The Acts of the Apostles 168

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the unchanged Greek original is the authoritative text.

We are still in the Book of the Acts of the Apostles, in chapter 16, verse 14. We had already begun to analyze it. "And a certain woman named Lydia, a seller of purple from the city of Thyatira, who reverenced God, was listening; and the Lord opened her heart to attend to the things spoken by Paul."

This is what we were saying last time. Paul was in Philippi, in that gathering outside the city, and among them was also a Greek woman named Lydia, who showed extraordinary interest and attention to the things that Paul was setting forth.

And I had told you that she was a dynamic woman, a very dynamic woman; she was a merchant of purple. The purple was a kind of cloth, and because of its quality and because of its color, this cloth, whose purple dye was expensive, was an emblem or a symbol of royalty, of imperial standing.

So for a woman to trade in such a thing obviously showed that she was a dynamic woman, a marvelous woman; and that is why I was telling you last time that she was a feminist in a very bygone age, in a very early age.

And of course a feminist in the sense that she could put herself forward as a woman, for what else is feminism? It is the bringing forward of woman within social life. She considered herself oppressed, and naturally she tries to throw off whatever oppression the centuries had loaded upon her up to now, and so we have the phenomenon of feminism, which, however, is negative.

Negative, because it is at the same time an emancipation both from the family and from God. And so this feminism is negative.

Of course Lydia presented, we might say, a feminist image, a feminist picture, without there yet existing at that time the movement of feminism, which belongs to our own age. She is in a way marvelous, without this emancipation, neither from her home nor from God, as it says, reverencing God.

She had escaped from idolatry, as I was telling you last time; idolatry did not satisfy her. And what else did she have before her? She had Judaism, faith in the true God. And now that Paul comes, she found what her soul was seeking. A marvelous woman, then, who lived out a feminism not emancipated either from husband and children, nor even from the faith, that is, from religion.

The presence of Lydia, as I told you last time, is nothing other than a woman such as the last chapter of the Book of Proverbs describes. We might say that the sacred author of the last chapter of Proverbs, as he was writing the things he wrote, seemed to be looking at Lydia herself.

Or, if you set the person of Lydia side by side with the content of this chapter, which I recommend you go and read at home, you will say: here is Lydia. Indeed, the chapter begins something like this: "a courageous woman." What does "courageous" mean? Dynamic, a dynamic woman, not dynamic at the expense of her husband, nor a domineering woman.

The way we are accustomed, ironically, to put things, an authoritarian woman who governs in a manner that disregards her husband. No, no, these are negative things. A dynamic woman in the sense that her power of will was in harmony with the intellect and the emotion.

For the complete human being, as the New Testament wants him, is complete; the man of God, as the Apostle Paul says. For the man of God to be complete, he must have these three elements, these three powers of his soul, in a single balance.

Whether man or woman: intellect, will, emotion. Today we have to say that the matter of the will is lacking in very many people. One fruit of the will, the first, is courage. And courage is one of the four virtues, both of the ancient Greeks and of the Fathers of the Church, who adopted this Greek division of the virtues: Sophrosyne, Phronesis, Andria, and Dikaiosyne.

Sophrosyne, Phronesis, Andria, and Dikaiosyne. Andria, courage, refers to the will. Sophrosyne and Phronesis, to the intellect and the emotion. And Dikaiosyne, justice, is, we might put it another way, discernment, which brings a balance of the other three virtues, so that one virtue of the three does not come into excess, or even at the expense of another virtue, but there is an equal, evenly distributed development. This is justice. It is not justice in the narrow sense in which we speak of a just man, but it is the bringing into equilibrium of the other three virtues, I repeat: Phronesis, Sophrosyne, and Andria.

So, the courageous woman, Lydia, and as the Book of Proverbs describes her: "a courageous woman, who shall find her?" Who, it says, will find a courageous woman? "For such a one is more precious than costly stones." She, it says, is more precious even than precious stones, than diamonds, than brilliants, and so on. A woman who knows her own worth never puts on jewels.

We might say that, subconsciously, a woman loads herself with jewels when she feels herself empty and wants to adorn herself outwardly, because she sees the hollowness, the emptiness, the emptying out of the inner spaces, both in the realm of the virtues and in the realm of knowledge and wisdom. I have known very many women in the West, very many remarkable women; they did not adorn themselves, they did not load themselves down with ornaments by the cartload, no; they had a consciousness of their own worth, and it was superfluous for them to adorn themselves. I believe you would grant me this that I am telling you; it is important, and that is why, as the Apostle Peter says, and I do not believe you would fail to grant the Apostle Peter, the New Testament, his due,

who says that the adornment of woman, her ornament, is from within, as a relevant psalm also says concerning the Theotokos, that her ornaments, it says, are from within, from within; it is exactly what I am saying. And when she has ornaments from within, wisdom, understanding and so on, prudence and so on, what does she want with the outward ornaments, what does she want with them? Her wisdom and her cleverness and her dynamism, these are what will bring forward the person. So, "such a one is more precious than costly stones; the heart of her husband trusts in her." The heart of her husband, it says, takes courage, that is, it leans upon, her husband rests upon such a woman; that is, he says, I have my wife, what have I to fear? "Such a one gathers good spoils,"

literally it means "spoils," here material goods, good material goods. "She shall not be at a loss"; she will not be at a loss, she will not lack, she will not be left in want, that is, in poverty. "For a prudent woman is blessed," because the prudent woman has the blessing of God. A fine woman; these are the fine women, and this is the fine feminism, the Christian feminism. Whoever, then, found such a woman, it says, found a treasure. I will repeat that I suggest you study this chapter, as I was telling you last time; it says, you see that little light in a room of the house, while the city is still asleep, it is hers, she keeps the night watch.

The older folk, the older ladies, should know what a night-vigil of work means. My mother used to keep these working nights, and she would take us along with her, and we loved it so much; we would jump for joy, tonight we have a working night. That is to say, we would stay up late before going to sleep. Do you understand me, do you understand me? That little light, the light, the room, it is hers. And so much more, but out of modesty I will not speak of it. Luke, who writes the Acts, that is, Christianity itself, praised this woman. And so, my dear ones, the Christian woman can work at an honorable profession. Provided, and I will repeat what I said a moment ago, provided she does not accept atheistic preachings of autonomy from God and from the family.

Lydia is the first European Christian feminist, and indeed a Greek woman. Yes, a Greek woman, because Thyatira, and it is not by chance that Luke writes the origin of this woman.

It was a Macedonian colony, a Macedonian colony, a little above Smyrna, further north than Smyrna; that was Thyatira. I told you last time that Christ sent a letter to the Church of Thyatira, a little further north, a Macedonian colony. She was Greek, one hundred percent Greek, and this matters a great deal.

This explains how she came to be in Philippi, since Thyatira was a colony of Macedonia. And now she comes, we might say, to a central city of Macedonia, the place from which some of her ancestors had set out to found the colony of Thyatira. If Europe could have a Lydia as a model to imitate, Europe today would be of a far better quality.

And Lydia, as the Evangelist Luke notes for us, was a worshipper of God; she revered God, and despite the burdens of her work, she did not neglect to practice her faith. That is how she came to be in that gathering of women at Philippi, the gathering that Paul visited.

Of course, she was a Gentile, since she was born into the world of the Gentiles, the world of idolatry; yet she was a noble soul. She was not satisfied, as I told you, with idolatry. She turned to Judaism, and now she comes to Christianity.

Luke describes the beginning of her journey into the faith very movingly. He uses only one verb: she was listening to the things spoken by Paul. So what could Paul have said in that first address of his? It was not an address like the ones we give here now; it was unpolished, we might say private, that is what I mean by unpolished. It had nothing of that glittering quality we know from the oratory of people who prepare a speech. It was unpolished, it was private, it was a conversation. But what truly has value does not depend on being adorned with rhetorical ornaments. It is bread, it is bread, and when bread gives off its scent you want to eat it, however plainly it is made, whatever shape it may have; it is bread.

And so Lydia was moved when she heard Paul speaking about Christ, and speaking of him as the person upon whom the prophets, with their prophecies, all converge. All the prophecies converge upon the person of Jesus Christ.

And so Lydia was listening, without prejudice, as would have happened with a Jew. She had a good disposition, and the Lord, who sees all things, saw her disposition. That is why Luke records a very telling phrase.

The Lord opened her heart to attend to the things spoken by Paul. The Lord, it says, opened, as if unlocking, the heart of Lydia, so that she would attend to the things Paul was saying. The first step, then, toward salvation is the hearing of the Word of God, without which Word of God we can do nothing, my dear ones.

The hearing of the Word of God is of the very greatest importance.

I think each one of you can confirm this from your own experience. Many will say, and I am sure of it, you have told me so. What they used to say, I said it to the children downstairs earlier as well. They know, they know, those who have gained the experience; those who have firsthand knowledge of the thing know it.

Hearing the Word of God, how the heart softened, the heart of us who were listening, so that at some point you say, who was I and who am I, or who ought I to be, and a turn of a hundred and eighty degrees takes place. How important this is. You, then, with your experience can confirm this, and I too with my own experience, both that of others and my own personally.

The second step of salvation is the opening of the heart by the Lord. For my part, I will come with a good disposition; I will go and listen. The second step is for the Lord to begin unlocking the heart. John Chrysostom puts it beautifully here: the opening belongs to God, but the attending to it belongs to both the divine and the human.

That is to say, for the heart to be opened is the work of God, while attending is the work of the human being, in this case Lydia. For there John Chrysostom interprets it, so that he says: what is salvation? It is the joining together of the divine and the human, the human offering and divine grace.

It is neither the human offering alone, nor divine grace alone, which remains inactive when the human being does not offer his own labor. That is why John Chrysostom says again here: God wills all to be saved and to come to the knowledge of the truth; yes, but not every human being is willing.

He knocks at the door. Remember that beautiful image in the Apocalypse. It is in his last letter that the Lord says: Behold, I stand at the door and knock. I will tell you a very common anecdote; you surely know it. A painter painted this, this image of Christ standing and knocking.

But he had not put a handle on the door, and someone who saw the painting observed it and said to him, ah, you forgot to put a handle on the door. No, he says, I did not forget; the handle is on the inside. Which means: I knock at the door, you must open. That is the very important thing.

So God opens hearts, says John Chrysostom, the ones that are willing; he opens the hearts that are willing, for it is possible also to see hardened ones. Yes, we can see even hardened hearts, where such hearts are persuaded by nothing.

Of course, many times we judge a person to have a hardened heart, but we do not know this. We cannot judge how the grace of God may at some point break that stony hardness, this thing called hardening, to put it that way, what in our everyday language we call scale; how at some point it breaks that scale, we do not know. Let us never condemn, never pre-condemn a person as unrepentant; we cannot say this.

And this miracle, forgive me, even the twelve disciples of our Lord were following the Lord, yet at the end of their discipleship he opened their intellect to understand the Scriptures. When? At the end of their discipleship. It is in Luke, in the twenty-fourth chapter, after his Resurrection the Lord did this.

