Resolution of Questions 35

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the unchanged Greek original is the authoritative text.

And now, my friends, we come to the time for questions, and one question says: perhaps the luxury we see in the Church today is a stumbling block, and it would be better avoided. What good does it do? Indeed, let us look, then, at what good luxury can actually serve.

But we have to clarify where this luxury might be found, because the person who raises the question does not explain to us in which area this could be happening. Could it be in the architecture of the church, that is, the fact that a church is certainly costly because it is built large, because it has a dome or domes, because it has this and that?

So it has a certain luxury in its windows. Take the windows, for example, especially if they are in the Byzantine style, where there is great intricacy in the architecture, and all of this, of course, costs money, no question about it.

So could the luxury be in the architecture of the church? But we ask: why should the church be a humble, plain building, when other public buildings are enormous structures, and, if you like, even quite striking in their sheer size?

Do you not think that the idea of religion ought to stand higher than the idea of education, than the idea of justice, or than the idea of governing the state? What do I mean by this? A few years ago, not very many, that is, before the courthouse was built, the judicial offices were, well, once I went for the opening they had there, somewhere around September or October when the courts begin, and there had been a festive opening, and we had gone as representatives of the Metropolis and so on.

I wondered whether I was in some place that perhaps dated back a hundred years, to the time of Turkish rule. It was an unbelievably dreadful space. An unbelievably dreadful space. And yet the courts were housed there. Do you not think that the concept of justice is raised on high when the building that houses justice is dignified?

We say the same about schools. If, please, we held lessons in stables, well, of course we could hold lessons even in stables, that is not the issue, but when all goes well, why should the idea of education be set so low? People would say, what notion do these people have of education? What do we do? We build magnificent schools. Why? Because there the idea of education is tended, that is, cultivated. And again, the idea of governing the state. There is the prefecture, here, locally. Where should the prefecture be? In some basement, in some dive, in some hovel, where should the prefecture be? So why is it that the idea of governing the state, the idea of education, the idea of justice should have buildings worthy of them?

Precisely so as to set the tone that these are lofty ideas. And should not the idea of religion be emphasized, since it, after all, after all, stands above all the other ideas? For justice, my friends, is rendered useless if religion does not exist. You see the sorry state in which they strike at the Church today. You see people who no longer fear anything. It is just like a parable that Christ told.

Listen, this is where we have come to. The unjust judge, it says, we do not fear God, we are not ashamed before men. This is where we have come today. Why have we reached the point of saying, we do not fear God, we are not ashamed before men? And so, what justice is left? Only the principle of the stronger, the justice of the stronger.

I am stronger than you, so I will devour you, because the idea of religion is missing. So why should this idea of religion not be lifted high outwardly? Therefore, from the architectural standpoint, the church should be dignified, lofty, large. And could the luxury perhaps lie in the decoration?

Do not forget that God himself gave instructions for the decoration of Solomon's Temple. Do you know, please, what the Temple of Solomon was like inside? It had paneling of oak, and this oak came from Lebanon, and do you know how it came, with the means of that age?

This was 1000 B.C., before Homer. They threw the timbers into the sea, and somehow they floated them along, just as timber is transported on rivers today, and they came down further south, and then by carts, who knows what great contraptions they had, they carried the timbers all the way to Jerusalem, indeed they did.

And when the overlay was made of oak, it was then covered with silver plates. Silver was laid over the oak, and the ten nails were of gold; these things the Old Testament tells us. Now one might still notice a kind of splendor in a service, let us say in the Divine Liturgy, a Divine Liturgy that is majestic, or in a feast such as Pascha, the greatest of feasts. Yet even so, a liturgy does not reflect the glory of the Kingdom of God.

One of the Fathers once went to Rome, to pagan Rome, and saw it and marveled, and said: if Rome is so beautiful as a city, how much more beautiful must the Kingdom of God be. And so we would say that a service, especially a Divine Liturgy, above all a Divine Liturgy, comes to give us the image of the glory of the Kingdom of God. I ask: do the national celebrations, with all the expense lavished on them, have less ornament than the ornament that might exist within a church for a feast to be held? You see other feasts, national celebrations, state occasions, this day of so-and-so and that day of so-and-so.

They decorate the streets, they spend money. So how are the Church's expenses greater than what is laid out for celebrations outside the Church? And further, we grasp what value and significance a feast has, both in the religious sphere and in the national sphere. You know that in one verse of the Psalms the enemies of God say, come, let us make them cease, come, they say, let us put a stop to the feasts of God upon the earth. For a feast brings to life, renews down through the ages a concept, an idea: here the worship of God, or, if you like, in the national sphere, the concept, the idea of nationhood, that we are one homeland, that we are one people.

The feasts renew all these things; they are landmarks, and this is very important indeed. If the feasts cease, things afterward fall into oblivion, and the enemies weigh matters very carefully when they say, come, let us abolish the feasts of God. So where, then, would we see any luxury in a magnificent Divine Liturgy within the church, or even in a feast? Could we perhaps also see the luxury in the vestments of the priests?

Whom do the priests serve? Do they not serve Christ the King? Do not tell me that Christ walked barefoot, for he emptied himself, yet he is the King of glory. And to support this for you, so you do not think I am saying it on my own, I will tell you a very, very delightful example. Once the great Saint Ephrem the Syrian had heard about the great Basil. And he resolved to visit him in Caesarea. So he set out, he alone knows how far he walked, what a long journey he made, being a Syrian, to reach Basil the Great. When he entered the church, Basil the Great was serving the Liturgy. He had a most luxurious set of vestments, and Saint Ephrem the Syrian was scandalized: he has a reputation for being an ascetic, a man of simplicity, what is this vestment he is wearing?

But the Holy Spirit revealed to Basil the Great the thoughts of Saint Ephrem the Syrian. And after the Divine Liturgy Basil the Great says to him: why did you think such things about my luxurious vestment, why did you think that way? Consider whom the bishop, the priest, serves in the Divine Liturgy: the Lord of glory. The vestment, then, must be splendid. And he lifts his cassock a little and shows him, underneath, a torn hair-shirt, and he says to Saint Ephrem: what you saw and what scandalized you is for Christ; this hair-shirt is for me.

So you see that not even there can we say otherwise. Now, if you like, since we were resolving a question, there is the matter of whether this vestment can become an element of vanity for the one who wears it, because, unfortunately, not all of us think like Basil the Great, and we might perhaps, in wearing the vestment, turn it into a vain display for ourselves.

But that does not mean that, if I think in a vain way, I must abolish a splendor in the service of Christ the King. You know, my friends, when the Russians came to Constantinople, they had heard about Christianity, and the question arose whether they should accept the Western Christianity of Rome or the Eastern Christianity of Constantinople. Some thousand years later, did the Russians not just celebrate the founding of their church? A delegation came to Constantinople. When they heard the Byzantine chanting and saw the most magnificent ceremonial of the Divine Liturgy, they were left astounded and agreed to become Orthodox.

And then, I don't know if you know why the Russians are Orthodox. But the same thing, my children, happens today with the Africans and the Koreans whom the missionaries go to. What makes such an impression, despite the poverty especially in Africa, despite the poverty, what makes such an impression is the magnificence of the Liturgy of the Orthodox Church. But I would also like to remind you that the Lord said to Judas, who once supposedly showed concern for the poor, because there are many who say, why didn't we build schools, why didn't we build hospitals, instead of building churches that, they say, are magnificent and lavish.

Now, you know what happened when Judas said this money would be wasted, that it was too much spent, because the ointment that was bought was very costly. Do you want to know how the Lord answered him? He said that this woman, in doing what she did, had done a good work. And when the Lord gives His answer, every other answer becomes unnecessary. You see, she had done a good work; and to reward this woman, do you know what He said? Wherever the Gospel is preached, what she has done will be told as well. And indeed, the Gospel was preached over all the earth, and the work of this woman was proclaimed over all the earth.

But when we start talking, as I said, about education, about charity, about hospitals, and claim that supposedly it's at their expense that churches get built and adorned, we will answer plainly: this is hypocrisy. Because in reality Judas too was a hypocrite. He wanted to slip that money into his own pocket out of the common purse. He had no concern for the poor when he said, why this great waste, why not give this money to the poor instead? Do you know what the Lord answered him next? And it is the same answer He gives down through the ages to those who want to weigh the things of the church, of worship, against the poor, against charity, against education, and everything else. For the poor you always have with you, but me you do not always have. If you want to do works of charity, you can do works of charity. The Lord distinguishes between these things. Charity is one thing, and the worship of God is another; and worship, as a concept, must stand very high.

With the splendid churches, with the splendid services, with the splendid adornments, because the concept of the worship of God is lofty. And I tell you that, unfortunately, these positions have crept in among our Christians, because those on the outside, the enemies of the Church, are the ones who say whatever they say against the Church; they want to strike at the Church.

And I would only say that what must exist is the combination, in everything, even in architecture, the combination of austerity, of simplicity, and of magnificence. When I say austerity, it does not mean we will build a little shack, and when I say simplicity, it does not mean we will cover it with grass like a hut. The Parthenon has austerity and simplicity. And yet it consumed the entire public treasury of Athens. Did you hear what I said? The Parthenon has austerity and simplicity in its form. It doesn't matter how much it cost. There must be an austerity and simplicity. Because that is what is magnificent. And still, a magnificence within the austerity and the simplicity.

Let us not forget that on the earth we inhabit, with all the materials from which we make our own things and our own things, that the earth is the Lord's and the fullness thereof. The earth belongs to the Lord, and whatever is upon the earth is the Lord's, and John Chrysostom puts it very beautifully: He set you on the earth and you dwell there, you have all the good things of God, and it is not enough that you pay no rent. How beautifully he says this: it is not enough that you pay no rent for your dwelling upon the earth, but you also insult and slander this Lord of heaven and earth. You see, everything belongs to God, my children, and there must be no stinginess. We cannot speak of luxury; we cannot, when it concerns the worship of God. People indulge in luxuries, people do it for themselves, in that sense, yes.

But where it concerns the worship of God, there must never be any stinginess. Besides, when the Jews returned after the Babylonian captivity, when of course the Temple had been utterly destroyed, then they set about building their own houses, because the city too was ruined. And then God complained, these things are written in the first and second book of Ezra and in Nehemiah, in the Old Testament. God complained that you set about and build your own houses, but my own house, that is, the temples, you have not even begun. You see, then, that God himself wills that this should exist, which I have been describing to you all this while.

And when the old Hebrews, since the captivity lasted seventy years, so that anyone taken captive at twenty or younger would return at ninety, saw the old temple, in its brilliance and its glory, and compared it with what Zerubbabel had built, this second temple, they began to weep inconsolably, saying, 'How poor our temple is next to the one Solomon had built.'

This, my children, as testimony to this question. And I come now to another question. It says the following, a second question, which is, what are the marks of spiritual progress? A fine question. So let us see what the marks of spiritual progress are, that is, how we can understand, about ourselves or about others, that someone has made spiritual advancement. You understand, it is an interesting question, because just as a doctor can judge a person's health, so in the spiritual realm we must judge whether there is spiritual health or not. The first thing the doctor will do when you go to him is to say, let me see your tongue, because as you know the tongue is the mirror of health; when we fall ill the tongue takes on a different color and looks very ugly.

And then he examines the rest. So here too, what are the marks that I am truly making spiritual progress, because we may not be making progress. When can a teacher, a schoolmaster, judge that a pupil has advanced or has not advanced?

Is it not then very natural for a diagnosis to be made? Listen, when in this person in whom spiritual progress is supposed to exist, or does exist, there must be a cessation of sin. That is, if up to now he committed certain sins, there must be a cessation. The end, listen, the end of sin. Secondly, when I say sin, I mean at least the gross sins. You used to get drunk; now you will not get drunk. You used to blaspheme; now you will not blaspheme.

You used to commit immoral acts; now you will not do them. And so on, I mean the gross sins.

Secondly, he must begin to display virtues. Before, he had no virtues; now the virtues will begin to spring up from the field of the soul.

When you see a person and he has a spirit of discipleship, he wants to learn, oh how beautiful this is, listen, he wants to learn. He will go to hear the word of God, he has an appetite to hear the word of God, he has an appetite to read, he wants to learn and he wants to know God. So he must have this spirit of discipleship. A fourth point, and you know these things show, they are not hidden, they are visible, they show as the sun shows. These marks show in the person who has made advancement. Fourth, he must have a spirit of repentance, always saying what did I do before, who was I before, how was I before, and he is grieved for himself and is sorrowful and says to God, Lord, who was I before.

This is a mark of advancement: he does not boast. You know, there are people who perform wonders and signs, sinful exploits, very dreadfully sinful, and they boast. There are students, let me give you an example which I read somewhere, even though it is a very old example, very old. That is, far back, many years ago, just think now what can happen. Once a student in the last grade of the gymnasium, of the six-year gymnasium, went to school of course in the morning and was showing the other students a ring, and he was saying that he had won this ring; how did he win it, listen how he won it: his mother was playing cards, and he, in the houses where they play cards, they play, let us say, at one table the women play, at another table the men play.

