Resolution of Questions 46

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the unchanged Greek original is the authoritative text.

What strikes me is that, of course, it's very natural to be drawn to those new publications that may present some strange things. So someone writes here with a question: there's a book in circulation, he says, called "From Sin to Holiness, in the Land of the Living," by Ioanna Tsekouri.

In case you're aware of it, the book that speaks about the very serious subject of death and so on. What is your opinion of this publication and of what it says? Could it be that in certain places the views are not correct? And the person goes on to explain it as they put it there.

In any case, let me read it out.

If I remember correctly, because naturally I read what I read in book reviews. A book review means a page or pages of a magazine or newspaper where a critique is made of certain books. If I remember correctly, though I don't say it for certain, I think I heard this name, or rather I read it, and that these people most likely, most likely, are either a Protestant woman or a Spiritist woman. Something like that.

Now, since of course I don't say it with certainty, but I think I recall something like that in my memory, that I've read it somewhere, for this reason, for the sake of your safety, do not read it. That's what I'm saying. I don't have much more to say about this question, but more generally, be careful with every author and every publication.

Because in this world, in our times, many things are in circulation that a proper Christian, and especially a young one, should never read.

There's a second question.

What factors force us to tell lies, and how can we avoid lying? First of all, there are no factors that can push us into telling a lie. And if such factors did exist, the Lord would not have told us to speak without lies.

And the Holy Spirit would not have recorded in Holy Scripture that command, "do not lie to one another" — that is, let no one tell lies to another. Of course, of course, you'll tell me there are lies that are necessary. But that is a human invention.

There are no necessary lies, children, nor useful ones. We will simply have a way of standing before those who question us when we don't wish to answer. This way will gradually become your own possession, and it is nothing other than what discernment dictates.

How, each time, we will answer without telling a lie: sometimes we won't answer at all. Sometimes we'll say, either seriously or half in jest, that we're not answering, if we think we shouldn't answer, and so on. But I would tell you that nine out of ten lies — that is, nine cases out of ten — we can escape, as long as we want to.

As long as we have the quick-wittedness, the cleverness, and the discernment to slip away, so as not to tell a lie. We must not tell lies. Do not lie to one another, for we are members of one another. And what if the members of the body lied to one another, or to the brain that governs the human being?

Can you imagine what would happen? That is, if the eyes gave false information to the brain about the images, or the ears did, wouldn't a split occur? The same thing happens within the body of the Church, among the faithful. Yet one case in ten I would acknowledge to be a difficult one.

For that one in ten, our Lord taught us. First of all, He told us: "It is impossible but that offenses will come." It is impossible for the stumbling-blocks not to come. And this is because the whole world lies in the power of the evil one, of the devil. For this reason certain matters will force us to feel we must tell a lie. And yet, children, listen to me carefully. The Lord arranges this: when we say the Our Father, we say, "And lead us not into temptation" — that is, may we not reach the point where we cannot avoid a temptation — "but deliver us from the evil one." Then, if it truly pains us not to tell a lie, and we genuinely wish to set our life right, then, when we say the Our Father, this part we will say with feeling: "and lead us not into temptation." Then surely, surely, the Lord promises it, He promises it, He promises it,

He will not allow us to fall into those temptations. At the moment when someone is questioning you and there's great urgency — what do you do, how do you answer? An earthquake might happen at that moment. The electric company's lights might go out. Something might happen that stops the question the other person asked you, and you're spared. You know that God has a thousand ways to help us, as long as we ask Him. And lead us not into temptation, but deliver us from the evil one. So much for this question.

Let's move to a third. A young woman loved a pilot, who was killed. Pay attention, pay attention, pay attention.

After his death, she too died, of grief. Three years later, a pilot, heading toward Athens, met a young woman all alone on the road. He offered to take her to Athens. During the drive, during the drive he suggested she take off her raincoat. Then she opened her raincoat and only her skeleton appeared. At the same time she gave him a scratch on the back with her nails, such that he lost consciousness. When they examined the scratch, they couldn't understand what had caused it. The details the young woman had given the pilot helped the investigation. In the end they came to the conclusion that it was the dead young woman. Opening her grave, they found inside the very same raincoat she was wearing in the car. The question now: can the devil appear in the form of a dead person and cause harm to the living? Are there vampires?

I took the trouble, children, to read you this somewhat long case, this account, and I come now to answer you. Surely this must have been written down somewhere, in some newspaper, some magazine, and so on.

Listen to me carefully. Of course there are also novels, which people often write, and the human imagination gets inflamed. But bearing in mind the things concerning Spiritism, which you'll recall from the year before last, whenever it was, when we covered Spiritism and saw there the wonders and signs that Spiritism performs, I would answer that, if this truly happened, if what I read to you happened, if it happened, then it is quite simply a spiritist phenomenon.

And we shouldn't be alarmed; it is simply Spiritism revealing its identity for what it is. And of course I won't say anything more now, because we said it back then when we covered it. I tell you only this: never, ever should we go as far as the threshold of Spiritism.

A gathering held to produce a spiritist phenomenon is called a spiritist séance. But I must explain something to you here and warn you that among the many strange and peculiar things our age has thrown up, cast up, like astrology, and unfortunately we take our cues from those older than us in this life, because some are astrologers and we too get involved with astrology, others are sorcerers and we get involved with sorcery, with spiritism, and so on and so forth, I come to tell you this. Spiritism, my children, in Greece at least, though of course it exists all over the world,

is surging enormously. I told you this back when we covered the subject of spiritism. Spiritism has come down to become something that students in the upper grades take up, let us say of high school, and university students.

Yes, it has become something they take up. They gather at someone's house and there they perform spiritist experiments. And when they actually get a response in this matter, then there is a sorcery that bewitches the soul, and it wants to know more, as for example when they call up spirits and these spirits answer in a certain way.

And all of you know that the first means by which spiritism answers a person is the so-called spiritist little table. A small table on which they all lay their hands and call up spirits.

This little table begins to answer, not of course with a voice but with knocks. And this knocking is rational, it is rational, because when questions are put with an agreed-upon answer, tell us, will it rain tomorrow, if it will rain knock twice, if it will not rain knock only once, and the little table answers, and it comes out right, this means that here someone rational is answering, and it is none other than the devil himself, it is the demons, my children, the demons serve spiritism. Needless to say, the sin is terrifyingly great, do not do it even out of curiosity, it is terrifyingly great, and I will explain why it is a terrifyingly great sin,

because it offends against the first commandment of God, that you shall worship only the Lord your God, and so on and so forth. But when we call upon the demons, the spirits, then we are worshipping the demons, and then you become a transgressor of the first commandment, and the transgression of the first commandment is not a sin, it is impiety.

It is well known that the first four commandments of the law, which concern matters of God, when a person transgresses them, he is not called a sinner, but is called impious. If you kill, if you do not honor your mother and father, if you steal, if, if, these are called sins.

But something that concerns God is called impiety. For this reason, then, those who go as far as that are committing impiety, and their sin is very great, which is why our Church lays down as a Canon, for the one who went into such things, take note, five years not to receive Holy Communion, five years, I repeat, not to receive Holy Communion, so, not out of curiosity nor for anything, because there is a consequence, and the consequence is this, that the person becomes demon-possessed.

We have cases of this. Once a student came to me who had fallen into a demonic possession, and what could I do for her after that, what could I do, because, my children, in our age we have many things by which people become demon-possessed, we have very many. I was telling you earlier, during the break we took, about music, at the start, those printed sheets we handed out, how our young people today become demon-possessed, we have many such things. In general, sin, when it enters a person, opens a passage to Satan, to the demons, and people today become demon-possessed. So one way of becoming demon-possessed is spiritism as well. Be very, very careful, exceedingly careful, and so we have said a couple of words about this question too. Another question says, we say today very often that our God, God, our God, it has no accent marks on it and we get confused.

God gives us the troubles of life in order to test us, and there is an underlining here. But God is all-knowing, and therefore he knows how we would react and how we will behave. What meaning, then, does God's testing of man have, very correctly put.

Because since God knew, let us say, that the first-formed ones would sin, why did he set this test before them? My children, if you know a little more, then you will not say 'very correctly.' The matter stands as follows. Certainly God knew that the first-formed ones would sin.

There is no objection at all to this. It is not a test for God to learn what the first-formed ones will do. The proof that God knew it, what the first-formed ones and people in general would do, before the whole universe was even founded, before the angels came to be, before anything came to be, when there was only God, is that God knows the history of every single person before the whole of creation came to be, I say it to you again.

God has no need of the test in order to gain knowledge, the test does not have the dimension of God's knowledge, but the test is something that concerns man himself, because when God made man free, now the very substance of a test of his freedom had to be given to man, so that he would either do what God does not want, or do what God wants.

And if God, rather man, did what God wants, then man, take note, would be established in virtue. 'Would be established' means, that is, would be made firm in virtue.

Consequently, the test is not for God, it is for man, so that, take note, he may become conscious of his freedom, because how could man acquire knowledge of his freedom if there were no point at which he himself could make a choice? So things, then, are not as we imagine them, but otherwise.

I would also like to tell you that God knew, as I already told you, the Fall of the first-formed ones as well. For this reason we read the following incomprehensible thing in the book of Revelation, that the Word (Logos) appears as a lamb slain before the foundation of the world, that is, the Son, who seems to become man, has not yet become man, and appears as a lamb in this sense, because the lamb is the animal offered as a sacrifice and therefore slain, 'esphagmenon' means slaughtered, of course, not fallen down, but standing upright, although it says this at another point, in order to show the sacrifice, first the incarnation and then the sacrifice of the Son, and this it presents as an image existing before the world came to be.

It was in God's plan that, when man freely fell, God would providentially arrange his salvation, as we say it, most beautifully, in one of the prayers of Basil the Great in his Divine Liturgy, the moment the thing happened. And further, if you like, the very form in which the world came to be, came to be with a view to the fact that the world will end and become new.

Saint Irenaeus tells us this most beautifully. Consequently, the world is small, you see how vast the universe is. Our earth is very small, why does God not make it larger? Because, quite simply, its form, the shape of the earth, will not always be this. One day it will come to an end, and man one day will not die, when we have the Resurrection of the dead. So we see that the form of this world too was made temporary in order to serve a state of fall. But God's love rescues things and restores creation to a better state, because the world that will come to be and will be the Kingdom of God will be far better than the universe is today.

This is why the Apostle Paul says, the things God has prepared for those who love him, no eye has seen, nor ear heard, nor has the desire of them risen in the heart of man.

So we see here, very clearly, that the commandment which was given was nothing other than that Adam should come to know and become conscious of his freedom, but unfortunately he did not make good use of it.

Another question says: is Holy Scripture translated into other languages? If not, why? This is very textbook-style; don't phrase it like that, it's straight out of your school books. If yes, why? Because that's how they word the questions in the school study guides, and I don't like the phrasing, I don't like it. So: is Holy Scripture translated into other languages? It could stop right there. Yes, children, it is translated. Christ said: 'Go therefore and make disciples of all nations,' so that the nations would become disciples of His Gospel, to the ends of the earth. So a work of translation had to be done, and this work was of course done from the very first steps of the Word of God.

It is said that the Gospel according to Matthew was originally written in Hebrew, that is, in Aramaic, by Matthew. But Matthew himself translated his Gospel, he himself, not someone else, he himself, into Greek; so it is said. Furthermore, very many books of Holy Scripture, note that the books written of the New Testament were written in Greek. Why?