You know that before his Resurrection the Lord had the disciples; of course they had some rudimentary illumination, certainly they had the Spirit of God in a rudimentary way, not fully. When, for example, John says, Lord, shall we call down fire upon this city of the Samaritans that did not receive you, the Lord said, no, you do not know of what Spirit you are, no.

If they had already received the Spirit of God, they would have said this, and many other things besides. Or they would have been seeking the chief seats, asking who would sit at the Lord's right hand and who at His left, if the Lord were to come in His glory, in what glory? In His earthly glory.

As the Messiah of Israel, as the expected earthly Messiah of Israel, meant only for Israel alone, that is the kind of thing they would have said.

So when the Lord rose again, when He had all the objective proofs of His Resurrection, then He opened their intellect to understand the Scriptures, to grasp the Scriptures, then to understand the prophets, and so on.

You see how the Lord comes to open the heart. You, my brother, become a disciple, study, take the book in your hands. And then divine illumination will come too, when He sees you, as John Chrysostom says, when He sees you struggling to understand something in Holy Scripture.

The Lord will come to illumine you and to help you, because the Lord is generous, and He surely helps those who make the effort. And this miracle of Lydia is repeated continually among people, in every age and in every era.

Lydia's name was written in the New Testament. Would she ever have imagined such a thing? And wherever Holy Scripture exists and is studied, her name too is remembered. This is not my own opinion here. Remember that woman who brought myrrh to the Lord a little before His Crucifixion, and He said, do not hinder her, what she is doing is good.

And I tell you this: wherever the Gospel is heard, her name too will become known, and so Lydia's name is read and expounded. As, for example, by us. But someone might say, there is the reward, from the Lord. Yes, but that is not the only reward. When the twelve returned, forgive me, when the seventy disciples returned and were describing and recounting their successes to the Lord, He told them, do not rejoice in this, but because your names have been written in heaven.

And so Lydia's name too was written in the Book of Life. Our Church recently proclaimed Lydia a Saint, and she is celebrated on the twenty-seventh of March. And let us move on to the next verse, Your Eminence and my beloved brethren, the fifteenth.

Fifth, "And when she and her household had been baptized, she urged us, saying, 'If you have judged me to be faithful to the Lord, come into my house and stay there.' And so she prevailed upon us."

When it says she was baptized, and her household, she entreated them, saying, if you have judged me to be faithful to the Lord, come into my house and stay, and she constrained us to come. I have given you a translation of the passage. So Lydia believed, she believed from the heart, and she was baptized.

And not only she, but her entire household as well. Household, as it says, and her household; household means family.

The house is the dwelling, the structure, the building, just as we too say 'house' and we also say 'household.' We confuse the two words, house and household, dwelling and household, and we use them as one. Besides, a little further on it will speak here of the house and will mean her family. A little further on it is in the Acts.

In any case, just as we say 'Church': what do we mean by Church? We mean the temple, the building, the walls; we call it a church, when in fact the Church is not the Church, it is the faithful, while that structure is the temple. By extension we call the temple too the Church.

And so, by a loose extension of the words, we call the household a 'house,' and the house a 'household.' Oikos and oikia, dwelling and home, two ideas that we treat as one and the same. So it is when we read that Lydia was baptized, and her household, her whole house,

Both Hebrew and Greek philology, we will see this a little further on, with relatives and with friends who are attached to the family. All these certainly make up the household. Recall the case of Cornelius; we have spoken about it. When Cornelius was awaiting the Apostle Peter, Luke writes there:

Cornelius was expecting them, whom? Peter and the envoys, his own men, having called together his relatives, who, Cornelius, called, it says, his relatives, and his close friends, his nearest friends, why, so that they might hear whatever the Apostle would tell them.

And when, Your Eminence and my beloved brethren, the Apostle Peter spoke to all that gathering of relatives and friends in the house of Cornelius, the Holy Spirit, Luke says, fell upon all those who were hearing the word; the Spirit of God came upon all those who were listening, not only the household of Cornelius, his immediate family, let us say his wife, his children and his parents, something like that, but also the relatives and the friends. And seeing this phenomenon, the Apostle Peter commanded them to be baptized in the name of the Lord.

The Pentecost preceded the baptism, and he says, what now prevents it, and he baptized them. It is a beautiful example of passing good things on to others as well. You came to know something good; pass it on to your relatives, to your friends, to the neighborhood.

It is a very fine thing; you become a missionary, because today, in matters of salvation, we can say that what marks us, apart of course from exceptions, is more an individualistic spirit than a communal one.

That is, we keep salvation for our own account and do not pass it on; we are not ready to share. The Apostle Paul says somewhere that we should be ready to share, to pass on the good readily, and all the more so when it concerns matters of salvation.

The interpreters find another point in this passage. In this passage, when it speaks of the baptism of the whole household, they base the baptism of infants upon it, arguing that there must have been small children in this house. For you know that this is a contested matter, or it was contested, and even today it remains so, when the Roman Catholics baptize at the age of twelve, and the Protestants at some older age, and they accuse us.

Here, and in other passages, infant baptism finds its support. The same is argued for the household of Cornelius, that young man of Cornelius, who was a soldier. And likewise in the case of the jailer, whom we will see a little further on in Acts: when the whole city had been thrown into an uproar over a slave girl with a spirit of divination, and Paul and Silas were shut up in prison, and so on and so forth, that very night, in the midst of all those events, that jailer was baptized, he and his whole household.

It is a very, very moving and beautiful story. In any case, Crispus too is mentioned, and others, who had a family. The household of Stephanas, the household of Stephanas, whom the Apostle Paul baptized specifically here.

It is supposed, indeed it is considered certain, that there must without doubt have been small children as well. For would it not be unthinkable that Lydia and her husband should be baptized and receive Holy Communion, while their children, their young children, were left unbaptized and uncommuned?

And this in an age when the Jews, at least with their boys, practiced circumcision, and did not leave them uncommuned from the people of God. And the circumcision was performed on the eighth day. You see, the ancient Greeks too performed various washings and many other rites; they would pass their children over the fires, and so on, precisely because they did not want to leave their children deprived of some divine protection.

How then would Christian parents leave their children to grow up before being baptized? Or there is that senseless thing said in our own day: 'Ah,' one says, 'I want my child to grow up and choose for himself what he will follow.' My beloved, if we were to apply this same reasoning to schooling as well, what would you say? 'Ah, my child' , you know, little children do not want to go to school; when there is a holiday they jump for joy. To lose even one hour of school, they jump for joy, because the child wants to play; he cannot be shut up within the four walls of a classroom. So then, what would we say in such a case? 'If the child wants to learn his letters, he will go to school' , is that what we say? Do we use such reasoning? Or do we try by every means

to persuade, or even to press, the child to go to school? Why then, in the matter of learning we act one way, and in the matter of faith another way? This is hypocrisy. For in this case: a Christian family can never leave its infants, its little ones, its young children, to remain unbaptized.

Indeed, a better reading, that is, a more authentic reading, has this phrase as follows: 'And when' , it is attested by many manuscripts, I need not tell you , 'and when all her household was baptized.' It places that word 'all' , her whole household, every one of them was baptized.

With her baptism, Lydia, this woman rich in property, as would befit, we said, a true woman, now proposes to the Apostles that they remain in her home for as long as they would stay in Philippi.

Both Paul and his fellow workers would stay. And here too there is a more correct reading: instead of 'you stayed,' it has the verb 'stay' , that is the more correct reading. You know that we have manuscripts that sometimes differ from one another in certain places.

And so on and so on. This isn't the time to tell you more. The more correct reading is that word, "you stay." So it means: stay until you leave, not simply stay for tonight and then tomorrow go off somewhere else to stay.

This woman, for I will not cease to adorn her, because she displays her ornaments in her inner being, this woman had the instinct of hospitality, spontaneous. The moment she was baptized: come and stay in my home.

She must have had a spacious house, since she was wealthy. She must have had rooms here to spare. Come and stay in my home. Besides, she was a Greek woman, take note, she was a Greek woman, and the Greeks cultivated the virtue of hospitality always, throughout all the ages, from antiquity, which is why they even honored Zeus Xenios, that is, the god Zeus, Zeus the protector of hospitality. Yet she also had the virtue of modesty. For this reason, as Theophylact says, the great woman, the devout woman, did not say, 'Judge me,' but 'faithful to the Lord.'

She did not say that, since I am a great woman, an important woman, come and stay in my home, nor again to say, I am a devout woman, one who reverences the gods, I have been baptized , what did she say?

If you have judged me to be faithful , neither great nor devout, but faithful to the Lord. And John Chrysostom cannot hide his admiration, and he says: 'See her discernment, how she entreats the Apostles.' Notice, he says, the discernment of the woman, look how she beseeches the Apostles, how full of humility are her words, how full of wisdom are her sayings, he says. How full of humility they are, how full of wisdom. If you have judged me to be faithful to the Lord, and of course, since you have judged me worthy of great Mysteries, to be baptized, to receive in Holy Communion the Body and Blood of Christ, then why could you not also stay in my home, which is something far smaller than that?

I have told you this in simple words, but it is John Chrysostom who says it.

What, in other words, this woman wished to show was gratitude. Of course, gratitude as a virtue exists in all people , not in all, but over all the earth one finds gratitude , yet we Greeks possess it, and I fear lest we lose it. Lately I once read in the newspaper that a tourist asked a child, who was working in some fields there, how to get to such and such a place. The child willingly offered to show him, and the tourist, moved by generosity, gave the child some money.

The child would by no means accept the money, but the man insisted, and finally the child took the money and went on his way. A little while later he heard someone running behind him, running behind him. It was the child who, because the man had given him some money, was carrying him a few bunches of grapes.

This is gratitude, this is that sense of honor and generosity. What shall I say, Your Eminence, shall I tell of that incident at Tyrnavos? Do you remember when some man, I do not know, I do not know, a while ago we had, on the Feast of Saint John we had, on the seventh of January , if he is listening to me at this hour, I will speak his praise, and I am bound to say it, I will not give more details, only that somewhere he saw us, but he is somewhat slow, I do not know why, and by the time he could prepare something, we had left, from Pyrgetos.

Somewhere there, before we entered Omolio, we noticed someone coming at great speed; he pulled up in front of us, we recognized him, we stopped, and he brought us a piece of homemade bread, kneaded by hand, and milk, the good woman, milk, listen to this , I was astonished. 'But we beg you, Mr. So-and-so,' he says, 'I did not catch you in time, you vanished from my sight.'

This is the Greek, and may we never lose this sense of honor and this hospitality; it is a beautiful thing, it is beautiful, my beloved. Today, when everything on the stock exchange of values is falling, let us hold fast, let us hold fast to these Greek and Christian virtues of ours, in the matter of gratitude, of hospitality, of that love of honor and generosity.

And yet it seems that Paul did not accept. No. Here you cannot decide which to admire more: the woman who invites them to her hospitality, or Paul, who refuses. And he had to refuse, he truly had to. Paul refuses. Why did Paul refuse? So that no one would think he had crossed from Asia Minor into Macedonia in order to enjoy people's hospitality and material gain.

