Resolution of Questions 33

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the unchanged Greek original is the authoritative text.

Remember, children, that we did topics on Masonry, and we talked about various forms of Masonry, that is, various societies, clubs, and so on. We talked about the Lions; you'll remember that too.

Of course, in Greece there was no women's Lions Club, only a men's one. Now there's a women's one too, and it's the first to be founded in Thessaloniki. The headline of the news item: the first women's Lions Club was founded in Thessaloniki at a special event, with a program of philanthropic activities.

This, of course, is always the cover, the screen. Let me cite one or two points for you. It says the following: that the special event for the founding of the Lions Club Olympias, the first women's Lions Club.

And according to the ritual, the governor handed over the charter of the new Olympias Club. What ritual? Of course, very many will read this and take notice of it, in the formal way, we might say, as we'd say according to formal custom, the kind of thing that exists when we have an event, say, when we welcome a foreign visitor, a protocol, as it's called.

No, children, from this little word, 'ritual,' there is a small window or a crack through which we can perceive what Masonry is. Masonry is a religion, and it has all these little offshoots of its own around it, through which, the entryway we might say, through which it draws members further inside.

The sponsor of the Olympias Club is the Lions Club Lefkos Pyrgos. So we have a sponsor too, that is, someone responsible for the case. And 'Guiding,' the Lion Liamis. 'Guiding': he uses a foreign word, it means guide, that is, the Elder, how shall we put it, something like that, the guide, you see. And further down he mentions the names of ladies, who, he says, were sworn in. Why were they sworn in? When we have a philanthropic activity, do we take oaths? Have you ever heard of any philanthropic foundation taking oaths? Aren't all these elements that show there is something further inside? I've told you this for your information. Now, in our first question, it says the following: it asks where the value of marriage lies and what the Orthodox view of it is; in relation to monasticism, can it be considered inferior, or the opposite,

or should both be understood as charismatic states? What do the fathers say on this? Of course, a whole topic could be made of this, but since it's a question and time isn't sufficient, we'll say only a few things in outline.

Where does the value of marriage lie, to begin with? The value of marriage lies in the fact that God institutes marriage. It is a divine institution. When Adam says in Paradise, after the creation of Eve, that she, he says, is flesh of my flesh and bone of my bones.

For this reason, he says, a man shall leave his father and his mother and so on, and shall cleave to his own wife; there, he was instituting marriage. No, he wasn't instituting it; Adam was speaking in a prophetic way about that which God had already instituted, namely, marriage.

And consequently we see that it is not a human institution, but something that God himself wills it to be. Of course, we'll see a little further down whether marriage is the first or the latter will of God; we'll look at that a little further down.

And what is the Orthodox view of it, that is, if we are to see it from the Orthodox side, what would we say about marriage? Marriage is nothing other than the communion of two people, because God wills it so, of different sexes, of course, who have as their purpose what God appointed when he founded marriage. What is that purpose? 'Let us make,' he says, the three persons of the Holy Trinity speak as though deliberating, 'let us make,' he says, a helper, let us make for Adam a helper who is like him, after his own kind.

That 'after his own kind' means to resemble him, that is, she is a human being; she is not to be something else, but to be human. Consequently, Eve is human, she is 100% human, just as Adam is human. When we say 'human,' we don't mean the man, nor the woman, but both the man and the woman.

So then, what does 'a helper after his own kind' mean, a helper toward what? Toward the purpose for which the first human being, Adam, was created. What is the purpose of the first human being? It is theosis, divinization. Consequently, the presence of the woman is to help the man attain theosis, but also for her to be helped by him, so that she too may attain theosis.

For since she is human, the woman could not remain outside this purpose. So therefore, the institution of marriage, the Orthodox view of marriage we might say, is the theosis of the spouses.

But this theosis of the spouses, children, is a great matter, which unfortunately could not be realized except in Christ Jesus. That is, when Christ came, because the human being had now lost God from his field of vision, it was entirely natural, entirely natural, to find God again and to be set back in the place where God had set him.

Consequently, only within Christ can we see what the Orthodox view of marriage is. And now we come to another point. In relation to monasticism, can it be considered inferior, or the opposite? Or should they be understood as charismatic states?