Because at that time the then-known civilized world spoke Greek. And while the Roman Latin language was the language of law and administration, Greek was the language of culture. So it was written in Greek. Very quickly, however, the Gospel began to be translated. I would like to tell you only something that happened even before Christ, with the translation of the Old Testament. It is a translation that begins somewhere in the third century B.C., and the translation of the Old Testament was made, that well-known one we have, the translation of the Septuagint. From then on Holy Scripture, both the Old and the New, began to be translated. We have very many ancient translations, very many, but also modern translations, and perhaps it will surprise you,

they must have reached the 1,700 to 1,800 languages and dialects that exist throughout the whole world. Holy Scripture has been translated. I have a book that contains writing samples of some 700. It's an old book, this book is forty years old, and it contains these samples of some 700 languages.

But also because the book I have did not include all the languages at that time, and because new translations have been made as well. I said both languages and dialects; you will find that in Chinese there are very many languages and dialects, very many. So the translation of Holy Scripture was carried out. And to say a couple more words: when Christ said, forgive me, when the Holy Spirit said that the Gospel will be heard and then the end will come, I would like to tell you that this is not in the sense that the world will become Christian, but that the Gospel will be heard throughout the whole world. Because someone might say that one third of people today are Christians, two thirds yes, but in their own language the Gospel has reached them.

Therefore we cannot say that the end cannot come now because they did not believe; besides, the Lord poses the question: when He comes, will He find faith upon the earth? Since, then, He poses this thing as a question, it means that we cannot take as a criterion that people will become more Christian, but simply that the Gospel will be preached over all the earth. So much for this question. And one last one, just a few minutes. It says: when we baptize a child, is it correct to give two names?

Children, if you have noticed, we Greek Orthodox do not give two names. If you have ever heard the names of foreigners, let's say musicians and such who have two, three, four, five, six, eight names. This shows that the custom of many names is in the West, whereas we Orthodox, by contrast, do not have the custom of giving many names, but only one. If on some occasion two are perhaps given for some technical reason, there is also a more recent encyclical of our Church that does not permit two names to be given. Besides, we need one; why should we give more than one? And if we honor this name, children, then you understand that with this name we will pass into the Kingdom of Heaven.

Remember, remember the case where we say Saint George, we say Saint Demetrios; these are, by their own name, naturalized citizens of the Kingdom of Heaven. So too, when we honor that name we received from our Baptism, with it we will live in eternity. And on the occasion of the question about names, I would tell you one more thing: Christians do not celebrate birthdays. Let us not seize the occasion to add both a feast and a birthday so as to throw parties and amusements. They do not celebrate birthdays; the celebration of birthdays is the pagan custom, and it is the natural birth of the human person.

Whereas his supernatural birth, his rebirth, is from another womb that is called the baptismal font, from another womb. From there we are born, we are reborn, and we will not pass into the Kingdom of Heaven by our birth but by our name, with which we came out of the font. So let us not seek to have celebrations on our birthdays. So much for this, children, and for the questions, which were the last ones of the year. And now the hour of the questions. As I told you, as the first topic we have this year, in the period of 1989-90, of course it was not possible for me to have your questions; that is, I have kept them, I have kept them, I did not manage to answer all your questions from last year.

So we will dwell on a few from last year, and I will ask that, as you are now leaving, you leave on the little table some of your questions, so that we will have something to answer for the coming Sunday. One question says: what does the mourning of compunction mean, and to what extent is it attainable? 'Attainable' means possible, that is, achievable. What does the mourning of compunction say? It means that mourning, the word 'mourning' you understand, which pierces through, which compuncts the heart.

'Katanysso,' with two taus or two sigmas, 'katanysso' means I pierce through, I bore through. And compunction (katanyxis) is in reality something analogous. Therefore, the mourning of compunction is that mourning which reaches the point of piercing through the heart, of touching the heart, not merely a superficial mourning. But it is, as I told you, the mourning that is according to God, which of course has nothing to do with every form of mourning that people can have. Our Lord told us: blessed are those who mourn, for they shall be comforted; and blessed are those who weep now, for you shall laugh; and woe to you who laugh now, for you shall mourn and weep. That is: happy are those who mourn, for they shall be comforted.

And further, happy are those who weep now, for they shall laugh. Indeed in the second person, whereas the first beatitude is in the third person. It is in Matthew, the second one, or in Luke; it is in the second person where He says, those who weep now, for you shall laugh, and woe to you who laugh now, for you shall mourn and weep.

At first glance this statement seems strange, that is, that we ought to mourn in our life, that we ought not to laugh. The Word of God is not referring to that; He does not tell us that we must not be joyful, that we must not be cheerful, or anything else. But what does He mean by 'mourning' when He says here 'those who mourn,' what does He mean by mourning, and what does He further mean when He says 'those who weep,' those who weep? And those whom He counts as wretched, those who laugh, are those who have begun to acquire awareness of themselves. From here begins the mourning that is according to God: from a self-knowledge, when we begin to understand who we are. Because, like a child you see who has no awareness as a pupil

that he is not studying, that in the end he will be held back in the same grade, you tell him he will be held back in the same grade and he laughs, he has no awareness at all. This person who laughs now, when the results come out, this pupil, then he will weep. But when he now gathers himself together and sees his shortcomings and begins to study with toil and sweat and struggle, then, when the results come out, then he will laugh. This is the significance, the meaning of what our Lord told us. The example was a help; let us now come to the realities. It is the one who begins to see his wretched self, that he is wretched, that he is a sinner, who sees his personal sins

And he begins to feel bad about himself: I will not be saved, the way I am I will not be saved. And what does this mean? It means that this begins to give birth to, to create within him godly penthos, that is, mourning according to God. The Apostle Paul says that godly penthos leads to life, while worldly penthos leads to perdition. Do you know what worldly penthos is? It is when I mourn over some relative of mine whom I have lost, and I mourn to the point of hating my own life. When I have lost my health, when I have lost money, or lost my reputation, or lost anything that has to do with this world, that mourning is worldly penthos. It has no value in the eyes of God, and it truly leads to the destruction of the person.

The mourning that is according to God is the one that leads to life, and to eternal life, and it is when a person begins to ascertain his real spiritual condition. A person can also mourn for the sins of humanity or of his neighbor.

As Saint Anthony the Great once saw a vision: souls, he says, were ascending toward Heaven, and a huge giant who reached up to the stars. He had a great hand and would grab the souls and hurl them downward; it was the devil who was winning the souls. And I, he says, groaned. Listen: I groaned. Or that other vision he saw, that he saw the whole earth spread out with snares. So that, whichever way you stepped, your foot fell into a snare, and I groaned and said: who will be saved? And he heard a voice: the humble one, the humble-minded one, he will be saved. That is, the one who will heed the counsels of his spiritual father, of the Church, of the Gospel, of the Word of God.

And he will not say 'I know it, I know it,' or 'I have no need,' and have a self-confidence. The humble one is saved. In any case, the point is that you can mourn for others: for your friend who took a bad road and whom you are of course forced to leave behind, for your father, if he is not on God's path, for your mother, for your brothers and sisters; and this mourning is a mourning within the soul, and many times it is also a mourning with tears.

I would like to mention to you that when the signal was given for the destruction of Jerusalem, as he recounts it to us in the first chapters, it is chapters 7, 8, and 9 of Ezekiel,

it was shown to the one who would bring the destruction, and he is the God-Word, before of course He became man, before, he says, the destruction begins, that he would set a seal on the foreheads of those who sigh over whatever evil they see.

You see how important this is. They groan. You see the evil. You're a student, and you see your class, your classmates, not doing well, mocking, and you say, My God, my God, what will become of these children? Where will they end up? What will they do? How will they be saved? And this even leads to prayer for them. It's also about the existence of evil in the world. When you see evil overflowing in the world today, and you groan and you mourn. And again, when you see that our life, you'll come to see this, my children, however much you say that life is very beautiful, once the years have passed somewhat, or once we mature spiritually, you will truly, truly realize that this world is a world of exile.

That is, a place where we have no homeland here, as the Apostle Paul says, that we seek the homeland that is to come. We have no homeland here. Of course we belong to a homeland, let's say we Greeks, and of course we live in a house, we are not exiles, we are not fugitives, we are not anything of the sort.

And yet our homeland is not here, and when a person sees what there is upon the earth, the pain, death, the tribulations, sin, evil, all of these mature the soul, and you come to feel that this world is not your homeland, and you begin to mourn.

At this point let me say the opposite. When you say, how much more can I gain through greed and the love of money. Let me build, let me acquire, let me enjoy myself, let me feast, let me eat, let me drink. That means you do not mourn. You say, here is everything, whatever I can grab and whatever I can eat. That is why the Lord says that those who feel this way and take their delight as they live out their life, they are the ones who will weep in the end. They will weep.

I trust you understand what all this means. Fasting too, my children, is a mourning in practice. That is, we mourn, we mourn in deed. It is a mourning of the body. Both the body and the soul must mourn.

And again, this mourning, as I told you at the beginning,

is katanyxis, compunction. That is, it pierces, it pierces right through, and this piercing brings tears. And these tears, listen to this strange thing, these tears bring joy. This is the joy of the Holy Spirit. It is the joy of the Holy Spirit, you know, it is one, it is a single grape from the cluster, from the bunch of grapes that the Apostle Paul speaks of.

'And the fruit of the Spirit is' this, this, this, he sets nine grapes upon this cluster, because he speaks in the singular. The fruit, he does not say the fruits, the fruit of the Holy Spirit. So we might say that one grape from the fruit of the Holy Spirit is joy.

Joy is a fruit of the Holy Spirit. But it is not the joy that comes because Larissa won, or because the teams that played here today won, or because they gave me a bicycle or a car, or because I got good grades. These too are joys, but they have little value, and these joys are followed by sorrows. They are worldly joys.

I wouldn't tell you not to feel them, but they have little value and little significance. I wouldn't tell you not to rejoice over a good grade or not to rejoice over a success of yours. But say quickly to yourself, joy is not here.

Joy, as I told you, is a divine uncreated energy, a fruit, a gift of the Holy Spirit. And this joy comes out of this right sorrow, out of this right mourning. That is where joy comes from. As we said in the catechism class, we have only to put it into practice. You have only to try it, and then you will remember me. That is one question. Let us look at a second question.

It says, you told us not to use perfumes, because, remember, last year our last lesson was the last one on touch, and the one before that was on smell, and I had told you that we should not use perfumes. But why is it that on certain feasts, at the entrance of the Church, cologne is given to the faithful?

Indeed. The truth is, I came across this in Thessaly when I arrived. I noticed then that when there is a festival, someone is sitting, usually a churchwarden, there at the entrance of the church, and there is a tray onto which people throw money, an extra tray, to gather a bit more, let's say, for the completion of the church, or for I don't know what, and the moment you throw your money into the tray, he literally drenches you with perfume. I also came across something else, when they would come out with the trays toward the end of the Divine Liturgy, one, two, three trays inside, as the first churchwarden, we might say, held the tray, with his other hand he kept sprinkling perfume. This I found here. I haven't, of course, been to many parts of Greece, so I don't know whether it is done elsewhere.

But let me tell you how we can interpret what we found, and whether it contradicts exactly what we said. I would like to tell you, on this, that there is no contradiction. We truly should not use perfumes, neither men nor women. Do you know which is the most beautiful perfume?

If it is the spiritual kind, it is virtue. If it is the bodily kind, it is cleanliness. When you don't smell bad, that is the most beautiful perfume. Nothing else is needed. It's like when we go up to the mountain and breathe in that fine fragrance from the fir, from the pine, from the tree, from the rain that fell on the soil and gives off a lovely scent. These are the beautiful scents, not perfumes, whatever perfumes they may be. And yet perfume can be used for the purposes of worship. Frankincense, the incense, our well-known incense, has always been used, and indeed even by the people of God, Israel. And if you want one further detail, God gives a command for a recipe of fragrant incense, what we today call moscholivano, fragrant incense.