As you remember, in the time of Socrates the sophists went about, the very men who corrupted Greece. The sophists corrupted Greece. They were paid; they taught for a fee. Socrates was not paid, nor was Plato paid, nor was Aristotle paid.

The sophists were paid, and very dearly at that. Let me tell you a little story about education. It is not entirely on point, but close enough to show how much they charged. A father went with his son to a teacher of rhetoric and said, I would like him to become your student. How much do you want? So much. That much? With that money I could buy an ox. Very simple, answered the teacher of rhetoric: keep your money, and then you will have two oxen.

That is to say, you will have the ox you buy with the money, and your child, who will not have learned his letters, will be an ox as well. Yes, it was not entirely on point, but I wanted to show you how much, how much money they charged.

They charged a great deal, and that is why the children of the rich went to these men who travelled from city to city. And they were paid handsomely; they took their fee for a hefty wage. So then, lest Paul be thought one of those travelling teachers who took money.

What shall I tell you? Shall I tell you about Ephesus, about those seven sons of a certain high priest named Sceva, who performed exorcisms and took money? Why should I list them? Paul did not. Come to my house, she says. No. He was pained for the blamelessness of the Gospel; he wanted to offer the Gospel without reproach, without any accusation, as he himself says in First Corinthians: that, preaching the Gospel, I may present the Gospel of Christ free of charge, without money, that I abuse not my authority in the Gospel. And this although he had received authority from the Lord that the one who labors in God's field, that is, in the Church, eats from that field.

Worthy is the laborer of his wage. Paul mentions these things; he is the only one who mentions them, yet he had also renounced this right. He wanted to offer the Gospel free of charge, as I told you. The words he would write later to the Philippians, in his epistle to the Philippians, by then a prisoner in Rome, in chains, lay bare that little phrase Luke sets down so discreetly: and she constrained us.

And remember something else. On the road to Emmaus, the Lord, walking with the two disciples, made as though He would continue on His way. And the two disciples, it says, constrained the Lord. No, Lord, in the sense, no, my good man, not knowing that it was Jesus, for they had not recognized Him; their eyes, it says, were held.

The sun had already set, the day was over. Where are You going? Will You set out on the road? And they constrained the Lord to go and stay in their house, and there the revelations took place, their eyes were opened, it is the Lord. Do you remember?

Well then, the Lord loves to be constrained, and His disciples love to be constrained. They do not accept something at once. So Paul and his company said no. And And she constrained us, Luke writes., Luke writes.

She prevailed upon us. And here again we see the great soul of Paul. Listen to what he writes in his letter to the Philippians, years later. As I told you, he is now a prisoner in Rome. Let me read it to you quickly in translation. Although, what can I even say to you.

Teach your children their letters, so that they may enjoy the original text. The best translation never reaches the original. It never reaches it. And when one reads the original, he savors it. Those who understand this will say I am right. So then: I felt great joy, he writes. Joy that the Lord grants, because your concern for me has now blossomed once again.

Of course, you were always thinking of me, but you had no opportunity to show it. I do not say this because I face deprivations; I have learned to be content with what I have. A proud soul, and so that we not confuse the bad kind of pride with the good, let us replace the word proud with another, a dignified soul, dignified. I do not say this because I face deprivations; I have learned to be content with what I have. I know also how to be humbled, to be buffeted by deprivations, and I know how to have an abundance of good things. In all things and in everything I have been initiated. In the translations there is no word for initiation, yet the word initiation has so much to say to one who understands.

I enter into the very spirit of things, I have been initiated, I have been initiated, he puts it in the perfect tense, both to be full and to be hungry, both to abound and to be in want. There is the dignified soul of Paul. I accomplish all things through the strength that Christ gives me. And you yourselves know, O Philippians, when I made the beginning of the Gospel among you, when, then, the very things we are speaking of now, when, then, I made the beginning of the Gospel among you, and afterward left Macedonia, with no church did I have financial dealings except with you alone.

Indeed, because there was a Lydia in Philippi, Paul yielded. Why did he yield? It was, we might say, a matter of this: of letting the other person express their love. Even when I was in Thessalonica, you sent to me once and twice for my needs, not because I seek the gifts, but I seek the fruit that abounds to your account. From everything I have, and more than enough; moreover I have been filled with good things, since through Epaphroditus, who was a Philippian, you sent to me in Rome the things that are a fragrance of sweet savor, a sacrifice acceptable and well-pleasing to God. And my God shall fill your every need according to the inexhaustible riches of the good things He has for the glory of Jesus Christ. And to our God and Father belongs the glory unto the ages.

Do you see how he writes? Ah, my dear ones, if all the deacons of the Gospel conducted themselves like this, how radiant the Church would be, and how Christ would be glorified among the peoples.

In the end Paul did accept to stay in Lydia's house, but only with great difficulty: and she constrained us.

Let us move on to the next verse, in the few minutes we have left. It reads: And it came to pass, as we were going to the place of prayer, that a certain servant girl, who had a spirit of divination, met us; and she brought her masters much profit by telling fortunes.

It says, as we were going to the place of prayer, a certain slave girl, a young slave girl, who had a spirit of divination, met us on the road, the girl who in this way brought much work and much profit to her masters, since of course she did the work of a soothsayer. That was the translation.

Paul, it seems, stayed in Philippi for a considerable time, and so he organized the Church of Philippi, as was his custom. When he writes to them in his epistle to the Philippians, it is the most tender of epistles, it is the most tender epistle of Paul, the one to the Philippians.

Listen to how it begins. "Paul and Timothy, servants of Jesus Christ, to all the saints in Christ Jesus who are in Philippi." Our letter is addressed, I Paul and Timothy address our letter. You see: Paul and Timothy, not just Paul.

He is not afraid of losing his apostolic standing by putting Timothy's name there, or by adding other fellow workers. He is not afraid. Paul is not jealous. "Servants of Jesus Christ," we address ourselves to the saints, the saints in Christ who are in Philippi, who are found in the city of Philippi. "Together with bishops and deacons."

It is well known that in the New Testament, and especially in Paul's letters, the term bishop alternates with the term priest. Although of course the rank of bishop also existed; Timothy later is bishop in Ephesus, just as Titus is in Crete.

Yet bishops, the term bishop and priest were used interchangeably, not so much as a matter of rank as a matter of function, because the bishop is the one who oversees, who watches over his flock, who does not leave it to wander carelessly along, to drift, while the priest does the work he does; and that is why he is called bishop, the overseer. It is the second rank, as I told you, and the terms alternate.

So here we have bishops and deacons in the Church of Philippi. What does this mean? It means that the Church of Philippi was organized, and it means that Paul stayed there for some time in order to organize the Church of Philippi.

So one day, during the time he stayed there back then, and while they were going to a certain place, again I will come to the text. While the text that was read to you says "to prayer," here there is an article, "to the prayer," which means that that place was a definite, appointed one. "Paidiske" means a servant girl. It happened that she met them on the road. Oh, what happened then!

This young servant girl is described in some detail by the Evangelist Luke, and it is worth our while to look at this detailed description as well. She had, it says, a spirit of divination, that is, she had a spirit of soothsaying. Of course, it is needless for me to tell you that trouble began for Paul, and so an ordeal came about.

An ordeal without precedent. While things were going so beautifully, so, if I may say, idyllically, a bolt out of the blue comes to throw the whole city into turmoil, this meeting of Paul with that servant girl, the one who told fortunes.

But since this matter is extremely important and we must look at it in detail, now I will ask His Eminence to say something to us, and the rest, God first, we will speak about next Sunday. Do not move, stay just as you are.

Thank you for watching the video. Thank you for watching the video.

Πάντοτε επί του βιβλίου των Πράξεων των Αποστόλων, ευρισκόμενοι στο 16ο κεφάλαιο, στον 14ο στίχο. Ήδη τον είχαμε αρχίσει να τον αναλύουμε. Και τις γυνή ονόματι Λυδία, πορφυρόπωλις πόλεως Θυατείρων, σεβομένη τον Θεόν, ήκουεν, ης ο Κύριος διήνοιξε την καρδίαν, προσέχειν τοις λαλουμένοις υπό του Παύλου.

Αυτό λέγαμε την περασμένη φορά. Εις τους Φιλίππους ευρισκόμενος ο Παύλος, εις εκείνη την ομήγυρη έξω από την πόλη, μεταξύ αυτών ήταν και μια γυναίκα ελληνίδα, ονόματι Λυδία, η οποία έδειξε εξαιρετικό ενδιαφέρον και προσοχή εις εκείνα τα οποία ο Παύλος ανέφερε.

και σας είχα πει ότι ήταν μια δυναμική γυναίκα, πολύ δυναμική γυναίκα, έμπορος ήταν πορφύρας. Η πορφύρα ήταν ένα ύφασμα, και ένεκα της ποιότητός του και ένεκα του χρώματός του, το ύφασμα αυτό που ήταν ακριβή η βαφή της πορφύρας, ένα έμβλημα ή ένας συμβολισμός βασιλικός, αυτοκρατορικός.

Μια γυναίκα λοιπόν να εμπορεύεται τέτοιο αντικείμενο, προφανώς έδειχνε ότι ήταν μια δυναμική γυναίκα, θαυμασία γυναίκα, γι' αυτό και σας έλεγα την περασμένη φορά ότι ήταν μια φεμινίστρια σε πολύ παρωχημένη εποχή, σε μια πολύ πρώιμη εποχή.

και βέβαια φεμινίστρια με την έννοια ότι θα μπορούσε να προβάλλει τον εαυτό της σαν γυναίκα, γιατί τι άλλο είναι ο φεμινισμός; Η προβολή της γυναίκας μέσα στην κοινωνική ζωή. Θεωρούσε καταπιεσμένο τον εαυτό της και φυσικά προσπαθεί να αποτινάξει ό,τι καταπίεση μέχρι τώρα οι αιώνες της φόρτωσαν, και έχουμε το φαινόμενο του φεμινισμού, το οποίο όμως είναι αρνητικό.

Αρνητικό διότι είναι μία χειραφέτηση ταυτόχρονα και από την οικογένεια και από το Θεό. Έτσι λοιπόν αυτός ο φεμινισμός είναι αρνητικός.

Φυσικά η Λυδία παρουσίαζε ένα φεμινιστικό, θα λέγαμε, μια φεμινιστική εικόνα, χωρίς να υπάρχει ακόμη τότε το κίνημα του φεμινισμού, που είναι σύγχρονο της εποχής μας. Είναι κατά έναν τρόπον θαυμάσιον, χωρίς να υπάρχει αυτή η χειραφέτηση, ούτε από το σπίτι της, ούτε από το Θεό, όπως το λέγει, σεβομένη των Θεών.

Είχε ξεφύγει από την ειδωλολατρία, σας έλεγα την περασμένη φορά, δεν την ικανοποιούσε η ειδωλολατρία, δε βέβαια τι άλλο μπροστά της να είχε; Είχε τον Ιουδαϊσμό, την πίστη στον αληθινό Θεό. και τώρα που ο Παύλος έρχεται, βρήκε εκείνο που ζητούσε η ψυχή της. Θαυμασία γυναίκα λοιπόν, ώστε να ζει έναν φεμινισμό όχι χειραφετημένο ούτε από τον σύζυγο και τα παιδιά, ούτε ακόμη και από την πίστη, δηλαδή την θρησκεία.