Children, with the reality of marriage and of the celibacy of monasticism before us, we cannot, at first glance, call one inferior and the other superior; pay attention, says John Chrysostom. You cannot disparage marriage in order to elevate monasticism; let me explain this so you understand it.

I am 1.70 in height; suppose someone is 1.70 or 1.80.

Then, in order to surpass him in height, I would have to do the following: either grow taller myself, or bring him down lower. But how am I going to grow taller? Is it even possible for me to grow taller? Since I have no ability to grow, I therefore find a way to bring him down lower.

That is, when I have no worth in life and I want to surpass someone, but I can't achieve it, because I'm worthless, I can't achieve it. Then I slander and defame the other person in order to disparage him, so that he comes down below me and I appear higher than him.

So there is a tendency to belittle marriage in order to exalt monasticism. And John Chrysostom says that this is not right at all, because each one has its own place and its own worth. So, my children, if we are to see things as they really are in our life, we must not belittle either the one or the other.

Because there is, we might say, a tendency on both sides. The married are inclined to belittle monasticism, and the monastics in turn to belittle marriage. This is not right at all. Each one is where it is. Each person, as the Apostle Paul says, remains in the state to which he was appointed. Where God has placed him. So, since each one has its own place, if we are to look at these things objectively, that is, free of every passion, what would we say? Is there any difference, any difference at all between these two? Unquestionably, yes. Let us see, my children, what this difference is. The difference is this: when God made Adam, His purpose was that there should be no marriage.

Because, quite simply, He wanted to make a being, and if that being in some way showed its good disposition toward its Creator, He would make others and others and others. In what way? In the way that God made the angels.

It is well known that the angels were not born one from another; they have no sex. You will say to me that they are spirits, and that this does not matter. They could have been begotten, one spirit from another. But instead of that, God created each spirit separately. So each spirit is a distinct creation of God. Now, if God wished to make man, and man, who bears a material body, shares in the material creation, then man ought not to have fallen. But God knew, before He made all these things. If you say to me, well then, why do some ask why God made Adam if He knew he would fall, well, God knew, because He knows the future too, because God is outside of time.

So that is not where the matter lies; and then there is the other point, the freedom that would come into play. So, knowing that Adam would sin and that death would enter in, before He created Adam, indeed before He made the universe, God made it in such a way that a temporary state would be served. And an element was introduced, the element of male and female. These two things which form a pattern, a means of multiplying mankind. And the proof that the matter is as I am telling you is this: when the Resurrection of the dead takes place, Christ explicitly and categorically reveals this to us, in the Kingdom of God there will be no marriage.

What does this mean? Marriage is a transitional period, a transitional event, which means that the original way of life for human beings would have been, had they not sinned, without marriage. But because God foresaw that marriage would enter in, and sin would enter in, and death, He made man as He made him. So if we judge from this point of view, then we would say that marriage is a pattern of the present age, while celibacy is a pattern of the age to come. So if we must compare, what would we say? We would say then, in this sense and only in this sense, that monasticism is higher than marriage, because the person runs ahead, anticipates, hastens to live even now that which he will live in the Kingdom of God.

But the questions here must also be understood as states of grace. My children, both the one and the other have the grace of God. God blesses both the one and the other. But marriage is the latter will of God. God has the former, the prior, the prior will and the latter will of God. Marriage, then, is the latter will. That is, He originally wanted something else, but in a certain way God condescends so that His creation should not be lost, and He proceeds to a latter will. But the latter will is always lower than the prior will, as Saint Nikodemos the Hagiorite also says.

A second question says the following. Saint Kosmas Aitolos said: if a man insults my father, my mother, my brother, I have a duty, as a Christian, to forgive him. But if he insults my Christ and my All-Holy Theotokos, I do not want to see him. Are these words correct?