He gives, it says, four materials, four, in equal parts. These were to be pounded and kneaded together, and they made up the incense that was used inside the tabernacle of testimony, at the altar of incense. Yes, this comes from there too, from the altar of incense.

We had two altars in the ancient worship, the Hebrew worship of course. There was the altar of whole burnt offerings, with animals that were burned, and the altar of incense. The first was outside the temple, the second was inside the temple, the altar of incense. And as I told you, God says explicitly the following: whoever makes incense with these four elements simply in order to enjoy its scent, I will punish him. So it constituted, we might say, a privilege, given by this recipe that God provides, to use the incense, the fragrant incense, in worship. So you see here that the fragrant incense, that is, the perfume, we might say more generally, is not only permitted but even commanded.

A person can also, up to a point, make use of a perfume, as with the dead, when they would anoint them and then shroud them with myrrh and other things, and the body of Christ was shrouded with fragrant spices. Remember too the women whom we call the myrrh-bearers, because they brought myrrh to anoint the body of Christ. Furthermore, I would tell you that while perfumes have some use, when we use them in everyday life they make a person effeminate, which is even uglier in a man, though no less so in a woman. That is, there is a softening of the soul, an effeminacy, a womanishness in a man when he wears perfumes.

And to this day, as I told you when we covered the subject of smell in our lessons last year, if a man gives off strong perfumes, tell me, what impression will we have of him? I think you would condemn it, I think you wouldn't see it as a good thing, and you would say, no, may I never smell of perfumes. And yet, if at some point, for some reason, at the Epitaphios, the churchwarden sprinkled us at the entrance, as I told you earlier, sprinkled us with perfume, with cologne, that was passing, it was an exceptional case, the world didn't come to an end, and so on.

So we have certain exceptional cases, and chiefly the matter of worship, but in everyday life we should not use perfumes. So much for this question as well. Let us look at yet another question.

In the account of the road to Emmaus, the Lord, so as not to reveal to His hidden disciples who He really was, acted as though He did not know what had happened and asked for information about Jesus. I know it is impossible to bring any criticism against the sinless One. But was it right for Him to pretend? Does that mean it is not a sin for us too, today, to pretend, that it is not the same as telling lies? Now pay attention, children: this was certainly not a matter of hypocrisy. And so we cannot use this, these parallel passages there in the passage from Luke, at the end where the Lord appears to the two on the road to Emmaus, to conclude that we are allowed to pretend.

No. The Lord struck at hypocrisy, and indeed in the persons of the Pharisees, when He said to them, 'Woe to you, scribes and Pharisees, hypocrites.' How then could it ever be possible that the Lord Himself would resort to hypocrisy?

So this is not a matter of hypocrisy, but of something else. Since He remains unknown to the two on the road to Emmaus, the Lord necessarily moves as one who asks questions. Pay attention to this, for here is the answer. Since, I say again, He remains unrecognized, they do not understand who He is, and the Lord does not yet wish to be recognized, for the Evangelist Luke notes that their eyes were held, that is, they were held back from recognizing Him. Since, then, He was remaining unrecognized, it follows reasonably that the Lord had to move as a stranger and therefore had to ask questions, the questions He needed to ask. For if He had said, 'Yes, yes, I know it all, yes, yes, I am Jesus,' then His program, His plan, would not have come to fruition.

And so, when He says to the two, whom He approaches and overtakes, 'What are these words that you are exchanging with one another as you walk, and why are you downcast?' What are these things you are discussing among yourselves, and why are you sad?

It is a natural question, so as to enter into the subject. Not that the Lord was ignorant, but again I say it is a natural question, this is not hypocrisy, God forbid. Hypocrisy means to hide my true self with some evil aim, and my intrusive thoughts toward something evil, which has nothing to do with this. It means that the Lord moves within human terms: as God He knows, and as the God-Man He knows. But He moves within human terms. Let me remind you of another instance, just off the top of my head, because such places in Scripture are countless, countless. When God asks Cain, 'Where is your brother?' Pay attention to this point, 'Where is your brother?' Was God ignorant that Cain had killed Abel? Was He perhaps being a hypocrite by asking him? Far from it; this is not hypocrisy, but it is so that, even though He knows everything, since He enters into human terms, here is the point, He must ask, He must ask. Not because He is ignorant, you see, but so that a dialogue may be opened.

A conversation, and so here too with those on the road to Emmaus, He asks so that the Lord may enter into the conversation. Therefore it is not a matter of hypocrisy, nor of falsehood, but of an adaptation, the word in quotation marks, of the all-knowing, almighty, and everywhere-present God to ignorant human beings.

Indeed, what would scandalize you, in quotation marks, even more is this: when Raphael, the Archangel Raphael, came to the house of Tobit, and when Tobit asked him, 'Where do you come from?', he named a lineage, even though he was an angel; he did not tell a lie, and so on and so forth. That is, I want you to understand that this is a matter of heaven adapting itself to human terms; it is therefore neither falsehood nor hypocrisy. And with the very little time we have left, one more question. It says: burial, was it among the El, forgive me, forgive me, forgive me, why is it that we Christians bury our dead, while other peoples burn them? What is the reason for this difference? Could there be, apart from religious reasons, also economic reasons that lead peoples to the burning of the dead?

Or could it be that there is not enough land to bury them? Such a course of reasoning, and whatever else you had in mind; in just a couple of words, since we have only a few minutes at our disposal. I must tell you that it is a matter of conscience.

If a people grew accustomed to burying or to burning. And the practice is most ancient, back in a time when there was no question of land, of economizing on ground; there was no such issue. In Greece the dead were both buried and burned, that is, sometimes they were buried and sometimes they were burned; both customs existed, both the burning and the burial. Among the Hebrews, however, there was only burial and never the burning of the dead, never. This was because it was preparing the way, that is, it opened the road for what would later come to be in Christianity. For the burial of the dead is a symbol in Christianity now, and already in the Old Testament.

But especially in the New Testament it is a symbol. First, that we say to the dead, 'You are earth, and to earth you shall return.' You are dust, and you return to the dust of the earth. We do not say, 'You are dust, and you return to ashes.' Although ash, in a broad sense, is earth, is matter, nevertheless in a tangible way we would say that, since God took dust from the earth, and man, through his sin, ends up again in the earth, this is what God said: you are earth, and to the earth you shall return. That is a first point. A second: what we say in the Creed, 'I look for the resurrection of the dead,' I await the resurrection of the dead, and therefore it is a symbol that I will not be scattered, for ash, you know, scatters. Of course you will tell me that the buried dead one is scattered too; I told you it is a manner, a symbol, a symbol that I await the resurrection of the dead. And the Lord, a third reason, was buried, He was not burned. The Lord could have risen even had He been burned, just as those who are burned will rise; there is no issue there.

But here this image is preserved, and this is why death is called sleep, and why the graveyard is called a cemetery, a place of sleeping. We cannot, then, have burning, which shows in the eyes of the onlooker a vanishing; rather, this is so as to show that the dead will likewise rise again.

On no account, therefore, should we ever accept the burning of the dead. From time to time in Greece the matter is raised. On no account should we accept the burning of the dead, for the reasons I have explained to you.

That is all for today, children.

Εκείνο που μου κάνει εντύπωση είναι ότι, βέβαια, είναι πολύ φυσικό να συλλαμβάνεται εκείνες τις νέες εκδόσεις οι οποίες μπορεί να παρουσιάζουν μερικά περίεργα πράγματα. Γράφει λοιπόν εδώ σε μια απορία· κυκλοφορεί ένα βιβλίο, «Από την αμαρτία», λέει, «στην Αγιότητα, στη χώρα των Ζώντων», λέει το βιβλίο αυτό, της Ιωάννας Τσεκούρα.

Αν το έχετε υπόψη σας, που λέει για το πολύ σοβαρό θέμα του θανάτου και τα λοιπά. Τι γνώμη έχετε για αυτήν την έκδοση και για ό,τι γράφει; Μήπως σε ορισμένα σημεία δεν είναι σωστές απόψεις, και εξηγεί και όπως το λέει εκεί.

Τέλος πάντων, να το βγάζω.

Αν θυμάμαι καλά, γιατί φυσικά διαβάζοντας ό,τι διαβάζομαι σε βιβλιοκρισίες, θα πει βιβλιοκρισία, θα πει κάποια σελίδα ή σελίδες ενός περιοδικού ή εφημερίδος, γίνεται μια κριτική κάποιων βιβλίων. Αν θυμάμαι καλά, αλλά δεν το λέγω σίγουρα, νομίζω ότι αυτό το όνομα το άκουσα, το διάβασα δηλαδή, και ότι αυτοί μάλλον, μάλλον, ή είναι πρωτεστάντρια, ή είναι πνευματίστρια. Κάπως έτσι.

Λοιπόν, επειδή βέβαια δεν το λέω με σιγουριά, αλλά νομίζω κάπως έτσι θυμάμαι στη μνήμη ότι έχω κάπου διαβάσει, για αυτό το λόγο, για λόγους ασφαλείας σας, να μην το διαβάσετε, το λέει αυτό. Δεν έχω πιο πολλά να πω για αυτή την απορία, αλλά γενικότερα να προσέχετε κάθε συγγραφέα και κάθε έκδοση.

Διότι στον κόσμο αυτόν, στην εποχή μας, κυκλοφορούν πολλά πράγματα τα οποία δεν θα έπρεπε ποτέ ένας σωστός χριστιανός, και μάλιστα νέος, να τα διαβάσει.

Λέει μια δεύτερη απορία.

Ποιοι παράγοντες μας επιβάλλουν να λέμε ψέματα και πώς μπορούμε να αποφύγουμε το ψέμα; Καταρχάς δεν υπάρχουν παράγοντες που μπορούν να μας υποβάλλουν το ψέμα. Και αν υπήρχαν αυτοί οι παράγοντες, ο Κύριος δεν θα μας έλεγε να μιλάμε χωρίς ψέματα.

Και το Πνεύμα το Άγιο δεν θα κατέγραφε στην Αγία Γραφή εκείνο το «μη ψεύδεστε εις αλλήλους», μη λέει ο ένας ψέματα στον άλλον. Βέβαια, βέβαια, θα μου πείτε υπάρχουν ψέματα που είναι αναγκαία· αυτό είναι επινόησης των ανθρώπων.

Δεν υπάρχουν, παιδιά, ψέματα αναγκαία, ούτε χρήσιμα· απλώς θα έχουμε έναν τρόπο να σταθούμε σε εκείνους οι οποίοι μας ερωτούν και δεν θα θέλουμε να απαντήσουμε. Ο τρόπος αυτός σιγά σιγά θα σας γίνει κτήμα σας, και δεν είναι παρά κάτι που το υπαγορεύει η διάκριση.

Πώς κάθε φορά θα απαντήσουμε χωρίς να πούμε ψέματα· κάποτε δεν θα απαντήσουμε. Κάποτε θα πούμε ή σοβαρά ή μισοαστεία ότι δεν απαντούμε, αν νομίζουμε ότι δεν πρέπει να απαντήσουμε, και ούτω καθεξής. Εγώ θα σας έλεγα όμως ότι τα εννέα από τα δέκα ψέματα, δηλαδή οι εννέα περιπτώσεις από τις δέκα, μπορούμε να γλιτώσουμε αρκεί να το θέλουμε.