Η παρουσία της Λυδίας, όπως σας είχα πει την περασμένη φορά, δεν είναι παρά μία γυναίκα όπως την περιγράφει το τελευταίο κεφάλαιο των Παροιμιών. Θα λέγαμε ότι έβλεπε ο ιερός συντάκτης του τελευταίου κεφαλαίου των Παροιμιών, σαν να έβλεπε την Λυδία, για να γράψει εκείνα τα οποία έγραψε.

Ή, αν αντιπαραβάλλετε το πρόσωπο της Λυδίας με το περιεχόμενο του κεφαλαίου αυτού, που σας συνιστώ να πάτε να το διαβάσετε στο σπίτι σας, θα πείτε: εδώ είναι η Λυδία. Μάλιστα, κάπως έτσι γράφει, αρχίζει το κεφάλαιο: γυνή ανδρεία. Τι θα πει ανδρεία; Δυναμική, δυναμική γυναίκα, όχι δυναμική εις βάρος του ανδρός, ούτε ανδρούτσα.

Όπως συνηθίζουμε, ειρωνικά, να λέμε τα πράγματα, αυταρχική και να κυβερνάει αυτή κατά τρόπο που να αγνοεί το σύζυγό της. Όχι, όχι, αυτά είναι αρνητικά πράγματα. Δυναμική γυναίκα με την έννοια ότι η βουλητικότητά της ήταν σε μία αρμονία με την νόηση και το συναίσθημα.

Διότι ο άρτιος άνθρωπος, όπως τον θέλει η Καινή Διαθήκη, είναι άρτιος, ο του Θεού άνθρωπος που λέει ο Απόστολος Παύλος. Για να είναι άρτιος ο άνθρωπος του Θεού, πρέπει να έχει τα τρία αυτά στοιχεία, τις τρεις αυτές δυνάμεις της ψυχής του, σε μία ισορροπία.

Είτε άνδρας είτε γυναίκα: νόηση, βούληση, συναίσθημα. Σήμερα πρέπει να πούμε ότι το θέμα της Βουλήσεως σε πάρα πολλούς ανθρώπους υστερεί. Ένας καρπός της Βουλήσεως, ο πρώτος, είναι η Ανδρία. Και η Ανδρία είναι μία από τις τέσσερις αρετές, και των αρχαίων Ελλήνων και των πατέρων της Εκκλησίας, που υιοθέτησαν την ελληνική αυτή, τον ελληνικό καταμερισμό των αρετών: Σωφροσύνη, φρόνηση, Ανδρία και δικαιοσύνη.

Σωφροσύνη, Φρόνηση, Ανδρία και Δικαιοσύνη. Η Ανδρία αναφέρεται στη βούληση. Σωφροσύνη και Φρόνηση, νους και συναίσθημα. Η δε δικαιοσύνη είναι, θα την λέγαμε με ένα άλλο τρόπο, διάκριση, που φέρει ισορροπία των τριών άλλων αρετών ώστε μία αρετή εκ των τριών να μην έρχεται σε υπερβολή ή σε εις βάρος μάλιστα μιας άλλης αρετής αλλά ανάπτυξη, ισότιμη, ισομερής. Αυτή είναι η δικαιοσύνη. Δεν είναι με την έννοια της δικαιοσύνης, με τη στενή έννοια που λέμε δίκαιος άνθρωπος αλλά είναι η εξισορρόπηση των τριών άλλων αρετών, επαναλαμβάνω, Φρονήσεως, Σωφροσύνης και Ανδρείας.

Λοιπόν, η ανδρεία γυναίκα, η Λιδία, και όπως την περιγράφει το Βιβλίο των Παροιμιών, γυναίκα ανδρείαν τις ευρήσει, ποιος θα βρει λέγει ανδρεία γυναίκα, τιμιωτέρα δε εστι λίθων πολυτελών η τοιαύτη. Αυτή λέγει είναι πιο πολύτιμη και από τις πολύτιμες πέτρες, τα διαμάντια, τα μπριλάντια κτλ. Μια γυναίκα που ξέρει την αξία της, δεν βάζει ποτέ κοσμήματα.

Θα λέγαμε υποσυνείδητα μια γυναίκα φορτώνεται με κοσμήματα όταν αισθάνεται τον εαυτό της άδειο και θέλει να τον στολίσει εξωτερικά επειδή βλέπει την κενότητα, το κενό με έψιλον, το άδειασμα των εσωτερικών και εις των χώρων των αρετών και εις των χώρων της γνώσης και της σοφίας Έχω γνωρίσει πάρα πολλές γυναίκες στη Νοτική, πάρα πολλές γυναίκες σπουδαίες, δεν εστολίζονται, δεν έβαζαν στολίδια με το κάρο φορτωμένες, όχι, είχαν συνείδηση της αξίας των και ήταν περιττό να στολιστούν Πιστεύω θα με δικαιώνατε γι' αυτό που σας λέγω, είναι σπουδαίο, γι' αυτό και όπως λέει ο Απόστολος Πέτρος, δεν πιστεύω να μην δικαιώσετε τον Απόστολο Πέτρο, την Καινή Διαθήκη

που λέγει ότι ο κόσμος, το στολίδι της γυναικός είναι από μέσα, όπως και λέει ένας σχετικός ψαλμός για την Θεοτόκον, ότι τα στολίδια της λέει είναι από μέσα, από μέσα, είναι ό,τι ακριβώς το σύνορα λέγω, και όταν έχει στολίδια από μέσα, σοφία, σύνεση κλπ, φρόνηση κλπ, τι να τα κάνει τα απ' έξω στολίδια, τι να τα κάνει, η σοφία της και η εξυπνάδα της και η δυναμικότητά της αυτά, δεν είναι εκείνα τα οποία θα προβάλλουν το προσωπικό, Οπότε, τιμιωτέρα δε λίθων πολυτελών η τοιαύτη, θαρσεί επ' αυτή η καρδία του ανδρός αυτής. Η καρδιά λέγει του ανδρός της, θαρσεί, έχει θάρρος, δηλαδή στηρίζεται, ακουμπάει ο σύζυγός της, η καρδιά του ανδρός της, σε μια τέτοια γυναίκα, δηλαδή λέει, έχω τη γυναίκα μου, τι έχω να φοβηθώ. Η τοιαύτη καλών σκύλων, σκύλα,

Κατά λέξει θα πει λάφυρα, εδώ αγαθά υλικά, αγαθά υλικά αγαθά. Ουκ απορήσει, δε θα απορήσει, δε θα στερηθεί, δε θα μείνει απορία, δηλαδή σε φτώχεια. Γυνή γαρ συνετή ευλογείται, γιατί η γυναίκα συνετή έχει την ευλογία του Θεού. Ωραία γυναίκα, αυτές είναι οι ωραίες γυναίκες, και αυτός είναι ο ωραίος φεμινισμός, ο χριστιανικός φεμινισμός. Ποιος λοιπόν βρήκε τέτοια γυναίκα, και λέει, βρήκε θησαυρό. Θα επαναλάβω ότι σας προτείνω να μελετήσετε το κεφάλαιον αυτό, όπως σας έλεγα και την περασμένη φορά, λέει, βλέπεις εκείνο το φωτάκι σε ένα δωμάτιο του σπιτιού, που ακόμη ενώ η πόλη κοιμάται, είναι δικό της, κάνει νυκτέρι.

Οι παλαιοί, οι παλαιές κυρίες θα πρέπει να ξέρουν τι σημαίνει νυκτέρι. Η μητέρα μου έκανε νυκτέρι και μας έπαιρνε και εμάς μαζί της και το αγαπούσαμε πάρα πολύ, χοροπηδούσαμε, απόψε έχουμε νυκτέρι. Δηλαδή θα μείνουμε αργά να κοιμηθούμε Με καταλαβαίνετε, με καταλαβαίνετε Εκείνο το φωτάκι, το φως, το δωμάτιο, είναι δικό της Και όλα πολλά, για σεμνότητα να μην τα λέγω εγώ Ο Λουκάς που γράφει τις πράξεις, δηλαδή ο χριστιανισμός, την επαίνεσε την γυναίκα αυτή Έτσι η χριστιανή γυναίκα μπορεί, αγαπητοί μου, να εργαστεί σε έντιμο επάγγελμα Αρκεί θα επαναλάβω ό,τι είπα προηγουμένως αρκεί να μην δεχθεί αθεϊστικά κηρύγματα της αυτονομίας από το Θεό και από την οικογένεια.

Είναι η πρώτη Ευρωπαία χριστιανή φεμινίστρια η Λιδία και μάλιστα Ελληνίδα. Ναι, Ελληνίδα, γιατί τα Θυάτειρα και δεν είναι τυχαίο που γράφει ο Λουκάς την καταγωγή αυτής της γυναίκας

Ήταν Μακεδονική αποικία, Μακεδονική αποικία, λίγο πιο πάνω από τη Σμύρνη, ήταν βορειότερα της Σμύρνης, ήταν τα Θυάτειρα, που σας έλεγα την περασμένη φορά ότι ο Χριστός έστειλε μια επιστολή στην Εκκλησία των Θυατείρων, λίγο βορειότερα, Μακεδονική αποικία, Ελληνίδα, 100% Ελληνίδα, και αυτό έχει πάρα πολύ σημασία.

Έτσι εξηγείται πως βρέθηκε εις τους Φιλίππους εφόσον ήτο αποικία της Μακεδονίας τα Θυάτειρα Και έρχεται τώρα θα λέγαμε σε μια κεντρική πόλη της Μακεδονίας από όπου είχαν φύγει κάποιοι προγονείς της και είχαν ιδρύσει την αποικία των Θυατείρων Αν η Ευρώπη μπορούσε να έχει μια Λυδία ως πρότυπο μιμήσεως θα ήταν η Ευρώπη σήμερα σε πολύ καλύτερα ποιότητα

Και η Λυδία, όπως μας σημειώνει ο Ευαγγελιστής Λουκάς, ήτο σεβομένη των Θεών, εσέβετο των Θεών, παρά των φόρτων της εργασίας της, δεν παρέλειπε να θρησκεύεται. Έτσι βρέθηκε σε εκείνο τον όμιλο των γυναικών εις τους Φιλίππους, που επεσκέφθη ο Παύλος.

Βέβαια, ήτο εθνική, αφού γεννήθηκε μέσα εις των εθνικών κόσμων, ειδωλολατρικών κόσμων, όμως ήτο ψυχή ευγενής. Δεν ικανοποιείται, όπως σας είπα, από την ειδωλολατρία, πήγε στον Ιουδαϊσμό και τώρα έρχεται εις τον Χριστιανισμόν.