And sometimes at a third table the children of the family would be playing. The mother was losing at the game, at the cards, and the son was winning at his own table, his little foursome. At one point she comes over and says to her son, 'Lend me some money.' And he says to her, 'Give me your ring as security.' Listen now to what has become of the relationship between mother and son. Oh, how dreadful. And so she takes off the ring and hands it over as a pledge in order to get money from her own son. And the son held it over her, and he boasted at school that he had his mother's ring, and so on. Do you hear? This is sinful boasting. People boast because a young man got drunk for the first time, because for the first time he pulled off this or that so-called achievement in the realm of sin.

So we would say that repentance means I am sorry for these things that have been done. Yet a fifth mark that you are advancing, this is not information for the person himself, but this too shows. Listen to it, this is the burning of the heart, when the heart burns. How does the heart burn?

Well, listen, here I will not give many explanations, only that you should try this and you will see what it is. But this burning of the heart is something that is tormenting, in quotation marks, and wonderful, without quotation marks.

That is, it is a state in which the person lives a piece of the Kingdom of God. Saint Isaac the Syrian says, and what is the burning of the heart? It is the heart that has much love for the whole of creation.

And from this burning, you know, when we are burned do we not weep? The person begins to weep. But these tears are an overflowing from this burning of the heart, that is, a heart that has truly found its purpose.

This burning of the heart , and if you want a sixth sign, which is of course related to the fifth , is an alteration of the heart. It becomes altered. What does "altered" mean? Not biologically, of course; the heart is not altered biologically, nothing happens to it, but it is altered spiritually, because we are speaking of the spiritual heart. And then this shows both in the face and in the life.

The altered person, the spiritually altered person, can be seen from a mile away. From a mile away you can spot the one who has been altered. So when you see an altered person, one whom virtue, the burning of the heart, has altered, then you say: this one is living the burning of the heart. Since only two or three minutes are left, allow me to say the opposite as well, even though the question, of course, does not call for it.

These are the opposites, those signs of the absence of spiritual progress. First of all, it is when someone has reached a certain height and now is no longer doing well. He begins to make no progress, like a student who was performing well and at some point begins to do poorly.

What are the signs? First, the degeneration of the virtues. That is, the virtues he once had begin to degenerate, to fall away. Second, once the virtues degenerate, the vices begin to sprout up. Third, there is an acedia, a spiritual torpor, a spiritually neglected life. A fourth is carelessness. The person begins to be careless in his life.

These are phenomena that, unfortunately, we see in people, and we tell them: you are not doing well. I personally , some of you will be witnesses to this , when I say to you, my boy, or to you, my girl, you are not doing well, on what do I base that? Here, on these very signs.

Listen: "you are not doing well" , sometimes you may not even open your mouth to tell me anything. From what I see of you: you wear the big earrings, you paint your eyes green, you cut your hair in strange ways , just from this, my child, you are not doing well. Aren't these signs? You are not doing well.

So it is carelessness, and it is also our alliance with the world: we begin to love going to parties, to discos, to this and that, getting entangled, sailing along with the world. And one last sign, children, is godlessness. We no longer have the fear of God. We do not have the fear of God. We have become reckless, with no fear of God.

And this, of course, is the last telling sign that shows this person is not doing well. That is all, children, for today. May the Lord bless you. And now we come to the time of our questions.

Some questions were submitted that, I confess, I did not like. That is, I did not like them; they are certain matters that, how shall I put it, sometimes I just do not know. Of course, you submit such questions with good reason, because you hear what is going around.

But they are unpleasant to me in the sense that other things could have been submitted that would have been much, much better and more beneficial. So here is a question of the category I just mentioned, one that is going around , that is, that is being said: that the Lord quarreled with the Most Holy Theotokos. You laugh , and of course you laugh with good reason , when he was twelve years old; and that this is why we do not have many passages of Holy Scripture referring to the Most Holy Theotokos, except that they happened to meet by chance at the wedding of Cana.

What do you say about this? What can I say , if we are to be obliged to answer foolishness, what can I say? But because, unfortunately, these follies spread and become the conviction of many of our Christians, for that reason we are unfortunately obliged to answer these follies, and even to stick our nose into the sewer of these things, to breathe in whatever these positions give off , filthy and foul-smelling. So you will tell me: isn't this childish, that the Most Holy Theotokos quarreled with Christ, and that then, when he was 12 years old and so on, it seems Christ left home, something like that, as the question implies; and that when some twenty years passed, when Christ was about 30 years old...

it seems that bridegroom at Cana must have invited the Most Holy Theotokos, and invited Christ as well , perhaps the man even did it a bit deliberately, to reconcile them. That is roughly how those who say these things must imagine it. If we are saying that Christ is the Word (Logos) of God who became man, can we speak this way?

Truly, can we speak this way, with such ease and irreverence? And can Christians , not the one who submitted the question, but those who say these things , can we speak this way? Then it means we cannot believe in the divine-human nature of Christ, because the Lord is deified from the moment of conception. That is, from the moment he was conceived in the womb of the Theotokos, he is deified. At midday I heard another question from some others, at the monastery, from other people, young ones, students as well: that Christ, they say, was a sinner, and a religion teacher in the high school says this and justifies it. It is not that teacher in Larisa, it is somewhere else, but it does not matter , that of course, she says, Christ as a man had no sins. But really, one can no longer understand at what point our faith stands, that is, our catechesis about the divine-human person of Christ. Christ, children, was conceived in the womb of the Theotokos without seed; he was conceived by the energy of the Holy Spirit.

Consequently, the human nature of Christ was deified from the moment the Lord was conceived, and he transmitted the theosis, the divine glory, even to the Theotokos , just as John transmitted the prophetic gift while he was still in the womb of his mother Elizabeth, and Elizabeth prophesies by virtue of the prophetic gift of her Son who is still in her womb. John had not yet been born. And Elizabeth herself says , for she saw the Theotokos, and the reason she gives is , "the babe leaped in my womb," that is, a leap of greeting toward whom? Toward the other abyss. For the womb of the woman is an abyss, in which the embryo lies; and from the abyss of Elizabeth's womb, John, being there, greets the other abyss, the Lord, Jesus Christ, who is in the womb of the Most Holy Theotokos.

Does not a verse of the Psalms say , and this is not my own interpretation , "Deep calleth unto deep"? It is beautiful, this verse of the Psalms. And the Theotokos , forgive me, Elizabeth , receives the prophetic gift, and what does she say? There is the astonishing thing she says to the Most Holy Theotokos: how is it that the mother of my Lord should come to visit me? You know, they were cousins, they were cousins. The mother of my Lord , and where was he, where was Elizabeth's Lord? In the womb of the Most Holy Theotokos, the Lord deified. And we are talking about the Lord possibly being a sinner! Freed, of course , freed from the ancestral sin; because if he were not freed from the ancestral sin, how could he save us? That is why a mere man could not save us, but only the Lord, in this way.

Consequently, you see how blasphemous are the things being said. For there to be ignorance , there was always ignorance. But to put forward your positions in, we might say, an unbelieving way, and indeed a brutally unbelieving way, in a blasphemous manner and often even with irony , these things are not right. It shows now a disorientation of our Christians away from the content of the faith, and furthermore a disposition of irreverence. But why should we say these things and not also say where they come from?

The truth is that these things have their origin somewhere. Of course, like all evils, this evil too exists in the West. Specifically, there developed in the West and in Europe, but also in America, with application in Central America, what is called political theology. That is, that theology which serves politics, of course , and it is clergy who serve it.

That is, clergy of the Western, Latin church. Of the Frankish church, as the church of the Pope is called. The Frankish church. I have a book in front of me; I have shown it to you before, last year or the year before, I do not remember.

And this book is titled the Gospel , the Gospel of the Sandinista Revolution. Of course, if anyone reads it, first of all he will waste his time. Then he will find such foolish positions that one would say these people never once opened Holy Scripture to look a little more correctly at the Gospel.

Imagine that this book is written by a clergyman , when supposedly the entire clergy of the Western Church are theologians, they are theologians. But then, what can I say , if you do not have the Spirit of God, if you do not have the Fathers as your guide in interpreting Holy Scripture, what can you say? So listen.

The setting here is supposed to be a circle of young people, that is, a Bible study group. There are several of them, and it even gives their names here, and they discuss after reading a passage of Holy Scripture, two passages, a portion, and they make an analysis, a discussion.

And the form in which the book is written is this: they entreated him, it says, that all of this should not be lost, but should be set down in a book. When Jesus was twelve years old, this is the text they read, they had gone up to Jerusalem according to the custom of that feast.

On their return, when the feast was over, the child Jesus remained in Jerusalem, without his father and mother realizing it. This is from the Gospel according to Luke, very well. The young people open the discussion, it now writes.

Manuel, Manolis: He was disobedient, that is, Christ, he slipped away from them. The young person ought not to obey his parents when they want him only for themselves. When they want to keep him away from public affairs, and public affairs means politics, away from his work with the other young people, from his duty, from the struggle.

Laureano, another one of the group: Like the rebels who go off to fight, disregarding the will of their parents. An older man, he says to the group now: Is it right for a twelve-year-old child to do such a thing? Shouldn't he have asked permission?

They wouldn't have refused him; we also have to look at the only thing he caused his parents when afterward they began to search for him. And Mary made strict remarks to him. Another young person: Perhaps they wouldn't have allowed it, and so he was forced to act the way he acted.

Jesus gives us an example of independence toward the family. Well, of course, then he quarreled with the Most Holy Theotokos, his mother. Very justifiably, hence the question. And this chapter ends, what can I say to you, it says, freaky.

It's freaky, that is, what do you say to this, what's inside this book.

Philip, Philip, Philippos, another one of the group: The conclusion, then, is crystal clear. From his early years Jesus was a revolutionary.

So, when such books are written, translated into Greek and so on, is it possible that there should not be such foolish questions? This is why reverence is offended, children, and this is how we think and how we speak, because we no longer have the mystery of godliness, but here we have an overturning of this mystery of godliness, and we put in whatever the devil suggests to our minds.

And a second question comes from the same source, because it's on the same paper and in the same handwriting. What would be the correct position of the Church in view of the showing of the film The Last Temptation?

Because the claim is circulating that there shouldn't have been such a strong reaction, because it pricks the curiosity of certain people who perhaps wouldn't have gone to see it.

In light of what we said at the start, how does it seem to you now that we've come to the point of screening films like these? It's entirely natural, because when such theological, catechetical positions are circulating, isn't it entirely natural for those positions to be turned into a film as well? It's entirely natural. What is there to surprise us, when this corruption was already there and now comes to be crowned by a motion picture?

Of course you'll say to me, there are people, certainly, who will go to see such a film? Precisely those who have suffered this corruption. This corruption which is not small, children. Even if these things are not measured by statistics, nor by opinion polls, if we saw what corruption our people have and how far they are outside an Orthodox catechism and outside spiritual instruction, we would be terrified.

It is the fruit of an absence, we might say, of formation. That's why I rejoice with you who are many children here, but if I compare you, you are many children. You are very many children; that is, if one had to speak of a catechetical school with so many children, you won't see this catechetical school anywhere else, with so many children. But if you see how many young people pass over the bridge of the Pineios when the Alcazar lets out, the football, then we'll say that you are very few.

And we see all these young people and we say, hey kids, where are you all hidden the whole time? We have so many young people here in our city, here now is the house, and afterward we say that people are ignorant, they're completely in the dark and so on. A clipping from a magazine came into my hands, a footballer, Saravakos, the poor fellow says, I'm worth 350 million. When I saw it, I said, and I said it out loud, some people around me heard me, I'm worth more than the universe. If your feet are worth 350 million, my whole existence is worth more in its value than the entire universe. This our Lord Jesus Christ reveals to me.

What does a man have to gain if he gains the universe and loses himself? You hear it; this man thinks he is worth 350 million. That much, we might say, he values his existence. But this is the valuing of a human existence. From this, to Hitler's crematoria, there is no distance. Because when we begin to value man materially, materially, what would it cost us to say that from a man we can get two or three kilos, five kilos of soap? If we put him in the oven, we'll get two, three, five kilos of soap, and this is not valuing, and this is non-valuing. The point is, you understand, the point is that we reach the point of having bad valuations because we don't know theology, we don't know this Orthodox theology, the Orthodox catechism, and this is the truly dreadful thing.

But let me answer this matter too, this question. Pay attention to me. First of all, if our people truly were religious and had some who govern and hold certain posts of culture, of art, and so on, and they brought this film to Greece, who would go to see it? No one. And it would leave empty-handed and, of course, terribly damaged materially.