How are they reconciled with Christ's commandment to forgive and not to judge our fellow men? Now, my dear children, listen carefully: this matter has nothing to do with whether it is correct and how it is reconciled with the commandment of Christ, which commandment of Christ? For where it says to forgive our fellow men, blasphemy against God is not a matter concerning my fellow men. It is entirely natural, for what does Saint Kosmas say, he says it clearly: if you insult me, I will forgive you; if you insult my mother and my father, I will forgive you. But when you blaspheme God, it is not my place to forgive you, it is God's matter; yet I do not want to see you. Because indeed, if we ever truly understand what blasphemy means, and I will not say more, for these very words are, well, even the Hebrews, in order to avoid these words, used the verb 'to bless,' just as we call the Black Sea the Euxine (the hospitable), just as we call vinegar 'the sweet one,' just as we say the Pacific Ocean, while it is the opposite.

On the contrary, they would say 'to bless the gods,' and it carried the bad meaning. So when one merely considers what this means, horror should seize him. For this reason, then, not only is Saint Kosmas right, but I co-sign it and I would say the same thing to you; I accept it too. And I pray that you all accept it this way, for in this way we will be able to say that within ourselves we hold a high idea of God. For what do we do? When the divine things are blasphemed, no one speaks; but if someone were to insult my father and my mother, I take him to court, the opposite. Yet this does not mean a Christian conscience. A Christian conscience means: insult me if you wish, I will forgive you; but if you blaspheme that which I believe, well, you have no right to do this, let my eyes not see you. So much for that question of mine. One more question says the following.

Pay attention to me; here it is a little poorly written, and I do not even know the story as it is told, but I will dwell on one point of this question. In one age there was a saint, and there was also a demon-possessed man. The saint saw the demon and asked him: in Hell, are there more men or women?

And the demon said: women, for many reasons. A story I do not know, let us call it an anecdote. For what reason did the demon tell the truth, since he is cunning? I will dwell on only one point: the devil tells the truth. So, my children, he tells the truth in order to tell a very great lie; he tells the truth in order to tell a great lie. Because if he always told lies, we would not believe him; so he tells some truth as well, in order to lead us astray, in order to tell his great lie. I will give you a small example. I remind you of when the Apostle Paul and his company found themselves in Philippi. There in Philippi, my children, this happened: there was a demon-possessed girl, there was a demon-possessed girl.

Every day, as the Apostle and his company passed by a certain spot on the road, on their way to a place of common prayer, she would come out, she who was a fortune-teller, that is, she had the devil, she had a spirit of divination, she would come out and cry: these are men of the Most High God, who have come to proclaim to you, that is, to announce to you a way, a manner of salvation. She was telling the truth, she was telling the truth, because the Apostle Paul had gone to Philippi to preach the Gospel of salvation. So she was telling the truth; however, however, she said this every day as they passed by there. And it says: Paul, being grieved, that is, Paul became indignant, he grew weary of hearing her, he became indignant, against the demon of course; he stops, turns toward the girl and says to the demon: I command you to come out and never again to be found in this girl. And this girl stopped telling fortunes, because the demon had been cast out. Was she not telling the truth? Could not the whole city for a moment

have become Christian, since this was, let us say, an extraordinary opportunity for the Apostle Paul? And yet, my children, in the first place the Apostle Paul had no need of such recommendations. Secondly, can you imagine, when the Christian Church of Philippi was being formed, that a demon-possessed woman should also be a member? When Paul would leave Philippi, what would she say, and what delusions would she scatter within the Church? Can you imagine it? So the devil was telling a truth, in order to be able to enter, through the demon-possessed girl, into the Church of Philippi, and to work them over there, literally to trample them down. The Apostle Paul, who had the spirit of discernment, was able to distinguish; he does not allow it, he throws it out: get out.

Whatever else it cost the Apostle Paul. The point then, my children, is that the devil now and then tells some truth, but he tells many other lies. I would tell you, I would tell you, even if the devil told ninety-nine truths and told only one lie, he is dangerous.

In these wretched women who are called 'illumined,' and who operate, who operate demonically, mainly in Athens these so-called 'illumined' ones are found, they work wonders, they do certain strange and curious things, they tell you what you have in your heart and many other things; the devil works all these.

Yet you see these people: they go to church, they receive Holy Communion, they say prayers, they keep all-night vigils. One might say, what is going on? A Paul needed to be found, to say the word to drive out, to cast out these demons, and not to allow these women, as long as they remain under the demons, not to let them enter into the Church.