Αρκεί να έχουμε την ευστροφία, την ευφυΐα και τη διάκριση να ξεφύγουμε, να μην πούμε ψέματα. Δεν πρέπει να λέμε ψέματα. Μη ψεύδεστε εις αλλήλους, ότι αλλήλων μέλη εσμέν. Και αν τα μέλη του σώματος ψεύδονται το ένα ως προς το άλλο ή ως προς τον εγκέφαλο που κυβερνάει τον άνθρωπο;

Μπορείτε να φανταστείτε τι θα έγινε το Εάν δηλαδή τα μάτια έδιναν ψευδή πληροφορία στον εγκέφαλο περί των εικόνων ή τα αυτιά, δεν θα γίνεται ένα σχίσμα; Έτσι γίνεται και μέσα στο σώμα της Εκκλησίας ανάμεσα στους πιστούς Όμως ένα στα δέκα θα ανεγνώριζα ότι είναι δύσκολη περίπτωση

Γι' αυτή τη μια στα δέκα ο Κύριός μας μας δίδαξε, καταρχάς μας είπε Ανένδεκτον εστίν του μη ελθείν τα σκάνδαλα Είναι αδύνατο να μην έρθουν τα σκάνδαλα Και τούτο διότι ο κόσμος ολόκληρος κείται, βρίσκεται μέσα στον πονηρό, στον διάβολο Γι' αυτό το λόγο κάποια θέματα θα μας αναγκάσουν να πρέπει να πούμε ψέματα Και όμως παιδιά προσέξτε με Ο Κύριος οικονομεί το εξής Όταν λέμε το Πάτερ ημών λέμε Και μη σενέγγιση μας εισπυρασμών Μη δηλαδή φτάσουμε στο σημείο Να μην μπορούμε να αποφύγουμε έναν πειρασμόν, αλλά ρύσαι ημάς από του πονηρού. Τότε, αν πράγματι μας πονά, να μην πούμε ψέματα, και πραγματικά θα θέλαμε να διορθώσουμε τη ζωή μας, τότε, όταν λέμε το Πάτερ ημών, το σημείο αυτό, θα το λέμε κατ' αίσθηση, και μη εισενέγκης ημάς εις πειρασμόν. Τότε σίγουρα, σίγουρα, το υπόσχεται, το υπόσχεται ο Κύριος, το υπόσχεται,

Δεν θα επιτρέψει να πέσουμε σε αυτών των πειρασμών Την ώρα που σου λέει κάποιος και είπε πολλή ανάγκη, τι να κάνεις, πώς να απαντήσεις; Μπορεί να γίνει ένας σεισμός εκείνη την ώρα Μπορεί να κλείσουν τα φώτα της ΔΕΗ Μπορεί κάτι να γίνει που να σταματήσει η ερώτηση που σου έκανε ο άλλος και να γλιτώσεις Το ξέρετε ότι ο Θεός έχει χίλιους τρόπους να μας βοηθήσει Αρκεί να του το ζητήσουμε Και μη εισενέγκης ημάς εις πειρασμόν, αλλά ρύσαι ημάς από του πονηρού. Αυτά για αυτή την απορία.

Πάμε σε μία τρίτη. Μια κοπέλα αγαπούσε έναν αεροπόρο, ο οποίος σκοτώθηκε. Προσέξτε, προσέξτε, προσέξτε.

Μετά το θάνατό του πέθανε και αυτή, από λύπη. Μετά από τρία χρόνια, ένας αεροπόρος, κατευθυνόμενος προς την Αθήνα, συνάντησε μία κοπέλα ολομόναχη στο δρόμο. Προσφέρθηκε να τη μεταφέρει στην Αθήνα. Κατά τη διαδρομή της, κατά τη διαδρομή της πρότεινε να βγάλει την καμπαρδίνα της Τότε εκείνη άνοιξε την καμπαρδίνα της και φάνηκε ο σκελετός της μόνο Συγχρόνως του προξένησε με τα νύχια της μια γρατζουνιά στην πλάτη Τέτοια που έχασε τις αισθήσεις του Όταν εξέτασαν τη γρατζουνιά δεν μπορούσαν να καταλάβουν από τι προήλθε Τα στοιχεία που είχε δώσει η κοπέλα στον αεροπόρο βοήθησαν στην έρευνα. Τελικά οδηγήθηκαν στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για την πεθαμένη κοπέλα. Ανοίγοντας τον τάφο της βρήκαν μέσα την ίδια καπαρντίνα που φορούσε στο αυτοκίνητο. Μπορεί ο διάβολος να εμφανιστεί η απορία τώρα με τη μορφή ενός νεκρού και να προξενήσει κακό σε ζωντανούς; Υπάρχουν βρυκόλακες;

Έλαβα τον κόπο, παιδιά, να σας διαβάσω αυτήν την κάπως μακρά περίπτωση, περιγραφή, και έρχομαι να σας απαντήσω. Σίγουρα θα πρέπει κάπου να γράφτηκε αυτό, σε καμιά εφημερίδα, κανένα περιοδικό και τα λοιπά.

Προσέξτε με, βέβαια υπάρχουν και μυθιστορήματα, που τα γράφουν πολλές φορές οι άνθρωποι και εξάπτεται η φαντασία των ανθρώπων. Έχοντας όμως υπόψη τα περί του πνευματισμού, που θυμόσαστε πρόπερσι πότε ήταν, και κάναμε τα περί του πνευματισμού και είδαμε εκεί τέρατα και σημεία να επιτελεί ο πνευματισμός, θα απαντούσα, αν όντως συνέβη αυτό, αν συνέβη αυτό το οποίο σας διάβασα, αν συνέβη, τότε απλούστατα είναι ένα πνευματιστικό φαινόμενο.

Και δεν πρέπει να θορυβούμεθα, απλώς δίνει την ταυτότητά του ποιος είναι ο πνευματισμός. Και βέβαια δεν θα πω τώρα τίποτα περισσότερο γιατί έχουμε πει τότε που είπαμε, σας λέω μόνο ότι ποτέ μα ποτέ μην φτάσουμε μέχρι το κατώφλι του πνευματισμού.

Μια συγκέντρωση για να γίνει ένα πνευματιστικό φαινόμενο λέγεται πνευματιστική συνεδρίαση. Πρέπει όμως να σας εξηγήσω κάτι εδώ και να σας ειδοποιήσω ότι ανάμεσα στα πολλά περίεργα και παράξενα που η εποχή μας έχει εκβράσει, εκβράσει, όπως είναι η αστρολογία και δυστυχώς παίρνουμε τα συνθήματά μας από μεγαλυτέρους μας μέσα στη ζωή αυτή, γιατί οι μεν είναι αστρολόγοι και ασχολούμεθα και εμείς με την αστρολογία, οι δε είναι μάγοι και ασχολούμεθα με τη μαγεία, με τον πνευματισμό, και λοιπά και λοιπά, έρχομαι να σας πω το εξής. Ο πνευματισμός, παιδιά, στην Ελλάδα τουλάχιστον, βέβαια σε όλο τον κόσμο υπάρχει,

είναι σε πάρα πολύ μεγάλη έξαρση. Σας το έλεγα και τότε που κάναμε το θέμα περί του πνευματισμού. Κατέβηκε ο πνευματισμός να γίνει αντικείμενο ενασχολήσεως των μαθητών των τελευταίων τάξεων, ας πούμε του Λυκείου και των φοιτητών.

Ναι, έχει γίνει αντικείμενο ενασχολήσεως. Μαζεύονται στο σπίτι ενός και εκεί κάνουν πνευματιστικά πειράματα. και όταν μάλιστα βρουν ανταπόκριση στο θέμα αυτό τότε υπάρχει μία μαγεία που καταγοητεύει την ψυχή και θέλει να γνωρίσει περισσότερα, όπως επί παραδείγματι επικαλούνται πνεύματα και τα πνεύματα αυτά απαντούν με έναν τρόπο.

Ξέρετε δε όλοι σας ότι το πρώτο στοιχείο απαντήσεως του πνευματισμού στον άνθρωπο είναι το λεγόμενο πνευματιστικό τραπεζάκι. Ένα τραπεζάκι μικρό που βάζουν τα χέρια τους όλοι επάνω και επικαλούνται πνεύματα.

Το τραπεζάκι αυτό αρχίζει να απαντά, όχι βέβαια με φωνή αλλά με κτύπους. Και ο κτύπος αυτός είναι λογικός, είναι λογικός διότι όταν τίθενται ερωτήματα και συνθηματική απάντηση, πες μας αύριο θα βρέχει, αν θα βρέχει χτύπησε δύο φορές, αν δεν θα βρέχει χτύπησε μόνο μία φορά, και το τραπεζάκι απαντάει, και βγαίνει έτσι, που σημαίνει ότι εδώ κάποιος λογικός απαντά, και δεν είναι παρά αυτός ο ίδιος ο διάβολος, είναι οι δαίμονες παιδιά, οι δαίμονες υπηρετούν τον πνευματισμό. Περιττό να σας πω ότι είναι τρομακτικά μεγάλη η αμαρτία, μην το κάνετε ούτε για περιέργεια, είναι τρομακτικά μεγάλη και εξηγώ γιατί είναι τρομακτικά μεγάλη αμαρτία,

διότι προσβάλλει την πρώτη εντολή του Θεού ότι μόνο Κύριο το Θεό σου λατρεύσεις και λοιπά και λοιπά. Όταν όμως επικαλούμεθα τους δαίμονες, τα πνεύματα, τότε λατρεύουμε τους δαίμονες, και τότε θα παραβάτε της πρώτης εντολής και η παράβαση της πρώτης εντολής δεν είναι αμάρτημα, είναι ασέβεια.

Είναι γνωστό ότι οι τέσσερις πρώτες εντολές του νόμου που αναφέρονται σε θέματα του Θεού, όταν ο άνθρωπος τις παραβεί, δεν λέγεται αμαρτωλός, αλλά λέγεται ασεβής. Αν σκοτώσεις, δεν προσέξεις τη μάνα στον πατέρα σου, αν κλέψεις, αν, αν, αυτά λέγονται αμαρτίες.

Κάτι όμως που αφορά στο Θεό λέγεται ασέβεια. Γι' αυτό λοιπόν, εκείνοι που φτάνουν μέχρις εκεί, ασεβούν και η αμαρτία τους είναι πολύ μεγάλη, γι' αυτό η Εκκλησία μας βάζει κανόνα εκείνον ο οποίος πήγε σε τέτοια πράγματα, προσέξτε, πέντε χρόνια να μην κοινωνήσει, πέντε χρόνια επαναλαμβάνω να μην κοινωνήσει, λοιπόν, ούτε από περιέργεια ούτε από τίποτε, διότι υπάρχει μία επίπτωση, η επίπτωση είναι η εξής, να δαιμονιστεί ο άνθρωπος,

Έχουμε περιπτώσεις, μου ήρθε κάποτε μια φοιτήτρια, η οποία είχε πάθει έναν δαιμονισμό, εγώ τι να τις έκανα παρακάτω τώρα, τι να τις κάνω, διότι, παιδιά, φέτος, συγγνώμη, στην εποχή μας έχουμε πολλά πράγματα που δαιμονίζονται οι άνθρωποι, έχουμε πάρα πολλά, σας έλεγα προηγουμένως, δηλαδή στο διάλειμμα που κάναμε, για τη μουσική, στην αρχή, αυτά τα έντυπα που μοιράσαμε, πως δαιμονίζονται σήμερα οι νέοι μας, έχουμε πολλά πράγματα, γενικά η αμαρτία, όταν μπει στον άνθρωπο, ανοίγει δίωδο στον σατανά, στους δαίμονες και οι άνθρωποι σήμερα δαιμονίζονται. Ένας τρόπος λοιπόν δαιμονισμού είναι και ο πνευματισμός. Προσέξτε πάρα πολύ, μα πάρα πολύ και έτσι είπαμε δύο λόγια και για αυτή την απορία. Μια άλλη απορία λέει, λέμε σήμερα πολύ συχνά ότι ο Θεός μας, ο Θεός, ο Θεός μας δεν έχει τόνους επάνω και μπερδεύουμε.

