Resolution of Questions 39

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the unchanged Greek original is the authoritative text.

And now, my friends, let us turn to our questions.

Here is one question. And there is a second question that touches on the same thing, so I will combine them. Do you believe that the reason so many people today stay away from the Church is the failings of the Church's leaders and of ordinary believers, or are there other reasons?

Very well. And then another question. Someone sent me a clipping from a magazine called Ecclesia, from the official magazine Ecclesia, and writes: please explain to us what the last paragraph means. I will tell you. Why this percentage gap between Christianity and the other religions? Why is it that Christianity, although it possesses the truth, has not spread to the other peoples as well, who are so intelligent and so thirsty for the truth, as for example the Chinese?

What does the attached little clipping say? That last year a count was made of the faithful of the largest religions and confessions. The results are as follows: Orthodox, Catholics, Protestants, Muslims, Hindus, Confucians and Buddhists.

Out of all of these, and I am leaving aside some of the figures here, only 32.28 percent, or 1,582 million, are Christians. By contrast, all the rest, that is, three billion 328 million, that is 67.7 percent, belong to other religions.

So one third, that is, one in every three, is a Christian, and the other two belong to various other religions. And the question is: what is the cause of this? For the Lord had said that we should go to the ends of the inhabited world. Go, He says, and make disciples of all the nations, to the very end of the earth.

What, then, is the reason that to this day, two thousand years on, the people of the earth, the inhabitants of the earth, have not been brought to Christ? My friends, it is not because Christianity is not the truth. Christianity is the truth, while the other religions are a lie, if you will. Quite simply and quite reasonably, pay attention: what are these religions, all of these religions, what are they? They are an invention, that is, a construction of man himself. The Asiatic religions in particular are a matter of invention, that is, fashioned according to the mind of the man who constructs them.

Man carries within himself a constant tendency toward God, that is, religiosity, the phenomenon of religiosity, with the result that he then constructs a religion to satisfy that tendency. But all these religions are called endocosmic, religions from within the world, and as such they cannot save. Only one religion, which the true God reveals, since God does exist and reveals Himself, only that one is true.

For this religion is not endocosmic, from within the world, but extracosmic, from beyond the world. To help you understand, here is an example I have given you before, not this year, but another year. How can we grasp this? You are, let us say, seventy kilos.

You can lift a hundred kilos, you can, you lift a hundred kilos. But if I tell you to lift your own self, which weighs seventy kilos, by pulling your own hair, can you lift yourself? No. Why? Because physics tells us we have closed forces within us, and we cannot lift ourselves by pulling our own hair. So I can lift a hundred kilos, yet the seventy kilos of my own self I cannot lift. What does this mean?

It means I cannot be saved by my own powers. Powers must come from outside. So all the religions of the world are endocosmic, religions from within the world, or natural religions, as they are also called, and they are nothing other than a search for salvation by means that man himself has invented. Can he be saved this way? No. He must receive these powers from outside.

And this 'from outside' is Christianity. It is He who came from Heaven, He who dwells in Heaven, as the Evangelist John tells us concerning Jesus Christ, and who came into our own world. He, it says, has made Him known.

He explained to us who the true God is and what our relationship with the true God must be. This, of course, is the true religion. So, Christianity, indeed. How is it, then, that over two thousand years, despite the command the disciples received, and through the disciples all those who were meant to act in this way, the world has not become Christian? Listen, there is another passage. This one is in the Old Testament, but it is carried over into the New Testament as well. God says: Because of you my name is blasphemed among the nations. Because of you my name is blasphemed among the peoples who are idolaters. So then the preaching of the Gospel is genuine, it is right, it is saving. What is to blame? Its bearers, the people, the Christians. Gandhi once said, and I have told you this before,

that Christianity is good, but Christians are not good at all. So the way Christians conduct themselves is not such as could serve as a factor for bringing the peoples to Christ.

I will give you just one small example. Small or large, it is, but I mean a brief one.

When the Europeans began to conquer Africa, they took care to bring the Africans to Christ, but with the aim of exploiting the Africans. So then, glory to God, in this case the Orthodox had no part.

We have a case such as that of Saint Frumentius, whom Athanasius the Great sends to Ethiopia to bring them to Christ. Then, of course, when Saint Frumentius went there, he had no colonial designs.

Whereas when the Europeans went, the Roman, the Western Church, they went to Africa and made conquests of territories and exploited the products of Africa. They had designs of conquest, and Christianity for them was a means, a method.

Consider further: when the Europeans went to the Indies, and I will not say more precisely which of the Europeans, and conquered the Indies, how did they go there? They went with aims of conquest, that is, with colonial designs. But when you come to me, you who have a religion that is indeed true, yet you give me the worst example and you become a colonizer and I become the object of your exploitation, I, the Indian or the African, or if you will the Chinese, so as not to extend the list further, or what shall I say, or in America when the Spaniards went, Columbus and the rest, when you come to exploit me, I will reject the religion you bring me, I will reject it.

The reason the world has not become Christian is this: the bad conduct of Christians. And further, why go so far afield and not come to our own neighborhood, our own home, our own school? Because the members of my own household have not yet become true Christians, because I, who have set out on the spiritual life, have not yet become a true Christian myself.

Or it's the same at school: the pupil, boy or girl, hasn't become a proper Christian. So how am I to influence anyone? How? For this very reason we will give a fearful account before God: that we ourselves became the reason the nations did not come over to the word of God, to the Church.

Of course you'll tell me that everyone ought to have believed. There are other factors too, factors for which Christians are not to blame. As Scripture says, 'not all have faith,' and so on. Yet when Christ prophesies the end of history, the conduct of Christians is included in that prophecy: that the whole world will not become Christian. Pay attention to this point. He gave a sign, that the Gospel would be heard over all the earth. Listen to what He said: the Gospel will indeed be heard. It has been translated; there are books about this. I myself have such a book, from the Bible Society, showing that to this day we have the translation of the word of God in seventeen hundred languages and dialects, that is, in all the languages of the earth and their dialects.

Even so, the whole earth is not Christian. Notice the precision of the prophecy. What does it say? The Gospel will be heard. So we can say that the Gospel has essentially been heard, but it has not been put into practice.

Since there are so many languages, and the Gospel has been translated into them, and anyone can read it, then He is saying: we should not expect everyone on earth to become believers. No, the Gospel was simply heard; it was not put into practice, because of the bad conduct of Christians.

This too is contained in the prophecy. That is why the Lord said: when I come, and that I will come is not even in question, that I will come raises no question at all, I will come, says the Lord, but when I come, will I find faith upon the earth?

He is hinting that faith will not be found upon the earth. Not only among those who never accepted it from the beginning, but even among the faithful, forgive me, among the Christians, will I find faith? We are a billion and a half baptized people, but are we living rightly? Unquestionably not.

How much negativity we have, here we Greeks, who are Orthodox Christians, how much negativity we have. And though we were baptized, we are atheists, we are unbelievers, we are sinners, immoral and so on. That's how we like it, because we are indifferent; we do not conform ourselves to the will of God.

Something else the Lord said: that before He comes there will already have come a state of something like indifference and, how shall I put it, a chilling of the heart. The love of many, He says, will grow cold; there will be a decline, a falling away. So we see, my children, that all of this has already been prophesied. And I will say it once more: the good pleasure of God is that the whole world should come to know the Gospel. But the bearers, we Christians, most regrettably, did not respond to this command of the Lord, to bring the good news even to the one beside us. So the cause lies in us, and the punishment will fall on us. That much, then, regarding this question.

A second question. It says: Many people fear God. Others blaspheme Him in hard moments. Others again remember Him only when they have problems. God is our Father. What is the best stance toward Him?

All the previous cases mentioned in this question are either negative or self-interested. If you curse the Lord because things are not going well for you, God is not to blame for that; your stance is negative.

And if, on the other hand, you light your little candle because you want your fields to do well, your business, even your sinful pursuits, you know there are people, now forgive me but I will say it, who many times, in order to obtain an illicit relationship, while God loathes and abhors immorality, do not hesitate to enter the Church, to light two little candles, and indeed to interlock those candles.

One of them concerns himself, that is, essentially a magical act: the one candle concerns himself and the other candle concerns the person he wants to win over. He interlocks the candle and lights it in order to achieve what? To obtain something that God forbids. You see, I say it again, when something is not according to the will of God and we want to force God's hand to obtain it, that is called a magical act. And do you know how many things, within our worship and within our daily life, we Christians have that are magical, a great many, a great many? Here the icon I propped up earlier has a coin on it.

Often the coin is not there because it is an offering, but because we would like to see, since the icon is tilted, whether, if it were upright, they place the coin, and if it sticks, they divine: if the coin sticks, we will obtain what we are now asking for; if the coin does not stick, then we will not obtain it. It is a gamble, so to speak. If we suppose the icon is tilted forward, then of course the coin will fall. But whether God wills it or not, we want this.

And we add a little wax and stick the coin onto the glass and say: whether You will it or not, my God, You will give it to me. There, the coin stuck, there you are. Just look at how many magical elements we have in our lives. So all of this, my children, is either negative stances toward God or utilitarian ones.

That is, I care about my own interest; I want, Lord, whatever I want, whether a rightly understood or a wrongly understood interest. That is why it was put very beautifully, that our relations with God resemble an umbrella. It rains, we open the umbrella; the weather is fine, we leave the umbrella in the corner. That's how we treat God: we have need of Him and we call upon Him; we have no need of Him, things are going well, and then we do not call upon Him. A psalm says this; what does it say? When the hand of God fell heavy and He was chastising the Hebrews in the wilderness, early each morning, it says, they would go out from the tent to worship God. When the chastisement passed, they would forget God again. These things are so well known. And that other saying: this people honors Me with their lips, but not with their heart.

What is the stance we ought to have toward God, according to this question? My children, it is love, it is love; we must love God. I would tell you perhaps an extreme measure, supposing, supposing, because this is impossible to happen, if love is present, supposing then that Christ, because He is just, because I did not stand upright, were to send me to Hell, and I reached the point of saying that even there I would love Christ, then only can we speak of some right relationship of ours with God. There would be neither utilitarianism nor self-interest, ever.

Let me give you a little example, drawn from life. Have you noticed very small children of three or four years old who, for some reason, for some misbehavior, the mother takes hold of and begins to spank? This child, as long as its mother gives it a beating, grabs hold of its mother's legs, I told you, very small, it grabs its mother's legs, and the more she strikes it, the more it presses its mother's legs tightly into its embrace. Have you seen this? It is a very telling image. This is the image of the faithful one: Lord, chastise me, beat me, I deserve it, but I love You. And the more You beat me, the more I embrace You. Job, you saw, the hand of God fell heavy on him, not because He was unjust, no, He was not at fault, the well-known story of Job, which I will not retell.

Did Job forget God? No. So our relationship is to be a relationship of love. Whatever we do, we give alms because we love the Lord. Whatever virtue we practice, because we love the Lord. Whatever we do, because we love the Lord. So much for this question as well. Let us look at one more.

It is liturgical time: what meaning does it give to the festal events? Indeed. Have you ever heard before about liturgical time? Perhaps for the first time. Of course, when we say liturgical time we do not mean the hour of the Liturgy, let's say eight to ten. No. Liturgical time is something else. Please pay attention, because this question is very interesting. I would tell you it is exceptionally interesting. It is that element which will make us acquire a liturgical sense and experience. And this is an opportunity for us to be spiritually renewed. Listen to what it is.

Upon the Holy Table we celebrate the Mystery of the Holy Eucharist. This is the Divine Liturgy, from which we will now draw out liturgical time. There, where we celebrate the Mystery, we have nothing other than a marking, I will analyze it, a marking of the past and of the future in a single moment of the present. That is, what does marking mean, or better, a kind of abolition of time, of the past but also of the future that is to come? And there is only a present, that is, what? We will celebrate the Mystery of the Holy Eucharist. From where does the Mystery of the Holy Eucharist flow? From the Crucifixion and the Resurrection of Christ.

When did the Crucifixion and the Resurrection happen? Two thousand years ago, yes. But now, upon the Holy Table, you do not have a distance of two thousand years. What do you have instead? Those events that happened back then, and also the persons we will speak of, the person of Christ and of the Theotokos, are present in the Divine Liturgy, because you have the event of the Crucifixion and of the Resurrection exactly as it was back then, as John Chrysostom says. Whether you speak of the upper room, when Christ, on Holy Thursday, took the bread and the wine and said, this is my body, this is my blood, or whether you take any Liturgy at all, he says, you have the very same thing. You see, how then can we speak of many churches? And the Apostle Paul says it too, that the Bread is one. One. And there is even an old book called the Teaching of the Twelve Apostles. The Bread is one.