So it happens, my children: the devil, even if he tells ninety-one truths and tells one lie, he has caught you, he has caught you. I will give you one more example, to finish this question. When sometimes we go to catch fish with our hook, and we put on the hook, we put a bait.

Is the purpose to feed the fish or to catch the fish? Obviously it is to catch the fish. Well then, as for the fish, it means we go to feed them; they see that we are feeding them. But that is not where the matter lies, because we are thinking of catching and not of feeding. And the devil does the same thing: he is not thinking of serving the truth, but he is thinking of ensnaring by telling some truth.

Our Lord assured us that the devil is the father of lies. He always tells lies, and he is the father, that is, the one who first begot the lie. Therefore we must never listen to a demon, supposedly because it is telling some truth.

And by the way, as you know, certain cassettes are going around, I've said this before perhaps to your parents, which contain the words of demonized people, mostly women, who supposedly reveal various things, and people run to listen to them, either on the cassettes or to the person herself.

And what is this person going to say, to decode the future? The devil. The devil is a spirit, and he sneers and laughs and tosses out a few rockets there, supposedly true ones and so on, in order to slip in some other things that will be lies.

So we will never listen to what demonized people say; instead we will say, 'My God, protect us, for the evil one is the devil.' Five minutes remain. One last question.

How can someone acquire or increase discernment? Discernment means distinguishing; I separate, I discern. That is, we'd say, if your eyes are good and you have a certain medium, namely light, then you can distinguish colors.

If we switch off the lights here in this room right now, can we still distinguish colors, or even faces? It's getting dark now, is it possible? No, I need light. So what does discernment mean? From 'to discern,' I separate, I distinguish this from that, the good from the bad.

This discernment, children, can be regarded as both natural and spiritual. Natural discernment, of course, not that the Holy Spirit doesn't help by granting it to me, but it is also something in which I myself take part.

It is due to observation, to the attention I am able to give, to study, to my own experience or the experience of others. That is, always ask, says St. Nikodemos the Hagiorite; if you ask, he says, you will always learn much. Ask your spiritual father, he says, and you will learn much. Indeed, someone comes and says to me, let's say, 'you know, I've got trouble with my liver,' and I ask, and perhaps some of you can confirm this for me, that is, how does it hurt, what symptoms do you have. Listen, what symptoms do you have. I learn the symptoms, that is, I make an observation. 'I had a gastric hemorrhage,' what symptoms do you have, this and that. Someone comes and says to me, 'Father, I don't know what's wrong, my legs are trembling, and you know, the stools are black, pitch black, like your cassock, Father, black like your cassock.'

'Ah,' I tell him, 'you know, you most likely have a gastric hemorrhage, run quickly to the doctor.' That, which I know, I learned by asking somewhere else. What is this, then? A discernment; I distinguish, I know what this thing is. How do you acquire it? Through study, through attentiveness, through experience. But, children, we also have another side, which is spiritual discernment. When the Apostle Paul says that we have discernment of spirits, that is, that we have a way to distinguish among the spirits, whether something is from God or from the devil. Do you know how many wonders the devil works? God works wonders too. Now we say, where is this from, is it from God or from the devil? Especially since the devil even becomes an angel of light, as the Apostle Paul says, it means, children, that I must have this gift of discernment, in order to tell them apart.

But it also comes from experiences, and I'd tell you there's a bit of that here too, because when, for instance, the fathers warn us that, when a light appears that is a certain way, or a fragrance that is a certain way, don't believe it, it is from the devil. We do have a few such warnings, but in general we don't know. We must have the gift of the Holy Spirit by which we are able to distinguish. And this gift of the Holy Spirit, children, we acquire only if we have much spirituality, much purity of heart, and we pray much. Then God, judging us worthy, grants us this gift, this now truly spiritual gift of discernment.

You see, then, that in order to acquire it one must also become a spiritual person, because it is a gift of the Holy Spirit. Children, that is enough for tonight.

That's all for tonight.

A first question reads as follows, though of course others follow in the same question, much is written; I will take the first sentence, because otherwise I wouldn't know what I ought to be saying.