Πολύ συγκινητικά περιγράφει ο Λουκάς το ξεκίνημά της εις την πίστη, ένα ρήμα βάζει μόνο, ήκουεν, της λαλουμένης υπό του Παύλου, Άρα, ο Παύλος, τι θα μπορούσε να έλεγε εκείνη την πρώτη του ομιλία; Δεν είναι η ομιλία σαν και αυτές που κάνουμε εμείς τώρα εδώ, ήτανε άτεχνος, θα λέγαμε ιδιωτική, αυτό εννοώ άτεχνος, δεν είχε κάτι το πιο έτσι λαμπυρίζον από εκείνα που ξέρουμε στις ρητορείες των ανθρώπων που ετοιμάζουν μια ομιλία, άτεχνος ήτο, ιδιωτική, συζήτησις ήτο, Όμως, εκείνο που έχει αξία δεν έχει σημασία αν στολίζεται με τα ρητορικά στολίδια, είναι ψωμί, είναι ψωμί και το ψωμί όταν σου μυρίσει θες να το φας όσο και ανέτεχνα φτιαγμένο είναι αυτό, ποιο σχήμα μπορεί να έχει, είναι ψωμί.

Και έτσι συνεκινήθη η Λιδία όταν ήκουσε τον Παύλον να λέγει διά τον Χριστόν, Και να ομιλεί ότι είναι το πρόσωπο που οι προφήτες με τις προφητείες τους συγκλίνουν εις αυτό το πρόσωπο. Όλες οι προφητείες συγκλίνουν εις το πρόσωπο του Ιησού Χριστού.

Έτσι λοιπόν η Λιδία ήκουεν, χωρίς προκατάληψη, όπως θα συνέβαινε με έναν Ιουδαίον. Είχε αγαθή προαίρεση και την προαίρεσή της την έβλεπε ο Κύριος, ο Παντεπόπτης. Γι' αυτό σημειώνει ο Λουκάς μια πολύ χαρακτηριστική φράση.

Ο Κύριος διήνοιξε την καρδίαν προσέχειν τοις λαλουμένοις υπό του Παύλου. Ο Κύριος, λέει, άνοιξε, σαν να την ξεκλειδώνει, την καρδιά της Λιδίας να προσέχει εκείνα που ο Παύλος έλεγε. Πρώτο, λοιπόν, βήμα προς την Σωτηρία είναι η ακρόασις του Λόγου του Θεού, χωρίς τον οποίον Λόγον του Θεού τίποτα δεν κάνουμε, αγαπητοί μου.

Είναι σπουδαιοτάτη η ακρόασις του Λόγου του Θεού.

Νομίζω ότι ο καθένας από εσάς μπορεί αυτόν να το βεβαιώσει εξ ιδίας εμπειρίας. Πολλοί θα πουν, είμαι σίγουρος, μου το έχετε πει. Εκείνο που έλεγαν, το είπα και στα παιδιά κάτω προηγουμένως. Ίσασιν, ίσασιν, οι πείραν ειληφότες, γνωρίζουν εκείνοι που έχουν πείρα του πράγματος.

Ακούγοντας τον Λόγο του Θεού πως μαλάκωσε η καρδιά, η καρδιά ημών των ακροατών, ώστε κάποτε να πείτε ποιος ήμουν και ποιος είμαι ή ποιος πρέπει να είμαι και να γίνεται μια στροφή 180 μοιρών. Πόσο σπουδαίο αυτό. Εσείς λοιπόν με την εμπειρία σας αυτό μπορείτε να το βεβαιώσετε και εγώ με τη δική μου την εμπειρία και των ξένων και τη δική μου προσωπικά.

Το δεύτερο βήμα της σωτηρίας είναι η διάνοιξις της καρδίας υπό του Κυρίου. Εγώ θα έχω αγαθήν πρόθεση, θα πάω να ακούσω. Το δεύτερο βήμα είναι να αρχίσει ο Κύριος να ξεκλειδώνει την καρδιά. Λέγει ωραιότατα εδώ ο Ιερός Χρυσόστομος· τὸ μὲν ἀνοῖξαι τοῦ Θεοῦ, τὸ δὲ προσέχειν αὐτῆς· καὶ θείων καὶ ἀνθρωπίνων ἐστίν.

Δηλαδή, το να ανοιχθεί η καρδιά είναι έργο του Θεού, το να προσέχει είναι έργο του ανθρώπου, εν προκειμένω της Λυδίας, γιατί εκεί ερμηνεύει ο Ιερός Χρυσόστομος, ώστε λέγει, τι είναι η σωτηρία, ο συνδυασμός θείου, θείου και ανθρωπίνου, η ανθρωπίνη προσφορά και η θεία χάρις.

Δεν είναι ούτε μόνον η ανθρωπίνη προσφορά, ούτε μόνη η Θεία Χάρις, η οποία μένει ανενέργητος, όταν ο άνθρωπος δεν προσφέρει το δικό του τον κόπο. Γι' αυτό λέγει εδώ πάλι ο Ιερός Χρυσόστομος, ο Θεός πάντας θέλει σωθήναι και εις επίγνωσιν αληθείας ελθείν, ναι, αλλά δεν θέλει όμως ο κάθε άνθρωπος.

Κρούει την θύραν. Θυμηθείτε εκείνη την ωραία εικόνα στην Αποκάλυψη. Είναι στην τελευταία επιστολή του ο Κύριος που λέγει. Ιδού έστηκα επί την θύραν και κρούω. Θα σας πω ένα πολύ κοινό ανέκδοτο, θα το ξέρετε οπωσδήποτε. Ένας ζωγράφος ζωγράφισε αυτό, αυτήν την εικόνα που στέκεται ο Χριστός και κρούει.

Δεν είχε βάλει όμως πόμολο εις την πόρτα και παρετήρησε κάποιος που είδε τον πίνακα το ζωγραφικό και του λέει, α, ξέχασες να βάλεις πόμολο στην πόρτα. Όχι, του λέει, δεν ξέχασα, το πόμολο είναι από μέσα, που σημαίνει εγώ κρούω την πόρτα, εσύ θα ανοίξεις, αυτό είναι το πολύ σπουδαίο.

Έτσι, ο Θεός ανοίγει καρδίες, λέει ο Ιερός Χρυσόστομος, τας βουλομένας, ανοίγει τις καρδιές που θέλουν, έστι γαρ και πεπορωμένας ιδείν. Ναι, μπορούμε να δούμε ακόμα και πορωμένες καρδιές, που εκεί αυτές οι καρδιές δεν πείθονται με τίποτε.

Βέβαια, πολλές φορές εμείς κρίνουμε έναν άνθρωπο αν έχει πορωμένη καρδιά, αλλά δεν το ξέρουμε αυτό. Δεν μπορούμε να κρίνουμε πως η Χάρις του Θεού μπορεί κάποτε να σπάσει αυτό το πέτρωμα, αυτό που λέγεται πόρωσις, να το πω έτσι, έχει πουρή στην κοινή γλώσσα μας, κάποτε πως σπάζει αυτό το πουρή, δεν το ξέρουμε, ποτέ μην καταδικάσουμε, προκαταδικάσουμε έναν άνθρωπο ότι αυτός είναι αμετανόητος, δεν μπορούμε αυτό να το πούμε.

Και αυτό το θαύμα, συγγνώμη, και οι δώδεκα μαθηταί του Κυρίου μας ακολουθούσαν τον Κύριον, στο τέλος όμως της μαθητείας Των, διήνοιξεν αυτών τον νουν του συνιέναι τας γραφάς. Πότε; Εις το τέλος της μαθητείας Των. Είναι στο κατά Λουκάν στο 24ο κεφάλαιο, μετά την Ανάστασή του ο Κύριος.

Ξέρετε ότι πριν την Ανάστασή του ο Κύριος είχε τους μαθητάς, φυσικά είχαν κάποιον στοιχειώδη φωτισμόν, βεβαίως είχαν το Πνεύμα του Θεού στοιχειωδώς, όχι πλήρως. Όταν, επί παραδείγματος, ο Ιωάννης λέει, Κύριε, να πούμε να πέσει φωτιά σε αυτή την πόλη των Σαμαριτών που δεν σε δέχτηκε, ο Κύριος είπε, όχι, δεν ξέρετε εσείς ποιου Πνεύματος εστέ, όχι.

Αν είχαν το Πνεύμα του Θεού, θα το έλεγαν αυτό, και ό,τι άλλο, και ό,τι άλλο, και ό,τι άλλο. Ή θα ζητούσαν πρωτοκαθεδρίες, ποιος θα καθίσει δεξιά του Κυρίου και αριστερά, εάν ο Κύριος ήρχετο στη δόξα του, ποια δόξα του, την επίγεια δόξα του.

Ως Μεσσίας του Ισραήλ, ως αναμενόμενος επίγειος Μεσσίας του Ισραήλ, ειδικά μόνο δια τον Ισραήλ, θα το έλεγαν αυτό.

Όταν λοιπόν ο Κύριος Αναστήθη, είχε όλες τις εξ αντικειμένου αποδείξεις, της Αναστάσεώς Του, τότε διήνοιξεν αυτών τον νουν του συνιέναι τας γραφάς, να καταλαβαίνουν τις γραφές, τότε να καταλαβαίνουν τους προφήτες και ούτω καθεξής.

Βλέπετε πως έρχεται ο Κύριος να ανοίξει την καρδιά, εσύ αδελφέ μου μαθήτευσε, μαθήτευσε, πιάσε το βιβλίο στα χέρια σου. Και τότε θα έρθει και ο Θείος Φωτισμός όταν σε δει, το λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος, όταν σε δει, λέγει, να αγωνίζεσαι να καταλάβεις κάτι στην Αγία Γραφή.

Θα έρθει να σε φωτίσει και θα σε βοηθήσει ο Κύριος, γιατί είναι φιλότιμος ο Κύριος και εκείνους οι οποίοι προσπαθούν τους βοηθά σίγουρα. Και αυτό το θαύμα της Λυδίας επαναλαμβάνεται διαρκώς εις τους ανθρώπους, σε όλους τους αιώνες και σε όλες τις εποχές.

Της Λυδίας το όνομα εγράφη στην Καινή Διαθήκη. Θα το είχε άραγε σκεφτεί ποτέ αυτό; Και όπου η Αγία Γραφή υπάρχει και μελετάται, μνημονεύεται και το όνομά της. Δεν είναι δική μου θέση σε αυτή. Θυμηθείτε εκείνη την γυναίκα που πήγε μύρο εις τον Κύριον λίγο προ της σταυρώσεώς του και είπε, μην την εμποδίζετε, αυτό που κάνει είναι καλό.

Και σας λέω τούτο, τούτο, όπου το Ευαγγέλιο να ακουστεί θα γίνει γνωστό και το όνομά της, και το όνομα της Λυδίας λοιπόν διαβάζεται και αναλύεται. Όπως, επί παραδείγματι, από μας, αλλά θα λέγε κάποιος, να ο μισθός, από τον Κύριον, ναι, αλλά δεν είναι μόνος αυτός ο μισθός, όταν οι δώδεκα επέστρεψαν, συγγνώμη, οι εβδομήκοντα μαθηταί επέστρεψαν και περιέγραφαν και διηγούντο στον Κύριον τας επιτυχίας των, τους είπε, μη χαίρετε γι' αυτό, αλλά γιατί τα ονόματά σας γράφτηκαν στον ουρανό.