Ο Θεός μας δίνει τις στεναχώριες στη ζωή για να μας δοκιμάσει και υπάρχει υπογράμμιση. Όμως ο Θεός είναι παντογνώστης και επομένως γνωρίζει πως εμείς θα αντιδρούσαμε και πως θα συμπεριφερθούμε. Τι έννοια έχει λοιπόν η δοκιμασία του ανθρώπου από το Θεό, πολύ σωστά.

Διότι αφού ο Θεός ήξερε φέρ' ειπείν ότι οι πρωτόπλαστοι θα αμάρταναν γιατί τους έβαλε την δοκιμασία αυτή; Παιδιά αν ξέρετε κάτι περισσότερα τότε δεν θα πείτε πολύ σωστά. Έχει ως εξής το πράγμα. Βεβαίως ο Θεός εγνώριζε ότι οι πρωτόπλαστοι θα αμάρταναν.

Δεν υπάρχει καμία αντίρρηση γι' αυτό. Δεν είναι μία δοκιμασία για να μάθει ο Θεός τι θα κάνουν οι πρωτόπλαστοι. Απόδειξη ότι ο Θεός το εγνώριζε, τι θα έκαναν οι πρωτόπλαστοι και γενικότερα οι άνθρωποι πριν καν θεμελιωθεί το σύμπαν ολόκληρο, πριν γίνουν οι άγγελοι, πριν ό,τι γίνει και ήταν μόνον ο Θεός και γνωρίζει την ιστορία του κάθε ανθρώπου ο Θεός πριν γίνει ολόκληρη δημιουργία, σας το ξαναλέγω.

Δεν έχει ο Θεός ανάγκη να γνωρίσει η δοκιμασία, δεν έχει τη διάσταση της γνώσεως του Θεού, αλλά η δοκιμασία είναι κάτι που αφορά στον ίδιο τον άνθρωπο, διότι όταν ο Θεός έκανε ελεύθερο τον άνθρωπο, έπρεπε τώρα να δοθεί η ύλη μιας δοκιμασίας ελευθερίας του για τον άνθρωπο, Ώστε ή να κάνει εκείνο που ο Θεός δεν θέλει, ή να κάνει αυτό που ο Θεός θέλει.

Και αν ο Θεός, ο άνθρωπος, έκανε αυτό που ο Θεός θέλει, τότε ο άνθρωπος, προσέξτε με, θα επαγιούτο εις την αρετή. Θα πει επαγιούτο, δηλαδή θα σταθεροποιώνταν στην αρετή.

Συνεπώς, η δοκιμασία δεν είναι για το Θεό, είναι για τον άνθρωπο για να, προσέξτε, συνειδητοποιήσει την ελευθερία του, διότι πως θα μπορούσε να αποκτήσει γνώση ο άνθρωπος της ελευθερίας του εάν δεν υπήρχε ένα σημείο που να μπορεί ο ίδιος να κάνει μιαν εκλογή, άρα τα πράγματα λοιπόν δεν είναι όπως τα φανταζόμαστε, την αλλιώτικα.

Θα ήθελα ακόμη να σας έλεγα ότι ο Θεός εγνώριζε, όπως ήδη σας το είπα, και την πτώση των πρωτοπλάστων. Γι' αυτό το λόγο διαβάζουμε το εξής ακατανόητον στο βιβλίο της Αποκαλύψεως, ότι ο λόγος εμφανίζεται ως αρνίον εσφαγμένον προ καταβολής κόσμου, δηλαδή ο Υιός ο οποίος μοιάζει ότι γίνεται άνθρωπος, δεν έχει γίνει ακόμα, και εμφανίζεται ως αρνίον με την έννοια, γιατί το αρνίον είναι το ζώο που προσφέρεται ως θυσία και συνεπώς εσφαγμένο, θα πει σφαγμένο, βέβαια, όχι πεσμένο κάτω, αλλά εστηκός, αν και αυτό το λέει σε άλλο σημείο, για να δείξει την θυσία, καταρχάς την ενανθρώπιση και ύστερα τη θυσία του Υιού και αυτό λέει σαν εικόνα υπάρχει πριν γίνει ο κόσμος.

Ήτανε στο σχέδιο του Θεού, όταν ελεύθερα ο άνθρωπος θα έπεφτε, ο Θεός να οικονομούσε την σωτηρία του, όπως το λέμε, ωραιότατα σε μία ευχή του Μεγάλου Βασιλείου στη λειτουργία του, άμα το πράγμα. Ακόμη αν θέλετε, και το σχήμα που ο κόσμος έγινε, έγινε με ενόψη ότι ο κόσμος θα τελειώσει και θα γίνει καινούριος.

Μας το λέει αυτό ωραιότατα, ο Άγιος Ειρηναίος. Συνεπώς, ο κόσμος είναι μικρός, βλέπετε το σύμπαν πόσο αχανές είναι. Η γη μας είναι πολύ μικρή, γιατί ο Θεός να μην την κάνει πιο μεγαλύτερη; Γιατί απλούστατα η μορφή της, το σχήμα της γης δεν θα είναι πάντοτε αυτό Μια μέρα θα τελειώσει και ο άνθρωπος μια μέρα δεν θα πεθαίνει Όταν θα έχουμε την Ανάσταση των νεκρών Άρα βλέπουμε ότι και το σχήμα του κόσμου τούτου έγινε πρόσκαιρον για να υπηρετήσει μια κατάσταση πτώσεως Η αγάπη του Θεού όμως διασώζει τα πράγματα και επαναφέρει τη δημιουργία σε μια καλυτέρα κατάσταση διότι ο κόσμος που θα γίνει και θα είναι η Βασιλεία του Θεού θα είναι πολύ καλυτέρα από ό,τι είναι σήμερα το σύμπαν

Γι' αυτό λέγει ο Απόστολος Παύλος, εκείνα που έχει ετοιμάσει ο Θεός για εκείνους που τον αγαπούν, ούτε μάτι είδε, ούτε αυτί άκουσε, ούτε επιθυμία στάθηκε μες στην καρδιά του.

Έτσι βλέπουμε εδώ, πάρα πολύ καλά, ότι η εντολή που δόθηκε δεν ήταν παρά να γνωρίσει και συνειδητοποιήσει ο Αδάμ την ελευθερία του, δυστυχώς δεν έκανε όμως καλή χρήση.

Λέει μια άλλη απορία, η Αγία Γραφή είναι μεταφρασμένη σε άλλες γλώσσες, αν όχι γιατί, αυτό είναι πολύ σχολικό, μην το βάζετε έτσι, είναι από τα βιβλία σας, αν ναι και γιατί, γιατί έτσι γράφουν τις απορίες μέσα στα βοηθήματα τα σχολικά, δεν μ' αρέσει σαν διατύπωση, δεν μ' αρέσει Λοιπόν, η Αγία Γραφή είναι μεταφρασμένη σε άλλες γλώσσες, εκεί μπορεί να σταματήσει Παιδιά ναι, είναι μεταφρασμένη Ο Χριστός είπε, πορευθέντες, μαθητεύσατε πάντα τα έθνη, που να μαθητεύσουν τα έθνη στο Ευαγγέλιό του, έως εσχάτου της γης Έπρεπε λοιπόν να γίνει μια εργασία μεταφραστική Και αυτή η εργασία βεβαίως έγινε από τα πρώτα βήματα του Λόγου του Θεού

Λέγεται ότι το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον πρωτοτύπως εγράφη εβραϊκά, δηλαδή αραμαϊκά, από τον Ματθαίο Ο ίδιος όμως ο Ματθαίος μετέφρασε το Ευαγγέλιό του, ο ίδιος, όχι κάποιος άλλος, ο ίδιος, στην ελληνική, λέγεται αυτό Ακόμη, πάρα πολλά βιβλία της Αγίας Γραφής, σημειώσατε ότι τα βιβλία που γράφτηκαν της Καινής Διαθήκης γράφτηκαν ελληνικά, γιατί;

Διότι τότε, ο τότε γνωστός πολιτισμένος κόσμος μιλούσε την ελληνική Και η μεν ρωμαϊκή λατινική γλώσσα ήταν η γλώσσα του νόμου και της διοικήσεως Η ελληνική όμως ήταν η γλώσσα του πολιτισμού Γράφτηκε λοιπόν ελληνικά Πάρα πολύ γρήγορα όμως άρχισε το Ευαγγέλιο να μεταφράζεται Θα ήθελα να σας έλεγα μόνο κάτι που και προ Χριστού συνέβη Με τη μετάφραση της Παλαιάς Διαθήκης Είναι μετάφρασης που ξεκινάει κάπου τον τρίτον αιώνα π.Χ. και γίνεται η μετάφραση της παλαιάς, η γνωστή αυτή που έχουμε, η μετάφραση των Εβδομήκοντα Έκτοτε η Αγία Γραφή τόσο η παλαιά όσο και η Καινή άρχισαν να μεταφράζονται Έχουμε πάμπολες αρχαίες μεταφράσεις, πάμπολες, αλλά σύγχρονες μεταφράσεις, ίσως θα σας κάνει εντύπωση

πρέπει να έχουν φτάσει στις 1700 με 1800 γλώσσες και διαλέκτους που υπάρχουν σε όλο τον κόσμο. Έχει μεταφραστεί η Αγία Γραφή. Εγώ έχω ένα βιβλίο που διαθέτει δείγματα γραφής καμιά 700αριά. Είναι παλιό βιβλίο, είναι 40χρονο βιβλίο αυτό και διαθέτει αυτές τις κάπου τα δείγματα κάπου 700 γλωσσών.