How can someone reach the state of genuine, and not 'jenuine,' and not 'jenuine,' we'll waste fuel here, let me put the accent where it belongs and move it higher up. Of genuine humility, then. And why do we say humility, tapeinophrosyni, and not 'tapeinophronisi,' we'll get to that as well. So, I'll repeat the question: how can someone reach the state of genuine humility? Very well. Children, it is not an easy thing, it is very difficult, one of the hardest tasks a person has to accomplish in this life. Consider that egotism, the opposite of humility, is the wellspring of all evils, of all sins, of all the passions.

Humility is the source, the wellspring, of all the virtues, of all that is good, of all that is fine. So humility means to deny one's egotism. But what is this egotism? It is a vast subject. It is a subject that the more you investigate it, the more it escapes you. You cannot easily define what this egotism is, which we might call an illness of the personality, for it is not the 'I' itself; the 'I' constitutes the person, because if I have no self-awareness, that is, no consciousness of myself, that is, no 'I,' then you understand, children, that the matter is very serious; that is, I have no personality, I am mad, I have no self-awareness.

Consequently, the 'I' is what constitutes the personality; egotism means an illness of the 'I,' and how this illness is to be defined is a very difficult thing. That is, how will you find this egotism in another, what it was that made him egotistical and so on, what elements, what can I say, what can I say. Not even the person himself can bend down to look into this grave illness, which is the first, perhaps the only, consequence of the ancestral sin. For this reason, then, one must first of all begin to acquire a self-knowledge, that is, to say who he is. Of course, some people, and now I'll speak at your level, once I remember a pupil, I was a layman, I was a catechist, I was some twenty-odd years old and I was a catechist, in an upper-level catechetical class; so a boy in the final year of high school says to me, 'please tell me how you see me,' and I didn't answer him. I said, 'look, let me tell you, I won't tell you how I see you.' He says, 'why?' Because you couldn't bear to hear it.

Because once a teacher here in Larissa, I wonder if he might be listening, it's possible. He posed a question, in writing, to the children of his class: write down for me how you see your teacher, that is, me, anonymously. What they wrote cannot be described. So he got angry, and to this day he's still blowing on the burn and it won't cool. He told me about it, of course, after he'd already suffered this misfortune, and I said to him, 'well.'

It's understandable, because one never asks such questions, since you are not in a position to hear the things they will tell you. Why? Because our egotism does not let us hear the things others will tell us. And so with that boy too, I refused to give him any verdict on himself. Why? Because a person, though he wants to know himself, justifies himself in every way. He may say, 'some people tell me I'm an egotist, but I don't find myself to be an egotist, while other friends of mine tell me I'm perfectly normal, I have no egotism at all.' Egotism, children, is not when I sometimes speak up and insist on something; just as humility does not mean bowing my head and swallowing everything meekly. These things are not so.

We must begin to learn what egotism is and what humility is, and that they are two great, opposing subjects. The one is the illness, the other is the health. It is the restoration of the 'I' from egotism. That is, it frees the 'I,' the personality, from its affliction, from its illness. It frees it.

Consequently, when I have that sincerity, which I will acquire little by little, no one will condemn a person at the start when he does not yet have that sincerity, that great sincerity with himself, no; but little by little a person begins to see, and let the word of God help him in this, study, the way he lives, and he begins to see. If you like, the spiritual work is also this, of course not only this, but this too. So you understand, children, that we have much work to do; it is the so-called spiritual labor, to observe myself and to say what I am doing, where I stand, who I am at every moment.

On the other hand, we have a model, and that model is Christ, as the Apostle Paul notes in his epistle to the Philippians, where he says the following.

That Christ emptied himself and took the form of a servant, and therefore we must hold him, Jesus Christ, as our example; and 'he did not count equality with God a thing to be grasped,' and so on. He does not hold his divinity by grasping, that is, he did not become God by snatching at divinity; rather, being God, and as God, he came down so low.