If today we say that it is permitted, and indeed these arguments, that ideas should circulate and many other things, they are baseless and foolish and blasphemous, that is, there's no question, we ought to criticize all these things, we would say a great deal; but in spite of all this, since there are people who go to see it, the question says, I heard it from others too, curiosity is pricked. What curiosity? Look, come here, child, come, you are a Christian, you were baptized. You are an Orthodox Christian, you make the sign of the Cross, in whom do you believe? In Jesus Christ. What do you believe? That he is God who became man, good. And now do you have a doubt whether Jesus Christ is God, and you go to see whether perhaps he committed any fornications and adulteries? What kind of things are these?

Either you believe that Jesus Christ, in whom you believe and in whose name you were baptized, is the eternal God who became man, or else give all this up. If you have some latent doubt, we might say, then don't believe anything at all. When you say that I have a curiosity, and curiosity is eating at me to go and see, then go.

Go and see what? Go and see what? And then there's the idea that one ought to make use of the reaction. Because that's the sort of thing this question is getting at. Now, since this question was put to me this morning by some visitors on an outing to the monastery,

I said something to them there, and I'll share just one point of it with you. And I'll put it a little differently, because I want to tell you something more. Think back to the first centuries, when we had Christianity. Which first centuries? The first three centuries.

Were the Christians many? No. In real terms the Christians were the fewer, and they were hidden, because there were wave after wave of persecutions. Who set the course of things, the affairs of state, of culture, and so on? The idolaters.

Very well. Suppose the idolaters were mocking Jesus Christ; what could the Christians do? Nothing. Only pray, nothing else. But now, here in Greece and throughout the whole Western world where we hold the faith, where we have Christianity, we cannot say, children, that when a work is staged which insults our faith, which insults the person of Jesus Christ, that this is a matter of freedom and that we should not react. Because today the peoples are, by all accounts, Christian; so how can they accept such a thing? And note this well: if we suppose the idolaters were mocking the person of Christ, they had nothing to suffer from Christ, because they did not know Christ.

Did not those who crucified Him mock the Lord upon the Cross? I say again, did they not mock Him? They did mock Him. And what happened? Nothing. Who could defend the person of the Lord? The Theotokos, who stood beside the Cross, John, and a few other women; the rest had scattered. Who could defend the person of the Lord? No one. But now, is it the same thing?

Now, when the Lord sees His person insulted, do you not think His hand will come down heavy upon the Western world, and especially upon Greece? For in our homeland the Gospel was written in Greek, and the Apostles preached, above all the Apostle Paul, the Chosen Vessel, in fallen Greek cities; the whole New Testament was written in the Greek language. Do you not think that we, who have these great privileges, will receive the hand of God more heavily? Yes, just as the Hebrews received it with the fall of Jerusalem.

For that people remained what it remained, and the hand of God fell heavy upon it. Indeed, Christ grieves; He grieves, and what does He say? Jerusalem, Jerusalem, how often I wanted to gather you and help you, as a hen gathers her chicks.

But you would not. Behold, your house, that is, you yourself; for 'house' means the home, the household, the city, the homeland. It is left desolate; the house is desolate, you have heard, the city is left desolate of the grace of God. And then, once it was left desolate of the grace of God, the Romans fell upon it and destroyed the city utterly.

Most heavy was the hand of the Lord upon that sinful city which stood thus against its Messiah. And as for us, what awaits us? And I answer: we ought to react. Well then, yes, we ought to react, by every means, even forcefully, forcefully. Let me give you an example from Holy Scripture. Listen: once, certain Hebrews, when they had drawn near to enter at last into the land of the Promise, reached the borders of the Moabites, and these Moabites thought to draw the Hebrews into their idolatrous sacrifices, which are accompanied also by immoralities.

And by immoralities, take note; that is, feasting, sacrifices, and immoralities. Sadly, many Hebrews went and began to sacrifice to Baal-Peor, the god of the Moabites. And then, oh, then, what a dreadful thing took place, by the command of God: a slaughter fell within the camp of the Hebrews.

And one man, zealous for God, named Phinehas, had a spear, a lance, and he enters into a tent and sees an Israelite sinning with a Moabite woman; and then he takes his spear and drives it through the back of this man, and it passed clear down to the ground.

He ran them through, the way we run little pieces of meat onto a skewer to make souvlaki; just so he ran them both through on the spear. Listen: this deed of his was judged a deed, a deed of righteousness, that is, of virtue. And because this deed of Phinehas was judged a deed of righteousness, the plagues ceased, Holy Scripture says.

That is, the heavy hand of God falling upon the camp of the Hebrews ceased, because someone reacted. Well then, if there are Christians who will react, then the hand of God will not fall heavy. But if there are none, and the Christians remain asleep and say, 'What do I care, never mind,' then the hand of God will fall very heavy.

So, to the question, are these reactions needed? Holy Scripture teaches it. I have said nothing of my own; I have pointed out what Holy Scripture says. And Holy Scripture said that the reactions are needed. Therefore, children, I think that if we do not do it this way, we do nothing. Holy Scripture says so, the Old Testament. And the Apostle Paul renews it in the New Testament: 'And put away from among yourselves that wicked person.'

The wicked man, not the wicked one, the devil; so you shall put out of your gathering the wicked man, you shall put him outside. Well then, at this moment we are doing nothing other than this: those who took it upon themselves have taken it upon themselves to throw out into the sea, outside the borders of our homeland, such filthy and blasphemous films that insult the All-Holy person of our Lord Jesus Christ.

So much, children, for this question. But let us look at one more thing.

Now, here it asks: when a person dies, does he go straight to Paradise or to Hell? Or does he go to Hades? Explain to us well and in more detail about Hades. This is something we have said so many, many, many times over.

Yes, children, when one dies, no one goes to Hell, nor to the Kingdom of God; he goes to Hades. Hades is now divided: if he is devout, he will go to Paradise, that is, the place of Hades which became Paradise, because there, by His presence, the Lord left the light of His divine glory. This is Paradise; there are the souls of all the saints; there is also Saint John the Baptist, except for the Theotokos; there the Apostles, there all of them, in Paradise, as souls, and they await the Resurrection of the dead so as to enter into the Kingdom of God. The impious, the sinful, are in Hades. That is, in that dark place; dark for now, what this dark place is like, what this place is like, God knows, just as it was of old, before Christ descended into Hades, where the impious and the sinful souls go, and they too await the Resurrection of the dead so as to be judged, and then, with their bodies, both the first

and the second will enter: the first into the Kingdom of God, and the second then, for the first time, into Hell, in which at this moment no one is, not even the demons. Then there will be the devil too, the demons, the Antichrist, the Apocalypse says it clearly, this book of Revelation, and the sinful men.

I will not say more, because we have spoken repeatedly about this question here. Well, what shall I say now, and something that is a little, just one more? Two siblings, a boy and a girl, marrying two other siblings: no, this is forbidden by the Canons of our Church; in two words, simply, no.

As for why it is customary, when someone becomes a monk or a nun, to take a different name, here is what I would answer, my children: it is not necessary, but we do it by custom. So the question puts it well when it says that this is customary.

You see, the name is not bound up with Baptism. Pay attention to this: the name is not connected to Baptism. Baptism is one thing, and the giving of a name is another. We simply give a name, nothing more. In fact, those who were baptized in ancient times and became Christians for the first time, even though they already had their names, kept their old names. That is why we have these names, the pagan ones, which came in and were simply made Christian, nothing more.

But this is what I want you to understand: Baptism is not bound up with the name. Now, since it is not bound up with it, and since monastic consecration to God, like Baptism, is also a consecration, the name can be changed, because the first name reminds one of the way the person used to live, in a worldly manner, we might say, and he takes another name to remind him of a new life.

But if people, the Church, the faithful, lived not in a worldly way, even while within the world, yet not worldly, then there would be no need to change the name, if someone wished to dedicate himself wholly to God.

Take the Apostle Paul as an example. He was called Saul; it was rendered into Greek and became Saulos, and he took his Roman name, because he was a Roman citizen and had another name as well, and he kept the Roman name, and so he is Paul. He was able to change it, just as the Lord renamed Simon to Peter, to remind him of his new life, and so on.

And so the name can be changed with this consecration as well, and the name, as I told you, has no connection at all with Baptism. So much for this question too. May the Lord bless you.

Και ερχόμεθα, παιδιά, στην ώρα των αποριών, λέει μία απορία, μήπως η πολυτέλεια που υπάρχει σήμερα στην Εκκλησία αποτελεί πρόκληση και καλό είναι να αποφεύγεται, σε τι ωφελεί, μάλιστα, για να δούμε λοιπόν, σε τι λοιπόν μπορεί να ωφελεί η πολυτέλεια.

Αλλά πρέπει να το διευκρινίσουμε, πού μπορεί να είναι αυτή η πολυτέλεια, διότι εκείνος που διατυπώνει την απορία, δεν μας εξηγεί σε ποιο τομέα θα μπορούσε αυτό να συνέβαινε. Μήπως ή στην αρχιτεκτονική του ναού, το ότι δηλαδή ένας ναός είναι βεβαίως πολυδάπανος, διότι γίνεται μεγάλος, διότι έχει τρούλο ή τρούλους, διότι έχει, διότι έχει και τα λοιπά.

Έχει δηλαδή μία πολυτέλεια στα παράθυρα, πάρτε για παράδειγμα τα παράθυρα, αν μάλιστα είναι και βυζαντινού ρυθμού, που υπάρχει μία λεπτομεριακότητα στην αρχιτεκτονική και όλα αυτά βέβαια κοστίζουν αναμφισβήτητα.

Μήπως λοιπόν είναι στην αρχιτεκτονική του ναού; Αλλά ερωτούμε, γιατί θα πρέπει ο ναός να είναι ένα ταπεινό και πεζό κτίριο, όταν άλλα δημόσια κτίρια είναι μεγαθήρια και αν θέλετε και αρκετά προκλητικά στον όγκο τους;

Δεν νομίζετε ότι η ιδέα της θρησκείας πρέπει να είναι υψηλότερα από την ιδέα της παιδείας, από την ιδέα της δικαιοσύνης ή από την ιδέα της διοικήσεως του κράτους; Τι εννοώ με αυτό, πριν από μερικά χρόνια, όχι πάρα πολλά, πριν κτιστεί δηλαδή το δικαστικό Μέγαρον, οι δικαστικές υπηρεσίες ήταν, μια φορά πήγα για την έναρξη που είχαν εκεί κάπου Σεπτέμβριο-Οκτώβριο που αρχίζουν τα δικαστήρια και είχε γίνει μια πανηγυρική έναρξη και είχαμε πάει ως Μητρόπολης και τα λοιπά.

Αναρωτήθηκα αν βρίσκομαι σε κανένα χώρο που μήπως ήταν πριν από 100 χρόνια επί τουρκοκρατίας. Θα είναι κάτι απίθανα φοβερός χώρος. Απίθανα φοβερός χώρος. Και όμως ήταν εκεί τα δικαστήρια. Δεν νομίζετε ότι η έννοια της δικαιοσύνης ανεβαίνει ψηλά όταν το κτίριο που στεγάζει την δικαιοσύνη είναι ευπρεπές;

Λέμε για τα σχολεία, αν κάναμε παρακαλώ μαθήματα σε στάβλους, βέβαια μπορεί να κάνουμε και σε στάβλους μαθήματα, δεν τίθεται θέμα, αλλά όταν όλα πηγαίνουν καλά, γιατί θα πρέπει η έννοια της παιδείας να είναι τόσο χαμηλή, θα έλεγαν οι άνθρωποι, μα γιατί αντίληψη έχουν περί παιδείας οι άνθρωποι, τι κάνουμε, μεγαλοπρεπή σχολεία, γιατί, διότι εκεί θεραπεύεται, καλλιεργείται δηλαδή, η έννοια της παιδείας. Ακόμα, η έννοια της διοικήσεως του κράτους. Είναι η νομαρχία, εδώ, τοπικά. Πώς θα έπρεπε, πού θα έπρεπε να είναι η νομαρχία. Σε κανένα υπόγειο, σε κανένα καταγώγιο, σε κανένα χαμόσπιτο, πού έπρεπε να είναι η νομαρχία. Γιατί λοιπόν η έννοια της διοικήσεως του κράτους, η έννοια της παιδείας, η έννοια της δικαιοσύνης, θα έπρεπε να έχουν τα ανάλογα κτίρια,

Ακριβώς για να δίνουν τον τόνον ότι είναι έννοιες υψηλές και δεν θα πρέπει η έννοια της θρησκείας να τονίζεται που επιτέλους, επιτέλους, είναι πιο πάνω από όλες τις άλλες έννοιες. Διότι η δικαιοσύνη, παιδιά, αχρηστεύεται εάν η θρησκεία δεν υπάρχει. Βλέπετε το κατάντημα που πλήττουν σήμερα την Εκκλησία. Βλέπετε οι άνθρωποι που πια δεν φοβούνται τίποτα. Είναι εκείνο που λέγει μια παραβολή που είπε ο Χριστός.