Αλλά και γιατί δεν συμπεριελάμβανε όλες τις γλώσσες τότε το βιβλίο που έχω εγώ και γιατί έχουν γίνει και νέες μεταφράσεις Είπα και γλώσσες και διαλέκτους, θα δείτε στην Κινεζική να υπάρχουν πάμπολες γλώσσες και διάλεκτοι, πάμπολες Έτσι η μετάφραση της Αγίας Γραφής έγινε και για να πω δύο λόγια ακόμη Όταν ο Χριστός είπε ότι, συγγνώμη, το Πνεύμα το Άγιον ότι θα ακουστεί το Ευαγγέλιο και μετά θα έρθει το τέλος Θα θέλω να σας έλεγα ότι όχι με την έννοια ότι ο κόσμος θα γίνει χριστιανικός, αλλά ότι το Ευαγγέλιο θα ακουστεί σε όλο τον κόσμο Διότι κάποιος μπορεί να πει το ένα τρίτο των ανθρώπων σήμερα είναι χριστιανοί, τα δύο τρίτα ναι, αλλά στη γλώσσα τους το Ευαγγέλιο έχει φτάσει

Συνεπώς δεν μπορούμε να πούμε ότι δεν δύναται το τέλος να έρθει τώρα γιατί δεν πίστεψαν, εξάλλου ο Κύριος θέτει το ερώτημα Όταν θα έρθει, θα βρει την πίστη επάνω στη γη; Αφού λοιπόν αυτό το πράγμα το θέτει σαν ερώτημα, σημαίνει ότι δεν είναι δυνατόν να πάρουμε σαν κριτήριο ότι οι άνθρωποι θα γίνουν χριστιανικότεροι Αλλά απλώς ότι το Ευαγγέλιο θα κηρυχθεί σε όλη τη γη Αυτά και με αυτή την απορία Και μια τελευταία, κάτι λίγα λεπτά Λέγει, όταν βαπτίζουμε ένα παιδί, είναι σωστό να δίνουμε δύο ονόματα;

Παιδιά, αν έχετε προσέξει, εμείς οι Έλληνες οι Ορθόδοξοι δεν δίδουμε δύο ονόματα Αν έχετε ποτέ ακούσει ονόματα ξένων, ας πούμε μουσικών τέτοιων που έχουν δύο, τρία, τέσσερα, πέντε, έξι, οκτώ ονόματα Αυτό δείχνει ότι η συνήθεια πολλών ονομάτων είναι στη Δύση, ενώ αντίθετα εμείς οι Ορθόδοξοι δεν έχουμε τη συνήθεια να δίδουμε πολλά ονόματα Αλλά μόνον ένα. Αν καμιά φορά δοθεί, δοθούν δύο ίσως για κάποιο τεχνικό λόγο, αλλά υπάρχει όμως και νεοτέρα εγκύκλιος της εκκλησίας μας, που δεν επιτρέπει να δίδονται δύο ονόματα. Εξάλλου ένα χρειαζόμαστε, γιατί θα πρέπει να δώσουμε περισσότερα του ενός; Και αν αυτό το όνομα παιδιά το τιμήσουμε, τότε αντιλαμβάνεστε ότι με το όνομα αυτό θα περάσουμε στη Βασιλεία του Θεού.

Θυμηθείτε, θυμηθείτε την περίπτωση ότι λέμε ο Άγιος Γεώργιος, λέμε ο Άγιος Δημήτριος, αυτοί είναι με το όνομά τους πολιτογραφημένοι στη Βασιλεία του Θεού Έτσι και εμείς όταν το όνομα εκείνο που πήραμε από τη βάπτισή μας το τιμήσουμε, με αυτό θα ζήσουμε στην αιωνιότητα Και με την ευκαιρία της απορίας με τα ονόματα θα σας έλεγα και κάτι ακόμη Οι Χριστιανοί δεν γιορτάζουν γενέθλια, μην βρίσκουμε την ευκαιρία να βάζουμε και γιορτή και γενέθλια για να κάνουμε πάρτι και διασκεδάσεις Δεν γιορτάζουν γενέθλια, η γιορτή των γενεθλίων είναι η ειδωλολατρική συνήθεια και είναι η φυσική γέννηση του ανθρώπου

Ενώ η υπερφυσική του γέννηση, η αναγέννησή του είναι από μια άλλη μήτρα που λέγεται κολυμβήθρα, από μια άλλη κοιλία Από εκεί γεννιόμεθα, αναγεννόμεθα και δεν θα περάσουμε με τη γέννησή μας στη Βασιλεία του Θεού αλλά με το όνομά μας που βγήκαμε από την Κολυμβήθρα Λοιπόν, μην ζητάμε να έχουμε και γιορτάσματα στα γενέθλιά μας, αυτά παιδιά και με τις απορίες που ήταν οι τελευταίες της χρονιάς Και τώρα η ώρα των αποριών. Όπως σας είπα ότι σαν πρώτο θέμα που έχουμε φέτος, στην περίοδο 89-90, βέβαια δεν ήταν δυνατό να έχω απορίες σας, έχω φυλάξει δηλαδή έχω φυλάξει, δεν κατάφερα να απαντήσω σε όλες τις απορίες σας από πέρυσι.

Έτσι λοιπόν θα σταθούμε σε μερικές περσινές και θα παρακαλέσω όταν τώρα θα φεύγετε αφήσετε πάνω στο τραπεζάκι κάποιες απορίες σας ώστε να έχουμε να απαντήσουμε για την ερχομένη Κυριακή Λέει μια απορία. Τι σημαίνει πένθος κατανύξεως και κατά πόσο είναι εφικτό. Εφικτό θα πει δυνατό, δηλαδή κατορθωτό. Τι λέγει πένθος κατανύξεως. Σημαίνει το πένθος εκείνο, τη λέξη πένθος την καταλαβαίνετε, κατατρυπά, κατανύσσει την καρδία.

Κατά νήτο, ταφ ταφ με δύο ταφ ή δύο σίγμα, νήτο κατά νήτο θα πει τρυπό κατά τρυπό Και κατάνυξης στην πραγματικότητα είναι κάτι ανάλογο Συνεπώς, πένθος κατανύξεως είναι το πένθος εκείνο το οποίον φτάνει να κατατρυπάει την καρδιά, να εγγίζει την καρδιά, όχι απλώς ένα επιπόλαιον πένθος Είναι όμως, σας είπα, το κατά Θεόν πένθος, το οποίον βεβαίως δεν έχει καμία σχέση με κάθε μορφής πένθος που μπορούν οι άνθρωποι να έχουν Ο Κύριος μας είπε, μακάριοι οι πενθούντες ότι αυτοί παρακληθήσονται και μακάριοι οι κλαίοντες νυν ότι γελάσετε και ουαί υμίν οι γελώντες νυν ότι πενθήσετε και κλάψετε Δηλαδή ευτυχισμένοι αυτοί που πενθούν γιατί αυτοί θα παρακληθούν

Και ακόμη είναι ευτυχισμένοι εκείνοι οι οποίοι κλαίνε τώρα γιατί θα γελάσουν Μάλιστα σε δεύτερο πρόσωπο, ενώ ο πρώτος μακαρισμός είναι σε τρίτο πρόσωπο Είναι στον Ματθαίο το δεύτερο ή στον Λουκά, είναι στο δεύτερο πρόσωπο που λέγει οι κλαίοντες νυν ότι γελάσετε και αλίμονο σε εσάς που γελάτε τώρα γιατί θα πενθήσετε και θα κλάψετε.

Εκ πρώτης όψεως μοιάζει περίεργη αυτή η τοποθέτηση, δηλαδή θα πρέπει να πενθούμε στη ζωή μας, δηλαδή δεν θα πρέπει να γελάσουμε. Δεν αναφέρεται εις αυτό ο Λόγος του Θεού, δεν μας λέγει ότι δεν πρέπει να είμαστε χαρούμενη, να μην είμαστε, δεν πρέπει να είμαστε γελαστή, ή ό,τι άλλο, αλλά τι εννοεί πένθος όταν λέει εδώ πενθούντες, τι εννοεί πένθος και τι εννοεί ακόμα όταν λέει οι κλαίοντες, αυτοί που κλαίνε και που ταλανίζει εκείνους οι οποίοι γελούν, είναι εκείνοι οι οποίοι άρχισαν να αποκτούν συνείδηση του εαυτού τους, από εδώ ξεκινάει το κατά Θεόν πένθος, Από μία αυτογνωσία, όταν αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε ποιοι είμαστε, διότι όπως ένα παιδί που το βλέπετε δεν έχει συνείδηση ως μαθητής

ότι δεν διαβάζει, ότι στο τέλος θα μείνει στην ίδια τάξη, του λέτε θα μείνει στην ίδια τάξη και αυτός γελάει, δεν έχει καμία συνείδηση Ο άνθρωπος αυτός που γελάει τώρα, όταν θα βγουν τα αποτελέσματα, ο μαθητής αυτός, τότε θα κλαίει Όταν όμως τώρα μαζεύει τον εαυτό του και βλέπει τις ελλείψεις του και αρχίζει να διαβάζει με κόπο και με ιδρώτα και με αγώνα τότε όταν θα βγουν τα αποτελέσματα τότε θα γελάει Αυτή είναι η σημασία, η έννοια των όσων ο Κύριος μας είπε Το παράδειγμα ήταν βοηθητικό, ας έρθουμε τώρα στα πράγματα Είναι εκείνος ο οποίος αρχίζει να βλέπει τον ταλαίπωρο εαυτό του, ότι είναι ταλαίπωρος, ότι είναι αμαρτωλός, ότι βλέπει τα προσωπικά του αμαρτήματα

και αρχίζει να αισθάνεται άσχημα, εγώ δεν θα σωθώ, όπως βρίσκομαι δεν θα σωθώ Τι σημαίνει αυτό, ότι αυτό αρχίζει να γεννά, να δημιουργεί το κατά Θεόν πένθος Λέγει ο Απόστολος Παύλος ότι το κατά Θεόν πένθος οδηγεί στη ζωή Ενώ το κατά κόσμον πένθος οδηγεί στην απώλεια Ξέρετε ποιο είναι το κατά κόσμον πένθος Είναι όταν για κάποιο συγγενικό μου πρόσωπο που έχασα και πενθώ σε βαθμό που να μισώ τη ζωή μου Όταν έχασα την υγεία μου, όταν έχασα χρήματα ή έχασα τη φήμη μου ή έχασα ό,τι αφορά στον κόσμο αυτόν, αυτό το πένθος είναι κατά κόσμον πένθος, δεν έχει καμία αξία στα μάτια του Θεού και οδηγεί πράγματι εις την καταστροφή του ανθρώπου.

Το κατά Θεόν πένθος είναι που οδηγεί στη ζωή και στην αιώνια ζωή και είναι όταν αρχίζει ο άνθρωπος να διαπιστώνει την πραγματική του πνευματική κατάσταση Ακόμη μπορεί ο άνθρωπος να πενθεί για τα αμαρτήματα της ανθρωπότητας ή του πλησίον

Όπως κάποτε ο Μέγας Αντώνιος είδε ένα όραμα, ανέβαιναν λέγει οι ψυχές προς τον Ουρανό και ένας πελώριος γίγας που έφτανε μέχρι τα αστέρια Είχε μια χερούκλα και έπιανε τις ψυχές και τις πετούσε προς τα κάτω, ήταν ο διάβολος που κέρδιζε τις ψυχές Και εγώ λέγει στέναξα, Ακούτε στέναξα, Ή εκείνο το άλλο το όραμα που είδε ότι όλη τη γη απλωμένη με παγίδες, Συνεπώς όπως να πατούσες καθ' οιονδήποτε τρόπον έπεφτε το ποδάρι σου σε μια παγίδα και στέναξα και είπα ποιος θα σωθεί και άκουσε μια φωνή ο ταπεινός, ο ταπεινόφρων, Αυτός θα σωθεί, Δηλαδή αυτός που θα ακούσει τις συμβουλές του πνευματικού του, της Εκκλησίας, του Ευαγγελίου, του Λόγου του Θεού.

Και δεν θα πει τα ξέρω, τα ξέρω ή εγώ δεν έχω ανάγκη και έχει μία αυτοπεποίθηση. Ο ταπεινός σώζεται. Τέλος πάντων, το θέμα είναι ότι μπορεί να πενθείς για τους άλλους, για το φίλο σου που πήρε κακό δρόμο και αναγκάζεσαι βέβαια να τον αφήσεις, για τον πατέρα σου, εάν δεν είναι στον δρόμο του Θεού, για την μητέρα σου, για τα αδέλφια σου, και αυτό το πένθος είναι πένθος μες στην ψυχή και πολλές φορές είναι και ένα πένθος με δάκρυα.