It is the body of Christ, even if it is celebrated in a thousand, in a million places on earth. The Bread is one, the body is one, the event of the Crucifixion is one, the event of the Resurrection is one. What do we have? A compression of time. And what do we bring? The events of the past into the present.

We say further, you told us, Lord, to remember your Second Coming. There is a small prayer, that is, a portion that is said, it is said just before we say, your own of your own, your own gifts from what is yours, we offer to you in all things as you told us, and forever, always. Just before that we are speaking of the Second Coming of Christ; the Second Coming of Christ will not happen only then, it is present. So we have a compression of the events of past and future into a single moment of the present. That is one thing. Second, the persons of the past and of the future are all gathered into the present. Notice, it is well known that when we lay the foundation of a Holy Table, when we consecrate it, we place holy relics.

That is, relics of saints. What does relics of saints mean? It means that these persons, when they were alive, received the body and blood of Christ. So the body and blood of Christ is present always, one and the same. We have them with us, then, since we too receive Communion and they received Communion, they are present. Not present in an imaginary sense, nor present in a figurative sense, but they are truly present, because we are all present in the body of Christ. This is a very great thing. This, my children, when you know that the Theotokos, and indeed this is why we honor the Theotokos in the Divine Liturgy, because she gave her body, from which body the Son of God, God the Word, took flesh and made the new possession, the new creation. What does this mean? It means that the Theotokos is present, all the saints, all the angels, the Holy Triune God. This is shown on the holy paten, when we offer the gifts, it is there.

It is the whole Church, of the living and of those who have fallen asleep, both those who are alive and those who have departed from the present world. So this is exceedingly important: when the priest serves the Liturgy and has this sense of liturgical time, do you know what happens to him? What can I tell you, what happens to him, I cannot describe to you what happens to him. He lives within eternity, in time and in eternity, he transcends time, he transcends everything, he lives within a reality that has, in a manner of speaking, stepped outside of time.

But the faithful one too, when he has this sense, this is why we told you this question is a very fine one, when the faithful one has this sense, tell me, the liturgical life renews him spiritually, it makes him new, it makes him feel what liturgical time means: that God, with his Church, the earthly Church, the Church Militant, and the heavenly Church, the Church Triumphant, and the holy angels, because they too constitute the Church, the holy angels in heaven, all are present, all are present.

You know how sometimes a ceremony is held to honor the war dead, and they call out the first name and someone shouts, Absent; the second name, Absent; the third name, Absent. Why is this? Simply because, when we look at things in a worldly way, outside the Church, those who were killed, when they are named at the roll call that is held, are absent. But inside the Church, Saint Spyridon, whom we celebrate tomorrow, present; Saint Eleftherios further on, on the fifteenth of the month, present; no one is absent, all are present. And they are not present in a figurative way, but truly; I will repeat it, we all meet within the body and blood of Christ, which is the Church.

That is all for this evening with the questions.

A first question says:

Father, I ask you, is it all right for us to read Mickey Mouse?

Of course you laughed. You will say to me, is this a worthwhile question? You will see that it is a worthwhile question from what I am going to answer you.

First of all I would like to tell you that whether we read Mickey Mouse, that is, magazines that have Mickey Mouse, you know what it means, Mickey Mouse, Mouse means mouse, Mickey is Michael, that is, Michael the mouse. Did you know that Mickey Mouse means Michael the mouse? Because Mickey, we say Mickey as the diminutive of Michael. It is from a foreign language, though.

So whether we read Mickey Mouse, or whether we watch them, let us say, in a film or on television, I do not know what, first of all, first of all, first of all, this is a foolish display, a foolish reading; that is, one is reading foolish things, listen to me, silly things, to put it even more bluntly, idiotic things. A small child might now be occupied with Mickey Mouse, fine, but an older person who might be reading Mickey Mouse, what can I say, it is beyond description, that we should occupy ourselves with silly things. And what is Mickey Mouse? It is a kind of trick, it is animated drawings in reality, it is a trick, where these characters move, they run, they quarrel, they do things, they make things, and so on and so forth, whether we watch it in a film, or whether it is in a magazine, with the familiar shapes that Mickey Mouse has, and so on, and he runs from here and climbs up from there, and does.

That, silly things, they really are silly. Then, since they are silly, our mind occupies itself with silly things, and since it occupies itself with silly things, we make our intellect idle, that is, we leave it in an idle state, because to read a good book, from which you draw something, makes your mind work; but here now the mind does not work, nothing, nothing, the mind is at a standstill, it is made idle. Furthermore, all of this, this whole Mickey-Mouse literature, all these things have nothing to tell us. This is why I told you they are foolish: to give us some example, some display, some achievement that would move the feelings of the child.

Listen, for a child to be moved by the things he sees and hears, to imitate that hero, I do not know what, to read something. But what does he do? He simply sees, in Mickey Mouse, movement and adventure, nothing else, movement and adventure; the child may laugh, you will say to me it is entertainment, yes, but when it is always all of these things, little by little, might not this form of entertainment be ruinous, destructive for the child? Because, after all, after all, tell me, in our life are we always going to be entertaining ourselves?

Do we have nothing to gain? Does it correspond to what we call psychagogy, which means the leading, the training of the soul? There is no training of the soul. By laughing, is that training of the soul? I do not think so. Furthermore, if one reads such things, he grows poor in ideas. It is well known that if one wished to write a new composition at his school, he would need to have ideas. If you do not have ideas, what composition will you write? If you do not have ideas, how will you express yourself? When today people, especially the world, the student world, say I cannot express myself, well of course, as someone says, in the end, we suffer a kind of blockage, we cannot; children today cannot express themselves, they cannot, precisely because they are not cultivated to express themselves,

to find the right word to express an idea. Ideas today do not exist. In our student world ideas do not exist. The ideas are poor things, they are those which, what shall I tell you, what shall we eat, what shall we drink, how shall we have fun, how shall we chat, little trifles about winds and waters and nothing else. So we have no ideas. Will Mickey Mouse give you ideas? What ideas? I remember once, it is many years ago, I had seen a child, and he had many Mickey Mouse magazines, or that Gkaour Tarzan, if it still comes out, who knows, perhaps the older ones remember, Gkaour Tarzan, what was that thing, a dreadful thing. My boy, I say to him, how will you learn to write compositions at your school if you read Gkaour Tarzan? You will get nothing out of it. You see, therefore, the question is worthwhile, because it concerns a danger, and I advise you and I tell you

that you should not occupy yourselves with such poor things; occupy yourselves with rich things and be rich, not with money. There are so many things by which we can become rich. So, no such magazines, nor such spectacles either, if they are shown in films or on television.

A second question says:

According to the law of matter and antimatter, scientists believe in the existence of another world, in the existence of extraterrestrials. The books of our Church, the men of God from the pre-Christian period until today, what do they say about this?

If there is no information at all on the subject, what do you yourselves believe? So you're asking for my personal opinion as well, very well. My friends, the subject is much talked about. Are there extraterrestrials, or are there not? Naturally the imagination gets stirred up and tremendously electrified when books circulate, and even television shows perhaps, and on the radio, and so on.

With sounds, or with images, a person gets so charged up that he begins to believe that there are extraterrestrials, extraterrestrial beings. Flying saucers, it's been many years now, you know, thirty years that this subject has occupied people. They press the remote past into service, and they even write books saying that in far-off ages extraterrestrial people came here, developed a civilization, and then departed; because supposedly, so they claim, we find certain monuments that can't be accounted for in the era when they were made, and many other such things.

Well, I won't dwell on more than one point, or rather, if you like, on two points. The first is the scientific one: that no one can say anything, because our planetary system, whatever astronomy you turn to you'll see this, our own planetary system is not suited for human habitation, or at least for beings that would need to develop or to have a civilization beyond our earth. Neither Venus, which is very close to the sun, nor Mercury, nor Mars, nothing, nor the planets beyond them. They don't have suitable conditions, they don't have them. So it is excluded, from our own planetary system, 101 percent, and the conclusion follows perfectly.

There was a time when an astronomer could observe the canals, the notorious canals of Mars, and could say that they were the works of a civilization; but these things no longer hold today, because today we not only have very good telescopes, we even have the means to go all the way there. When rockets are sent there and can survey a planet, they send us photographs, in color, beautiful ones, and we see very well indeed. There is nothing on Mars, my friends. There is nothing. But might there be something in other planetary systems? That is impossible for us to ascertain, because we can barely manage to see the suns. Consider that our earth is 1,300,000 times smaller than our sun. So if someone, say, somewhere in the universe, could see our sun, could he also see our earth? Out of the question.

And since everything we see are suns, they are suns, we cannot know whether these suns have planetary systems. And if they do, you'll tell me, very probably, yes, very probably they have planetary systems. But we cannot know what goes on in those planetary systems, what exists there, whether or not there is life. That is from the side of science. But what does Holy Scripture say? Because here the question is, what do the books of our Church say, what does Holy Scripture say? The answer is simple: when God made the earth, and man upon the earth, God is interested only in what concerns the earth and man. Let me show you this, as it appears, from the very first verse of Holy Scripture.

'In the beginning God made the heavens', and when it says 'heavens' it means the starry heavens; that is, whatever exists up in the starry sky, I'll say it again, the universe, the heaven and the earth, so then, the heaven and the earth. But God is not concerned to give us information about the heaven, about the universe, because man is concerned with nothing except what pertains to the earth. Listen to how it puts it further on, 'and the earth', most beautifully, in literary terms, because it says 'the heaven and the earth, and the earth.' 'Give us this day our daily bread', forgive me, 'as in heaven', we say in the Our Father, 'as in heaven and on earth', and then we say 'give us this day our daily bread', because it comes down from heaven; in a literary sense, of course, it speaks of the earth and then it speaks of the bread, that is, of the loaf, of food.

So here too: God made the heavens and the earth, and the earth was invisible and unformed, and so on. That is, it immediately moves on to the history of the earth and does not deal with the history of the heaven. Because, from a theological standpoint, nothing concerning the universe would be of any interest.

But there is something more. The matter of our salvation, first of all the knowledge of God, and then the matter of our salvation, concerns us. It does not concern whether or not there are other beings, say humans, who would have this same makeup that we know as our own makeup, or rational beings of some kind; none of that concerns us, only our own selves. And salvation is something that concerns our own selves.

When the Word became man, who is the Word? He is the one who made the universe, all things. And without him, Holy Scripture reveals to us, 'was not anything made that was made', says the Evangelist John. And nothing came into being, of all that came into being, apart from God the Word; but this God the Word became man. What does that mean? It means he took on human nature, that is, a form that exists upon the earth, our own form. This form he did not cast off; he has it in heaven, in the spiritual heavens. Consequently, here on earth was where sin occurred, here on earth the incarnation of God the Word took place, the Maker of the universe, here on earth our salvation came about, and it is us he will receive into his Kingdom.

Our theology, that is, biblical theology, the theology of Holy Scripture, leaves no room for the possibility that there might be other beings. Because if these beings exist, did they sin or did they not sin? What kind of beings are they?

So it leaves no room; the only room there is, is for man. The most important thing of all, as to why it leaves no room, is that the Maker of the universe took on human nature and has to do with us and nothing else, nothing else. When somewhere in Holy Scripture he says 'I have other sheep that are not of this fold', and so on, he certainly does not mean by these other sheep that they are scattered across the planets of the galaxies of the sky, no. The other sheep are the gentile world, that is, the people who have not yet come to know God. But even supposing that extraterrestrial beings do exist, they have nothing to change as far as we are concerned.

Nothing, absolutely nothing; what concerns us is only the matter of the knowledge of God and of our salvation. There is nothing else. And I would tell you, I would tell you, supposing there are other beings who perhaps have no need of salvation, or that for them, strange to say, something analogous to our own salvation took place, that would be strange, because Christ took on human nature; he does not take on yet another and another nature, he does not have successive incarnations, nor does he take on natures such that, if we are humans here, there they would be something else and he would take on that nature. Impossible.