Ακούστε, εκεί φτάσαμε, ο άδικος κριτής, λέει, το Θεό δεν τον φοβούμε, τους ανθρώπους δεν τους ντρεπόμαστε, αυτό φτάσαμε σήμερα. Γιατί φτάσαμε στο σημείο να λέμε, το Θεό δεν τον φοβούμε, τους ανθρώπους δεν τους ντρεπόμαστε, οπότε, τι δικαιοσύνη, τι έννοια του ισχυροτέρου, η δικαιοσύνη του ισχυροτέρου.

Εγώ είμαι πιο ισχυρός από εσένα θα σε φάω, γιατί λείπει η έννοια της θρησκείας, γιατί λοιπόν δεν θα πρέπει εξωτερικά αυτή η έννοια της θρησκείας να είναι υψηλή, οπότε θα πρέπει από αρχιτεκτονικής πλευράς ο ναός να είναι ευπρεπής, υψηλός, μεγάλος, μήπως η πολυτέλεια ακόμα μπορούσε να είναι στην διακόσμηση;

Μην ξεχνάτε ότι ο ίδιος ο Θεός έδωκε οδηγίες διακοσμήσεως στο ναό του Σολομώντος. Ξέρετε παρακαλώ πως ήταν μέσα ο ναός Σολομώντος; Είχε επένδυση από δρυ η οποία δρυς ήρχετο από τον Λίβανο και ξέρετε πως ήρχετο με τα μέσα εκείνα της εποχής.

Το 1000 π.Χ. πριν από τον Όμηρο. Πετούσαν τα ξύλα στη θάλασσα και αυτά με κάποιον τρόπο τα τσουλούσανε, όπως γίνεται σήμερα η μεταφορά ξυλείας στα ποτάμια και κατέβαιναν νοτιότερα και κατόπιν με κάρα, ποιος ξέρει τι μεγάλα πράγματα και είχαν, μετέφεραν τα ξύλα μέχρι την Ιερουσαλήμ, μάλιστα παρακαλώ.

Και όταν έγινε η επένδυση από δρυ, τότε έγινε επένδυση με ασημένιες πλάκες. Πάνω από τη δρυ μπήκε ασήμι, τα δέκα καρφιά ήσαν χρυσά, αυτά τα λέει η Παλαιά Διαθήκη. Μήπως ακόμα θα μπορούσε να παρατηρηθεί μια πολυτέλεια σε μια τελετή, ας πούμε στη Θεία, μια Θεία Λειτουργία που είναι μεγαλοπρεπής, ή μια γιορτή όπως είναι κορυφαία γιορτή το Πάσχα, αλλά μια λειτουργία δεν ανακλά τη δόξα της Βασιλείας του Θεού.

Κάποτε είπε κάποιος εκ των πατέρων, πήγε στη Ρώμη, στην ειδωλολατρική Ρώμη, την είδε και θαύμασε και είπε εάν η Ρώμη είναι τόσο ωραία ως πόλης, πόσο ωραιοτέρα θα πρέπει να είναι η Βασιλεία του Θεού. Έτσι θα λέγαμε ότι έρχεται μια τελετή, ιδίως μια θεία λειτουργία, προπαντός μια θεία λειτουργία, να δώσει την εικόνα της δόξης της Βασιλείας του Θεού Ερωτώ, οι εθνικές γιορτές με τα πολλά έξοδα που γίνονται έχουν λιγότερο διάκοσμον παρότι ένας διάκοσμος θα μπορούσε να υπάρχει μέσα στο ναό για να γίνει μια γιορτή Βλέπετε άλλες γιορτές, εθνικές γιορτές, κρατικές, πέρα εγώ η ημέρα του τάδε και η ημέρα του τάδε

Στολίζουν δρόμους, κάνουν έξοδα, γιατί εκεί είναι τα έξοδα της Εκκλησίας περισσότερα από όσα είναι αυτά που χορηγούνται για γιορτές έξω από την Εκκλησία Ακόμη αντιλαμβανόμεθα τι αξία και σημασία έχει μια γιορτή τόσο στον θρησκευτικό όσο και στον εθνικό χώρον Ξέρετε ότι σε ένα ψαλμικό στίχο λένε οι εχθροί του Θεού, λένε ελάτε δεύτε καταπαύσωμεν, ελάτε λέει, να σταματήσουμε τις γιορτές του Θεού επί της γης, γιατί μια γιορτή ζωντανεύει ανανεώνει μέσα στους αιώνες μίαν έννοιαν, μίαν ιδέα, εδώ τη λατρεία του Θεού ή αν θέλετε στον χώρο τον εθνικό την έννοια, την ιδέα της εθνικότητας, ότι είμαστε μια πατρίδα, ότι είμαστε ένας λαός,

Όλα αυτά ανανεώνουν οι γιορτές, είναι οροθέσια και αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό Αν σταματήσουν οι γιορτές τα πράγματα μετά πέφτουν στη λήθη και οι εχθροί πολύ καλά ζυγίζουν τα πράγματα για να λένε Ελάτε να καταργήσουμε τις γιορτές του Θεού Πού λοιπόν θα βλέπαμε καμία πολυτέλεια σε μια θεία λειτουργία μεγαλοπρεπή μέσα στο ναό ή ακόμη και μια γιορτή. Μήπως ακόμα θα μπορούσαμε να δούμε την πολυτέλεια στις στολές των ιερέων.

Ποιον υπηρετούν οι ιερείς, δεν υπηρετούν τον Βασιλέα Χριστό. Μην μου πείτε ότι περπατούσε ξυπόλυτος ο Χριστός, διότι εκείνος εκένωσε αυτόν, αλλά είναι ο βασιλεύς της δόξης. Και για να σας το στηρίξω αυτό να μην νομίσετε ότι μόνος μου το λέγω, Θα σας πω ένα πολύ πολύ χαριτωμένο παράδειγμα Κάποτε ο πολύς Άγιος Εφραίμ, ο Σύρος, είχε ακούσει δια τον πολύ μέγαν Βασίλειον Και πήρε την απόφαση να τον επισκεφθεί στην Καισάρεια Επήγε λοιπόν, εκείνος ξέρει πόσο περπάτησε, τι ταξίδι μακρύ έκανε, Σύρος Ήτο, για να φτάσει έως τον Μέγα Βασίλειο Όταν μπήκε μέσα στο ναό, ο Μέγας Βασίλειος λειτουργούσε Είχε μία πολυτελεστάτη στολή, σκανδαλίστηκε ο Άγιος Εφραίμ ο Σύρος και έχει φήμη ότι είναι ασκητής, λιτός, τι στολή είναι αυτή που φοράει

Αλλά το Πνεύμα το Άγιον, απεκάλυψε στον Μέγαν Βασίλειον τους λογισμούς του Αγίου Εφραίμ του Σύρου Και του λέγει ο Μέγας Βασίλειος μετά τη Θεία Λειτουργία, γιατί σκέφτηκες για την πολυτελή μου στολή, σκέφτηκες έτσι, σκέφτεσαι Ποιον υπηρετεί ο Επίσκοπος, ο Ιερεύς στη Θεία Λειτουργία, τον Κύριον της Δόξης Η στολή λοιπόν πρέπει να είναι λαμπρή και σηκώνει λίγο το ράσο του και του δείχνει από μέσα μια σχισμένη τρίχινη φανέλα και λέγει εις τον Άγιο Εφραίμ, εκείνα που είδες και σε σκανδάλισαν είναι για τον Χριστό, η φανέλα αυτή είναι για μένα

Ώστε λοιπόν βλέπετε ότι ούτε εκεί μπορούμε να το πούμε άλλο πράγμα τώρα, αν θέλετε, γιατί λύναμε μια απορία, αν η στολή αυτή μπορεί να γίνεται ένα στοιχείο ματαιοδοξίας εκείνου που φορεί, γιατί δυστυχώς δεν σκεπτόμεθα όλοι σαν τον Μέγα Βασίλειον και θα θέλαμε ίσως φορώντας τη στολή να γίνεται για μας μια επίδειξη ματαιόδοξη.

Αλλά δεν σημαίνει ότι αν εγώ σκέπτομαι ματαιόδοξα ότι πρέπει να καταργήσω μία λαμπρότητα εις την διακονία του Βασιλέως Χριστού Ξέρετε παιδιά, όταν ήλθαν Ρώσοι στην Κωνσταντινούπολη είχαν ακούσει για τον χριστιανισμό ετέθη θέμα εάν θα έπρεπε να δεχθούν των δυτικών χριστιανισμών της Ρώμης ή των ανατολικών της Κωνσταντινουπόλεως Ύστερα κάπου χίλια χρόνια δεν γιόρτασαν τώρα οι Ρώσοι την εκκλησία τους Ήρθαν στην Κωνσταντινούπολη μία αντιπροσωπεία Όταν άκουσαν την Βυζαντινή ψαλμοδία και είδαν το μεγαλοπρεπέστατο τελετουργικό της Θείας Λειτουργίας Τότε έμειναν έκπληκτοι και δέχθηκαν να γίνουν Ορθόδοξοι

Ύστερα δεν ξέρω αν γνωρίζετε γιατί οι Ρώσοι είναι Ορθόδοξοι Αλλά το ίδιο, παιδιά, συμβαίνει σήμερα με τους Αφρικανούς και τους Κορεάτας που πηγαίνουν οι Ιεραπόστολοι Εκείνο που εντυπωσιάζει, παρά τη φτώχεια ιδίως στην Αφρική, παρά τη φτώχεια, εκείνο που εντυπωσιάζει είναι το μεγαλοπρεπές της λειτουργίας της Ορθοδόξου Εκκλησίας Θα ήθελα όμως ακόμη να σας θύμιζα ότι ο Κύριος είχε πει στον Ιούδα που κάποτε τάχα δήθεν έδειξε ενδιαφέρον δια τους πτωχούς, γιατί πολλοί είναι εκείνοι που λένε γιατί δεν κάναμε σχολεία, γιατί δεν κάναμε νοσοκομεία και κτίζουμε ναούς οι οποίοι, λέγει, μεγαλοπρεπείς και πολυτελείς

Λοιπόν, ξέρετε τι, όταν ο Ιούδας είπε, θα χαθεί αυτή η σπατάλη, η δαπάνη, ήταν πολλά τα χρήματα που αγοράστηκε το μύρο Ο Κύριος θέλετε τι απήντησε; Ότι αυτή η γυναίκα που έκανε αυτό, καλόν έργον εποίησεν Και όταν ο Κύριος δίδει την απάντηση, περιττεύουν κάθε άλλες απαντήσεις Είδατε, καλόν έργον εποίησεν, και δια να αμείψει την γυναίκα αυτή, ξέρετε τι είπε Όπου κηρυχθεί το Ευαγγέλιο, το έργο της αυτό θα γίνει γνωστό Και πράγματι, το Ευαγγέλιο κηρύχθηκε σε όλη τη γη και το έργο αυτής της γυναικός κηρύχθηκε σε όλη τη γη

Όταν όμως μιλάμε, σας είπα, για παιδεία, για φιλανθρωπία, για νοσοκομεία Που τι δήθεν τάχα σε βάρος αυτών γίνονται και οικοδομούνται οι ναοί Απερίφραστα θα απαντήσουμε, είναι υποκρισία Διότι στην πραγματικότητα και ο Ιούδας ήταν υποκριτής Ήθελε τα λεφτά αυτά να τα βάλει στην τσέπη του από το κοινό ταμείο Δεν ενδιαφέρατο δια τους φτωχούς όταν είπε Γιατί αυτή η τόση σπατάλη και να μην δώσουμε τα χρήματα αυτά στους φτωχούς Ξέρετε τι απάντησε στη συνέχεια ο Κύριος Και όπως απαντάει μέσα στους αιώνες εκείνοι που θέλουν συγκριτικά να δουν τα πράγματα του ναού, της λατρείας με τους φτωχούς, τη φιλανθρωπία, την παιδεία και όλα τα άλλα. Τους φτωχούς γαρ, πάντοτε έχετε. Εμένα δεν με έχετε πάντοτε. Αν θέλετε να κάνετε φιλανθρωπία, μπορείτε να κάνετε φιλανθρωπία. Ξεχωρίζει ο Κύριος τα πράγματα. Άλλο πράγμα είναι η φιλανθρωπία και άλλο πράγμα είναι η λατρεία του Θεού, η οποία σαν έννοια πρέπει να στέκεται πολύ ψηλά.