Here, then, is humility, where we can be given a measure, an image of true humility. So as not to dwell any further on this question, since a question is always a question and cannot become a lecture, I will say nothing more, except to repeat that we will be helped if we acquire self-knowledge, knowing who we are, and we have the model of Jesus Christ, which we will now try to imitate. Another question says the following, and it also asks this: may we help our fellow students in their exams? Well now, once I did the following, and you'll tell me these are things we'd keep hidden, but sometimes we say them publicly too.

Let me say it just among ourselves: there were once certain things I could speak of, or rather not speak of, and to myself I would say it would be better for the earth to open and swallow me than for anyone to learn anything of what I did, and today I bring them right out into the open. Because one gets past these things now. They are childish things. Childish, and so on. In any case, back then I was not so very much a child. I was twenty-one, I was a soldier. We were writing in a communications school there. We were writing English. The fellow next to me, each of us with his own little desk, and we were all in all fifteen to twenty, no more.

I was under the direct view and supervision of the instructor, direct, he could see us, there, fifteen to twenty, as I told you. The one beside me, the one next to me, says to me, what shall I write? I had finished, and I make the big move like the sly ones; I snatch his sheet and give him my own, of course his had his name on it and mine had my name on it, and I sat and wrote out his whole sheet, and afterwards I don't remember if we swapped them back again. We brought the thing to completion. A sin. Now I won't comment any further; I told you this rather to make you laugh. But don't expect me to tell you whether I did you a good turn or did wrong. No. In any case we must say, however the matter stands, that it is a matter of deceit. And every deceit is undoubtedly not good. He asks yet another question on the same paper.

He says, we hear about the synodical institution and we don't know what it is; explain it to us, and so on, as he puts it, how it came to be born within the bosom of the Church. It was not born; the synodical institution is nothing other than the way in which we are able to think and to make decisions. Synodically means in full assembly, that there be many persons; in another language, in political language, we would call it a parliament. The very word says it, common, common counsel, parliament. So just as we have the parliament in the sphere of politics, so we have the Synod in the sphere of the Church.

That is to say, as we said, this is the synodical institution: that a Patriarch should not take decisions by himself on matters that are very serious, but that he should convene the Synod, that is, the synodical institutions, so that the decisions may be taken.

And a third, this little paper was fortunate, because you see I am answering all four; it has four. It says, what ideals do the coenobitic monasteries preserve? And indeed these questions are written by a young child, because they are not so well written, and I am glad I am answering a young child.

What ideals, then, do the coenobitic monasteries preserve? They preserve no ideals; they simply express and rightly interpret the Gospel, that is all. We don't have ideals; you know, the word ideal, let me say this too, comes from ideas and ideals; of course we use these, we use them in our language.

But if you will, the formulation is not correct; as we metaphysicians say, this term is not correct in Christianity, it is not correct, because it is unfitting, since the term is taken from philosophy.

View of life, worldview, are terms of philosophy; likewise ideas, ideals, and so on, are all taken from the realm of philosophy, and from the Christian standpoint they are unfitting terms. Because if we had to say what ideas are and what ideals are: Christianity has no ideas, for the simple reason that it has revelation, the revelation of God. The revelation of God is not ideas. So, consequently, the monasteries, children, do not preserve ideals, but express the Gospel. What does this mean?

Of course, in every age in which the monasteries existed, alongside the form of the parish, in every age, a monastery was always nothing other than a way of expressing Christianity in a more Orthodox manner, a monastery being measured in its expression, in its practice of Christianity, in how the Christian ought to live, always in relation to what is out there in the world.

But I will say something that is sorrowful, yet what can I do, not in relation to a monastery of the past century, or of the tenth, or the sixth century, or the fifth.

Because if we had to judge and compare a monastery of the fifth century with a monastery of the twentieth century, we would have to pack up and leave. Yes, and so that you don't think it is I who say this, I cite to you Saint Symeon the New Theologian, who says the following.

Look, an abbot, Saint Symeon the New Theologian; do you know what it means, Saint Symeon the New Theologian? Our Church, of course, has many fathers, has theologians, but the title 'Theologian' it gave only, to whom do you think, only to three, very sparingly, very sparingly.