It is impossible, I say it to you again, once and for all he took on our nature, Christ, the Word of God, and nothing else. But supposing they do exist, we are making a supposition, then we would meet them in the Kingdom of God. Supposing that for them there is no such matter, the Lord... But since you are asking me what opinion I hold, I, always basing myself on theology, I have no opinion of my own, I would tell you that we have, my, my, a fearsome and exclusive privilege, we human beings upon the earth, within the entire universe. We have the exclusive, fearsome privilege of being alone, just us.

If you then ask me why this vast universe, what purpose it serves, I would answer you: first of all, it remains so that the power, the wisdom, and the glory of God may be shown. And then, do you know what this universe is? When it is reconstituted, the regeneration will come about, all things will become a new world. Not the earth alone, but everything, the whole universe. This universe was made so vast, so that today, in our language, we call it 'infinite', we call it infinite, in order to become our new dwelling place as the Kingdom of God. So it is not necessary for there to be other beings; this vast expanse will be our dwelling place, and within this vast expanse, which will be the Kingdom of God, everywhere the incarnate Word of God will be seen.

And the people who are within the Kingdom of God will glorify him. So it is not necessary for extraterrestrial beings to exist. This too is the opinion, not 'the opinion', rather what the Word of God reveals to us, and consequently our own opinion coincides with it as well.

Another question: Absolute predestination leads to fatalism. What consequences would the acceptance of fatalism have for our life? Now, pay attention, I will not speak about absolute predestination, because that is not what is being asked. But supposing that absolute predestination exists, we will have fatalism. Then, what consequences does fatalism have? Very well, first of all, what does absolute predestination mean? It means that, whatever I do, whether I practice virtue or do not practice it, whatever I do, God predestines me either to save me or not to save me. Consequently it is pointless for me to offer my own small contribution. This is called absolute predestination, that is, God predestines me absolutely.

It is needless, of course, for me to tell you that this is a fearsome thing, since the Western Church accepted it; the Western Roman Catholic Church holds it, as do the Protestants who teach absolute predestination. My friends, what can I say. First of all, absolute predestination of course takes away free choice and freedom.

Because someone might say, well, if God predestined me to be saved, I will be saved. So now, what is left for me to do? I have no freedom to do anything, since God predestines me to that which he predestines me to. They base themselves on certain passages, chiefly one passage in the Epistle to the Romans, where the Apostle Paul says, 'Those whom he foreknew', pay attention, 'these he also predestined; and those whom he predestined, these he also glorified; and those whom he glorified, these he also justified.'

Or rather, He justified and then glorified; I said it in reverse order. So they say, you see: those whom He predestined, the ones He has predestined, these He also saves. Yes. But look a little higher up, just a little earlier, at the words that come before: it says, those whom He foreknew. If He has seen who you are, then He predestines you to be saved or not to be saved; that is, He predestines you according to what He sees you to be. He looked at Paul, He saw who Paul would become, and He makes him His Apostle, and He makes His disciples. But Judas, did He not see him? He made him His disciple. Did He predestine Judas to be a traitor? Away with such blasphemy! No, God saw his free choice. And so we see that there is no absolute predestination.

What each person truly is, the thing that God sees, sometimes looks as though it is predestining us. But we also have the opposite kind of case. Take Judas. Even though God saw what he would become, Christ still said it plainly: you did not choose me, I chose you. So it was I who chose Judas too. God sees him, God knows him. And this is said precisely so that no one can claim there is predestination, as if to say, I make you a disciple and you turned into a traitor. There, you see. So there is no absolute predestination, my children. But I would like to stay for a moment on the subject of fatalism. Really, though, I wouldn't call it fatalism, I would call it passivity. Fatalism is something else, related of course, a first cousin. Absolute predestination and fatalism are first cousins. That is, when I let myself...

It has to move in such a way that other forces are pushing me along. Just as the river Pineios comes down from the mountains of Pindos, starts up there and empties out here into the Thermaic Gulf. How did it reach the Thermaic Gulf? It reached it, now pay attention, according to the ground it finds, and according to how the waters themselves shape the bed in which the river will run.

So we might say, if I may put it this way, the water reaches a certain point depending on the shape of the ground; it arrives by chance. And in the same way a person arrives somewhere, dragged along by certain forces, by certain slopes and inclines of the ground, and so on. No, my children. Pay attention: fatalism is a terrible thing, when you let yourself drift according to what is supposedly written for you. God forbid! There is nothing written, no absolute predestination. But then what? We must understand that two things work together for our salvation, pay attention, this is what our Church accepts. The first is the grace of God, and the second is what the human person offers: what God will give me, and what I will give him.

Neither does the grace of God save me if I make no offering, nor does my own offering save me if the grace of God is absent. The combination, the joining together, of the grace of God and of my own labor gives salvation. And do not forget this: when is virtue actually called virtue, do you know?

Listen to what the marks of virtue are, as John Climacus tells us, and it is very telling. He says that virtue is nothing other than that in which the bond of grace and labor is joined together, with the aim of reaching God, so that it is worked in God. For the one part is the grace, the other part is the labor, and this thing that I am now going to do, I must do it because God says so. That is what is called virtue, that is what is called virtue.

Take virginity, for instance. A person may simply be incapable. That is no longer a virtue. He may remain in virginity for the sake of science, of research, or out of some quirk, out of a philosophical disposition. He may not marry and so remain in virginity. That is not a virtue. Virtue is, pay attention, that God gives you a gift of grace. That you work at this gift, and that it be in accordance with the will of God.

That you have in view the glory of God. That is what is called virtue. In fact, since I have given this example: the Lord says that not everyone can live out the word of virginity, but only those to whom it has been given, to those to whom it was granted, as John Chrysostom interprets it. You see, that is the gift of grace. And a little further on Christ says, let the one who can receive it receive it. You see, says John Chrysostom, that is the labor: let the one who is able, be able. But the very moment it is a gift of grace, why does He add, let the one who can, be able? Because it means there is both the gift of grace and the labor.

That is what is called virtue. And it is this virtue that in the end saves man as well.

Then another question: is it permitted for us to correspond with young people from different countries of the world, of a different sex from ourselves?

This, of course, is nothing new, but it is at any rate a postwar phenomenon; that is, it started after the war, at least for us. I do not know about other countries. Every race of the earth passed through here. From 1940 on, all the races of the earth passed through, and who did not pass through here, through Greece, our poor Greece? So in this case, all those who passed through formed acquaintances here in Greece; they were soldiers, whatever they were, whatever they were.

And you understand, we Greeks have a terrible mania for all things foreign. We feel so very pleased if we can communicate with foreigners, if we speak their language; there's something quite servile in that. So allow me to say this to you: if I had more time, but there are only two or three minutes left, I would tell you more about what a mania we have for imitating foreigners. It's a very ugly thing. Take note, take note: if you go to Germany, or rather, if you write a letter and put it in the envelope, and you write the address in English, let's say in English script, and you don't write it in German, they feel a certain displeasure. If you speak English in Germany because you want to ask for something, they show a certain displeasure. And the English do the same. The English would think, why don't you know my language? It's this egotism. A strange kind of chauvinism. And the Germans are the same, even though they knew many languages. When they came here to Greece, during the occupation we lived through, they knew a great many languages.

Because they were hemmed in and had to survive, they knew many languages, but they too have that chauvinism of theirs. So pay attention: we go and sell off our Greek language cheap, in order to learn foreign languages, and we take pride in it. A strange thing, a very strange thing. I do not mean that we should not learn languages, nor do I mean that we should not speak foreign languages; that is not what I mean. What I mean is that we should not have this mania to show off in this way. Furthermore, these friendships, you do not know where they may lead a child, and all the more so if they are with the opposite sex, that is, a girl corresponding with a boy and so on. One day this boy will turn up at your door from Europe, from America, because he is on a cruise, doing some kind of tourism, and he will be knocking at your door; and then your mother and father will say, why did you drag this fellow here to me,

this great lout, let us put it something like that. My children, pay attention to me: you are not led to virtue and to purity if you keep up such correspondences. Without being a chauvinist, I tell you to avoid such correspondences.

And even within our own country, with people who advertise in the newspapers seeking correspondence, never; only with people you yourselves know, people you know who they are, with whom you will correspond.

And never with the opposite sex. With a girlfriend of yours, yes; with a friend of yours, yes, I say to the boys; but never a boy to a girl, or a girl to a boy. So much for this question as well.

So much for that question.

Και τώρα, παιδιά, οι απορίες μας.

Λέει μια απορία. Είναι και μια δεύτερη απορία πάνω σε αυτό. Συνεπώς θα τη συνδυάσω. Πιστεύετε ότι η αιτία που κρατεί πολλούς σήμερα μακριά από την Εκκλησία είναι τα σφάλματα των εκκλησιαστικών ηγετών και των απλών πιστών ή άλλοι λόγοι;

Μάλιστα. Ή μια άλλη απορία. Μου επισυνάπτηκε ένα απόκομμα από ένα περιοδικό εκκλησία, λέει, από το επίσημο περιοδικό εκκλησία, σας παρακαλούμε να μας εξηγήσετε, τι σημαίνει η τελευταία παράγραφος, θα σας πω, γιατί αυτή η ποσοστιαία διαφορά του χριστιανισμού με τις άλλες θρησκίες, γιατί ο Χριστιανισμός ενώ κατέχει την αλήθεια δεν διαδόθηκε και στους άλλους λαούς που είναι τόσο έξυπνοι και διψούν για την αλήθεια όπως παραδείγματος χάρη οι Κινέζοι.

Τι λέει το επισυναπτώμενο χαρτάκι; Ότι τον περασμένο χρόνο καταμετρήθηκαν οι πιστοί των μεγαλυτέρων θρησκειών και ομολογιών. Τα αποτελέσματα έχουν ως εξής: Ορθόδοξοι, Καθολικοί, Διαμαρτυρόμενοι, Μωαμεθανοί, Ινδουιστές, Κομφουκιανοί και Βουδιστές.

Από όλα αυτά, παραλείπω εδώ σε κάποια νούμερα, ότι μόνο το 32,28% ή 1,582 εκατομμύρια είναι χριστιανοί. Αντίθετα, όλο το υπόλοιπο, δηλαδή τα τρία δισεκατομμύρια, 328, δηλαδή το 67,7% είναι άλλα θρησκεύματα.

Δηλαδή το ένα τρίτον, δηλαδή ο ένας στους τρεις είναι χριστιανός και οι άλλοι δύο είναι ποικίλα θρησκεύματα. Και η απορία είναι πού οφείλεται αυτό, γιατί ο Κύριος είχε πει ότι να πάμε εις τα πέρατα της οικουμένης, πορευθέντες λέγει, μαθητεύσατε πάντα τα έθνη έως εσχάτου της γης.

Πού οφείλεται άραγε το ότι μέχρι σήμερα δύο χιλιάδες χρόνια δεν εκχριστιανίστηκαν οι άνθρωποι της γης, οι κάτοικοι της γης; Παιδιά, δεν οφείλεται στο γεγονός ότι ο χριστιανισμός δεν είναι η αλήθεια, ο χριστιανισμός είναι η αλήθεια, ακόμη τα άλλα θρησκεύματα είναι ένα ψέμα, αν θέλετε, πολύ απλά και πολύ λογικά, προσέξτε, τι είναι τα θρησκεύματα, όλα τα θρησκεύματα, τι είναι, είναι επίνοια, δηλαδή κατασκευή του ιδίου του ανθρώπου, ιδίως τα ασιατικά θρησκεύματα είναι κατ' επίνοιαν, δηλαδή κατά το μυαλό του ανθρώπου που τα κατασκευάζει.

Ο άνθρωπος φέρει μέσα του μίαν τάση πάντοτε προς το Θεό, δηλαδή την θρησκευτικότητα, το φαινόμενο της θρησκευτικότητας, με αποτέλεσμα να κατασκευάζει πλέον μία θρησκεία για να τον ικανοποιεί. Αλλά αυτές όλες οι θρησκείες λέγονται ενδοκοσμικές και σαν ενδοκοσμικές δεν σώζουν. Μόνο μία θρησκεία που αποκαλύπτει ο αληθινός Θεός γιατί υπάρχει ο Θεός, αποκαλύπτει τον εαυτό του, μόνο αυτή είναι αληθινή.