με τους λαμπρούς ναούς, με τις λαμπρές τελετές, με τους λαμπρούς διάκοσμους, γιατί είναι υψηλή η έννοια της λατρείας του Θεού. Σας λέγω, δε, ότι δυστυχώς αυτά έχουν παρεισφρήσει μέσα στους χριστιανούς μας αυτές οι θέσεις, γιατί οι απέξω, οι εχθροί της Εκκλησίας, είναι εκείνοι οι οποίοι λένε ό,τι λένε εναντίον της Εκκλησίας, θέλουν να πλήξουν την Εκκλησία.

Και θα έλεγα μόνο ότι εκείνο που πρέπει να υπάρχει θα είναι ο συνδυασμός, σε όλα, και στην αρχιτεκτονική, ο συνδυασμός της λιτότητος, της απλότητος και της μεγαλοπρεπείας Όταν λέω λιτότητα δεν σημαίνει θα κάνουμε ένα κτηριάκι, και όταν λέω απλότητα δεν σημαίνει θα σκεπάσουμε με χόρτα όπως μια καλύβα Ο Παρθενών έχει λιτότητα και απλότητα Κι όμως έφαγε όλο το Δημόσιο Ταμείο των Αθηνών Ακούσατε τι είπα Ο Παρθενών έχει λιτότητα και απλότητα Στη μορφή Δεν έχει σημασία πόσο κόστισε Πρέπει να υπάρχει μία λιτότης και απλότης Γιατί αυτό είναι το μεγαλειώδες Και ακόμα μία μεγαλοπρέπεια μέσα Στην λιτότητα και στην απλότητα

Μην ξεχνάμε ότι στη γη που κατοικούμε με όλα τα υλικά που φτιάχνουμε τα δικά μας και τα δικά μας, ότι του Κυρίου η γη και το πλήρωμα αυτής Η γη ανήκει στον Κύριον και ότι υπάρχει πάνω στη γη είναι του Κυρίου και λέει πολύ ωραία ο Ιερός Χρυσόστομος Σε έβαλε στη γη και κατοικείς, έχεις όλα τα αγαθά του Θεού, δεν φτάνει που δεν πληρώνεις ενοίκιον Τι ωραία που το λέει αυτό, δε φτάνει που δεν πληρώνεις ενοίκιο για την κατοικία σου πάνω στη γη, υβρίζεις και διαβάλεις αυτόν τον κύριον του ουρανού και της γης, βλέπετε, όλα του Θεού είναι παιδιά, και δεν πρέπει να υπάρχει μια τσιγκουνιά, δεν μπορούμε να μιλάμε για πολυτέλεια, δεν μπορούμε ό,τι αφορά στη λατρεία του Θεού, οι άνθρωποι κάνουν πολυτέλειες, οι άνθρωποι κάνουν με την έννοια τον εαυτό τους, αυτό ναι,

Αλλά ό,τι αφορά στη λατρεία του Θεού, ποτέ δεν πρέπει να υπάρχει μια τσιγκουνιά Εξάλλου, όταν γύρισαν οι Εβραίοι μετά από την Βαβυλωνιακή Αιχμαλωσίαν, που ο Ναός βεβαίως είχε καταστραφεί παντελώς Τότε έπιασαν να χτίσουν τα σπίτια τους, γιατί και η πόλη ήταν κατεστραμμένη Και τότε ο Θεός παρεπονέθη, αυτά είναι γραμμένα στο πρώτο και στο δεύτερο βιβλίο του Έσδρα και στον Νεεμίαν, στην Παλαιά Διαθήκη Ο Θεός παρεπονέθη ότι πιάνετε και χτίζετε τα σπίτια σας, αλλά τον οίκον των δικών μου, δηλαδή των ναών, ούτε ακόμη τον πιάσατε Βλέπετε λοιπόν ότι αυτός ο ίδιος ο Θεός θέλει να υπάρχει αυτό, τόση ώρα σας περιγράφω

Και όταν οι παλιοί Εβραίοι, γιατί η αιχμαλωσία ήταν 70 χρόνια, αν κάποιος αιχμαλωτίστηκε 20 χρονών ή λιγότερο, επιστρέφει 90 χρονών και είδαν και συνέκριναν τον παλιό ναό με τη λάμψη του και τη δόξα του, με εκείνα που έκτισε ο Ζοροβάβελ με τον δεύτερον αυτόν ναόν, άρχισαν να κλαίνε απαρηγόρητα λέγοντας τι φτώχεια έχει ο ναός μας σε σχέση με εκείνον που είχε οικοδομήσει ο Σολομών.

Αυτά παιδιά για μαρτυρία στην απορία αυτή. Και έρχομαι τώρα σε μια άλλη απορία, λέει το εξής μια δεύτερη απορία, ποια είναι, ποια είναι τα γνωρίσματα της πνευματικής προόδου, ωραία απορία Για να δούμε λοιπόν ποια είναι τα γνωρίσματα της πνευματικής προόδου, δηλαδή που μπορούμε να καταλάβουμε εμείς για τον εαυτό μας ή για τους άλλους ότι κάποιος έχει μια πνευματική προκοπή Αντιλαμβάνεστε, είναι ενδιαφέρουσα απορία, γιατί όπως ένας γιατρός μπορεί να κρίνει την υγεία ενός ανθρώπου, έτσι στον πνευματικό χώρο πρέπει να κρίνουμε αν υπάρχει μια πνευματική υγεία ή όχι Το πρώτο πράγμα που θα πας σε ένα γιατρό να σου πει, να δω τη γλώσσα σου, γιατί όπως ξέρετε η γλώσσα είναι καθρέπτης της υγείας, άμα αρρωστήσουμε η γλώσσα παίρνει άλλο χρώμα και είναι πολύ άσχημη

και μετά ψάχνει τα παρακάτω. Έτσι και εδώ, ποια είναι τα γνωρίσματα ότι σημειώνομαι όντως μίαν πνευματική πρόοδο, γιατί μπορεί να μην σημειώνουμε πρόοδο. Πότε μπορεί ένας δάσκαλος, καθηγητής στο σχολείο να κρίνει ότι ένας μαθητής έχει προκοπεί ή δεν έχει προκοπεί.

Δεν είναι πάρα πολύ φυσικό λοιπόν να γίνει μία γνωμάτευση. Ακούστε, όταν στον άνθρωπο αυτόν που υποτίθεται πρέπει να υπάρχει ή υπάρχει πνευματική πρόοδος, Πρέπει να υπάρχει διακοπή της αμαρτίας Δηλαδή, αν μέχρι τώρα έκανε κάποιες αμαρτίες, πρέπει να έχει διακοπή Τέρμα, ακούστε, τέρμα με την αμαρτία Δεύτερον, όταν λέω αμαρτία, εννοώ τουλάχιστον τις χονδρές αμαρτίες Μεθούσες, τώρα δεν θα μεθάς Βλασφημούσες, τώρα δεν θα βλασφημάς

Έκανες ανήθικες πράξεις, τώρα δεν θα κάνεις Και το καθεξής, λέω τις χονδρές αμαρτίες

Δεύτερον, πρέπει να αρχίσει να εμφανίζει αρετές, πρώτα δεν είχε αρετές, τώρα θα αρχίσουν να αναφύονται από το χωράφι της ψυχής οι αρετές

Όταν βλέπεις έναν άνθρωπο και έχει πνεύμα μαθητίας, θέλει να μάθει, πω πω τι ωραίο που είναι αυτό, ακούσατε, θέλει να μάθει Θα πάει να ακούσει Λόγο Θεού, έχει όρεξη να ακούσει Λόγο Θεού, έχει όρεξη να διαβάσει, θέλει να μάθει και θέλει να γνωρίσει το Θεό Πρέπει λοιπόν να έχει αυτό το πνεύμα της μαθητείας Ένα τέταρτο σημείο, και ξέρετε αυτά φαίνονται, δεν είναι κρυφά, δεν είναι φαίνονται, φαίνονται όπως ο ήλιος φαίνεται Φαίνονται αυτά τα σημάδια εις τον άνθρωπο που έχει μια προκοπή Τέταρτο, πρέπει να έχει ένα πνεύμα μετανοίας, πάντα να λέγει τι έκανα πρώτα, ποιος ήμουνα πρώτα, πως ήμουνα πρώτα και λυπάται τον εαυτό του και θλίβεται και λέγει στον Θεόν Κύριε ποιος ήμουνα πρώτα

Αυτό είναι ένα σημάδι προκοπής, δεν καυχιέται, ξέρετε υπάρχουν άνθρωποι που κάνουν τέρατα και σημεία κατορθώματα αμαρτωλά, πολύ φοβερά αμαρτωλά και καυχόνται Υπάρχουν μαθητές, να σας πω ένα παράδειγμα που το διάβασα κάπου παρότι είναι πολύ παλιό παράδειγμα αυτό, πολύ παλιό είναι Δηλαδή πίσω πολλά χρόνια, σκεφτείτε τώρα τι μπορεί να γίνεται Κάποτε ένας μαθητής τελευταίας τάξεως του γυμνασίου, του εξαταξίου γυμνασίου, επήγε στο σχολείο βέβαια το πρωί και έδειχνε στους μαθητάς του ένα δαχτυλίδι και έλεγε ότι το δαχτυλίδι αυτό το κέρδισε, πώς το κέρδισε, ακούστε πώς το κέρδισε, η μάνα του έπαιζε χαρτιά και αυτός στα σπίτια που παίζουν χαρτιά, παίζουν ας πούμε σε ένα τραπέζι παίζουν οι γυναίκες, σε ένα τραπέζι παίζουν οι άνδρες,

Μπορεί κάποτε και σε ένα τρίτο τραπέζι να παίζουν τα παιδιά της οικογενείας Η μάνα έχανε στο παιχνίδι, στο χαρτοπαίγνιο και ο γιος κέρδιζε στο δικό του το καρέ, το τραπεζάκι Κάποια στιγμή πάει και λέει στο γιο της δάνεισέ μου χρήματα Εκείνος της λέγει δώσε μου ενέχυρο το δαχτυλίδι σου Ακούστε τώρα σχέσεις μάνα και γιου, πω πω, φρίκη Και τότε εκείνη βγάζει το δαχτυλίδι και το δίνει ενέχυρο για να πάρει χρήματα από το γιο της Και την ήλεγχε ο γιος, εκαυχάτο εις το σχολείο ότι είχε το δαχτυλίδι της μάνας του που και τα λοιπά Ακούτε, αυτή είναι η αμαρτωλή καύχηση Οι άνθρωποι καυχώνται γιατί ο νέος για πρώτη φορά μέθησε, για πρώτη φορά έκανε το α ή το β κατόρθωμα δήθεν στον αμαρτωλό χώρο

Έτσι θα λέγαμε ότι μετάνοια θα πει λυπάμαι για αυτά τα πράγματα τα οποία έχουν γίνει Ακόμη ένα πέμπτο σημείο που προκοπείς, αυτό δεν είναι μια πληροφορία για τον ίδιο τον άνθρωπο αλλά και αυτό φαίνεται Ακούστε το, αυτό είναι η καύσης καρδίας, όταν καίει η καρδιά. Πώς καίει η καρδιά;

Ε, ακούστε, εδώ δεν θα πω πιο πολλές εξηγήσεις, παρά μόνο ότι δοκιμάσατε αυτό και θα δείτε τι πράγμα είναι. Αλλά αυτή η καύση της καρδιάς είναι κάτι που είναι βασανιστικό εντός εισαγωγικών και υπέροχο χωρίς εισαγωγικά.

Δηλαδή, είναι μία κατάσταση που ο άνθρωπος ζει ένα κομμάτι της Βασιλείας του Θεού. Λέει ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος, και τι εστιν καύσης καρδίας; Είναι η καρδιά που έχει πολλή αγάπη για ολόκληρη τη δημιουργία.

Και από αυτό το κάψιμο, ξέρετε, άμα καούμε δεν κλαίμε; Αρχίζει να κλαίει ο άνθρωπος. Αυτά τα δάκρυα όμως, είναι ένα ξεχείλισμα από αυτή την καύση της καρδιάς, δηλαδή μια καρδιά που βρήκε πραγματικά τον προορισμό της.

Αυτή η καύση της καρδίας, και αν θέλετε ένα έκτο σημείο που έχει βεβαίως σχέση με το πέμπτον, είναι μια αλλοίωση της καρδιάς. Αλλοιώνεται. Τι θα πει αλλοιώνεται; Όχι βεβαίως βιολογικά, δεν αλλοιώνεται βιολογικά η καρδιά, δεν παθαίνει τίποτα, αλλά αλλοιώνεται πνευματικά, γιατί πρόκειται περί της πνευματικής καρδίας, και τότε αυτό φαίνεται και στο πρόσωπο και στην ζωή.

Ο αλλοιωμένος άνθρωπος, ο πνευματικά αλλοιωμένος άνθρωπος, φαίνεται από ένα μίλι μακριά. Από ένα μίλι μακριά φαίνεται ο αλλοιωμένος. Οπότε, όταν δεις αλλοιωμένον άνθρωπον, που η αρετή, η κάψη της καρδιάς τον αλλοίωσε, τότε λες, αυτός ζει κάψη της καρδίας. Επειδή μένουν κάτι δύο, τρία λεφτά μόνο, επιτρέψατέ μου να πω και το αντίθετο, παρότι δεν προβλέπει βεβαίως η απορία.

