. Μετά την εκ νεκρών Ανάσταση του Αγίου Λαζάρου, βλέποντας πολλοί το παράδοξο θαύμα, πίστεψαν στο Χριστό. Για το λόγο αυτό και από φθόνο κινούμενοι οι Ιουδαίοι αποφάσισαν στη συναγωγή τους να θανατώσουν όχι μόνο το Χριστό αλλά και το Λάζαρο. Εξαιτίας αυτού έφυγε από εκεί ο Κύριος, δίνοντας τόπο στην κακία τους. Έπειτα, καθώς λέγει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, προ έξ ημερών του Πάσχα ήρθε στη Βιθανία, όπου ήταν ο Λάζαρος, τον οποίο είχε αναστήσει εκ νεκρών. Εκεί του έκαναν δείπνο και η μεν Μάρθα, η αδελφή του Λαζάρου, υπηρετούσε.

Μαρία, η άλλη του αδελφή, άλειψε με πολύτιμο μύρο τα τίμια πόδια του Κυρίου και με τα μαλλιά της τα σπόγγισε. Κατά δε την επαύριο Κυριακή έστειλε ο Χριστός δύο από τους μαθητές Του και έφεραν μία όνο και το πουλάρι της, πάνω στο οποίο έριξαν τα ιμάτιά τους και κάθισε ο Κύριος. Έτσι, αυτός που έχει θρόνο τον ουρανό και υποπόδιο τη γη, εισερχόταν στην Ιερουσαλήμ καθισμένος επί πώλου όνου, κατά το γεγραμμένο, δηλαδή την προφητεία του προφήτου Ζαχαρίου. Χαίρε σφόδρα, θύγατερ Σιών, κήρυσσε, θύγατερ Ιερουσαλήμ· ιδού ο βασιλεύς σου έρχεται σοι, δίκαιος και σώζων, αυτός πραΰς και επιβεβηκώς επί υποζυγίου και πώλου νέου.

Μη φοβού, θύγατερ Σιών, διότι ο βασιλεύς αυτός που έρχεται τώρα σε σένα δεν είναι θρασύς και υπερήφανος, αλλά τόσο πράος, ταπεινός και ήμερος, που δεν κάθεται σε άλογα περήφανα και χρυσοχάλινα, αλλά σε ένα πουλάρι όνου ευτελέστατο και καταφρονημένο. Κατά το πρόσταγμα του νόμου, σε καμιά άλλη πόλη δεν γινόταν η εορτή του Ιουδαϊκού Πάσχα, παρά μόνο στην Ιερουσαλήμ. Ου δυνήση θύειν το Πάσχα εν ουδεμιά των πόλεών σου, ων Κύριος ο Θεός σου δίδωσί σοι, αλλ’ ή εις τον τόπον, ον αν εκλέξηται Κύριος ο Θεός σου, επικληθήναι το όνομα αυτού εκεί. Γι’ αυτό κάθε χρόνο μαζευόταν μεγάλο πλήθος ανθρώπων στην Ιερουσαλήμ

να γιορτάσουν εκεί το Πάσχα. Επειδή δε διαδόθηκε στην Ιερουσαλήμ το εξαίσιο θαύμα της Αναστάσεως του Λαζάρου και ακούστηκε ότι έρχεται ο Ιησούς στα Ιεροσόλυμα, πλήθος πολύ πήρε στα χέρια του τα βαΐα των φοινίκων και βγήκε έξω από την πόλη για να τον προϋπαντήσει, κραυγάζοντας «Ωσαννά, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου». Κάποιοι έστρωναν κάτω τα ρούχα τους για να περάσει από πάνω ο Χριστός. Αυτά οι τότε Ιουδαίοι τα έκαναν και τα έλεγαν θεωρώντας ότι ο Χριστός ήταν ο προσδοκόμενος Μεσσίας και ότι έρχεται στην Ιερουσαλήμ για να καθίσει στο θρόνο του Δαβίδ και να βασιλεύσει στο γένος του Ισραήλ. Και τα μεν βαΐα είναι σύμβολα νίκης.

Το Ωσαννά δε, εβραϊκό, σαν να σημαίνει σώσον λοιπόν. Τον ύμνο αυτό δε έλεγαν όχι μόνο οι μεγάλοι κατά την ηλικία, αλλά και αυτά τα θηλάζοντα βρέφη, κινούμενα από το Πνεύμα το Άγιο, καθώς προφήτευσε ο Προφητάναξ Δαβίδ λέγοντας «Εκ στόματος νηπίων και θηλαζόντων κατηρτίσω αίνον». Βάιο δε στους Εβραίους λεγόταν το απαλό κλαδί. Σήμαιναν δε τα βαΐα ότι ο Χριστός είναι νικητής του θανάτου. Ήταν δε συνήθεια στους λαούς να δέχονται τους νικητές με κλαδοφορίες. Ο δε πώλος φανέρωνε τον λαό από τα έθνη, τους ειδωλολάτρες, πάνω στον οποίο αφού κάθισε και αναπαύθηκε ο Χριστός, νικητής και τροπαιούχος.