Διότι αυτή η θρησκεία δεν είναι ενδοκοσμική, αλλά είναι εξωκοσμική. Για να το καταλάβετε ένα παράδειγμα που κι άλλοτε σας το έχω πει, όχι φέτος, άλλη χρονιά. Αυτό πώς μπορούμε να το αντιληφθούμε, είσαι, ξέρω εγώ, 70 κιλά.

Μπορείς να σηκώσεις 100 κιλά, μπορείς, σηκώνεις 100 κιλά. Αν σου πω να σηκώσεις τον εαυτό σου που είναι 70 κιλά τραβώντας τα μαλλιά σου μπορείς να τον σηκώσεις τον εαυτό σου; Όχι. Γιατί; Διότι μας λέγει η φυσική έχουμε κλειστές δυνάμεις και δεν μπορούμε να σηκώσουμε τον εαυτό μας τραβώντας τα μαλλιά μας. Ενώ σηκώνω τα 100 κιλά τα 70 κιλά του εαυτού μου δεν τα σηκώνω. Τι σημαίνει αυτό;

Δεν μπορώ να σωθώ με τις ίδιες μου τις δυνάμεις. Πρέπει να έρθουν δυνάμεις απ' έξω. Όλες λοιπόν οι θρησκείες του κόσμου είναι ενδοκοσμικές ή φυσικές θρησκείες όπως λέγονται και δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια αναζήτηση σωτηρίας με μέσα τα οποία ο ίδιος άνθρωπος έχει επινοήσει. Μπορεί να σωθεί; Όχι. Πρέπει να πάρει απ' έξω αυτές τις δυνάμεις.

Και αυτό το απέξω είναι ο Χριστιανισμός. Είναι Εκείνος που ήλθε από τον Ουρανό, Εκείνος που υπάρχει στον Ουρανό, πως μας λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης για τον Ιησού Χριστόν, και ήλθε στον κόσμο τον δικό μας. Εκείνος, λέγει, εξηγήσατο.

Εκείνος μας εξήγησε ποιος είναι ο αληθινός Θεός και ποιες πρέπει να είναι οι σχέσεις μας με τον αληθινό Θεό. Αυτό βεβαίως είναι η αληθινή θρησκεία. Άρα ο Χριστιανισμός, μάλιστα. Πώς και έγινε λοιπόν δύο χιλιάδες χρόνια, παρά την εντολή που πήραν οι μαθηταί, και δια των μαθητών όλοι εκείνοι που έπρεπε έτσι να συμπεριφερθούν, ο κόσμος δεν έγινε χριστιανικός; Ακούστε, υπάρχει ένα άλλο χωρίο. Αυτό είναι στην Παλαιά Διαθήκη, αλλά μεταφέρεται και στην Καινή Διαθήκη. Λέει ο Θεός, Δι' υμάς βλασφημείται το όνομά μου εν τοις έθνεσιν. Εξαιτίας σας το όνομά μου βλασφημείται στους λαούς που είναι ειδωλολάτρες. Άρα ώστε λοιπόν το κήρυγμα του Ευαγγελίου είναι γνήσιον, είναι ορθόν, είναι σωτήριον. Τι φταίει; Οι φορείς του, οι άνθρωποι, οι χριστιανοί. Είχε πει κάποτε ο Γκάντι, σας το έχω ξαναπεί αυτό,

ότι καλός είναι ο Χριστιανισμός, αλλά δεν είναι καθόλου καλοί οι Χριστιανοί. Ο τρόπος λοιπόν που οι Χριστιανοί πολιτεύονται δεν είναι εκείνος που θα μπορούσε να σταθεί παράγων εκχριστιανισμού των λαών.

Θα σας πω μόνο ένα μικρό παράδειγμα. Μικρό μεγάλο είναι, αλλά θέλω να πω σύντομο.

Όταν οι Ευρωπαίοι άρχισαν να κατακτούν την Αφρική, εφρόντισαν να εκχριστιανήσουν τους Αφρικανούς, αλλά με σκοπό να εκμεταλλευτούν τους Αφρικανούς. Όταν λοιπόν, δόξα τω Θεώ, σε αυτή την περίπτωση δεν είχαν μερίδα οι Ορθόδοξοι.

Έχουμε μία περίπτωση όπως είναι ο Άγιος Φρουμέντιος, που τον στέλνει ο Μέγας Αθανάσιος στην Αιθιοπία να τους εκχριστιανήσει. Τότε βεβαίως, όταν πήγε ο Άγιος Φρουμέντιος εκεί, δεν είχε αποικιοκρατικές βλέψεις.

Ενώ όταν πήγαν οι Ευρωπαίοι, η Ρωμαϊκή, η Δυτική Εκκλησία, πήγαν στην Αφρική και έκαναν κατακτήσεις εδαφών και εκμετάλλευση των προϊόντων της Αφρικής. Αυτοί είχαν βλέψεις κατακτητικές και ο χριστιανισμός για αυτούς ήταν ένα μέσον, ένα τρόπο.

Θέλετε ακόμη, όταν πήγαν στις Ινδίες οι Ευρωπαίοι, να μην πω πιο ακριβέστερα ποιοι εκ των Ευρωπαίων, και κατέκτησαν τις Ινδίες, εκεί πως πήγαν; Πήγαν με κατακτητικούς σκοπούς, δηλαδή με αποικιοκρατικές βλέψεις. Μα όταν έρχεσαι εσύ που έχεις μια θρησκεία, η οποία είναι αληθινή βέβαια, αλλά μου δίνεις το χειρότερο παράδειγμα και γίνεσαι αποικιοκράτης και γίνομαι εγώ το αντικείμενο της εκμεταλλεύσεώς σου, εγώ ο Ινδός ή ο Αφρικανός ή αν θέλετε και ο Κινέζος, για να μην επεκταθώ περισσότερο ή τι να πω, ή στην Αμερική όταν πήγαν οι Ισπανοί, ο Κολόμβος και τα λοιπά, έρχεσαι να με εκμεταλλευτείς, θα απωθήσω την θρησκεία που μου φέρνεις, θα την απωθήσω.

Ο λόγος που δεν έγινε ο κόσμος χριστιανικός είναι αυτός. Η κακή συμπεριφορά των χριστιανών. Θέλατε ακόμα γιατί να πάμε τόσο μακριά και να μην πάμε στη γειτονιά μας, στο σπίτι μας, στο σχολείο μας; Γιατί οι οικοί του σπιτιού μου ακόμη δεν έγιναν σωστοί χριστιανοί, γιατί εγώ που ξεκίνησα την πνευματική ζωή δεν έγινα ακόμη σωστός χριστιανός.

Ή στο σχολείο το ίδιο, δεν έγινε σωστός χριστιανός μαθητής ή μαθήτρια. Πώς λοιπόν να επηρεάσω, πώς να επηρεάσω; Γι' αυτό λοιπόν το λόγο θα δώσουμε φοβερόν λόγον εις τον Θεό. Που σταθήκαμε η αιτία τα έθνη να μην προσχωρήσουν εις τον λόγο του Θεού, εις την Εκκλησία.

Βέβαια θα μου πείτε όλοι θα έπρεπε να πιστέψουν. Είναι και άλλοι παράγοντες, δια τους οποίους παράγοντες δεν ευθύνονται οι χριστιανοί. Εκείνο το ου πάντων η πίστις, και λοιπά και λοιπά. Πάντως όταν ο Χριστός προφητεύει το τέλος της ιστορίας, μες στην προφητεία συμπεριλαμβάνεται η συμπεριφορά των χριστιανών, ότι ο κόσμος δεν θα εκχριστιανίζεται όλος. Προσέξτε αυτό το σημείο, είπε ένα σημάδι, ότι θα ακουστεί το Ευαγγέλιο σε όλη τη γη, Ακούστε τι είπε, θα ακουστεί πράγματι το Ευαγγέλιο, έχει μεταφραστεί, βιβλία που υπάρχουν σχετικά, εγώ έχω ένα βιβλίο τέτοιο, της βιβλικής εταιρείας, που μέχρι σήμερα έχουμε τη μετάφραση του Λόγου του Θεού σε 1700 γλώσσες και διαλέκτους, δηλαδή σε όλες τις γλώσσες της γης και τας διαλέκτους.

Εν τούτοις, δεν είναι όλη η γη χριστιανική. Προσέξτε ακρίβεια της προφητείας. Τι λέγει; Θα ακουστεί το Ευαγγέλιο. Συνεπώς, μπορούμε να πούμε ότι το Ευαγγέλιο ουσιαστικά έχει ακουστεί, δεν έχει εφαρμοστεί.

Αφού υπάρχουν τόσες γλώσσες και έχει μεταφραστεί το Ευαγγέλιο στις γλώσσες αυτές και κανείς μπορεί να το διαβάσει, θα πει λοιπόν, δεν θα περιμένουμε να γίνουν όλοι πιστοί πάνω στη γη. Όχι, απλώς ακούστηκε το Ευαγγέλιο, δεν εφηρμόστη εξαιτίας της κακής συμπεριφοράς των Χριστιανών.

Είναι στην προφητεία και αυτό συμπεριλαμβάνεται. Γι' αυτό ο Κύριος είπε, όταν θα έρθω, και θέμα ότι θα έρθω δεν προκύπτει, Ότι θα έρθω δεν προκύπτει θέμα. Θα έρθω, λέει ο Κύριος. Αλλά εάν έλθω θα βρω την πίστη πάνω στη γη;

Υπαινίσσεται ότι η πίστις δεν θα υπάρχει πάνω στη γη. Όχι μόνο σε εκείνους που δεν την απεδέχθησαν απ' αρχής, αλλά και εις τους πιστούς, συγγνώμη, εις τους χριστιανούς, θα βρω την πίστη; Είμαστε βαπτισμένοι 1,5 δισεκατομμύριο άνθρωποι, αλλά ζούμε σωστά; Αναμφισβήτητα όχι.

Πόσο αρνητισμό έχουμε, εδώ οι Έλληνες, που είμαστε ορθόδοξοι χριστιανοί, πόσο αρνητισμό έχουμε. Και ενώ βαπτιστήκαμε είμεθα άθεοι, είμεθα άπιστοι, είμεθα αμαρτωλοί, ανήθικοι κτλ. Έτσι μας αρέσει γιατί είμεθα αδιάφοροι, δεν προσαρμοζόμεθα στο θέλημα του Θεού.

Κάτι άλλο, είπε ο Κύριος, ότι όταν θα έρθει, θα έχει προηγηθεί μια κατάσταση σαν αδιαφορίας και, πώς να το πω, ψύξεως της καρδίας, θα ψυγεί, λέει, η αγάπη των πολλών, θα υπάρχει μια παρακμή, μια κατάπτωση, έτσι, βλέπουμε, παιδιά, ότι όλα αυτά ήδη έχουν προφητευτεί και ξαναλέγω άλλη μια φορά, η ευδοκία του Θεού είναι, όλος ο κόσμος να γνωρίσει, Το Ευαγγέλιο. Αλλά οι φορείς, εμείς οι Χριστιανοί, δυστυχέστατα, δεν ανταποκριθήκαμε σε αυτήν την εντολή του Κυρίου, να ευαγγελιστούμε και τον πλαϊνό μας. Συνεπώς, η αιτία είναι σε εμάς, και η τιμωρία θα πέσει σε εμάς. Αυτά, ως προς αυτήν την απορία.

Μια δεύτερη απορία. Λέγει Πολλοί φοβούνται το Θεό. Άλλοι τον βλασφημούν σε δύσκολες στιγμές. Άλλοι πάλι τον θυμούνται μόνον όταν έχουν προβλήματα. Ο Θεός είναι Πατέρας μας. Ποια είναι η καλύτερη στάση απέναντί Του;

Όλες οι προηγουμένες περιπτώσεις που ανεφέρθησαν σε αυτή την απορία είναι ή αρνητικές ή συμφεροντολογικές. Εάν βρίζεις τον Κύριον γιατί τα πράγματα δεν πάνε καλά μ' εσένα, δεν φταίει ο Θεός γι' αυτό, η στάση σου είναι αρνητική.

Εάν πάλι ανάβεις το κεράκι σου και θέλεις τα χωράφια σου να πάνε καλά, οι δουλειές σου, ακόμα και οι αμαρτωλές σου επιδιώξεις Ξέρετε ότι υπάρχουν άνθρωποι, τώρα να με συμπαθάτε αλλά θα το πω, πολλές φορές για να επιτύχουν μια παράνομη σχέση που ο Θεός βδελύσσεται και σιχαίνεται την ανηθικότητα. Δεν διστάζει κανείς να μπει στην Εκκλησία, να ανάψει δύο κεράκια, μάλιστα τα κεράκια αυτά να τα συμπλέξει.