Θα ήθελα να σας αναφέρω ότι όταν δόθηκε το σύνθημα καταστροφής της Ιερουσαλήμ, όπως μας τα διηγείται στα πρώτα κεφάλαια, είναι το 7-8-9 κεφάλαια του Ιεζεκιήλ,

υπεδείχθη σε εκείνον που θα έφερε την καταστροφή και είναι ο Θεός Λόγος, πριν βέβαια να ενανθρωπήσει, πριν λέγει αρχίσει η καταστροφή, θα σφραγίσει στα μέτωπα εκείνων που αναστενάζουν για ό,τι κακό βλέπουν.

Βλέπετε πόσο σπουδαίο αυτό. Αναστενάζουν. Βλέπεις το κακό. Είσαι μαθητής και βλέπεις η τάξη σου, οι συμμαθητές σου, οι συμμαθήτριές σου να μην πηγαίνουν καλά, να κοροϊδεύουν, να πεις, Θεέ μου, Θεέ μου, αυτά τα παιδιά τι θα γίνουν; Πού θα καταλήξουν; Τι θα κάνουν; Πώς θα σωθούν; Ακόμα, και μάλιστα αυτό οδηγεί και στην προσευχή για αυτούς. Ακόμα, είναι για την ύπαρξη του κακού στον κόσμο. Όταν βλέπεις ξέχειλο σήμερα το κακό εις τον κόσμο και αναστενάζεις και πενθείς. Ακόμα όταν βλέπεις ότι η ζωή μας, αυτό θα το δείτε παιδιά, όσο και αν λέτε είναι πολύ ωραία η ζωή, όταν κάποτε περάσουν κάπως τα χρόνια ή ωριμάσουμε πνευματικά, θα αντιληφθείτε όντως όντως ότι ο κόσμος αυτός είναι ένας κόσμος εξορίας.

Δηλαδή ένας τόπος που δεν έχουμε εδώ την πατρίδα μας, που λέει ο Απόστολος Παύλος ότι την μελλοντική μας πατρίδα αναζητούμε. Δεν έχουμε εδώ πατρίδα, βέβαια ανήκουμε σε μια πατρίδα, ας πούμε εμείς οι Έλληνες, βέβαια μένουμε σε ένα σπίτι, δεν είμαστε εξόριστοι, δεν είμαστε φυγάδες, δεν είμαστε ό,τι ξέρω εγώ.

Εν τούτοις η πατρίδα μας δεν είναι εδώ και όταν βλέπει κανένας τι υπάρχει πάνω στη γη, ο πόνος, ο θάνατος, οι θλίψεις, η αμαρτία, το κακό, όλα αυτά ωριμάζουν την ψυχή και αισθάνεσαι πια ότι αυτός ο κόσμος δεν είναι η πατρίδα σου και αρχίζεις να πενθείς.

Σε αυτό το σημείο να πω το αντίθετο. Όταν λες πόσο περισσότερα μπορώ να κατακτήσω με την φιλοχρηματία και την φιλαργυρία. Να χτίσω, να φτιάξω, να απολαύσω, να γλεντήσω, να φάω, να πιώ. Σημαίνει δεν μπενθείς. Λες εδώ είναι τα πάντα, ό,τι αρπάξω και ό,τι φάω. Γι' αυτό λέει ο Κύριος εκείνοι που έτσι αισθάνονται και χαίρονται εντός αγωγικών τη ζωή τους, αυτοί θα κλάψουν στο τέλος. θα κλάψουν

Πιστεύω να καταλαβαίνετε τι σημαίνουν αυτά. Ακόμα η νηστεία, παιδιά, είναι ένα πένθος στην πράξη. Πενθούμε δηλαδή, πενθούμε στην πράξη. Είναι πένθος του σώματος. Πρέπει να πενθεί και το σώμα και η ψυχή.

Ακόμη, αυτό το πένθος, όπως σας είπα στην αρχή,

Κατανύση, κατανύτη, δηλαδή τρυπάει, κατατρυπάει και αυτό το τρύπημα φέρνει δάκρυα. Και αυτά τα δάκρυα, ακούστε αυτό το περίεργο, φέρνουν χαρά. Αυτή είναι η χαρά του Αγίου Πνεύματος. Είναι η χαρά του Αγίου Πνεύματος, ξέρετε, ότι είναι ένα, είναι μία ρόγα από τον βότρυ, από το τσαμπί το σταφύλι που λέει ο Απόστολος Παύλος.

Ο δε καρπός του Πνεύματος εστίν, τούτο κίνο, κίνο, κίνο, βάζει εννέα ρόγες σε αυτό το τσαμπί γιατί μιλάει στον ενικό. Ο καρπός, δεν λέει η καρπή, ο καρπός του Αγίου Πνεύματος, έτσι θα λέγαμε μια ρόγα από τον καρπό του Αγίου Πνεύματος είναι η χαρά.

Η χαρά είναι καρπός του Αγίου Πνεύματος, αλλά δεν είναι η χαρά γιατί νίκησε η Λάρισα ή νίκησε σήμερα που παίζανε εδώ ομάδες ή γιατί μου δώσανε ένα ποδήλατο, αυτοκίνητο ή γιατί πήρα καλούς βαθμούς και αυτά χαρές είναι, αλλά δεν έχουν πολύ αξία και αυτές τις χαρές τις διαδέχονται οι λύπες, είναι κοσμικές χαρές.

Δεν θα ήθελα να σας πω να μην τις νιώσετε, αλλά δεν έχουν πολλή αξία και πολύ σημασία. Δεν θα ήθελα να σας πω να μην χαρείς ένα βαθμό σου ή να μην χαρείς μια επιτυχία σου. Αλλά γρήγορα να πεις δεν είναι εδώ η χαρά.

Η χαρά είναι, σας είπα, είναι ενέργεια, καρπός, δώρο του Αγίου Πνεύματος. Και αυτή η χαρά βγαίνει μέσα από αυτήν την σωστή λύπη, από το σωστό αυτό πένθος. Από κει βγαίνει η χαρά. Δεν έχετε, τι λέγαμε στην ώρα του κατηχητικού μαθήματος, παρά πρέπει να βάζουμε σε εφαρμογή. Δεν έχετε παρά να το δοκιμάσετε και τότε θα με θυμηθείτε. Αυτά είναι μία απορία. Για να δούμε μία δεύτερη απορία.

Λέγει, είπατε να μην χρησιμοποιούμε αρώματα, γιατί ενθυμίστε πέρυσι το τελευταίο μας μάθημα ήταν το τελευταίο για την αφή, το πρώτο τελευταίο ήταν για την όσφρηση και σας είχα πει ότι δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε αρώματα, γιατί όμως σε ορισμένες γιορτές στην είσοδο της Εκκλησίας δίνεται στους πιστούς κολόνια;

Μάλιστα. Η αλήθεια είναι ότι αυτό το βρήκα στη Θεσσαλία όταν ήλθα. Τότε παρετήρησα ότι όταν είναι πανηγύρι, κάποιος κάθεται, επίτροπος συνήθως κάπως έτσι, εκεί στην είσοδο του ναού, υπάρχει ένας δίσκος που ρίχνουν χρήματα, επικουρικός δίσκος, να μαζέψουν πιο πολλά, ας πούμε, για την αποπεράτωση του ναού, ή δεν ξέρω τι, δεν ξέρω τι, και την ώρα που ρίχνεις εσύ μέσα στο δίσκο τα χρήματά σου, Εκείνος σε καταβρέχει κυριολεκτικά με το άρωμα, όπως συνήντησα και κάτι άλλο, όταν έβγαιναν με τους δίσκους, ένα, δυο, τρεις δίσκοι μέσα την ώρα προς το τέλος της λειτουργίας, όπως κρατούσε το δίσκο ο πρώτος θα λέγαμε επίτροπος, με το άλλο χέρι εράντιζε συνέχεια, αυτό το βρήκα εδώ, δεν έχω πάει βέβαια σε πολλά μέρη της Ελλάδας, δεν ξέρω αν χρησιμοποιείται αλλού,

Αλλά θα σας έλεγα αυτό που βρήκαμε πως μπορούμε να το ερμηνεύσουμε Και αν έρχεται σε αντίθεση με ό,τι ακριβώς είπαμε Θα ήθελα να σας έλεγα πάνω σε αυτό ότι δεν υπάρχει αντίφαση Δεν πρέπει πράγματι να χρησιμοποιούμε τα αρώματα και οι άνδρες και οι γυναίκες Ξέρετε ποιο είναι το ωραιότερο άρωμα;

Εάν δεν είναι πνευματικό είναι η αρετή Εάν δεν είναι σωματικό είναι η καθαριότητα Όταν δεν μυρίζεις άσχημα τότε αυτό είναι το ωραιότερο άρωμα Δεν χρειάζεται άλλο, όπως άμα θα πάμε στο βουνό, αναπνέουμε εκείνη τη λεπτή μυρωδιά από το έλατο, από το πεύκο, από το δέντρο, από τη βροχή που έπεσε στο χώμα και δίνει μια ωραία μυρωδιά, αυτές είναι οι ωραίες μυρωδιές, όχι τα αρώματα τα όποια αρώματα, όμως το άρωμα δύναται να χρησιμοποιηθεί για λατρευτικούς λόγους Ανέκαθεν ο λιβανωτός, το λιβάνι, το γνωστό μας λιβάνι, εχρησιμοποιείτο και μάλιστα και από το λαό του Θεού, τον Ισραήλ Και αν θέλετε μία ακόμη περισσότερη λεπτομέρεια, δίδει ο Θεός εντολή μιας συνταγής αρωματικού θυμιάματος, αυτό που λέμε σήμερα μοσχολίβανο

Λέγει, δίνει τέσσερα υλικά, τέσσερα, σε ίσα μέρη, αυτά πρέπει να κοπανιστούν, να ζυμωθούν και αποτελούσαν το θυμίαμα που χρησιμοποιείτο μέσα εις την σκηνή του μαρτυρίου ή στο θυσιαστήριο των θυμιαμάτων, να ακόμη βγαίνει και από αυτό, το θυσιαστήριο των θυμιαμάτων.

Είχαμε δύο θυσιαστήρια στην αρχαία λατρεία, την εβραϊκή εννοείται Ήταν το θυσιαστήριο των Ολοκαυτωμάτων με ζώα που εκαίοντο και το θυσιαστήριο των θυμιαμάτων Το πρώτο ήταν έξω από το ναό, το δεύτερο ήταν μέσα στο ναό, το θυσιαστήριο των θυμιαμάτων Και σας είπα, λέει ρητά ο Θεός το εξής, ότι όποιος κατασκευάσει θυμίαμα με τα τέσσερα αυτά στοιχεία Για να έχει να μυρίζεται, θα τον τιμωρήσω Αποτελούσε λοιπόν, θα λέγαμε, ένα προνόμιο, με αυτήν την συνταγή που δίδει ο Θεός, για να χρησιμοποιείτε το θυμίαμα, το αρωματικό θυμίαμα, στη λατρεία Ακόμη, δηλαδή βλέπετε εδώ, ότι όχι μόνο επιτρέπεται, αλλά και επιβάλλεται το αρωματικό θυμίαμα, δηλαδή το άρωμα, θα λέγαμε γενικότερα

Μπορεί ακόμη μέχρις ενός βαθμού να κάνει και ο άνθρωπος χρήση ενός αρώματος, όπως είναι εις τους νεκρούς, όταν τους έχριαν και μετά τους εσαβάνωναν με σμύρνα και άλλα και το σώμα του Χριστού με αρώματα εσαβανώθηκε Θυμηθείτε ακόμα τις γυναίκες που και μυροφόρες τις λέμε, γιατί έφεραν μύρα για να αρωματίσουν το σώμα του Χριστού Ακόμη θα ήθελα να σας έλεγα ότι τα αρώματα ενώ έχουν κάποια χρήση όμως όταν τα χρησιμοποιούμε στην καθημερινότητα τότε εκθηλύνουν τον άνθρωπο που είναι ακόμη πιο άσχημο για τον άνδρα αλλά όχι και λιγότερο και για την γυναίκα Δηλαδή γίνεται ένα μαλάκωμα της ψυχής, μια εκθήλυνση, μια γυναικοπρέπεια στον άνδρα όταν φοράει αρώματα

Και μέχρι σήμερα, και σας το έλεγα στο θέμα της οσφρήσεως όταν κάναμε πέρσι τα μαθήματά μας Ένας άνδρας αν μας μυρίζει χτυπητά αρώματα, πες μου τι αντίληψη θα έχουμε για αυτόν; Νομίζω ότι θα το κατακρίνατε, νομίζω ότι δεν θα το βλέπετε να είναι καλό και θα λέγατε όχι ποτέ να μην μυρίζω αρώματα, εν τούτοις αν κάποτε για κάποιο λόγο, στον επιτάφιο, μας εράντισε ο Επίτροπος στην είσοδο που σας είπα προηγουμένως, μας εράντισε με άρωμα, με κολόνια, αυτό ήταν παροδικό, ήταν έκτακτο, δεν χάλασε ο κόσμος κλπ.