Έτσι λοιπόν και το όνομα της Λυδίας εγράφη εις το βιβλίο της ζωής. Η Εκκλησία μας πρόσφατα ανεκήρυξε την Λυδία Αγία και γιορτάζει στις 27 Μαρτίου. Και πηγαίνουμε στον επόμενο στίχο, σεβασμιότατε και αγαπητοί μου αδελφοί, τον 15ο.

Πέμπτον, «Ως δε εβαπτίσθη και ο οίκος αυτής, παρεκάλεσε λέγουσα, «Ει κεκρίκατέ με πιστήν τω Κυρίω είναι, εισελθόντες εις τον οίκον μου, μείνατε και παρεβιάσατο ημάς».

Όταν λέει βαπτίστηκε αυτή και το σπιτικό της, παρεκάλεσε λέγουσα, εάν με κρίνατε ότι είμαι πιστή στον Κύριον, ελάτε στο σπίτι μου να μείνετε, και μας εβίασε να πάμε. Σας έκανα μετάφραση του χωρίου, ώστε λοιπόν επίστευσε η Λυδία, επίστευσε εκ καρδίας και εβαπτίσθη.

Και όχι μόνο αυτή, αλλά και ολόκληρο το σπιτικό της. Οίκος, που λέει και ο οίκος αυτής, οίκος σημαίνει οικογένεια.

Οικία είναι το σπίτι, το κατασκεύασμα. Το οίκημα, όπως και εμείς λέμε σπίτι, το λέμε και σπιτικό. Συγχέουμε τις δύο λέξεις, σπίτι και σπιτικό, οικία και οίκος και τις λέμε ένα. Εξάλλου και λίγο πιο κάτω θα μιλήσει εδώ περί οικίας και θα εννοεί την οικογένειά της. Λίγο πιο κάτω είναι στις Πράξεις.

Πάντως, όπως λέμε Εκκλησία, τι λέμε Εκκλησία, λέμε το ναό, το κτίσμα, τα ντουβάρια, λέμε ναός, γιατί, ενώ Εκκλησία δεν είναι Εκκλησία, είναι οι πιστοί, το άλλο το κτίσμα είναι ο ναός, κατά παρέλκυσιν, λέμε και το ναό, Εκκλησία.

Έτσι λοιπόν, κατά παρέλκυσιν και το σπιτικό το λέμε σπίτι και το σπίτι το λέμε σπιτικό. Οίκος και οικία, δύο έννοιες που τις κάνουμε να ταυτίζονται. Έτσι όταν εβαπτίσθη η Λυδία και ο οίκος αυτής, το σπιτικό της,

Φιλολογία και την Εβραϊκή και την Ελληνική, θα το δούμε λίγο πιο κάτω, και με συγγενικά πρόσωπα και με φίλους που πρόσκεινται στην οικογένεια. Όλοι αυτοί αποτελούν σίγουρα το σπιτικό. Ενθυμηθείτε την περίπτωση του Κορνηλίου, έχουμε μιλήσει για αυτήν. Όταν ο Κορνήλιος επερίμενε τον Απόστολο Πέτρο, τότε γράφει εκεί ο Λουκάς.

Ο Κορνήλιος ην προσδοκών αυτούς, ποιους, τον Πέτρο και τους απεσταλμένους, τους δικούς του, συγκαλεσάμενος τους συγγενείς αυτού, ποιος, ο Κορνήλιος, εκάλεσε λέει τους συγγενείς του, και τους αναγκαίους φίλους, τους πιο κοντινούς φίλους, γιατί, για να ακούσουν ό,τι θα τους έλεγε ο Απόστολος.

Και όταν, σεβασμιότατοι και αγαπητοί μου αδελφοί, ομίλησε ο Απόστολος Πέτρος σε όλους εκείνους την ομήγυρη συγγενών και φίλων στο σπίτι του Κορνηλίου, επέπεσε λέγει ο Λουκάς το Πνεύμα το Άγιον επί πάντας τους ακούοντας τον λόγον, ήρθε το Πνεύμα του Θεού σε όλους εκείνους οι οποίοι άκουγαν, όχι μόνο οι οικείοι του Κορνηλίου, οι στενοί οικείοι, ας πούμε η γυναίκα του, τα παιδιά του και οι γονείς του, ως κάπως έτσι, αλλά και οι συγγενείς και οι φίλοι και βλέποντας το φαινόμενο ο Απόστολος Πέτρος, προσέταξεν αυτούς βαπτισθήναι εν τω ονόματι του Κυρίου.

Προηγήθηκε η Πεντηκοστή του βαπτίσματος και λέει τι εμποδίζει πια και τους εβάπτισε. Είναι ένα ωραίο παράδειγμα μεταδόσεως αγαθών πραγμάτων και εις τους άλλους. Εγνώρισες κάτι καλό, να το μεταδώσεις στους συγγενείς, στους φίλους, στη γειτονιά.

Είναι πολύ ωραίο, γίνεσαι Ιεραπόστολος, γιατί σήμερα σε θέματα σωτηρίας μπορούμε να πούμε ότι μας διακρίνει, εκτός βεβαίως εξαιρέσεων, περισσότερο ένα πνεύμα ατομικιστικό παρά κοινωνιστικό.

Κρατάμε δηλαδή για λογαριασμό μας τη σωτηρία και δεν την μεταδίδουμε, δεν είμεθα ευμετάδοτοι, κάπου λέει ο Απόστολος Παύλος, να είμεθα ευμετάδοτοι, εύκολα να μεταδώσουμε το καλό και πολύ παραπάνω όταν είναι θέματα σωτηρίας.

Ένα άλλο σημείο βρίσκουν οι ερμηνευτές στο χωρίο αυτό. Στο χωρίο αυτό, όταν ομιλεί περί βαπτίσεως όλου του οίκου, στηρίζουν τον νηπιοβαπτισμό. Ισχυριζόμενοι ότι στο σπίτι αυτό πρέπει να υπήρχαν μικρά παιδιά. Γιατί γνωρίζετε ότι είναι ένα επίμαχο θέμα ή υπήρξε επίμαχο και σήμερα ακόμη, όταν οι Ρωμαιοκαθολικοί βαπτίζουν στα 12 χρόνια και οι Προτεστάντες σε κάποια μεγάλη ηλικία και μας κατηγορούν.

Εδώ και σε άλλα χωρία στηρίζεται ο νηπιοβαπτισμός. Το ίδιο υποστηρίζεται και για το σπίτι του Κορνηλίου, ο νέος άνθρωπος του Κορνηλίου, στρατιωτικός ήταν. Αλλά και στην περίπτωση του Δεσμοφύλακος που θα δούμε λίγο πιο κάτω στις Πράξεις, όταν θα έχει γίνει όλη η πόλη αναστατώθηκε με μία μαντευομένη και θα κλειστούν στη φυλακή ο Παύλος και ο Σίλας και λοιπά και λοιπά, πως εκείνο το βράδυ με εκείνα τα περιστατικά εκείνος ο Δεσμοφύλακας βαπτίστηκε και αυτός και ολόκληρο το σπιτικό του.

Είναι μια πολύ πολύ συγκινητική και ωραία ιστορία. Πάντως όπως και ο Κρίσπος αναφέρεται και λοιπά και λοιπά που είχε οικογένεια. Οίκο Στεφανά, οίκο Στεφανά που εβάπτισε ειδικώς εδώ ο Απόστολος Παύλος.

Εικάζεται, θεωρείται σίγουρο ότι πρέπει να ήταν οπωσδήποτε και μικρά παιδιά. Αλλά θα είναι το αδιανόητο Η μεν Λυδία και ο σύζυγός της να βαπτιστούν και να κοινωνούν, τα δε παιδιά τους, τα ανήλικα παιδιά τους, να έμεναν αβάπτιστα και ακοινώνητα;

Μάλιστα σε μια εποχή που οι μεν Ιουδαίοι είχαν την περιτομή στα αγόρια τουλάχιστον, και δεν τα άφηναν να είναι ακοινώνητα του λαού του Θεού. Και μάλιστα οκταήμερη ήταν η περιτομή. Είδε, αρχαίοι και οι Έλληνες έκαναν διαφόρους βαπτισμούς και άλλα πολλά, περνούσαν πάνω από τις φωτιές τα παιδιά τους και λοιπά και λοιπά, γιατί ακριβώς δεν ήθελαν να αφήσουν τα παιδιά τους άμοιρα κάποιας θεϊκής προστασίας.

Πώς λοιπόν οι χριστιανοί γονείς θα άφηναν τα παιδιά τους να μεγαλώσουν για να βαφτιστούν; Ή εκείνο το απονενοημένο που λέγεται στην εποχή μας: α, λέει, το παιδί μου θέλω να μεγαλώσει και να διαλέξει μόνο του τι θα ακολουθήσει. Αγαπητοί μου, αυτή τη λογική, αν την χρησιμοποιήσουμε και για τα γράμματα, τι θα λέγατε; α, σαν το παιδί μου, ξέρετε τα μικρά παιδιά δεν θέλουν να πάνε σχολείο, όταν έχουνε μάλιστα αργία, χοροπηδούν. Μια ώρα να χάσουν από το σχολείο, χοροπηδούν, γιατί το παιδί θέλει να παίξει, δεν μπορεί να κλειστεί μέσα στα τέσσερα ντουβάρια μιας τάξεως διδασκαλίας. Συνεπώς, τι θα λέγαμε για την περίπτωση αυτή; Αν θες το παιδί, αν θέλει να μάθει γράμματα, θα πάει σχολείο, αυτό λέμε; Τέτοια λογική χρησιμοποιούμε; Ή με κάθε τρόπο προσπαθούμε,

να πείσουμε ή να πιέσουμε ακόμη και το παιδί για να πάει στο σχολείο. Γιατί λοιπόν στο θέμα των γραμμάτων έτσι και στο θέμα της πίστεως αλλιώτικα; Είναι υποκρισία αυτό το πράγμα. Γιατί αυτή η περίπτωση: μια χριστιανική οικογένεια δεν μπορεί ποτέ να αφήσει τα μωρά της, τα νήπιά της, τα ανήλικα παιδιά της να είναι αβάπτιστα.

Μάλιστα, μια καλύτερα γραφή, δηλαδή αυθεντικότερα γραφή, έχει την φράση αυτή ως εξής: Ως δε, μαρτυρείται από πολλούς κώδικες, δεν χρειάζεται να σας πω, ως δε βαπτίσθη, πας ο οίκος αυτής. Βάζει εκείνο το πας, όλος ο οίκος της, όλοι βαπτίστηκαν.

Με τη βάπτισή της η Λυδία, αυτή η πλούσια σε κτήματα γυναίκα, όπως θα ταίριαζε, είπαμε, σε μια αληθινή γυναίκα, προτείνει τώρα εις τους Αποστόλους να μείνουν στο σπίτι της όσο καιρό θα έμενε εις τους Φιλίππους.