Το ένα αφορά τον εαυτό του, δηλαδή μια μαγική πράξη ουσιαστικά, η μία το ένα κερί αφορά τον εαυτό του και το άλλο κερί αφορά το πρόσωπο που θέλει να κατακτήσει. Το συμπλέκει το κερί και το ανάβει για να πετύχει τι, να επιτύχει κάτι που ο Θεός το απαγορεύει. Βλέπετε, σας ξαναλέγω, όταν δεν είναι κάτι με το θέλημα του Θεού και θέλουμε να εκβιάσουμε τον Θεό για να το πετύχουμε, αυτό λέγεται μαγική πράξη. Και ξέρετε πόσα πράγματα μέσα στη λατρεία μας και μέσα στην καθημερινότητά μας εμείς οι Χριστιανοί έχουμε μαγικά, πλήθος πλήθος, εδώ η εικόνα που προστήρισα προηγουμένως, έχει ένα νόμισμα επάνω.

Πολλές φορές το νόμισμα, δεν είναι γιατί είναι ένα αφιέρωμα, αλλά γιατί θα θέλαμε να δούμε αν και η εικόνα είναι κεκλιμένη, αν ήταν όρθια, βάζουν το νόμισμα, εάν κολλήσει, μαντεύονται, αν κολλήσει το νόμισμα, θα επιτύχουμε εκείνο το οποίο τώρα ζητούμε, αν δεν κολλήσει το νόμισμα, τότε δεν θα το πετύχουμε, παίζει δηλαδή, αν υποτεθεί ότι η εικόνα είναι κεκλιμένη προς τα μπρος, ε βέβαια το νόμισμα θα πέσει Αλλά εμείς θέλει, δε θέλει ο Θεός, εμείς θέλουμε αυτό.

Και βάζουμε και λίγο κερί και κολλάμε το νόμισμα πάνω στο τζάμι και λέμε: Θες, δε θες Θεέ μου, θα μου το δώσεις. Να, το νόμισμα κόλλησε, ορίστε. Για να δείτε πόσα μαγικά στοιχεία έχουμε στη ζωή μας. Λοιπόν, αυτά όλα παιδιά είναι ή αρνητικές θέσεις έναντι του Θεού ή ωφελιμιστικές.

Δηλαδή, με ενδιαφέρει το συμφέρον μου, θέλω, Κύριε, ό,τι θέλω, ή καλώς νοούμενο ή κακώς νοούμενο συμφέρον Γι' αυτό πολύ ωραία υποτέθηκε ότι οι σχέσεις μας με τον Θεό μοιάζουν με μια ομπρέλα Βρέχει, ανοίγουμε την ομπρέλα, έχει καλό καιρό, αφήνουμε την ομπρέλα στη γωνιά, έτσι έχουμε ανάγκη τον Θεό, τον επικαλούμεθα Δεν τον έχουμε ανάγκη, τα πράγματα πάνε καλά, τότε δεν τον επικαλούμεθα Το λέει αυτό ένας ψαλμός, τι λέγει, όταν έπεφτε βαρύ το χέρι του Θεού και τιμωρούσε τους Εβραίους στην έρημο, πρωί πρωί πήγαιναν λέγει έξω από τη σκηνή να λατρεύσουν το Θεό Όταν περνούσε η τιμωρία, ξεχνούσανε πάλι το Θεό, αυτά είναι τόσο γνωστά, και εκείνο το άλλο ότι ο λαός με λατρεύει με τα χείλη του, όχι με την καρδιά του

Ποια είναι η στάση που πρέπει να έχουμε έναντι του Θεού κατά την απορία, παιδιά είναι η αγάπη, είναι η αγάπη, πρέπει να αγαπάμε το Θεό Θα σας έλεγα ίσως μια ακραία τιμή, αν υποτεθεί, αν υποτεθεί γιατί αυτό είναι αδύνατο να γίνει, αν υπάρχει η αγάπη, αν υποτεθεί λοιπόν Ότι ο Χριστός, γιατί είναι δίκαιος, γιατί εγώ δεν στάθηκα σωστός, με στείλει στην κόλαση και φτάσω να λέγω ότι και εκεί θα αγαπούσα τον Χριστόν, τότε μόνο μπορούμε να μιλάμε για κάποια σωστή σχέση μας με τον Θεό. Δεν θα υπάρχει ούτε ωφελημισμός, ούτε συμφεροντολογία, ποτέ.

Να σας πω ένα μικρό παραδείγματάκι, εκ του φυσικού Έχετε προσέξει πολύ μικρά παιδάκια των τριών χρονών, τεσσάρων χρονών που για κάποιο λόγο, για κάποια αταξία, το παραλαμβάνει η μάνα του και αρχίζει και το δέρνει Αυτό, όσο του δίνει η μάνα του ξύλο, αυτό πιάνει τα πόδια της μάνας του, σας είπα πολύ μικρό πιάνει τα πόδια της μάνας του και όσο αυτή το χτυπάει, τόσο εκείνος σφίγγει στην αγκαλιά του τα πόδια της μάνας του Το έχετε δει αυτό, είναι μια πολύ χαρακτηριστική εικόνα, αυτή είναι η εικόνα του πιστού, Κύριε τιμώρησέ με, δείρε με, μου αξίζει, αλλά εγώ σε αγαπάω Και όσο με δέρνεις, τόσο πιο πολύ σε αγκαλιάζω, ο Ιώβ, είδατε, έπεσε βαρύ το χέρι του Θεού, όχι γιατί ήταν άδικος, όχι, δεν έφταιγε, η γνωστή ιστορία του Ιώβ να μην τη λέγω

Ο Ιώβ ξέχασε τον Θεό, όχι. Λοιπόν, η σχέση μας θα είναι σχέση αγάπης. Ό,τι κάνουμε, ελεημοσύνη κάνουμε, γιατί αγαπάμε τον Κύριον. Οποιαδήποτε αρετή ασκήσουμε, γιατί αγαπάμε τον Κύριον. Ό,τι κάνουμε, γιατί αγαπάμε τον Κύριον. Αυτά και με την απορία αυτή. Ας δούμε ακόμη μία.

Είναι ο λειτουργικός χρόνος, Ποιο νόημα δίνει στα εορταστικά γεγονότα, Μάλιστα, Ακούσατε άλλοτε εσείς περί λειτουργικού χρόνου, ίσως πρώτη φορά, Βέβαια όταν λέμε λειτουργικός χρόνος δεν εννοούμε την ώρα της λειτουργίας, Ας πούμε 8 με 10, Όχι, Είναι κάτι άλλο ο λειτουργικός χρόνος, Παρακαλώ προσέξατε γιατί είναι πολύ ενδιαφέρουσα η απορία αυτή, Είναι θα σας έλεγα εκτάκτως ενδιαφέρουσα, Εκείνο το στοιχείο που θα μας κάνει να αποκτήσουμε μία λειτουργική αίσθηση και βίωση Και αυτό είναι μια ευκαιρία να ανανεωθούμε πνευματικά Ακούσατε το τι είναι

Επάνω στην Αγία Τράπεζα τελούμε το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας Αυτό είναι η Θεία Λειτουργία, από τον οποίο θα βγάλουμε τώρα τον λειτουργικό χρόνο Εκεί που τελούμε το μυστήριον δεν έχουμε τίποτε άλλο παρά μια σημείωση, θα το αναλύσω, μια σημείωση του παρελθόντος και του μέλλοντος σε μια στιγμή του παρόντος Δηλαδή, τι θα πει σημείωση ή καλύτερα κατάργηση τρόπον τινά του χρόνου, του παρελθόντος αλλά και του μέλλοντος που πρόκειται να έλθει Και υπάρχει ένα παρόν μόνο, δηλαδή τι, θα τελέσουμε το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας Από πού απορρέει το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας Από τη Σταύρωση και την Ανάσταση του Χριστού

Πότε έγινε η Σταύρωση και η Ανάσταση πριν 2000 χρόνια, μάλιστα Αλλά τώρα επί της Θείας Τραπέζης Δεν έχεις μια απόσταση 2000 ετών, αλλά τι έχεις; Εκείνα που έγιναν τότε τα γεγονότα, αλλά και τα πρόσωπα για τα οποία θα μιλήσει, το πρόσωπο του Χριστού, της Θεοτόκου Είναι παρόντα εις την Θεία Λειτουργία, διότι έχεις το γεγονός της Σταυρώσεως και της Αναστάσεως όπως ήταν τότε, λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος Είτε μιλάς για το υπερώον τότε που ο Χριστός, τη Μεγάλη Πέμπτη, πήρε το ψωμί και το κρασί και είπε, αυτό είναι το σώμα μου, αυτό είναι το αίμα μου είτε πάρεις, λέγει, οποιαδήποτε λειτουργία έχεις το ίδιο πράγμα. Βλέπετε, ύστερα πώς μπορούμε να μιλάμε για πολλές εκκλησίες; Και τα λέει ο Απόστολος Παύλος ότι ένας είναι ο Άρτος. Ένας. Και μάλιστα ένα παλιό βιβλίο που λέγεται Διδαχή των 12 Αποστόλων. Ένας είναι ο Άρτος.

Είναι το σώμα του Χριστού, έστω κι αν τελεστεί σε χίλια, σε εκατομμύριο σημεία της γης Ένας είναι ο Άρτος, ένα το σώμα, ένα το γεγονός της Σταυρώσεως, ένα το γεγονός της Αναστάσεως Τι έχουμε; Συμπίεση του χρόνου. Και τι φέρνουμε; Τα γεγονότα του παρελθόντος εις το παρόν.

Ακόμη λέμε, μας είπες Κύριε να θυμόμαστε τον δεύτερο ερχομό σου Είναι μία μικρή ευχούλα, είναι δηλαδή ένα τμήμα που λέγεται, λέγεται πριν πούμε τα σα εκ των σων, τα δικά σου εκ των δικών σου, σοι προσφέρομεν κατά πάντα όπως μας είπες και δια πάντα, παντοτινά Λίγο πριν μιλάμε για τη Δευτέρα του Χριστού Παρουσία, η Δευτέρα του Χριστού Παρουσία δεν θα γίνει τότε, είναι παρούσα, ώστε λοιπόν έχουμε συμπίεση των γεγονότων παρελθόντος και μέλλοντος σε μια χρονική στιγμή του παρόντος Ένα, δεύτερο, τα πρόσωπα του παρελθόντος και του μέλλοντος όλα συγκεντρώνονται εις το παρόν Προσέξτε, είναι γνωστό ότι όταν θεμελιώνουμε μία Αγία Τράπεζα, εγκαινιάζουμε, βάζουμε Άγια Λείψανα

Δηλαδή Λείψανα Αγίων, τι θα πει Λείψανα Αγίων, θα πει τα πρόσωπα αυτά όταν ζούσαν κοινώνησαν το σώμα και το αίμα του Χριστού Το σώμα και το αίμα του Χριστού λοιπόν, Είναι παρόν πάντοτε, Ένα και το αυτό, Τους έχουμε λοιπόν, Αφού και εμείς κοινωνούμε και εκείνοι κοινώνησαν, Είναι παρόντες, Όχι με μια φανταστική σημασία παρόντες, Ούτε με μια φιλολογική σημασία παρόντες, Αλλά είναι πραγματικά παρόντες, Διότι όλοι είμεθα παρόντες, Εις το σώμα του Χριστού, Το είναι πολύ μεγάλο πράγμα, Αυτό παιδιά, Όταν ξέρεις ότι η Θεοτόκος, μάλιστα γιατί τιμούμε την Θεοτόκο στη Θεία Λειτουργία, Διότι έδωσε το σώμα της, Από την οποία, από το οποίο σώμα της, Επήρε ο Υιός του Θεού, ο Θεός Λόγος, Και έκανε την καινούρια κτήση, την καινούρια δημιουργία, Αυτό τι σημαίνει, σημαίνει ότι η Θεοτόκος είναι παρούσα, Όλοι οι Άγιοι, όλοι οι Άγγελοι, Ο Άγιος Τριαδικός Θεός, Αυτό φαίνεται στο Άγιο Δισκάριο, Όταν προσκομίζουμε, είναι

Είναι όλη η Εκκλησία, ζώντων και κεκοιμημένων, και εκείνοι που ζουν και εκείνοι που έχουν φύγει από τον παρόντα κόσμον. Είναι λοιπόν εξόχως σπουδαίο αυτό, όταν ο ιερεύς λειτουργεί και έχει αυτήν την αίσθηση του λειτουργικού χρόνου, ξέρετε τι παθαίνει, τι να σας πω τι παθαίνει, δεν μπορώ να σας περιγράψω τι παθαίνει, Ζει μέσα στην αιωνιότητα, στον χρόνο και στην αιωνιότητα, ξεπερνάει το χρόνο, τα ξεπερνάει όλα, ζει μέσα, μέσα σε μια πραγματικότητα η οποία βγήκε από το χρόνο τρόπον τινά.