Έχουμε λοιπόν κάποιες έκτακτες περιπτώσεις όμως και κυρίως τη λατρεία, όμως στην καθημερινότητα δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε τα αρώματα. Αυτά και για αυτήν την απορία, για να δούμε ακόμη κάποια απορία

Λέγει στο περιστατικό της πορείας εις Εμμαούς Ο Κύριος για να μην αποκαλύψει τους κρυφούς μαθητές του Ποιος πραγματικά ήταν, υποκρίθηκε πως δεν γνώριζε τα γεγονότα και ζήτησε πληροφορίες για τον Ιησού Ξέρω πως είναι αδύνατο να ασκηθεί κριτική στον αναμάρτητο Μα ήταν σωστό να υποκριθεί, σημαίνει αυτό πως δεν είναι αμάρτημα να υποκρινόμαστε και εμείς σήμερα, δεν είναι σαν να λέμε ψέματα, μάλιστα, λοιπόν προσέξτε παιδιά, δεν πρόκειται περί υποκρισίας αναμφισβήτητα Και συνεπώς δεν μπορούμε με αυτήν την, αυτά τα ανάλογα χωρία εκεί στην περικοπή του Λουκά είναι στο τέλος που εμφανίζεται ο Κύριος στους δύο προς Εμμαούς ότι μπορούμε να υποκρινόμεθα

Όχι, ο Κύριος εκτύπησε την υποκρισία και μάλιστα στο πρόσωπο των Φαρισαίων όταν τους είπε «Ουαί υμίν, γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριταί» Θα ήταν δυνατόν ποτέ λοιπόν να μετέρχεται ο Κύριος στην υποκρισία;

Δεν πρόκειται λοιπόν περί υποκρισίας, αλλά κάτι άλλο. Εφόσον μένει άγνωστος εις τους δύο προς Εμμαούς, κατ' ανάγκη θα κινηθεί ο Κύριος ως ερωτών. Προσέξτε αυτό, εδώ είναι η απάντηση. Εφόσον, ξαναλέγω, μένει αγνώριστος, δεν τον καταλαβαίνω, και δεν θέλει ο Κύριος ακόμη να τον γνωρίσουν, διότι μας σημειώνει ο Ευαγγελιστής Λουκάς ότι εκρατούντο οι οφθαλμοί αυτών, δηλαδή εκρατούντο να μην τον αναγνωρίσουν, Εφόσον λοιπόν έμενε αγνώριστος, κατά νόηση δεν έπρεπε να κινηθεί ο Κύριος σαν άγνωστος και συνεπώς ερωτώντας ότι έπρεπε να ερώτα, διότι αν έλεγε ναι ναι τα ξέρω όλα, ναι ναι εγώ είμαι ο Ιησούς, τότε το πρόγραμμα του, το σχέδιό του δεν θα ετελεσφόρει

Έτσι, όταν λέγει εις τους δύο, τους οποίους εγγίζει, τους φτάνει, τίνες οι λόγοι ούτοι ους αντιβάλλετε προς αλλήλους περιπατούντες και εστέ σκυθρωποί; Τι είναι αυτά που κουβεντιάζετε μεταξύ σας και είσαστε λυπημένοι;

Είναι μια φυσική ερώτηση για να μπει στο θέμα Όχι ότι ο Κύριος αγνόουσε, αλλά ξαναλέγω είναι μια φυσική ερώτηση, δεν υποκρισία αυτό, προς Θεού Η υποκρισία θα πει να κρύψω τον πραγματικό εαυτόν μου με την έννοια ενός κακού σκοπού και τους λογισμούς μου για κάτι το κακό που δεν έχει καμία σχέση Σημαίνει ότι κινείται ο Κύριος στα ανθρώπινα δεδομένα, ως Θεός ξέρει και ως θεάνθρωπος ξέρει Αλλά κινείται στα ανθρώπινα δεδομένα, θα σας θυμίσω ένα άλλο Έτσι, πολύ πρόχειρα, γιατί είναι αναρίθμητα μέσα στη γραφή αυτά τα σημεία, αναρίθμητα Όταν ο Θεός ερωτάει τον Κάιν, πού είναι ο αδελφός σου; Προσέξτε αυτό το σημείο, πού είναι ο αδελφός σου. Αγνοούσε ο Θεός ότι ο Κάιν εσκότωσε τον Άβελ; Μήπως με το να τον ερωτά υποκρίνεται; Άπαγε, δεν υποκρίνεται αυτό, αλλά ώστε ως ξέρει. Εφόσον όμως μπαίνει στα ανθρώπινα δεδομένα, εδώ είναι το σημείο, πρέπει να ερωτήσει, πρέπει να ερωτήσει. Όχι γιατί αγνοεί, έτσι, αλλά για να ανοιχτεί,

Ένας διάλογος, έτσι και εδώ προς τους Εμαούς, ερωτά για να μπει ο Κύριος στην κουβέντα. Συνεπώς, δεν πρόκειται περί υποκρισίας, ούτε περί ψεύδους, αλλά περί προσαρμογής, τη λέξη, εντός εισαγωγικών βάζοντας, του παντογνώστου, του παντοδυνάμου και του πανταχού παρόντος Θεού στους αγνοούντας ανθρώπους.

Μάλιστα, πολύ περισσότερο θα σας, εντός εισαγωγικών, θα σας σκανδάλιζε, όταν ο Ραφαήλ, ο Αρχάγγελος Ραφαήλ, ήρθε στο σπίτι του Τωβίτ, και όταν τον ερώτησε από πού κατάγεσαι, είπε μια γενεά, ενώ ήταν άγγελος, δεν είπε ψέματα, και λοιπά και λοιπά Δηλαδή, θέλω να καταλάβετε ότι πρόκειται περί προσαρμογής του ουρανού στα ανθρώπινα δεδομένα, δεν είναι λοιπόν ούτε ψεύδος, ούτε υποκρισία και τα πολύ λίγα λεφτά που μένουν, ακόμη μία ερώτηση, λέει, η ταφή, ήτο και στους Έλ, συγγνώμη, συγγνώμη, συγγνώμη, γιατί εμείς οι χριστιανοί θάβουμε τους νεκρούς, ενώ άλλοι λαοί τους καίνε, πού οφείλεται αυτή η διαφορά, μήπως εκτός από τους θρησκευτικούς λόγους υπάρχουν και λόγοι οικονομικοί που οδηγούν τους λαούς στο κάψιμο των νεκρών;

ή μήπως δεν υπάρχουν αρκετά εδάφη για να τους θάψουν; Μια τέτοια πορεία και άλλο τι είχετε δει, με δύο λόγια μόνο, που έχουμε και λίγα λεπτά στην διαθεσή μας. Πρέπει να σας πω ότι είναι θέμα συνειδείας.

Εάν ένας λαός συνήθισε να θάπτει ή να καίει. Και το φαινόμενο είναι πανάρχαιο, τότε που δεν υπήρχε θέμα γης, για να κάνουμε οικονομία στο έδαφος, δεν υπήρχε τέτοιο θέμα. Στην Ελλάδα οι νεκροί και εθάπτοντο και εκαίοντο, δηλαδή άλλοτε εθάπτοντο, άλλοτε και εκαίοντο, υπήρχαν και οι δύο συνήθειες, και του καψίματος και της ταφής. Στους Εβραίους όμως υπήρχε μόνο η ταφή και ποτέ οι καύσεις του νεκρού, ποτέ. Αυτό διότι προοδοποιούσε, δηλαδή άνοιγε το δρόμο για εκείνον που θα γίνεται στον Χριστιανισμόν πια. Διότι η ταφή του νεκρού είναι σύμβολο στον Χριστιανισμό πλέον και στην Παλαιά Διαθήκη.

Αλλά ιδίως στην Καινή Διαθήκη είναι το σύμβολο, πρώτον, το να πούμε στον νεκρόν γῆ εἶ καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Είσαι χώμα και γυρνάς στο χώμα. Δεν λέμε είσαι χώμα και γυρνάς στη στάχτη. Παρότι η στάχτη είναι, εν ευρεία εννοία, είναι χώμα, είναι ύλη, εν τούτοις κατ' αισθητόν τρόπον θα λέγαμε ότι εφόσον χοῦν λαβών από της γης ο Θεός και καταλήγει με την αμαρτία του ο άνθρωπος πάλι στη γη, αυτό που είπε ο Θεός είσαι γη και στη γη θα γυρίσεις, αυτό είναι ένα πρώτο σημείο. Ένα δεύτερο, αυτό που λέμε εμείς στο σύμβολο της πίστεως, προσδοκώ Ανάσταση νεκρών, περιμένω Ανάσταση νεκρών και συνεπώς είναι σύμβολον ότι δεν θα γίνω, γιατί στάχτη ξέρετε σκορπάει, βέβαια θα μου πείτε και ο νεκρός που εθάφτηκε και αυτό σκορπάει, σας είπα είναι τρόπο, σύμβολον, σύμβολον, ότι περιμένω την Ανάσταση των νεκρών. Και ο Κύριος, ένα τρίτος, ένας τρίτος λόγος, ετάφη, δεν εκαύθη. Μπορούσε ο Κύριος να αναστηθεί και ανεκαίετο, όπως και εκείνοι που καίονται θα αναστηθούν, δεν υπάρχει θέμα.

Αλλά εδώ διατηρείται αυτή η εικόνα, γι' αυτό και ύπνος λέγεται ο θάνατος, γι' αυτό και κοιμητήριον λέγεται το νεκροταφείο. Δεν μπορούμε λοιπόν να έχουμε κάψη, που δείχνει στα μάτια του θεατού εξαφάνιση, έτσι για να δείξει ότι οι νεκροί ομοίως θα αναστηθούν.

Επ' ουδενί λόγω λοιπόν θα πρέπει ποτέ να δεχθούμε την κάψη των νεκρών. Κατά καιρούς στην Ελλάδα γίνεται κρούση του θέματος. Επ' ουδενί λόγω δεν πρέπει να δεχθούμε την κάψη των νεκρών, για τους λόγους που σας εξήγησα.

Αυτά παιδιά για σήμερα.