Θα έμεναν και ο Παύλος και οι συνεργάτες του. Και εδώ ορθοτέρα γραφή, του μείνατε, έχει το ρήμα μένετε, είναι ορθοτέρα γραφή. Ξέρετε ότι έχουμε κώδικες που κάποτε ο ένας από τον άλλον σε κάποια σημεία μπορεί να διαφέρουν.

Και λοιπά και λοιπά δεν είναι τις ώρες να σου πω πιο πολλά Η ορθοτέρα γραφή είναι εκείνο το μένετε Συνεπώς, μέχρι που να φύγετε, όχι απλώς μείνατε απόψε και αύριο κάπου αλλού να πάτε να μείνετε.

Αυτή η γυναίκα, γιατί δεν θα πάψω να την στολίζω, γιατί επιδεικνύει τα στολίδια της στα εσωτερικά, αυτή η γυναίκα είχε το αίσθημα της φιλοξενίας αυθόρμητο. Μόλις βαφτίστηκε, ελάτε να μείνετε στο σπίτι μου.

Πρέπει να είχε ευρύχωρο σπίτι, αφού ήταν πλούσια. Πρέπει να έχει εδώ δωμάτια που της περίσσευαν. Ελάτε να μείνετε στο σπίτι μου. Εξάλλου ήταν Ελληνίδα, προσέξτε, ήταν Ελληνίδα, που οι Έλληνες καλλιεργούσαν την αρετή της φιλοξενίας πάντοτε, όλους τους αιώνες, από την αρχαιότητα, γι' αυτό τιμούσαν και τον Δία τον Ξένιο, δηλαδή τον Δία, ο Θεός Ζευς, τον Δία που ήταν προστάτης της φιλοξενίας. Όμως είχε και την αρετή της μετριοφροσύνης. Γι' αυτό, όπως λέγει ο Θεοφύλακτος, ουκ είπεν η μεγάλη γυναίκα, η ευλαβής, κρίνατέ με, αλλά πιστήν τω Κυρίω.

Δεν είπε ότι αφού είμαι μια μεγάλη γυναίκα, μια σπουδαία γυναίκα, ελάτε να μείνετε στο σπίτι μου, ή να πει ακόμα είμαι μια ευλαβής γυναίκα, σεβομένη των Θεών, βαφτίστηκα, τι είπε;

Εάν με κρίνατε ότι είμαι πιστή, ούτε μεγάλη ούτε ευλαβής, πιστή εις τον Κύριο. Και δεν μπορεί να κρύψει τον θαυμασμό του ο Ιερός Χρυσόστομος και λέγει: Βλέπε σύνεση, πώς δυσωπεί τους Αποστόλους, πρόσεξε λέει τη σύνεση της γυναίκας, κοίταξε πώς τους παρακαλεί τους Αποστόλους, πόσης ταπεινότητος γέμει τα ρήματα, πόσης σοφίας τα λόγια της, λέγει. Πόσο γεμάτα ταπεινοφροσύνη είναι, πόσο γεμάτα σοφία. Αν με κρίνατε ότι είμαι πιστή εις τον Κύριον, και φυσικά εφόσον με κρίνατε μεγάλων μυστηρίων, να βαπτιστώ, να κοινωνήσω το σώμα και το αίμα του Χριστού, Τότε γιατί δεν θα μπορούσατε να μένετε και στο σπίτι μου, κάτι που είναι κάτι πολύ μικρότερο αυτό;

Σας το είπα με απλά λόγια, αλλά το λέει αυτό ο Ιερός Χρυσόστομος.

Τι μ' άλλα λόγια η γυναίκα αυτή να δείξει την ευγνωμοσύνη. Βέβαια η ευγνωμοσύνη σαν αρετή είναι σε όλους τους ανθρώπους, όχι σε όλους, σε όλη τη γη, τι βρίσκει κανείς την ευγνωμοσύνη αλλά εμείς οι Έλληνες την έχουμε, φοβάμαι μήπως χαλάσουμε, τελευταία κάποτε διάβαζα στην εφημερίδα ότι ένας τουρίστας ζήτησε από ένα παιδί, δούλευε σε κάτι χωράφια εκεί, που θα πήγαινε για να βρει το τάδε μέρος. Το παιδί αυτό προθυμοποιήθηκε να του δείξει και φιλοτιμήθηκε ο τουρίστας και έδωσε κάποια χρήματα στο παιδί.

Το παιδί επ' ουδενί λόγω εδέχετο τα χρήματα, εκείνος όμως επέμενε και τελικά το παιδί τα πήρε τα χρήματα και τράβηξε το δρόμο του. Σε λίγη ώρα άκουσε κάποιον να τρέχει από πίσω, να τρέχει από πίσω. Ήταν το παιδί που, επειδή του έδωσε κάποια χρήματα, του κουβαλούσε μερικά σταφύλια.

Αυτή είναι η ευγνωμοσύνη, αυτή είναι η φιλοτιμία. Τι να πω σεβασμιότητα, να πω εκείνο το περιστατικό του Τυρνάβου; Το ενθυμείστε που κάποιος άνθρωπος, δεν ξέρω, δεν ξέρω, προ τινος είχαμε, το Γιανάρι είχαμε, σε 7 Ιανουαρίου, αν με ακούει αυτή την ώρα, τον έπαινό του θα του πω, και οφείλω να το πω, δεν θα πω πιο πολλές λεπτομέρειες, παρά μόνο κάπου μας είδε, εννιωθεύουν όμως είναι, δεν ξέρω γιατί, αλλά ώσπου να ετοιμάσει κάτι, εμείς φύγαμε, από τον Πυργετό.

Κάπου εκεί πριν μπούμε στο Ομόλειον, αντιληφθήκαμε κάποιον να έρχεται με μεγάλη ταχύτητα, μπήκε μπροστά μας, εμείς τον γνωρίσαμε, σταματήσαμε, μας έφερε ένα κομμάτι σπιτικό ψωμί, ζυμωτό, και γάλα η κυρά, γάλα, ακούτε, εγώ έμεινα, μα σας παρακαλούμε κύριε Τάδε, έτσι λέει, δεν σας πρόλαβα, χαθήκατε από τα μάτια μου.

Αυτός είναι ο Έλληνας και να μην τη χάσουμε ποτέ αυτήν την φιλοτιμία και τη φιλοξενία, είναι ωραίο πράγμα, είναι ωραίο, αγαπητοί μου, σήμερα που όλα στο χρηματιστήριο των αξιών ξεπέφτουν, ας κρατήσουμε, ας κρατήσουμε αυτές τις ελληνικές μας και τις χριστιανικές μας αρετές, εμπροκειμένου της ευγνωμοσύνης, της φιλοξενίας, της φιλοτιμίας.

Ωστόσο, φαίνεται ότι ο Παύλος δεν δέχθηκε, όχι, εδώ βλέπει κανένας, ποιο να θαυμάσεις, να θαυμάσεις τη γυναίκα που καλεί εις φιλοξενία, να θαυμάσεις τον Παύλο που αρνείται, μα έπρεπε να αρνηθεί, έπρεπε να αρνηθεί, αρνείται ο Παύλος, γιατί άραγε αρνήθηκε ο Παύλος, για να μην θεωρηθεί ότι πέρασε από τη Μικρά Ασία στη Μακεδονία και ζητούσε να τυχαίνει φιλοξενιών και υλικών απολαβών.

Όπως θυμάσαστε, στην εποχή του Σωκράτους γύριζαν τότε οι σοφιστές, αυτοί που χάλασαν την Ελλάδα. Οι σοφιστές χάλασαν την Ελλάδα, επληρώνοντο, εδίδασκον επί πληρωμή. Ούτε ο Σωκράτης επληρώνετο, ούτε ο Πλάτων επληρώνετο, ούτε ο Αριστοτέλης επληρώνετο.

Οι σοφιστές επληρώνοντο και μάλιστα πολύ ακριβά. Να σας πω και ένα περιστατικό, για τη μόρφωση βέβαια, δεν είναι και πολύ σχετικό, αλλά λίγο σχετικό, για να δει κανείς ότι έπαιρναν πολύ ακριβά, πήγαινε πατέρας με το γιο του, λέει θα ήθελα να γίνει μαθητής σου, σε ένα ρητοροδιδάσκαλο, πόσα θέλεις, τόσα, τόσα πολλά, ε τόσα, μα με τόσα χρήματα παίρνω ένα βόδι, λέει αυτός, είναι πολύ απλό, απαντάει ο ρητοροδιδάσκαλος, Κράτησε τα λεφτά σου και θα έχεις δύο βόδια.

Δηλαδή θα έχεις το βόδι που θα αγοράζεις με τα χρήματα και το παιδί σου που δεν θα έχει μάθει γράμματα και θα είναι και αυτό βόδι. Ναι, δεν ήταν και πολύ σχετικό, αλλά ήθελα να σας δείξω πόσο, πόσα χρήματα έπαιρναν.

Έπαιρναν πολλά χρήματα, γι' αυτό πήγαιναν τα παιδιά των πλουσίων σε αυτούς που περιόδευαν στις πόλεις. Και έπαιρναν με αδρά χρήματα, με αδρό μισθό έπαιρναν την αμοιβή τους. Λοιπόν, για να μην θεωρηθεί ο Παύλος ότι είναι ένας από τους περιοδεύοντας που παίρναν χρήματα.

Τι να σας πω, να σας πω εκεί στην Έφεσο με εκείνον, τα εφτά παιδιά κάποιου αρχιερέως, ονόματι Σκευά, που κάναν ξορκισμούς, παίρναν χρήματα. Τι να σας αναφέρω, ο Παύλος όχι. Ελάτε στο σπίτι μου, όχι, τον πονούσε το ακατηγόρητον Ευαγγέλιο, ήθελε να προσφέρει το Ευαγγέλιο χωρίς ψόγον, χωρίς κατηγορίαν, όπως λέγει ο ίδιος στην πρώτη προς Κορινθίους, Ευαγγελιζόμενος, Αδάπανον, χωρίς χρήματα, Αδάπανον, θήσω το Ευαγγέλιο του Χριστού, εις το μη καταχρήσασθαι τη εξουσία μου εν τω Ευαγγελίω, Παρότι είχε πάρει την εξουσία από τον Κύριον, ότι ο εργαζόμενος στον αγρόν του Θεού, δηλαδή στην Εκκλησία, τρώγει εκ του αγρού αυτού.

Άξιος ο εργάτης του μισθού αυτού. Τα αναφέρει ο Παύλος αυτά, είναι ο μόνος που αναφέρει, αλλά και είχε αρνηθεί αυτό το δικαίωμα. ήθελε να προσφέρει, όπως σας είπα, αδάπανον το Ευαγγέλιο, εκείνα που αργότερα θα γράψει στους Φιλιππησίους, στην προς Φιλιππησίους επιστολή του, δέσμιος πλέον στη Ρώμη, φυλακισμένος, αποκαλύπτουν εκείνη τη φρασούλα που βάζει ο Λουκάς, πολύ διακριτικά, και παρεβιάσατο ημάς.