αλλά και ο πιστός όταν έχει αυτή την αίσθηση, γι' αυτό σας είπαμε πολύ ωραία αυτή η απορία, έχει ο πιστός αυτή την αίσθηση, πέστε μου, η λειτουργική ζωή τον ανανεώνει πνευματικά, τον κάνει καινούριον, τον κάνει να αισθάνεται τι σημαίνει λειτουργικός χρόνος, ότι ο Θεός με την Εκκλησία Του, την Επίγειο, την Στρατευομένη και την Επουράνιο, την Θριαμβεύουσα και οι Άγιοι Άγγελοι, γιατί και εκείνοι συνιστούν την Εκκλησία, οι Άγιοι Άγγελοι στον Ουρανό, είναι όλοι παρόντες, όλοι παρόντες είναι.

Όταν κάποτε, ξέρετε, γίνεται μια τελετή τιμής νεκρών πολέμου, λένε το πρώτο όνομα και κάποιος φωνάζει, Απών, δεύτερο όνομα, Απών, τρίτο όνομα, Απών, αυτά γιατί; Γιατί απλούστατα όταν δούμε εγκόσμια τα πράγματα έξω από την Εκκλησία, εκείνοι που σκοτώθηκαν, αναφέρονται στο προσκλητήριο που γίνεται, είναι Απόντες Στην Εκκλησία μέσα, Άγιος Σπυρίδων που γιορτάζουμε αύριο, παρών, Άγιος Ελευθέριος παρακάτω, την 5η, 15 του μηνός, παρών, κανείς δεν είναι απών, όλοι είναι παρόντες Και δεν είναι παρόντες φιλολογικά, αλλά πραγματικά, θα το επαναλάβω, όλοι συναντούμεθα μέσα στο σώμα και το αίμα του Χριστού, που είναι η Εκκλησία

Αυτά παιδιά για απόψε με τις απορίες

Μία πρώτη απορία λέγει

Πάτερ, σας παρακαλώ, κάνει να διαβάζουμε Μίκι Μάους;

Βέβαια γελάσατε Θα μου πείτε, είναι αξιόλογη απορία αυτή; Θα δείτε ότι είναι αξιόλογη απορία από αυτά που θα σας απαντήσω

Καταρχάς θα ήθελα να σας πω ότι είτε διαβάζουμε Μίκυ Μάους δηλαδή περιοδικά που έχουνε Μίκυ Μάους Ξέρετε θα πει Μικι Μάους Μάους θα πει ποντικός, Μίκυ είναι ο Μιχάλης, δηλαδή ο Μιχάλης ο ποντικός. Το ξέρατε αυτό ότι Μίκυ Μάους θα πει ο Μιχάλης ο ποντικός; Γιατί Μίκυ, Μίκης λέμε το υποκοριστικό του Μιχάλης. Είναι από ξένη γλώσσα όμως.

Είτε λοιπόν διαβάζουμε τα Mickey Mouse, είτε τα βλέπουμε ας πούμε σε ταινία ή σε τηλεόραση, δεν ξέρω τι, καταρχάς, καταρχάς, καταρχάς, πρόκειται περί μιας ανοήτου προβολής, περί μιας ανοήτου αναγνώσεως, δηλαδή διαβάζει κανείς ανόητα πράγματα, προσέξτε με, κουτά, να το πω ακόμα πιο χοντρά, βλακώδη, που ένα παιδί μπορεί να ασχολείται τώρα με το Mickey Mouse, πα Ένας μεγαλύτερος που μπορεί να διαβάζει Μίκυ Μάους, τι να πω, είναι αχαρακτήριστο, με κουτά πράγματα θα ασχολούμεθα. Και τι είναι τα Μίκυ Μάους; Είναι ένας τρόπος, τρικ είναι, είναι κινούμενα σχέδια στην πραγματικότητα, τρικ είναι, που κινούν τα αυτά, τρέχουν, μαλώνουν, κάνουν, φτιάχνουν και τα λοιπά και τα λοιπά, αν βλέπουμε σε ταινία, ή αν είναι σε περιοδικό, με τα γνωστά σχήματα που έχει ο Μίκυ Μάους, και λοιπά και τρέχει από εδώ και ανεβαίνει από εκεί, και κάν

Εκείνο, κουτά πράγματα, πραγματικά είναι κουτά, ύστερα, αφού είναι κουτά, το μυαλό μας ασχολείται με κουτά πράγματα και αφού ασχολείται με κουτά πράγματα, τον αδρανοποιούμε τον νου μας, δηλαδή τον αφήναμε σε μια κατάσταση αδρανή διότι να διαβάσεις ένα καλό βιβλίο που να βγάλεις από εκεί, το μυαλό σου δουλέψει, εδώ τώρα δεν δουλεύει το μυαλό, τίποτα, τίποτα, το μυαλό είναι σταματημένο, είναι αδρανοποιημένο Ακόμη, αυτά όλα, αυτή όλη η μικυμαουική φιλολογία, όλα αυτά τα πράγματα δεν έχουν τίποτα να μας πουν Γι' αυτό σας είπα, είναι ανόητα, να μας δώσουμε κάποιο παράδειγμα, μια προβολή, ένα κατόρθωμα, να συγκινήσει τα αισθήματα του παιδιού

Ακούστε, να συγκινηθεί ένα παιδί με εκείνα τα οποία βλέπει, ακούει, να μιμηθεί εκείνον τον ήρωα, ξέρω εγώ, τι είναι εκείνο που θα διαβάσει Αλλά τι, απλώς βλέπει, στα Μίκυ Μάους, κίνηση και περιπέτεια, τίποτα άλλο, κίνηση και περιπέτεια, μπορεί να γελάει το παιδί, θα μου πείτε ψυχαγωγία, ναι αλλά όταν είναι πάντοτε αυτά όλα, μήπως σιγά σιγά, η μορφή αυτή της ψυχαγωγίας είναι ολέθρια, καταστρεπτική για το παιδί, διότι επιτέλους, επιτέλους, για πέστε μου, στη ζωή μας όλο θα ψυχαγωγούμεθα;

Δεν έχουμε τίποτα να πάρουμε Ανταποκρινόμεθα σε αυτό που λέμε ψυχαγωγία, που θα πει αγωγή της ψυχής Δεν γίνεται αγωγή της ψυχής Με το να γελάς αυτό είναι ψυχαγωγία; Δεν νομίζω Ακόμα αν διαβάζει κανείς τέτοια, φτωχαίνει σε ιδέες Είναι γνωστό ότι αν θα ήθελε κανείς να γράψει μια νέα έκθεση στο σχολείο του Θα πρέπει να έχει ιδέες. Αν δεν έχεις ιδέες, τι έκθεση θα γράψεις; Αν δεν έχεις ιδέες, πως θα εκφραστείς; Όταν σήμερα λένε οι άνθρωποι, ιδίως ο κόσμος, ο μαθητικός κόσμος, δεν μπορώ να εκφραστώ, ε βέβαια, όπως λέει κάποιος, τέλος, παθαίνουμε μια μπουκαμάρα, δεν μπορούμε, τα παιδιά σήμερα δεν μπορούν να εκφραστούν, δεν μπορούν, γιατί ακριβώς δεν καλλιεργούνται να εκφράζονται,

να βρουν την κατάλληλη λέξη για να εκφράσουν μια ιδέα. Οι ιδέες σήμερα δεν υπάρχουν. Στον μαθητικό κόσμο μας οι ιδέες δεν υπάρχουν. Οι ιδέες είναι φτωχά πράγματα, είναι εκείνα τα οποία. Τι θα σας πω. Τι θα φάμε, τι θα πιούμε, πώς θα διασκεδάσουμε, πώς θα κουβεντιάσουμε, κουτάκια περί ανέμων και υδάτων και τίποτε άλλο. Δεν έχουμε λοιπόν ιδέες. Ο Μίκυ Μάους θα σου δώσει ιδέες; Τι ιδέες; Κάποτε θυμάμαι, είναι πολλά χρόνια, είχα δει ένα παιδί και Είχε πολλά Μίκυ Μάους, περιοδικά, ή εκείνο τον Γκαούρ Ταρζάν, αν βγαίνει ακόμα ποιος ξέρει, αν θυμούνται ίσως οι μεγαλύτεροι, ο Γκαούρ Ταρζάν, τι ήταν εκείνο και το πράγμα, φοβερό πράγμα, ρε παιδί μου του λέω, πως θα μάθεις να γράφεις εκθέσεις στο σχολείο σου, αν διαβάζεις Γκαούρ Ταρζάν, δεν θα βγάλεις τίποτε, βλέπετε συνεπώς η απορία, είναι αξιόλογη, διότι πρόκειται περί ενός κινδύνου, εγώ σας συνιστώ και σας το λέγ

ότι μην ασχολείστε με τόσο φτωχά πράγματα, με πλούσια πράγματα να ασχολείστε και να είστε πλούσιοι, όχι με χρήματα. Είναι τόσα πράγματα που μπορούμε να γίνουμε πλούσιοι. Λοιπόν, όχι τέτοια περιοδικά, ούτε και τέτοια θεάματα, αν προβάλλονται σε ταινίες ή στην τηλεόραση.

Μια δεύτερη απορία λέγει

Σύμφωνα με το νόμο της ύλης και της αντιύλης οι επιστήμονες πιστεύουν στην ύπαρξη ενός άλλου κόσμου στην ύπαρξη εξωγήινων Τα βιβλία της Εκκλησίας μας, οι άνθρωποι του Θεού από την προχριστιανική περίοδο ως σήμερα Τι λένε γι' αυτό;

Αν δεν υπάρχουν καθόλου πληροφορίες πάνω στο θέμα Σεις τι πιστεύετε; Ζητάει και την προσωπική μου γνώμη, μάλιστα. Παιδιά, το θέμα περιλάλητον. Υπάρχουν εξωγήινοι, δεν υπάρχουν; Φυσικά η φαντασία διεγείρεται και ηλεκτρίζεται φοβερά όταν κυκλοφορούν και βιβλία αλλά και ακόμα και παραστάσεις στην τηλεόραση πιθανώς, στο ραδιόφωνο κτλ.

Με τους ήχους ή με εικόνες που ο άνθρωπος φορτίζεται πολύ ώστε να αρχίσει να πιστεύει ότι υπάρχουν εξωγήινες, εξωγήινα όντα Οι ιπτάμενοι δίσκοι, είναι χρόνια πολλά ξέρετε, είναι 30 χρόνια που το θέμα απασχολεί Επιστρατεύουν το απώτατο παρελθόν ακόμη και γράφουν βιβλία λέγοντας ότι σε απώτατες εποχές Ήρθαν εδώ εξωγήινοι άνθρωποι, ανέπτυξαν πολιτισμό και κατόπιν έφυγαν από εδώ, γιατί βρίσκουμε τάχα δήθεν κάποια μνημεία που είναι αδικαιολόγητα για την εποχή που αυτά φτιάχτηκαν και άλλα πολλά.