Ανακηρύσσεται και βασιλεύς όλης της γης. Καθώς δε εισήλθε ο Χριστός στην Ιερουσαλήμ, σείστηκε όλη η πόλη. Αυτά έκαμε ο απλός λαός, που ήταν άκακοι και απονήρευτοι άνθρωποι. Όμως οι γραμματείς και οι φαρισαίοι, ως φθονεροί, μισούσαν τον Κύριο χειρότερα, επειδή ο φθόνος σκοτίζει τον άνθρωπο και δεν γνωρίζει το συμφέρον του. Γι’ αυτό άλλοτε μεν κρυβόταν, άλλοτε δε φανερωνόταν και τους μιλούσε με παραβολές. Οι δε μαθητές, ως ατελείς που ήταν ακόμη, δεν καταλάβαιναν ακριβώς τα συμβάντα, μέχρι που ο Κύριος αναστήθηκε και τους έδωσε φωτισμό και Πνεύμα Άγιο και τότε έγιναν τέλειοι και γνώριζαν τα Θεία Μυστήρια.

Η σημερινή αυτή εορτή της θριαμβευτικής εισόδου του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα είναι από τις αρχαιότερες της Εκκλησίας μας. Στα Ιεροσόλυμα οι πιστοί πορεύονταν στο όρος των Ελαιών με τον επίσκοπο να κάθεται επί πώλου όνου, αναπαριστάνοντας το πρόσωπο του Χριστού. Και εμείς θυμούμαστε λειτουργικώς και εορτάζουμε πανηγυρικώς την εορτή αυτή, κρατώντας τα ευλογημένα βαΐα ως σύμβολα της νίκης. Τα της νίκης σύμβολα φέροντες, κατά τον Ιερό Υμνοδό, της νίκης κατά του θανάτου, του κόσμου και του διαβόλου, αλλά και ως σύμβολα των αρετών που αποτελούν την προϋπόθεση για την κατάλληλη υποδοχή και βίωση της Αγίας και Μεγάλης Εβδομάδος των Σεπτών Παθών και της Λαμπροφόρου και

Ζωηφόρου Αναστάσεως.

Οι Πατέρες μας, όταν σχολιάζουν την είσοδο του Κυρίου μας στα Ιεροσόλυμα, έχουν υπόψη τους εκείνα που συνέβαιναν στην εποχή τους, όταν νικηφόροι βασιλείς και στρατηλάτες έμπαιναν στις πόλεις θριαμβευτικά με εξουσία και δύναμη πολλή. Όμως ο Χριστός δεν έχει τέτοια εξουσία και τέτοια δύναμη. Δεν θέλει να επιβάλλεται στους ανθρώπους με τέτοιο τρόπο. Ο Κύριος ο Παντοκράτορ, ο Συνάναρχος και Συναΐδιος Υιός και Λόγος του Πατρός, ο Βασιλεύς της Δόξης της Αληθινής, ον τα Χερουβείμ μετά δέους ατενίσαι ου δύνανται, εισέρχεται στην Αγία Πόλη πραΰς και σώζων, επιβεβηκώς επί πώλου όνου. Ο Άγιος Επιφάνειος σημειώνει ότι ο Χριστός

είχε σκήπτρα και σάλπιγγες, αλλά φανερώθηκε με την έσχατη πτωχεία. Δεν φερόταν με ξίφη, όπλα και δόρατα, όπως συνοδεύονταν τιμητικά οι τότε επίγειοι άρχοντες, αλλά φερόταν πάνω στην άκρα ταπείνωση. Δεν είχε οπλοφόρους, ασπίδες, χρυσοκόλλητους θυρεούς, κράνος και θώρακα, αλλά άκρα πραότητα, άμετρη ακακία και υπέρ το μέτρο μετριότητα. Η ταπείνωση του Χριστού δεν είναι εξωτερική ή πλαστή, αλλά είναι εκδήλωση της αγάπης και της απλότητός Του. Επειδή αγαπά άπειρα, είναι και άπειρα ταπεινός. Και οι Άγιοι που έγιναν κοινωνοί της Χάριτος του Χριστού, της ζωής Του

έγιναν κοινωνοί της αγάπης και της ταπεινώσεώς Του. Αυτή είναι η δύναμη του Χριστού και του χριστιανισμού. Η ταπεινοφροσύνη, κατά τον Άγιο Ισαάκ, είναι η στολή της θεότητος και καθένας που τη φόρεσε αληθινά ομοιώθηκε με εκείνον που κατέβηκε από το ύψος του και κάλυψε την αρετή της μεγαλοσύνης του και σκέπασε τη δόξα του με την ταπεινοφροσύνη. Επομένως, εάν προσπαθούμε να προβάλλουμε το χριστιανισμό μας με επίδειξη κοσμικής δυνάμεως, πλούτο, πολυτέλειες, κατά κόσμον επιτυχίες, είμαστε μακριά από το Πνεύμα και τη Χάρη του Χριστού, μακριά από το Πνεύμα και το βίωμα της Μεγάλης Εβδομάδος.