To Saint John the Theologian, to Saint Gregory the Theologian, and to Saint Symeon the New Theologian. A great figure, so pay attention; do you know what he says to his monks? He says, it is enough that we bear no resemblance at all to the ascetics and the monks of the fifth century, of the age of Anthony the Great; but at least, let us have a little love.

Because there, would you believe it, an incident of revolt had broken out, even to the threat of murder, dreadful, and the Emperor intervened; look what he says, look what he says: at least, he says, let us have a little love, it is enough that we do not measure up to the ascetics of the age of Anthony the Great.

So, if Saint Symeon the New Theologian, of the tenth century, said these things, what would he say if he were in the twentieth century? We have, then, a degeneration, a degeneration, a degeneration; now the why and the how, and what finally comes of it, and what will come, is not for this hour for me to tell you; I have only to tell you that a monastery can be judged mainly in relation to how the world lives, and that it should present the Christian life as Orthodoxly as it can, and call the world, as a showcase, that is, to imitate this life.

And further, a monastery is the guardian of dogma, of right dogma. It is known that it was mainly the monasteries that pointed out the heresies. Mainly, not as a rule, but mainly. Consequently you see that the monasteries are keepers of life and of faith, right faith.

And I come to yet another question: what, it asks, is the Orthodox position on the Christological dogma. Now whether he takes this from the religion textbook or not, I don't know; he may be asking a question there from the book.

And he was waiting for the answer so as to answer the teacher too. So, on the Christological dogma, what is the Christological dogma? It is that dogma which refers to the person of Jesus Christ; this is called the Christological dogma, that is, the revelations, the truth concerning Jesus Christ. And what is the Orthodox position? It is very simple. I would say that, of course, there are many details that express these relations, and I don't know what else, but I will stay on only one point, and it is enough for you to remember it and to hold it as an element

of a touchstone. Our Church, the Orthodox Church, believes in the God-Man person of Jesus Christ: that He is perfect God, and that He is also perfect man. This, if you hold onto it, children, will prove very significant and very important, because there are heresies today, such as the Chiliasts. They do not accept the divine nature of Christ.

There are those many philosophers, the sociologists of our own time, who accept the human nature of Christ but do not accept His divine nature. Did you notice this point? Christ was a good man, He told us beautiful things, and so the communist claims Him for his own, and the Marxist, and the socialist, and even the atheist can make use of Jesus Christ. But what relation can Jesus Christ possibly have with all these contrivances? We hardly even need to say it.

The error comes because we do not know the Orthodox position on His person. Christ is the God-Man, perfect God and perfect man. Or, if you prefer, the perfect God who became perfect man, and who preserves in Heaven both of these natures, these two natures, to a perfect degree, and keeps them united in one person without confusion. The Godhead was not mingled with the material nature of the body, nor was the body mingled with the divine nature.

Rather, they are essences unconfused, unmingled. So then, we believe in the God-Man, in the person of Christ. That is why, many times even in our sermons, we are not being extravagant or merely filling up the time when we say 'in the God-Man, the person of Christ.'

We say it many times so that it may be imprinted on the ears of our listeners, so that they may learn to say 'in the God-Man, the person of Jesus Christ.' And one last question, in the few minutes that remain, because sometimes we are tempted so severely, to the point of despair, forgive me, that we lose all hope. What are those weapons with which we conquer temptations? First of all, I would like to tell you that we must not fall into despair, because despair is Satan's most powerful weapon.

Do not forget this. The last stronghold of a person is hope. If that stronghold falls, everything has fallen. One can even resort to suicide once the stronghold of hope has fallen. So first of all, that. Then, when we fall into despair, is this perhaps something we ourselves carry? That is, it is not that the temptation is so great, but rather our makeup, within certain limits our makeup, our temperament, within certain limits our temperament, in other words the way we stand before a temptation, a difficulty, is perhaps exactly what gives birth to the despair. That is, that we do not have the spirit of courage. And it is a very great thing, children, the spirit of courage.

If I had to ask something of you, with a warm plea, become conscious of this virtue, the virtue of courage, from which is born patient endurance, perseverance, and from these is born martyrdom. What do you think, that you can endure anything at all, that you can face martyrdom, if you have not learned this virtue of courage? And it belongs to the realm of the will; it is neither in the heart nor in the intellect, but in the will, and so I will plead with you very much to pay attention to this.