Λοιπόν, δεν θα μείνω βέβαια παρά μόνο σε ένα σημείο, ή μάλλον αν θέλετε σε δύο σημεία. Το ένα το επιστημονικό, ότι δεν μπορεί κανείς τίποτα να πει, διότι το πλανητικό μας σύστημα, όποια αστρονομία να πάει θα το δείτε αυτό το πράγμα, Το δικό μας πλανητικό σύστημα δεν προσφέρεται για κατοικία ανθρώπου ή τουλάχιστον όντως που να πρέπει να αναπτυχθεί ή να έχει πολιτισμό έξω από τη γη μας Ούτε η Αφροδίτη που είναι πολύ κοντά στον ήλιο, ούτε ο Ερμής, ούτε ο Άρης, τίποτα, ούτε οι παρακάτω πλανήτες Δεν έχουν κατάλληλες συνθήκες, μένα έχουν Άρα λοιπόν αποκλείεται από το δικό μας πλανητικό σύστημα 101% Τέλειος επάγει

Κάποτε που μπορούσε να παρατηρεί ένας αστρονόμος τις διώρυγες, τις διαβόητες διώρυγες του Άρεος, σήμερα πια και να λέγει ότι είναι έργα πολιτισμού, αυτά πια δεν υπάρχουν, γιατί σήμερα έχουμε όχι απλώς πολύ καλά τηλεσκόπια, αλλά έχουμε και τον τρόπο να πάμε μέχρι εκεί, όταν στέλνονται εκεί πύραυλοι και μπορούν να κατοπτεύουν έναν πλανήτη, μας στέλνουν φωτογραφίες, έγχρωμες, ωραίες, και βλέπουμε πάρα πολύ καλά. Δεν υπάρχει τίποτα εις τον Άρη, παιδιά. Δεν υπάρχει τίποτα. Μήπως όμως σε άλλα πλανητικά συστήματα, αυτό είναι αδύνατο να το εξακριβώσουμε, διότι μόλις και μετά βίας μπορούμε να βλέπουμε τους ηλίους. Αν λογαριάσετε ότι η γη μας είναι 1.300.000 φορές μικρότερη από τον ήλιο μας. Αν λοιπόν κάποιος, ας πούμε κάπου στο σύμπαν, μπορούσε να βλέπει τον ήλιο μας, μπορούσε να δει και τη γη μας, αποκλεί.

Επειδή δε ό,τι βλέπουμε είναι Ήλιοι, Ήλιοι είναι, δεν μπορούμε να ξέρουμε αν αυτοί οι Ήλιοι έχουν πλανητικά συστήματα Και αν έχουν θα μου πείτε πιθανότατα, ναι, πιθανότατα να έχουν πλανητικά συστήματα Δεν μπορούμε να ξέρουμε όμως σε αυτά τα πλανητικά συστήματα τι γίνεται, τι υπάρχει, υπάρχει ή δεν υπάρχει ζωή Αυτά από την πλευρά της επιστήμης Αλλά, τι λέει η Αγία Γραφή, διότι εδώ η Απορία, τι λέγουν τα βιβλία της Εκκλησίας μας, τι λέει η Αγία Γραφή Η απάντηση είναι απλή, όταν ο Θεός έκανε τη γη, και τον άνθρωπο πάνω στη γη, ο Θεός ενδιαφέρεται μόνο σε ό,τι αφορά τη γη και τον άνθρωπο Να σας το δείξω αυτό, όπως φαίνεται, από το πρώτο στίχο της Αγίας Γραφής

Εν αρχή εποίησεν ο Θεός των ουρανών, όταν λέει ουρανών εννοεί των έναστρων ουρανών Δηλαδή, ό,τι υπάρχει πάνω στον ουρανό, τον έναστρο, το ξαναλέγω, το σύμπαν, τον ουρανό και την γη, λοιπόν, τον ουρανό και την γη Δεν ενδιαφέρεται όμως ο Θεός να δώσει πληροφορίες για τον ουρανό, ενώ το σύμπαν, διότι τον άνθρωπο δεν τον ενδιαφέρει παρά μόνο τι αφορά στη γη Ακούστε πως το λέει παρακάτω, η δε γη, μάλιστα λογοτεχνικότατα, διότι, λέει, τον ουρανό και την γη, η δε γη Τον άρτον ημών τον επιούσιον δος ημίν σήμερον, συγγνώμη, ως εν ουρανώ, λέμε στο Πάτερ ημών, ως εν ουρανώ και επί της γης και μετά λέμε τον άρτον ημών των επιούσιων, διότι κατεβαίνει από τον ουρανό, φιλολογικά εννοείται, μιλάει για τη γη και κατόπιν μιλάει για το ψωμί, δηλαδή για τον άρτο, για την τροφή

Έτσι και εδώ, εποίησεν ο Θεός των Ουρανών και την Γην, η δε Γη είναι αόρατος και ακατασκεύαστος και τα λοιπά Δηλαδή αμέσως περνάει στην ιστορία της Γης και δεν αναφέρεται στην ιστορία του Ουρανού Γιατί δεν θα ενδιέφερε από θεολογικής πλευράς τίποτα σε ό,τι αφορά το σύμπαν

Αλλά είναι και κάτι ακόμα. Το θέμα της σωτηρίας μας, καταρχάς της γνώσης του Θεού και κατόπιν το θέμα της σωτηρίας μας αφορά εμάς. Δεν αφορά αν υπάρχουν ή δεν υπάρχουν άλλα όντα, ας πούμε άνθρωποι, όπως θα είχαν την κατασκευή αυτή που ξέρουμε τη δική μας κατασκευή ή λογικά όντα τέλος πάντων, δεν αφορά σε τίποτα από όλα αυτά παρά μόνο στον εαυτό μας. Και η σωτηρία είναι κάτι που αφορά στον εαυτό μας.

Όταν ο Λόγος ενανθρώπισε, ποιος είναι ο Λόγος, είναι εκείνος ο οποίος έκανε το σύμπαν, τα πάντα Και χωρίς αυτού μας αποκαλύπτει η Αγία Γραφή, ουδέ εν ο γέγονεν, λέγει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης Και τίποτα δεν έγινε από ό,τι έγινε χωρίς τον Θεό Λόγον, αλλά αυτός ο Θεός Λόγος ενανθρώπισε, τι θα πει, επήρε την ανθρωπίνη φύση, τι δηλαδή, ένα σχήμα που υπάρχει επάνω στη γη Το δικό μας το σχήμα. Το σχήμα αυτό δεν το απέβαλε, το έχει στον ουρανό, των πνευματικών ουρανών. Συνεπώς, εδώ στη γη υπήρξε η αμαρτία, εδώ στη γη έγινε η ενανθρώπιση του Θεού Λόγου, του κατασκευαστού του σύμπαντος, εδώ στη γη έγινε η σωτηρία μας και εμάς θα μας παραλάβει στη βασιλεία του.

Δεν αφήνει περιθώρια η θεολογία μας, δηλαδή η βιβλική θεολογία, η αγιογραφική θεολογία, δεν αφήνει περιθώρια ότι μπορεί να υπάρχουν άλλα όντα Διότι αν υπάρχουν τα όντα αυτά, ημάρτησαν, δεν ημάρτησαν, τι όντα είναι;

Δεν αφήνει λοιπόν περιθώρια, παρά μόνο τα περιθώρια είναι για τον άνθρωπο Το σημαντικότερο από όλα ότι δεν αφήνει περιθώρια είναι ότι ο κατασκευαστής του σύμπαντος επήρε την ανθρωπίνη φύση και έχει να κάνει με εμάς και τίποτε άλλο, τίποτε άλλο Όταν λέγει κάπου στην Αγία Γραφή και άλλα πρόβατα έχω που δεν είναι από την αυλήν αυτήν και λοιπά και λοιπά δεν εννοεί βεβαίως αυτά τα άλλα πρόβατα ότι βρίσκονται εγκατεσπαρμένα στους πλανήτες των γαλαξιών του ουρανού, όχι Τα άλλα πρόβατα είναι ο εθνικός κόσμος, δηλαδή οι άνθρωποι που δεν γνώρισαν ακόμη τον Θεό Αλλά ακόμα και αν υποτεθεί ότι υπάρχουν εξωγήινα όντα, δεν έχουν τίποτα να αλλάξουν σε ό,τι αφορά σε εμάς

Τίποτα απολύτως τίποτα, εμάς μας αφορά μόνο το θέμα της γνώσης του Θεού και της σωτηρίας μας Τίποτα άλλο δεν υπάρχει Και θα σας έλεγα, θα σας έλεγα, αν υποτεθεί ότι υπάρχουν άλλα όντα που ίσως δεν έχουν ανάγκη σωτηρίας ή για αυτούς, παράξενο, έγινε κάτι ανάλογο με τη δική μας τη σωτηρία, παράξενο, διότι πήρε την ανθρωπίνη φύση ο Χριστός, δεν παίρνει κι άλλη κι άλλη φύση, δεν έχει αλλεπάλληλες ενανθρωπίσεις ή να παίρνει φύσεις που αν εμείς είμαστε άνθρωποι εκεί να είναι κάτι άλλο και να πάρει εκείνη τη φύση, αδύνατον.

Είναι αδύνατο, σας το ξαναλέγω, εφάπαξ πήρε την φύση τη δική μας, ο Χριστός, ο Λόγος του Θεού και τίποτε άλλο Αλλά αν υποτεθεί ότι υπάρχουν, υπόθεση κάνουμε, τότε θα συναντούσαμε αυτούς στη Βασιλεία του Θεού Αν υποτεθεί ότι για αυτούς δεν υπάρχει θέμα, ο Κύριος Επειδή όμως με ρωτάτε τι γνώμη έχω, εγώ πάντα βασισμένος επάνω στη θεολογία δεν έχω δική μου γνώμη θα σας έλεγα έχουμε πω πω φοβερόν το αποκλειστικόν προνόμιο εμείς οι άνθρωποι επάνω στη γη μέσα σε ολόκληρο το σύμπαν. Έχουμε το αποκλειστικόν φοβερόν προνόμιο να είμαστε εμείς μόνοι.

Αν με ρωτήσετε τότε γιατί αυτό το αχανές σύμπαν, σε τι υπηρετεί θα σας απαντούσα Καταρχάς μένει για να φανεί η δύναμις, η σοφία και η δόξα του Θεού Ύστερα ξέρετε τι είναι αυτό το σύμπαν Όταν θα ανακατασκευαστεί, θα γίνει η παλιγγενεσία, θα γίνουν τα πάντα ένας καινούριος κόσμος Όχι η γη, τα πάντα το σύμπαν ολόκληρο Αυτό το σύμπαν έγινε μεγάλο έτσι που να το λέμε σήμερα στη γλώσσα μας άπειρο, να το λέμε άπειρο για να γίνει η καινούρια μας κατοικία ως Βασιλεία του Θεού Δεν είναι απαραίτητο λοιπόν να υπάρχουν άλλα όντα, θα είναι αυτό το αχανές θα είναι η κατοικία μας και μέσα σε αυτό το αχανές που θα είναι η Βασιλεία του Θεού παντού θα φαίνεται ο ενανθρωπήσας Λόγος του Θεού

και θα δοξάζουν οι άνθρωποι που θα είναι μέσα στη Βασιλεία του Θεού. Έτσι δεν είναι απαραίτητο να υπάρχουν εξωγήινα όντα. Αυτή είναι και η γνώμη, όχι η γνώμη, αυτό που μας φανερώνει ο Λόγος του Θεού και συνεπώς συμπίπτει και η γνώμη η δική μας.

Μια άλλη απορία Ο απόλυτος προορισμός οδηγεί στην μοιρολατρεία Ποιες συνέπειες θα είχε στη ζωή μας η παραδοχή της μοιρολατρείας Βέβαια, προσέξτε με, δεν θα μιλήσω για τον απόλυτον προορισμό διότι δεν ζητάει αυτό Αλλά αν υποτεθεί ότι υπάρχει ο απόλυτος προορισμός θα έχουμε τη μοιρολατρεία Τότε η μοιρολατρεία τι συνέπειες έχει Μάλιστα, καταρχάς τι θα πει απόλυτος προορισμός Θα πει ότι ό,τι και να κάνω εγώ, να ασκήσω την αρετή, να μην την ασκήσω, ό,τι να κάνω, ο Θεός με προορίζει ή να με σώσει ή να μην με σώσει Συνεπώς είναι περιττόν εγώ να προσφέρω το δικό μου τον οβολό Αυτό λέγεται απόλυτος προορισμός, δηλαδή με προορίζει ο Θεός απόλυτα

Βεβαίως περιττόν να σας πω ότι είναι φοβερό το πράγμα αυτό, αφού το απεδέχθη η Δυτική Εκκλησία το έχει και η Δυτική Ρωμαιοκαθολική και οι Προτεστάντες των Απόλυτων Προορισμών. Παιδιά, τι να πω. Καταρχάς, ο Απόλυτος Προορισμός αφαιρεί βεβαίως την προαίρεση και την ελευθερία.