Είναι τα αντίθετα εκείνα, τα γνωρίσματα εκείνα, της μη πνευματικής προόδου. Πρώτα-πρώτα είναι όταν κανείς έφτασε σε ένα ύψος και τώρα δεν πάει καλά. Αρχίζει να μην προκόβει, όπως ένας μαθητής που έχει επιδόσεις, κάποια στιγμή αρχίζει να μην πηγαίνει καλά.

Ποια είναι τα σημεία; Πρώτον, ο εκφυλισμός των αρετών. Δηλαδή, εκείνες οι αρετές που είχε, άρχισαν να εκφυλίζονται, να ξεπέφτουν. Δεύτερον, αφού εκφυλίζονται οι αρετές, αρχίζουν να αναφύονται οι κακίες. Τρίτον, υπάρχει μια ακηδία, μια πνευματική τεμπελιά, ένας αμελημένος πνευματικά βίος. Ένα τέταρτον, είναι η απροσεξία. Αρχίζει ο άνθρωπος να είναι απρόσεκτος στη ζωή του.

Φαινόμενα τα οποία βλέπουμε δυστυχώς στους ανθρώπους και τους λέμε δεν μπας καλά. Εγώ προσωπικά, μάρτυρες θα είστε κάποιοι από εσάς, όταν θα πω σε σένα αγόρι μου, σε σένα κορίτσι μου, δεν μπας καλά, πού το στηρίζω αυτό; Να, σ' αυτά τα σημεία.

Ακούσατε, δεν μπας καλά, κάποτε μπορεί να μην ανοίξει το στόμα σου να μου πεις τίποτα. Από ό,τι σε βλέπω, φοράς τα σκουλαρίκια τα μεγάλα, βάφεις τα μάτια σου πράσινα, κουρεύεις τα μαλλιά σου περίεργα, μόλις εδώ, παιδί μου, δεν μπας καλά, σημάδια δεν είναι αυτά, δεν μπας καλά.

Είναι λοιπόν η απροσεξία, είναι ακόμα η συμμαχία μας με τον κόσμο, αρχίζουμε να αγαπάμε να πηγαίνουμε σε πάρτι, σε δισκοτέκ, σε σούπες, σε μούπες, να μπερδευόμαστε, να συμπλεόμαστε με τον κόσμο. Και ένα τελευταίο σημείο είναι, παιδιά, η αθεοφοβία. Δεν έχουμε πια το φόβο του Θεού. Δεν έχουμε το φόβο του Θεού. Είμεθα αβαζοπαύλα, αθεόφοβοι.

Και αυτό είναι βέβαια το τελευταίο χαριστικό σημείο που δείχνει ότι ο άνθρωπος αυτός δεν πηγαίνει καλά. Αυτά, παιδιά, για σήμερα. Ο Κύριος να σας ευλογεί. Και ερχόμεθα τώρα στην ώρα των αποριών μας.

Ερρίφθησαν κάποιες απορίες που ομολογουμένως δεν μ' άρεσαν. Δηλαδή δεν μ' άρεσαν, είναι κάτι θέματα που, πώς να το πω, δεν ξέρω καμιά φορά. Βέβαια εσείς δικαιολογημένα υποβάλλετε τέτοιες απορίες, γιατί ακούτε τι κυκλοφορεί.

Αλλά μου είναι δυσάρεστες από την άποψη ότι θα μπορούσαν να υποβληθούν άλλα πράγματα που θα ήσαν πολύ πολύ καλύτερα και ωφελιμότερα Λέει λοιπόν μια απορία της κατηγορίας που τώρα ανέφερα, κυκλοφορεί, δηλαδή λέγεται, ότι ο Κύριος με την Παναγία μάλωσαν, γελάτε, ε βέβαια δικαιολογημένα γελάτε, όταν ήταν δωδεκαετής, γι' αυτό δεν έχουμε πολλά χωρία της Αγίας Γραφής, που να αναφέρονται στην Παναγία παρά μόνον ότι τυχαία συναντήθηκαν στο γάμο της Κανά.

Εσείς τι λέτε γι' αυτό, τι να πω, αν πρέπει να είμεθα υποχρεωμένοι να απαντάμε σε μωρίες, τι να πω, αλλά επειδή δυστυχώς αυτές οι μωρίες παίρνουν έκταση και γίνονται αντικείμενον αντιλήψεως πολλών χριστιανών μας, γι' αυτό δυστυχώς είμεθα υποχρεωμένοι να απαντούμε σε αυτές τις μωρίες και να βάζουμε ακόμα τη μύτη μας μέσα στον οχετό αυτών των πραγμάτων για να αναπνέουμε ό,τι αναδίδουν αυτές οι θέσεις, βρώμικο και δυσώδες. Λοιπόν, θα μου πείτε, παιδαριώδες δεν είναι αυτό, το ότι η Παναγία μάλωσε με τον Χριστόν και ότι τότε άμα ήταν 12 χρονών και τα λοιπά και φαίνεται ότι θα φύγε ο Χριστός από το σπίτι, κάπως έτσι από ό,τι υπονοεί η απορία και ότι όταν πέρασαν καμία εικοσαριά χρόνια, τότε που ο Χριστός ήταν περίπου 30 χρονών,

Φαίνεται ότι εκείνος ο γαμπρός στην Κανά θα κάλεσε την Παναγία, θα κάλεσε και τον Χριστό, μπορεί ο άνθρωπος να το έκανε και λίγο επίτηδες για να τους συμφιλιώσει Έτσι κάπως θα πρέπει να τα φαντάζονται εκείνοι οι οποίοι τα λένε αυτά Αν μιλάμε ότι ο Χριστός είναι ο ανθρωπήσας Θεός Λόγος, μπορούμε να μιλάμε έτσι;

Αλήθεια μπορούμε να μιλάμε έτσι με τόση ευκολία και ασέβεια και μπορούν χριστιανοί, όχι εκείνος που έβαλε την απορία Αλλά εκείνοι που λένε αυτά, μπορούμε να μιλάμε έτσι, τότε σημαίνει ότι δεν μπορούμε να πιστεύουμε στη θεανθρώπινη φύση του Χριστού, διότι ο Κύριος είναι θεωμένος, άμα τη συλλήψει, δηλαδή από τη στιγμή που συνελήφθη στα σπλάχνα της Θεοτόκου, είναι θεωμένος, άκουσα το μεσημέρι μιαν άλλη απορία κάποιων άλλων, στο μοναστήρι άλλων ανθρώπων, νεαρών, μαθητών και αυτών, ότι ο Χριστός λέγει ήταν αμαρτωλός και αυτό το λέγει και το δικαιολογεί η θεολόγος στο γυμν Δεν είναι η θεολόγος αυτή στη Λάρισα, είναι κάπου αλλού, δεν έχει σημασία όμως, ότι βέβαια λέγει ο Χριστός σαν άνθρωπος δεν είχε αμαρτίες, μα δηλαδή δεν μπορεί να καταλάβει κανείς πια σε ποιο σημείο βρίσκεται η πίστη μας, δηλαδή η κατήχησής μας για το θεανθρώπινο πρόσωπο του Χριστού, ο Χριστός παιδιά μας συνελήφθη εις τα σπλάχνα της Θεοτόκου, ασπόρως, συνελήφθη με την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος,

Συνεπώς, η ανθρώπινη φύση του Χριστού, ήτο θεωμένη, από τη στιγμή που ο Κύριος συνελήφθη και μετέδωσε την θέωση, τη Θεία Δόξα, και εις την Θεοτόκον, όπως ακριβώς το προφητικό χάρισμα μετέδωσε ο Ιωάννης ενώ ακόμη είτο εις τα σπλάχνα της μάνας του της Ελισάβετ και η Ελισάβετ προφητεύει δυνάμει του προφητικού χαρίσματος του Υιού της που είναι στα σπλάχνα της ακόμα. Δεν είχε γεννηθεί ο Ιωάννης. Και λέγει η ίδια η Ελισάβετ, μα είδα την Θεοτόκον, επειδή το δικαιολογεί εσκίρτησε το βρέφος εν τη κοιλία της, δηλαδή ένα σκίρτημα χαιρετισμού προς ποιον, προς την άλλην άβυσσον, Διότι η κοιλία της γυναικός είναι μία άβυσσος, στην οποία βρίσκεται το έμβρυον και εκ της αβύσσου της κοιλίας της Ελισάβετ, ευρισκόμενος ο Ιωάννης χαιρετά στην άλλη άβυσσον, τον Κύριον, τον Ιησού Χριστόν, που είναι στα σπλάχνα της Παναγίας

Δε λέγει ένας ψαλμικός στίχος, και δεν είναι δική μου η ερμηνεία, Άβυσσος άβυσσον επικαλείται; Είναι ωραία αυτή, αυτός ο ψαλμικός στίχος, και παίρνει το προφητικό χάρισμα η Θεοτόκος, συγγνώμη, η Ελισάβετ, και τι λέγει, εκεί είναι το καταπληκτικό στην Παναγία, πώς και έγινε έτσι να με επισκεφθεί, η μητέρα, ξέρετε, ξαδέλφες ήσαν, ήσαν ξαδέλφες, η μητέρα του Κυρίου μου, Πού ήταν, πού ήταν ο Κύριος της Ελισάβετ, στα σπλάχνα της Παναγίας, θεωμένος ο Κύριος και μιλάμε ότι ο Κύριος μπορούσε να είναι αμαρτωλός, απηλλαγμένος βεβαίως, απηλλαγμένος του προπατορικού αμαρτήματος, γιατί αν δεν ήταν απηλλαγμένος του προπατορικού αμαρτήματος, πως θα μπορούσε να μας σώσει, γι' αυτό άνθρωπος δεν μπορούσε να μας σώσει, παρά μόνο ο Κύριος με αυτόν τον τρόπο.

Συνεπώς, βλέπετε πόσο βλάσφημα πράγματα λέγονται και να υπάρχει άγνοια, πάντοτε υπήρχε άγνοια Το να υποβάλεις όμως τις θέσεις σου, θα λέγαμε άπιστα και μάλιστα βάναυσα άπιστα, με τρόπον βλάσφημον και μάλιστα ειρωνικών πολλές φορές Αυτά τα πράγματα δεν είναι σωστά, δείχνει πλέον έναν αποπροσανατολισμό των χριστιανών μας από το περιεχόμενο της πίστεως και ακόμη μια διάθεση ασέβειας. Όμως, γιατί να λέμε αυτά και να μην πούμε και από πού ξεκινούν αυτά.

Η αλήθεια είναι ότι κάπου έχουν την αρχή τους αυτά τα πράγματα, έτσι. Βέβαια, όπως όλα τα κακά και αυτό το κακό στη Δύση υπάρχει. Συγκεκριμένα, ανεπτύχθη στη Δύση και στην Ευρώπη αλλά και στην Αμερική, με εφαρμογή στην κεντρική Αμερική, το λεγόμενο, η λεγόμενη πολιτική θεολογία. Δηλαδή, η θεολογία εκείνη, η οποία υπηρετεί την πολιτική φυσικά, την υπηρετούν κληρικοί.

Δηλαδή, κληρικοί της δυτικής, λατινικής εκκλησίας. Της φράγκικης, όπως λέγεται η εκκλησία του Πάπα. Φράγκικη εκκλησία. Έχω ένα βιβλίο μπροστά μου, σας το έχω ξαναδείξει αυτό πέρσι πρόπερσι, δεν θυμάμαι.

και το βιβλίο αυτό λέει το Ευαγγέλιο, το Ευαγγέλιο της Επανάστασης των Σαντινίστας. Αυτό βέβαια αν το διαβάσει κανείς, πρώτα πρώτα θα χάσει τον καιρό του. Ύστερα θα βρει τέτοιες μωρές θέσεις που θα έλεγε κανένας ότι μα δεν άνοιξαν οι άνθρωποι αυτοί ποτέ την Αγία Γραφή να δουν λίγο πιο σωστά το Ευαγγέλιο.

Να φανταστείτε ότι το γράφει αυτό το βιβλίο, κληρικός, που υποτίθεται όλη η κληρική της Δυτικής Εκκλησίας, είναι θεολόγοι, είναι θεολόγοι Μα τότε, τι να πω τότε, άμα δεν έχεις το Πνεύμα του Θεού, άμα δεν έχεις τους πατέρες οδηγό στην ερμηνεία της Αγίας Γραφής, τι μπορείς να λες, ακούστε λοιπόν.