Θυμόσαστε και κάτι άλλο, ο Κύριος προσεποιήθη το προς Εμμαούς, πηγαίνοντας με τους δύο μαθητάς, ότι θα συνέχιζε το δρόμο του. Και οι δύο μαθητές, λέει, παρεβιάσαντο τον Κύριον, ε όχι Κύριε, με την έννοια Κύριε Γιάννη Κυριακώστα, όχι ότι ήταν ο Ιησούς, δεν τον είχαν εγνωρίσει, εκρατούντο, λέγει, οι οφθαλμοί.

Αυτόν ήδη βασίλεψε ο ήλιος, τέλειωσε η ημέρα, που θα πας; Θα ανοιχτείς στο δρόμο; και τον εβίασαν τον Κύριον να πάει να μείνει στο σπίτι τους και εκεί έγιναν οι αποκαλύψεις, άνοιξαν τα μάτια τους, ο Κύριος εστίν, το θυμόσαστε;

Ε λοιπόν, ο Κύριος αγαπά να παραβιάζεται και οι μαθηταί του αγαπούν να παραβιάζονται. Δεν δέχονται αμέσως κάτι. Έτσι λοιπόν ο Παύλος και η συνοδεία του είπαν όχι. Και παρεβιάσατο ημάς, γράφει ο Λουκάς.

Μας παραβίασε. Και εδώ πάλι η μεγάλη ψυχή του Παύλου. Ακούστε τι γράφει στην προς Φιλιππησίους επιστολή Ύστερα από χρόνια. Σας είπα, δέσμιος πλέον εις την Ρώμη. Σας το διαβάζω γρήγορα σε μετάφραση. Παρότι, τι να σας πω.

Μάθετε τα παιδιά σας γράμματα. για να απολαμβάνουν το κείμενο. Η καλυτέρα μετάφρασης δεν φτάνει το κείμενο ποτέ. Δεν το φτάνει ποτέ. Και όταν διαβάζει κανείς το κείμενο το απολαμβάνει. Αυτό όσοι το καταλαβαίνουν θα με δικαιώνουν. Λοιπόν, μεγάλη χαρά αισθάνθηκα, γράφει. Χαρά που δωρίζει ο Κύριος γιατί το ενδιαφέρον σας για μένα άνθησε τώρα ακόμη μια φορά.

Βέβαια, πάντοτε με σκεπτόσασταν, δεν είχατε όμως την ευκαιρία να το εκδηλώσετε, δεν το λέγω αυτό επειδή αντιμετωπίζω στερήσεις, εγώ έμαθα να αρκούμαι σε όσα έχω, υπερήφανη ψυχή, για να μην μπερδέψουμε την κακή υπερηφάνεια με την καλή, ας πούμε τη λέξη υπερήφανη ψυχή με κάτι άλλο, αξιοπρεπής ψυχή, αξιοπρεπής, Δεν το λέγω αυτό επειδή αντιμετωπίζω στερήσεις, εγώ έμαθα να αρκούμαι σε όσα έχω, γνωρίζω και να ταπεινούμαι, να καρπαζώνουμε με τις στερήσεις, γνωρίζω και να έχω αφθονία αγαθών, πάντοτε και σε κάθε τι έχω μυηθεί, στις μεταφράσεις δεν υπάρχει λέξη μύησης, ενώ όμως η λέξη μύησης έχει τόσο πολλά να πει όποιος καταλαβαίνει,

Μπαίνω μέσα στο πνεύμα των πραγμάτων, έχω μυηθεί, μεμύημαι, το βάζει σε παρακείμενο, και να χορταίνω και να πεινώ, και περίσσια να έχω και να υστερούμαι, να η αξιοπρεπής ψυχή του Παύλου, όλα τα κατορθώνω με τη δύναμη που μου δίνει ο Χριστός, και εσείς γνωρίζετε, ω Φιλιππήσιοι, όταν έκανα την αρχή του Ευαγγελίου από σας, πότε, τότε, Αυτά που λέμε τώρα, πότε, τότε, έκανα την αρχή του Ευαγγελίου από εσάς και κατόπιν έφυγα από τη Μακεδονία, με καμιά εκκλησία δεν είχα οικονομικές δοσοληψίες παρά μόνο με εσάς.

Ε βέβαια, αφού υπήρχε μία Λυδία στους Φιλίππους, εκάμφθη ο Παύλος, γιατί εκάμφθη; Ήτανε ποιο θέμα θα λέγαμε, ε αυτό που λέμε να αφήσουμε τον άλλον να εκδηλώσει την αγάπη του. Ακόμη και όταν ήμουν στη Θεσσαλονίκη, και μια και δυο φορές μου στείλατε για τις ανάγκες μου, όχι γιατί επιζητώ τα δώρα, αλλά επιζητώ τον καρπόν που πλεονάζει για λογαριασμό σας, από όλα έχω και μου περισσεύουν, εξάλλου γέμισα με αγαθά, ότι με τον Επαφρόδιτον, ήτανε Φιλιππήσιος, μου στείλατε στη Ρώμη, που αποτελούν οσμήν ευωδίας, Θυσία δεκτή και ευάρεστη στο Θεό. Ο δε Θεός μου να γεμίσει η κάθε δική σας ανάγκη, σύμφωνα με τον ανεξάντλητο πλούτο των αγαθών που έχει για τη δόξα του Ιησού Χριστού. Στο δε Θεό και Πατέρα μας ανήκει η δόξα αιωνίως.

Είδατε πως γράφει; Αχ αγαπητοί, να συμπεριεφέροντο όλοι οι διάκονοι του Ευαγγελίου έτσι, πόσο λαμπρή θα ήταν η Εκκλησία και πόσο θα εδοξάζετο από τους λαούς ο Χριστός.

Τελικά ο Παύλος εδέχθη να μείνει στο σπίτι της Λυδίας, αλλά με πολλή δυσκολία, και παρεβιάσατο ημάς.

Προχωρούμε στον επόμενο στίχο, στα λίγα λεπτά που απομένουν. Εγένετο δε πορευομένων ημών εις προσευχήν, παιδίσκην τινά έχουσαν πνεύμα πύθωνος απαντήσαι ημίν, ήτις εργασίαν πολλήν παρείχε τοις κυρίοις αυτής μαντευομένη.

Ενώ λέει πηγαίναμε εις τον τόπο της προσευχής, κάποια δούλη, νεαρά δούλη, που είχε πνεύμα πύθωνος να μας συναντήσει στον δρόμο, η οποία με τον τρόπο αυτόν παρείχε πολλή δουλειά και πολλά κέρδη στα αφεντικά της, αφού βέβαια έκανε το έργο της μάντισσας. Αυτή ήταν η μετάφραση.

Ο Παύλος, φαίνεται ότι έμεινε αρκετό καιρό στους Φιλίππους, έτσι οργάνωσε την Εκκλησία των Φιλίππων, κατά τη συνήθειά του, όταν τους γράφει στην επιστολή του προς Φιλιππισίους, που είναι η πιο τρυφερή επιστολή, είναι η πιο τρυφερή επιστολή του Παύλου, η προς Φιλιππισίους.

Ακούστε πως αρχίζει. Παύλος και Τιμόθεος, δούλοι Ιησού Χριστού, πάσι τοις αγίοις εν Χριστώ Ιησού, τοις ουσιν εν Φιλίπποις. Ότι αποτείνεται η επιστολή μας, εγώ Παύλος και ο Τιμόθεος, αποτείνομαι την επιστολή μας. Βλέπετε, Παύλος και Τιμόθεος, όχι Παύλος.

Δε φοβάται να μην χάσει την Αποστολικότητά του με το να βάλει Τιμόθεος ή να βάλει κι άλλους συνεργάτες του. Δε φοβάται. Δε ζηλεύει ο Παύλος, δούλοι Ιησού Χριστού, αποτεινόμεθα προς τους Αγίους, τους εν Χριστώ Αγίους που είναι τοις ουσιν εν Φιλίπποις, που βρίσκονται στην πόλη των Φιλίππων. Συν επισκόποις και διακόνοις.

Είναι γνωστό ότι στην Καινή Διαθήκη, ιδία στις επιστολές του Παύλου, εναλλάσσεται ο όρος Επίσκοπος με τον όρον Πρεσβύτερος. Παρότι βεβαίως υπήρχε και ο βαθμός του Επισκόπου, ο Τιμόθεος αργότερα είναι Επίσκοπος στην Έφεσο, όπως και ο Τίτος είναι στην Κρήτη.

Επίσκοποι, όμως, εναλλάσσετο ο όρος Επίσκοπος και Πρεσβύτερος, όχι τόσο σαν θέμα βαθμού, όσο σαν θέμα εργασίας, διότι ο Επίσκοπος είναι εκείνος ο οποίος επισκοπεί, βλέπει το ποίμνιό του, δεν το αφήνει αμελώς, να κινείται, να υπάρχει, και ο Πρεσβύτερος αφήνει τη δουλειά κάνει, γι' αυτό λέγεται Επίσκοπος, είναι ο δεύτερος βαθμός, όπως σας είπα, εναλλάσσονται οι όροι.

Εδώ λοιπόν έχουμε επισκόπους και διακόνους στην Εκκλησία των Φιλίππων. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι η Εκκλησία των Φιλίππων ήταν οργανωμένη και σημαίνει ότι ο Παύλος έμεινε λίγο καιρό εκεί για να οργανώσει την Εκκλησία των Φιλίππων.

Κάποια λοιπόν μέρα, από τον καιρό που έμεινε τότε εκεί, και ενώ πήγαιναν σε έναν ορισμένο τόπο, πάλι θα έρθω στο κείμενο. Ενώ το κείμενο που σας διάβασε λέει, εις προσευχήν, εδώ υπάρχει ένα άρθρο, εις την προσευχήν, που σημαίνει ότι ο τόπος εκείνος ήταν ορισμένος. Παιδίσκη, θα πει δούλη. Συνέβη να τους συναντήσει στον δρόμο. Πω πω τι έγινε τότε,

Αυτή η νεαρή δούλη περιγράφεται αρκετά από τον Ευαγγελιστή Λουκά και αξίζει να δούμε και εμείς αυτήν την λεπτομερειακή περιγραφή. Είχε λέγει πνεύμα πύθωνος, δηλαδή είχε μαντικόν πνεύμα. Βέβαια περιττό να σας πω ότι άρχισε για τον Παύλο και έτσι συνέβη μια περιπέτεια.

Μια περιπέτεια άνευ προηγουμένου, ενώ τα πράγματα ήσαν τόσο ωραία, τόσο, αν μου επιτραπεί να πω, ειδυλλιακά, έρχεται κεραυνός εν αιθρία, για να αναστατώσει την πόλη αυτή η συνάντηση του Παύλου με εκείνη την παιδίσκη, την μαντευομένη.

Επειδή όμως το θέμα αυτό είναι πάρα πολύ σπουδαίο και πρέπει να το δούμε λεπτομερειακά, τώρα θα παρακαλέσω το Σεβασμιότατο να μας πει κάτι και τα υπόλοιπα πρώτα ο Θεός θα τα πούμε την ερχομένη Κυριακή. Μη μετακινήσετε, όπως είσαστε.

Ευχαριστώ που παρακολουθήσατε το βίντεο, ευχαριστώ που παρακολουθήσατε το βίντεο.