Διότι θα έλεγε κανένας, ε, αν ο Θεός με προόρισε να σωθώ, θα σωθώ. Τώρα, τι να κάνω παρακάτω. Δεν έχω ελευθερία να κάνω τίποτα, αφού ο Θεός με προορίζει εκείνο το οποίο με προορίζει, στηρίζονται σε κάποια σημεία, κυρίως ένα σημείο στην προς Ρωμαίους επιστολή, που λέει και ο Απόστολος Παύλος «Ους προέγνω, προσέξτε, τούτους και προόρισε, ους δε προόρισε, τούτους και εδόξασε, ους δε εδόξασε, τούτους και εδικαίωσε».

Ή εδικαίωσε και εδόξασε, το είπα αντίστροφα. Λένε λοιπόν, είδετε, ους προόρισε, εκείνους τους οποίους έχει προορίσει, αυτούς και σώζει. Ναι. Αλλά λίγο πιο πάνω, λίγο πιο πάνω, οι προηγούμενες λέξεις, λέει, ους προέγνω, εάν έχει δει ποιος είσαι, σε προορίζει να σωθείς, να μη σωθείς, εάν δηλαδή σε βλέπει ποιος είσαι, έβλεπε τον Παύλον, τον έβλεπε ποιος θα ήταν, και τον κάνει Απόστολό του, και τους μαθητάς του, τον Ιούδα δεν τον έβλεπε, τον έκανε μαθητή του, τον προόρισε για προδότη τον Ιούδα; άπαγε τας βλασφημίας! Έβλεπε όμως την προαίρεσή του ο Θεός. Έτσι βλέπουμε ότι δεν υπάρχει απόλυτος προορισμός

Εκείνο που είναι ο καθένας και που το βλέπει ο Θεός Μοιάζει μερικές φορές να μας προορίζει Έχουμε όμως και αντίθετες καταστάσεις Όπως ο Ιούδας παρότι θα είναι και το βλέπει ο Θεός Το είπε ο Χριστός Εγώ λέει δεν σας εξέλεξα Εγώ σας εξέλεξα Συνεπώς και τον Ιούδα εγώ τον εξέλεξα Τον βλέπει, τον ξέρει Για να μην πει κανείς ότι υπάρχει προορισμός, σε κάνω μαθητή και γύρισε προδότης. Ορίστε, βλέπετε. Δεν υπάρχει λοιπόν παιδιά απόλυτος προορισμός, αλλά θα ήθελα να μείνω στο θέμα της μοιρολατρείας. Πράγματι, διότι δεν θα το έλεγα μοιρολατρεία, θα το έλεγα παθητικότητα. Η μοιρολατρεία είναι κάτι άλλο, βέβαια συγγενές, είναι πρώτα ξαδελφάκι. Ο απόλυτος προορισμός και η μοιρολατρεία είναι πρώτα ξαδέλφια. Δηλαδή όταν αφήνω τον εαυτό

πρέπει να κινείται κατά έναν τρόπο που άλλες δυνάμεις εμένα να με προωθούν. Όπως ακριβώς ο Πηνειός Ποταμός κατεβαίνει από τα βουνά εκεί της Πίνδου, από εκεί ξεκινάει και χύνεται εδώ στον Θερμαϊκό Κόλπο. Πώς έφτασε στο Θερμαϊκό Κόλπο; Έφτασε, προσέξτε, το τι έδαφος βρίσκει και πώς διαμορφώνουν τα ίδια τα νερά την κοίτη που θα κινηθεί το ποτάμι.

Έτσι θα λέγαμε, ας μου επιτραπεί να το πω, το νερό φτάνει μέχρι εκεί, ανάλογα με την επιφάνεια του εδάφους, φτάνει τυχαία Έτσι δικαίω ο άνθρωπος, φτάνει κάπου συρόμενος από κάποιες δυνάμεις, από κάποιες κατηφοριές, κατωφέρειες του εδάφους κλπ. Όχι παιδιά Προσέξτε, η μοιρολατρεία είναι φοβερόν πράγμα, όταν αφήνεις τον εαυτό σου να κινείται κατά τα γραμμένα σου Θεός να φυλάξει, δεν υπάρχουν γραμμένα, ούτε απόλυτος προορισμός, αλλά τι; Πρέπει να ξέρουμε ότι στην σωτηρία μας συμβάλλουν δύο πράγματα, προσέξτε, αυτό δέχεται η Εκκλησία μας Το ένα είναι η χάρις του Θεού και το δεύτερον είναι η προσφορά του ανθρώπου, τι θα μου δώσει ο Θεός και τι θα του δώσω

Ούτε η χάρις του Θεού με σώζει, αν εγώ δεν προσφέρω, ούτε η δική μου η προσφορά με σώζει, αν απουσιάζει η χάρις του Θεού Ο συνδυασμός, η σύζευξη, της χάριτος του Θεού και του δικού μου κόπου δίδει τη σωτηρία Μην ξεχνάτε δε ότι η αρετή, πότε λέγεται αρετή, ξέρετε;

Ακούστε ποια είναι τα χαρακτηριστικά της αρετής, όπως λέει ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος είναι πάρα πολύ χαρακτηριστικό, λέγει ότι η αρετή δεν είναι παρά εκείνο που συνδέθηκε ο σύνδεσμος χάριτος και κόπου με σκοπό να φτάσει στο Θεό, να είναι εν Θεώ εργασμένο αυτό, διότι το ένα είναι η χάρις, το άλλο είναι ο κόπος και πρέπει αυτό τώρα που θα κάνω να το κάνω γιατί το λέει ο Θεός, αυτό λέγεται αρετή, λέγεται αρετή.

Φέρ' ειπείν η παρθενία. Μπορεί κανείς να είναι ανίκανος άνθρωπος. Δεν είναι αρετή αυτό πια. Μπορεί να μείνει εν παρθενία της επιστήμης, της ερεύνης, ή από μια ιδιοτροπία, από μια φιλοσοφική διάθεση. Να μην παντρευτεί και να μείνει εν παρθενία. Δεν είναι αρετή αυτό. Αρετή είναι να, προσέξτε, να στο δώσει ο Θεός χάρισμα. Να το δουλέψεις αυτό και αυτό να είναι σύμφωνα με το θέλημα του Θεού.

Να αποβλέπεις τη δόξα του Θεού. Αυτό λέγεται αρετή. Μάλιστα μια που είπα το παράδειγμα αυτό, λέει ο Κύριος, δεν μπορούν λέγει όλοι να εφαρμόσουν τον λόγον της παρθενίας, αλλ' οις δέδοται, σε εκείνους που δόθηκε, ερμηνεύει ο Ιερός Χρυσόστομος, είδατε, είναι το χάρισμα. Και λίγο παρακάτω λέει ο Χριστός, ο δυνάμενος χωρείν χωρείτω, είδατε, λέει ο Ιερός Χρυσόστομος, είναι ο κόπος, εκείνος που μπορεί ας μπορεί, μ Μα τη στιγμή που είναι χάρισμα, γιατί βάζει το εκείνος που μπορεί, ας μπορεί, που σημαίνει ότι είναι και το χάρισμα, είναι και ο κόπος.

Αυτό λέγεται αρετή. Και αυτή η αρετή είναι εκείνη η οποία τελικά σώζει και τον άνθρωπο.

Μετά μια άλλη απορία, επιτρέπεται να αλληλογραφούμε με παιδιά από διαφορετικές χώρες του κόσμου διαφορετικό φύλο με εμάς.

Αυτό βέβαια δεν είναι καινούργιο, αλλά είναι πάντως ένα μεταπολεμικό φαινόμενο, δηλαδή ξεκίνησε μετά τον πόλεμο, τουλάχιστον για μας, δεν ξέρω για άλλες χώρες τι, πέρασαν από εδώ όλες οι φυλές της γης, από το 1940, πέρασαν όλες οι φυλές της γης και ποιοι δεν πέρασαν από εδώ, από την Ελλάδα, την ταλαίπωρη Ελλάδα μας, έτσι αυτή η περίπτωση, όλοι αυτοί που πέρασαν δημιούργησαν γνωριμίες εδώ στην Ελλάδα, στρατιώτες ήσαν, τι ήσαν, ό,τι ήσαν, ό,τι ήσαν.

Και καταλαβαίνετε εμείς οι Έλληνες έχουμε μια ξενομανία φοβερή, αισθανόμεθα πάρα πολύ ευχαριστημένοι αν επικοινωνούμε με τους ξένους, μιλάμε τη γλώσσα τους, αυτό είναι αρκετά δουλικό. Έτσι επιτρέψατε μου να σας το πω, αν είχα πιο πολύ χρόνο, μένουν 2-3 λεπτά, θα σας έλεγα περισσότερα, τι μανία έχουμε να ξενοφερνόμαστε Είναι πολύ άσχημο πράγμα, σημειώσατε, σημειώσατε ότι αν πάτε στη Γερμανία, ή μάλλον, γράψετε ένα γράμμα και βάλετε στο φάκελο, βάλετε αγγλέζικα, ας πούμε αγγλέζικη γραφή Δεν γράψατε τη γερμανική γραφή, δεν αισθάνονται μια δυσφορία. Αν μιλήσετε αγγλικά στη Γερμανία, γιατί κάτι ζητάτε, δείχνουν μια δυσφορία. Και οι Άγγλοι το ίδιο. Οι Άγγλοι θα πίστευαν ότι γιατί να μην ξέρεις εσύ τη δική μου τη γλώσσα. Είναι αυτός ο εγωισμός. Ένας περίεργος σοβινισμός. Και οι Γερμανοί το ίδιο παρότι ήξεραν πολλές γλώσσες. Όταν ήρθαν εδώ στην Ελλάδα, στην κατοχή που είχαμε, ήξεραν πάρα πολλές γλώσσες.

Γιατί ήταν περιορισμένοι και έπρεπε να επιζήσουν και γνώριζαν πολλές γλώσσες, αλλά έχουν και αυτό το σοβινισμό τους Λοιπόν, προσέξτε, εμείς παίρνουμε να ξεπουλήσουμε την ελληνική μας γλώσσα, να μάθουμε ξένες γλώσσες και να καμαρώνουμε γι' αυτό Περίεργο πράγμα, πολύ περίεργο Δεν θέλω να πω να μην μάθουμε γλώσσες, ούτε θέλω να πω να μην μιλάμε ξένες γλώσσες, δεν θέλω να πω αυτό Θέλω να πω ότι μην έχουμε αυτή τη μανία να επιδεικνυόμεθα με τον τρόπον αυτόν. Ύστερα, αυτές οι φιλίες δεν ξέρετε πού μπορεί να βγάλουν ένα παιδί και μάλιστα πολύ περισσότερο αν είναι ετερόφιλες, δηλαδή ένα κορίτσι αλληλογραφεί με ένα αγόρι κτλ. Κάποια μέρα θα σου έρθει το αγόρι αυτό από την Ευρώπη, από την Αμερική, γιατί κάνει κρουαζιέρα, κάνει ξέρω εγώ τουρισμό και θα σου χτυπάει την πόρτα και τότε η μάνα σου και ο πατέρας θα λένε, τι μου τον κουβάλησες αυτόν εδώ,

Το μαντράχαλο, έτσι να το πούμε κάπως έτσι. Παιδιά, προσέξτε με, δεν οδηγείστε στην αρετή και σε καθαρότητα, εάν έχετε τέτοιες αλληλογραφίες. Χωρίς να είμαι σοβινιστής, σας λέγω ότι αποφύγετε τέτοιες αλληλογραφίες.

Αλλά και μέσα στη χώρα μας, με άλλα πρόσωπα που δημοσιεύουν τις εφημερίδες, που γυρεύουν αλληλογραφία, Όχι ποτέ, μόνο με δικά σας γνωστά πρόσωπα, που ξέρετε ποιοι είναι αυτοί, με τους οποίους θα αλληλογραφείτε.

και ποτέ ετερόφυλος. Με μια φιλενάδα σου ναι, με ένα φίλο σου ναι, λέω στα αγόρια, αλλά ποτέ ένα αγόρι σε ένα κορίτσι ή ένα κορίτσι σε ένα αγόρι. Αυτά και για αυτήν την απορία.

Την απορία.