Υποτίθεται εδώ ότι είναι ένας κύκλος κάποιων νέων ανθρώπων, κύκλος Αγίας Γραφής δηλαδή. Είναι μερικοί, λέει και τα ονόματά τους εδώ, και συζητούν αφού διαβάσουν ένα χωρίο της Αγίας Γραφής, δύο χωρία, μια περικοπή, αλλά σπάντων, και κάνουν ανάλυση, συζήτηση.

Και η μορφή που γράφεται το βιβλίο είναι αυτή, τον παρεκάλεσαν, λέει, να μην χαθούν όλα αυτά, αλλά να διατυπωθούν σε ένα βιβλίο. Όταν ο Ιησούς ήταν 12 χρονών, είναι το κείμενο που διάβασαν, είχαν ανέβει στα Ιεροσόλυμα σύμφωνα με το έθιμο της γιορτής αυτής.

Κατά την επιστροφή τους, όταν η γιορτή είχε τελειώσει, το παιδί Ιησούς παρέμεινε στα Ιεροσόλυμα, χωρίς να το αντιληφθούν ο πατέρας και η μητέρα του. Αυτό από το κατά Λουκάν Ευαγγέλιο, πολύ καλά. Τη συζήτηση ανοίγουν οι νέοι, γράφει τώρα.

Μανουέλ, Μανώλης, απειθάρχησε, δηλαδή ο Χριστός, τους ξέφυγε. Ο νέος οφείλει να μην υπακούει στους γονείς του, όταν τον θέλουν μόνο για αυτούς. Όταν θέλουν να τον κρατούν μακριά από τα κοινά, και κοινά είναι η πολιτική, από τη δουλειά του με τους άλλους νέους, από το καθήκον του, από τον αγώνα.

Λαουρεάνο, άλλος της παρέας, σαν τους αντάρτες που πάνε να πολεμήσουν παρακούοντας τη θέληση των γονιών τους. Ένας γέροντας, λέει στην παρέα τώρα, είναι σωστό ένα παιδί 12 χρονών να κάνει ένα τέτοιο πράγμα, δεν θα έπρεπε να ζητήσει την άδεια;

Δεν θα του αρνιόνταν, πρέπει να δούμε και το μόνο που προκάλεσε στους γονείς του όταν κατόπιν άρχισαν να τον ψάχνουν. Και η Μαρία του έκανε αυστηρές παρατηρήσεις. Ένας άλλος νέος, ίσως να μην του το επέτρεπαν και έτσι αναγκάστηκε να ενεργήσει όπως ενήργησε.

Ο Ιησούς μας δίνει ένα παράδειγμα ανεξαρτησίας απέναντι στην οικογένεια. Ε βέβαια τότε μάλωσε με την Παναγία, τη μητέρα του. Πολύ δικαιολογημένα, εξού και η απορία. Και τελειώνει το κεφάλαιο αυτό, τι να σας πω, λέει φρίκι.

Είναι φρίκι δηλαδή τι λέτε αυτό το βιβλίο μέσα.

Φίλιππε, Φίλιππε, Φίλιππος, άλλος της παρέας. Το συμπέρασμα είναι λοιπόν πεντακάθαρο. Από τα μικρά του χρόνια ο Ιησούς ήταν επαναστάτης.

Λοιπόν, όταν γράφονται τέτοια βιβλία, μεταφρασμένα ελληνικά και τα λοιπά. Είναι δυνατόν να μην υπάρχουν τέτοιες μωρές απορίες; Να γιατί προσβάλλεται παιδιά η ευσεβία και έτσι σκεφτόμαστε και έτσι μιλάμε διότι πια δεν έχουμε το μυστήριο της ευσεβίας αλλά έχουμε εδώ ένα αναποδογύρισμα αυτού του μυστηρίου της ευσεβίας και βάζουμε ό,τι ο διάβολος μας υποβάλει στο μυαλό μας.

Και έρχεται μια δεύτερη απορία από την ίδια πηγή γιατί έχει το ίδιο χαρτί και το ίδιο γραφικό χαρακτήρα. Ποια θα ήταν η σωστή θέση της Εκκλησίας εν όψει της προβολής της ταινίας ο τελευταίος πειρασμός;

Διότι κυκλοφορεί ότι δεν έπρεπε να γίνει τόση αντίδραση γιατί κεντρίζει την περιέργεια ορισμένων που ίσως δεν θα πήγαιναν να τη δουν.

Σύμφωνα με αυτά που είπαμε τα πρώτα, πώς σας φαίνεται τώρα το να φτάσουμε και να προβάλλουμε τέτοιες ταινίες; Πολύ φυσικό, διότι όταν κυκλοφορεί, κυκλοφορούν τέτοιες θεολογικές κατηχητικές θέσεις Δεν είναι πάρα πολύ φυσικό αυτές οι θέσεις να γίνουν και ταινία; Είναι πάρα πολύ φυσικό Τι μας παραξενεύει, όταν υπήρξε η φθορά αυτή και έρχεται τώρα να επιστεγαστεί με μια κινηματογραφική ταινία;

Βέβαια θα μου πείτε υπάρχουν άνθρωποι, βεβαίως, ποιοι θα πάνε να δουν τέτοια ταινία; Εκείνοι που ακριβώς έχουν πάθει αυτήν την φθορά Αυτή τη φθορά η οποία είναι όχι μικρή παιδιά Αν δεν ξέρω ούτε με στατιστικές αυτά τα πράγματα γίνονται, ούτε με σφυγμομετρήσεις Βλέπαμε τι φθορά έχει ο λαός μας και πόσο είναι έξω από μια ορθόδοξη κατήχηση και από μια πληροφόρηση πνευματική θα τρομάζαμε.

Είναι καρπός μιας απουσίας, θα λέγαμε καταρτισμού. Γι' αυτό εγώ χαίρομαι με εσάς που είστε πολλά παιδιά εδώ, αλλά αν σας συγκρίνω όμως, πολλά παιδιά είσαστε. Είσαστε πάρα πολλά παιδιά, δηλαδή, αν έπρεπε να μιλάει κανείς για ένα κατηχητικό σχολείο με τόσα παιδιά, δεν θα το δείτε πουθενά αυτό το κατηχητικό. Με τόσα παιδιά, αν όμως δείτε πόσοι νέοι περνάνε από τη γέφυρα του Πηνειού όταν σχολάει το Αλκαζάρ, το ποδόσφαιρο, τότε θα πούμε ότι είσαστε πάρα πολύ λίγοι.

Και βλέπουμε όλους αυτούς τους νέους και λέμε, Ρε παιδιά, που είσαστε εσείς χωμένοι όλο τον γυρό; Τόσους νέους έχουμε εδώ στην πόλη μας, εδώ είναι τώρα το σπίτι, και ύστερα λέμε ότι οι άνθρωποι αγνοούν, έχουν μεσάνυχτα κτλ. Ένα απόκομμα από ένα περιοδικό βρέθηκε στα χέρια μου, ένας ποδοσφαιριστής, ο Σαραβάκος, λέει ο ταλαίπωρος, αξίζω 350 εκατομμύρια, Όταν το είδα, είπα, το είπα δυνατά, μ' άκουσαν και κάποιοι γύρω, εγώ αξίζω παραπάνω από το σύμπαν Αν τα πόδια σου εσένα αξίζουν 350 εκατομμύρια, εμένα η ύπαρξή μου ολόκληρη είναι παραπάνω στην αξία της, από το σύμπαν ολόκληρο Μου το αποκαλύπτει ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός

Τι έχει να κερδίσει ο άνθρωπος, αν κερδίσει το σύμπαν και χαθεί ο ίδιος; Το ακούτε, αυτός νομίζει ότι έχει αξία 350 εκατομμύρια Τόσο, θα λέγαμε, εκτιμά την ύπαρξή του Μα αυτή είναι η εκτίμηση μιας ανθρωπίνης υπάρξεως Από αυτό, μέχρι τα κρεματόρια του Χίτλερ, δεν υπάρχει απόσταση Διότι, όταν αρχίζουμε να εκτιμάμε υλικά, υλικά τον άνθρωπο Τι θα μας κοστίσει να πούμε, ότι από έναν άνθρωπο μπορούμε να βγάλουμε 2-3 κιλά, 5 κιλά σαπούνι Άμα τον βάλουμε στο φούρνο, θα βγάλουμε 2-3-5 κιλά σαπούνι και αυτό δεν είναι εκτίμηση και αυτό είναι μη εκτίμηση. Το θέμα είναι, καταλαβαίνετε, το θέμα είναι ότι φτάνουμε στο σημείο, φτάνουμε στο σημείο να έχουμε κακές εκτιμήσεις γιατί δεν ξέρουμε θεολογία, δεν γνωρίζουμε αυτή την ορθόδοξη θεολογία, την κατήχηση την ορθόδοξη και αυτό είναι το πολύ φοβερό.

αλλά να απαντήσω και στο θέμα αυτό στην απορία αυτή. Προσέξτε με. Καταρχάς, εάν ο λαός μας όντως εθρήσκευε και είχε κάποιους που κυβερνούν και κρατούν κάποια πόστα πολιτισμού, τέχνης και εγώ που θα τα πούμε όλα αυτά και έφερναν την ταινία αυτή στην Ελλάδα, ποιος θα πήγαινε να τη δει; Κανένας. Και θα έφευγε άπρακτη και βεβαίως υλικά φοβερά ζημιωμένη.

Αν σήμερα λέμε ότι επιτρέπεται και μάλιστα τα επιχειρήματα αυτά, το ότι διακινούνται οι ιδέες και άλλα πολλά, είναι αίολα και κουτά και βλάσφημα, δηλαδή ούτε κουβέντα, έπρεπε να κάνουμε κριτική σε όλα αυτά τα πράγματα, θα λέγαμε πάρα πολλά, όμως παρά τα αυτά, γιατί υπάρχουν άνθρωποι να πάνε να δουν, γράφει η απορία, το άκουσα και από άλλους, κεντρίζεται η περιέργεια, ποια περιέργεια, ότι, έλα εδώ παιδάκι, έλα, είσαι χριστιανός, βαφτίστηκες, Είσαι ορθόδοξος χριστιανός, κάνεις το σταυρό σου, σε ποιον πιστεύεις, στον Ιησού Χριστόν, τι πιστεύεις, ότι είναι ο Θεός που ενανθρώπησε, ωραία Και τώρα έχεις αμφιβολία, αν ο Ιησούς Χριστός είναι Θεός και πας να δεις μπας και έκανε τίποτα πορνείες και μοιχείες, τι πράγματα ήταν αυτά;

Ή πιστεύεις ότι ο Ιησούς Χριστός, τον οποίον πιστεύεις και στο όνομα του οποίου βαφτίστηκες, είναι ο αιώνιος Θεός που ενανθρώπησε ή παράτα τα όλα αυτά; Αν έχεις κάποια υπολανθάνουσα θα λέγαμε έτσι αμφιβολία και τότε μην πιστεύεις τίποτα Όταν λες ότι έχω μια περιέργεια, και με τρώει η περιέργεια να πάω να δω, να πάω.

Τι να πάω να δεις, τι να πάω να δεις Αλλά και ακόμα οι θέσεις ότι θα πρέπει κανείς να χρησιμοποιήσει την αντίδραση. Γιατί κάτι τέτοιο λέει εδώ η απορία. Λοιπόν, επειδή η απορία αυτή μου ετέθηκε το πρωί σε κάποιους εκδρομείς στο μοναστήρι.

Κάτι τους είπα εκεί, θα σας το πω ένα σημείο μόνο. Και θα το διαφοροποιήσω, γιατί κάτι άλλο θα σας πω περισσότερο. Εκεί θα λέγαμε στους πρώτους αιώνες, όταν είχαμε τον χριστιανισμό, ποιους πρώτους αιώνες, τους τρεις πρώτους αιώνες.

Ήσαν πολλοί οι χριστιανοί; Όχι, ήσαν στα πράγματα οι χριστιανοί, ήσαν οι λιγότεροι και ήσαν κρυμμένοι, γιατί υπήρχαν αλεπάλληλοι διωγμοί. Ποιοι καθόριζαν την πορεία, την κρατική, την πολιτιστική και τα λοιπά; Οι ειδωλολάτρες.

Πολύ καλά. Αν υποτεθεί ότι οι ειδωλολάτρες διακωμωδούσαν τον Ιησού Χριστό, τι μπορούσαν να κάνουν οι Χριστιανοί; Τίποτα. Μόνο προσευχή, τίποτε άλλο. Τώρα, δεν μπορούμε να πούμε, εδώ στην Ελλάδα και όλος ο δυτικός κόσμος που θρησκεύουμε, έχουμε τον Χριστιανισμό, δεν μπορούμε να πούμε παιδιά, ότι όταν ένα έργο παίζεται που προσβάλλει την πίστη μας, προσβάλλει το πρόσωπο του Ιησού Χριστού, ότι αυτό, είναι θέμα ελευθερίας και ότι δεν πρέπει να αντιδράσουμε, διότι σήμερα κατά τεκμήριον οι λαοί είναι χριστιανικοί, ε πως θα δεχθούν λοιπόν κάτι τέτοιο; Σημειώσατε δε, ότι αν υποτεθεί ότι οι ειδωλολάτρες διακωμωδούσαν το πρόσωπο του Χριστού, δεν είχαν τίποτα να πάθουν από τον Χριστό, διότι αγνοούσαν τον Χριστό.

Μήπως οι σταυρωτές δεν διακωμωδούσαν τον Κύριον επί του Σταυρού; Ξαναλέω, δεν τον διακωμωδούσαν; Τον διακωμωδούσαν. Τι έγινε; Τίποτα. Ποιος μπορούσε να υπερασπιστεί το πρόσωπο του Κυρίου; Η Θεοτόκος που ήταν παρά τον Σταυρόν, ο Ιωάννης, και μερικές άλλες γυναίκες, οι άλλοι χάθηκαν. Ποιος μπορούσε να υπερασπιστεί το πρόσωπο του Κυρίου; Κανένας. Τώρα όμως είναι το ίδιο πράγμα;

Τώρα ο Κύριος όταν βλέπει να προσβάλλεται το πρόσωπό του, δεν νομίζετε ότι θα έρθει να πέσει βαρύ το χέρι του επάνω στον δυτικό κόσμο και δη στην Ελλάδα που γράφτηκε στην πατρίδα μας το Ευαγγέλιο ελληνικά, και κήρυξαν οι Απόστολοι, ιδίως ο Απόστολος Παύλος, το Σκεύος της Εκλογής, σε πτώσες ελληνικές πόλεις, ολόκληρη καινή διαθήκη γράφτηκε στην ελληνική γλώσσα, δεν νομίζετε ότι εμείς που έχουμε τα μεγάλα προνόμια ότι θα δεχθούμε βαρύτερο το χέρι του Θεού; Ναι, όπως το δέχθηκαν και οι Εβραίοι με την άλωση της Ιερουσαλήμ.

Διότι ο λαός αυτός έμεινε αυτός που έμεινε και έπεσε βαρύ το χέρι του Θεού. Μάλιστα ο Χριστός λυπάται, λυπάται και τι λέγει; Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, πόσες φορές θέλησα να σε μαζέψω και να σε βοηθήσω σαν την κλώσσα με τα πουλιά.

Αλλά δεν θέλησες. Ιδού, ο οίκος σου, δηλαδή εσύ ίδια, ο οίκος θα πει το σπίτι, το σπιτικό, η πόλις, η πατρίδα. Αφήνεται έρημη, έρημος ο οίκος, ακούσατε, η πόλις αφήνεται έρημη από τη χάρη του Θεού. Και τότε αφού έμεινε έρημος από τη χάρη του Θεού, επέπεσαν οι Ρωμαίοι και την κατέστρεψαν την πόλη ολοσχερώς.

Βαρύτατο το χέρι του Κυρίου σε αυτήν την αμαρτωλή πόλη που στάθηκε έτσι απέναντι στο Μεσσία της. Εμείς, τι μας περιμένει; Και απαντώ, θα πρέπει να αντιδράσουμε, ε λοιπόν ναι, θα πρέπει να αντιδράσουμε, με κάθε τρόπο, βίαιον, βίαιον, να σας πω ένα παράδειγμα από την Αγία Γραφή, ακούσατε, κάποτε, κάποιοι Εβραίοι, όταν έφτασαν κοντά να μπουν πια στη γη της Επαγγελίας, φτάσαν στα όρια των Μωαβιτών, αυτοί σκέφτηκαν να τους παρασύρουν τους Εβραίους στις ειδωλολατρικές των θυσίες, οι οποίες συνοδεύονται και με ανηθικότητες.

Και με ανηθικότητες, προσέξτε, δηλαδή φαγοπότι, θυσίες και ανηθικότητες. Πήγαν δυστυχώς πολλοί Εβραίοι και άρχισαν να θυσιάζουν στον Βεελφεγώρ, τον θεό των Μωαβιτών. Και τότε, ό, τότε, τι φοβερό έγινε κατ' εντολή του Θεού, έπεσε σφαγή μέσα στο στρατόπεδο των Εβραίων.

Και ένας άνθρωπος, ζηλωτής του Θεού, ελέγετο ο Φινεές, είχε ένα δόρυ, ένα κοντάρι και μπαίνει σε μία σκηνή μέσα και βλέπει έναν Ισραηλίτη να αμαρτάνει με μία μωαβίτισσα γυναίκα και τότε παίρνει το δόρι του και το περνάει από την πλάτη αυτού και πέρασε μέχρι το έδαφος.

Τους πέρασε, πώς περνάμε τα κρεατάκια για να κάνουμε σουβλάκι, έτσι τους πέρασε στο δόρυ και τους δύο. Ακούστε, αυτή του η πράξη κρίθηκε πράξη, πράξη δικαιοσύνης, αρετής δηλαδή. Και επειδή κρίθηκε αυτή η πράξη του Φινεές πράξη δικαιοσύνης, κατέπαυσαν, λέει η Αγία Γραφή, οι θραύσεις.

Δηλαδή, το βαρύ χέρι του Θεού να πέφτει στο στρατόπεδο των Εβραίων, γιατί κάποιος αντέδρασε. Ε, λοιπόν, αν υπάρξουν χριστιανοί που θα αντιδράσουν, τότε δεν θα πέσει βαρύ το χέρι του Θεού. Αν όμως δεν υπάρξουν και μείνουν οι χριστιανοί κοιμισμένοι και πουν και τι με νοιάζει και δεν βαριέσαι, τότε θα πέσει πολύ βαρύ το χέρι του Θεού.

Στην ερώτηση, λοιπόν, χρειάζονται αυτές οι αντιδράσεις; Το διδάσκει η Αγία Γραφή. Εγώ δεν είπα τίποτα, υπέδειξα, τι λέει η Αγία Γραφή. Και η Αγία Γραφή είπε ότι χρειάζονται οι αντιδράσεις. Συνεπώς, παιδιά, νομίζω ότι αν δεν το κάνουμε έτσι, δεν κάνουμε τίποτα. Λέει η Αγία Γραφή, η Παλαιά Διαθήκη. Και το ανανεώνει ο Απόστολος Παύλος στην Καινή Διαθήκη. Και εξαρείτε τον πονηρόν εξ υμών αυτών.

Ο πονηρός άνθρωπος, δεν είναι ο πονηρός ο διάβολος, θα βγάλετε, λοιπόν, από τη συγκέντρωσή σας τον πονηρόν άνθρωπο, θα τον βγάλετε έξω. Ε, λοιπόν, αυτή τη στιγμή δεν κάνουμε τίποτε άλλο, παρά να ανέλαβαν εκείνοι που ανέλαβαν να πετάξουν έξω στη θάλασσα, έξω από τα σύνορα της πατρίδας μας, τέτοιες βρώμικες και βλάσφημες ταινίες που προσβάλλουν το Πανάγιο Πρόσωπο του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.

Αυτά και για αυτή, παιδιά, την απορία. Αλλά για να δούμε ακόμη κάτι.

Βέβαια, εδώ αναφέρεται όταν ο άνθρωπος πεθαίνει, πηγαίνει κατευθείαν στον Παράδεισο ή στην Κόλαση; Ή πηγαίνει στον Άδη; Να μας σχολιάσετε καλά και περισσότερο για τον Άδη. Είναι κάτι που το έχουμε πει τόσες, τόσες, τόσες φορές.

Ναι, παιδιά, όταν πεθάνει, κανείς δεν πηγαίνει στην Κόλαση, ούτε στη Βασιλεία του Θεού, που πηγαίνει στον Άδη, ο Άδης είναι, χωρισμένος τώρα, αν είναι ευσεβής θα πάει στον Παράδεισον, δηλαδή ο τόπος του Άδου που έγινε Παράδεισος, διότι εκεί με την παρουσία του ο Κύριος άφησε το φως της Θείας του Δόξης, είναι ο Παράδεισος, είναι οι ψυχές όλων των Αγίων, εκεί είναι και ο Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής πλην της Θεοτόκου, εκεί οι Απόστολοι, εκεί όλοι, στον Παράδεισον, ως ψυχές και περιμένουν την Ανάσταση των νεκ για να εισέλθουν στη Βασιλεία του Θεού. Οι ασεβείς άνθρωποι, οι αμαρτωλοί άνθρωποι είναι στον Άδη. Δηλαδή, στον σκοτεινόν εκείνο, σκοτεινός τώρα, πώς είναι αυτός ο σκοτεινός χώρος, πώς είναι αυτός ο χώρος, ο Θεός ξέρει, όπως ήταν και παλιά, πριν ο Χριστός κατέβει στον Άδη, που εκεί πηγαίνουν οι ασεβείς και οι αμαρτωλές ψυχές και εκείνοι βέβαια περιμένουν την Ανάσταση των νεκρών για να κριθούν και τότε με τα σώματά τους και οι πρώτο

και οι δεύτεροι θα εισέλθουν, οι μεν πρώτοι στη Βασιλεία του Θεού, οι δε δεύτεροι τότε, δια πρώτη φορά, εις την κόλαση, στην οποία αυτή τη στιγμή δεν είναι κανείς ούτε οι δαίμονες. Τότε θα είναι και ο διάβολος, οι δαίμονες, ο Αντίχριστος, το λέει σαφώς, αυτό το βιβλίο της Αποκαλύψης και οι αμαρτωλοί άνθρωποι.

Δεν θα πω πιο πολλά γιατί έχουμε επανειλημμένως μιλήσει για αυτήν εδώ την απορία. Ε, τι να πω τώρα, και κάτι που είναι λιγάκι, ένα σωστό; Δύο αδέλφια, ένα αγόρι και ένα κορίτσι να παντρευτούν δύο άλλα αδέλφια, όχι, απαγορεύονται από τους κανόνες της εκκλησίας μας, με δύο, μονολεκτικά, όχι.

Γιατί συνηθίζεται όταν κάποιος γίνεται μοναχός, η μοναχή να παίρνει κάποιο άλλο όνομα, γι' αυτό θα απαντούσα παιδιά το εξής, δεν είναι απαραίτητο αλλά το συνηθίζουμε, καλώς λοιπόν γράφει στην απορία ότι το συνηθίζεται.

Πώς δηλαδή έχει το όνομα, δεν συνδέεται με τη βάπτιση, προσέξτε αυτό, το όνομα δεν συνδέεται με την βάπτιση, άλλο είναι η βάπτιση και άλλο η ονοματοθεσία, απλώς δίνουμε ένα όνομα, τίποτε άλλο, μάλιστα εκείνοι που εβαπτίζονταν στην αρχαία εποχή και γίνονταν για πρώτη φορά χριστιανοί, ενώ είχαν το όνομά τους, διατηρούσαν το παλιό τους όνομα, γι' αυτό έχουμε τα ονόματα αυτά, τα ειδωλολατρικά, τα οποία μπήκαν και απλώς εξεχριστιανίστηκαν, τίποτε άλλο.

Αλλά αυτό θέλω να καταλάβετε, δεν συνδέεται η βάπτιση με το όνομα, τώρα αφού δεν συνδέεται, εφόσον η μοναχική αφιέρωση, στο Θεό όπως και η βάπτιση είναι μία αφιέρωση, δύναται να αλλαχθεί επειδή το πρώτο όνομα θυμίζει τον τρόπο που ζούσε ο άνθρωπος θα λέγαμε κοσμικά και παίρνει ένα άλλο όνομα για να του θυμίζει μια καινούργια ζωή.

Αν όμως ζούσαν οι άνθρωποι, η Εκκλησία, οι πιστοί, ζούσαν όχι κοσμικά, έστω μες τον κόσμο, αλλά όχι κοσμικά, τότε δεν θα υπήρχε ανάγκη να αλλαχθεί το όνομα, εάν κάποιος θα ήθελε να αφιερωθεί ολότελα στο Θεό.

Πάρτε παράδειγμα τον Απόστολο Παύλο, λέγεται Σαούλ, εξελληνίστηκε, έγινε Σαύλος και πήρε το ρωμαϊκό του όνομα, διότι ήταν ρωμαίος πολίτης και είχε και άλλο όνομα, και κράτησε το ρωμαϊκό όνομα και είναι Παύλος. Μπορούσε να το αλλάζει αυτό, όπως και ο Κύριος μετονόμασε τον Σίμωνα, σε Πέτρο, για να θυμίζει την καινούργια του ζωή και το καθεξής.

Έτσι λοιπόν μπορεί το όνομα να αλλάζει και με την αφιέρωση και δεν έχει το όνομα, σας είπα, καμία σχέση με την βάπτιση. Αυτά και για αυτή την απορία. Ο Κύριος να σας ευλογεί.