Look, you are thirsty and there is no water nearby; do not say, 'I am going to faint, I am going to faint.' You will not faint, do not be afraid. You are hungry, and because, let us say, it is Lent, you reach into your pocket to go and find something, to eat a souvlaki, because you think you will die if you do not eat. You will not die, do not be afraid. In other words, let us have a courageous mindset, let us learn to say no. Have we learned to say no? When will we be able to say no? If we train ourselves, with tiny little sabbaths of self-denial, yes, yes. Indeed, Hamerton says, that wonderful writer of books for the young, he says in one of his books: the smell of loukoumades reaches you from a pastry shop, and you put your hand in your pocket, you grasp your money, and one foot had already stepped up onto the threshold of the pastry shop, and right there you can say no, and turn back and walk away. That is what will is, that is what it means.

We shouldn't be led around and driven the way a cat is by fish, because a cat has no conscience to say, 'I mustn't eat fish because it's Lent'; it catches the smell of fish and eats them. But you, when you smell fish or anything else, you should say no. And that 'no' comes out of a strong will, and I have to tell you, my children, that this is a virtue which, sadly, does not exist in our day.

That is why I do not know what we will do from here on; may God lay His hand upon this matter. As I close, children, the subject of your questions, and since, as I told you, this is our last session, a few minutes remain, I would like to tell you that in the summer there are many dangers.

You know that the summer takes its toll on the young, and yet it happens that many children who come now will not come back in September. Because the devil has taken his toll on you, the world has won you over. A true tragedy. For this reason, take great care: the summer is beautiful in many ways, but terribly dangerous, because there is a slackening, there is ease, there are holidays, there are loosenings of every kind, and you understand that a person sins more easily.

So wherever you go, to a holiday place, anywhere, do not forget God, do not forget your prayer, your churchgoing, your confession, your Holy Communion. Do not forget these things wherever you go. And still keep some contact with your books and your schoolwork, but also take an opportunity to read something more, something that will be spiritual. This 'something more' is, I think, what will in the end help you, little by little, slowly, to learn to enter into the spirit of the Gospel.

I wish you good examinations, with much success, and a good summer.

Summer.

Ενθυμίστε που κάναμε, παιδιά, θέματα περί Μασονισμού και είχαμε πει για διάφορες μορφές του Μασονισμού, δηλαδή διάφορα σωματεία, Λέσχες και λοιπά. Είχαμε πει για τους Λάιονς, θα το ενθυμίστε και αυτό.

Βέβαια στην Ελλάδα δεν υπήρχε γυναικεία Λέσχη Λάιονς, αλλά μόνον ανδρών. Τώρα υπάρχει και γυναικεία, είναι η πρώτη που ιδρύεται στην Θεσσαλονίκη. Ο τίτλος της ειδήσεως· ιδρύθηκε στη Θεσσαλονίκη σε ειδική εκδήλωση η πρώτη γυναικεία Λέσχη Λάιονς, με πρόγραμμα φιλανθρωπικών δραστηριοτήτων.

Αυτό βεβαίως είναι πάντα το κάλυμμα, είναι το προπέτασμα. Σας σταχυολογώ ένα-δύο σημεία. Λέει τα εξής, ότι η ειδική εκδήλωση για την ίδρυση της Λέσχης Λάιονς Ολυμπιάς, της πρώτης γυναικείας Λέσχης Λάιονς.

Και κατά το τελετουργικόν επιδόθηκε από τον κυβερνήτη ο καταστατικός χάρτης της Νέας Λέσχης Ολυμπιάς. Ποιο τελετουργικόν; Βέβαια πάρα πολλοί θα διαβάσουν αυτό και θα το προσέξουν, θα λέγαμε κατά τον τυπικό τρόπο, όπως θα λέγαμε κατά το έθιμο τυπικό, εκείνο το οποίο υπάρχει σε μια περίπτωση που έχουμε μια εκδήλωση, ξέρω εγώ, υποδεχόμεθα έναν επισκέπτη ξένον, ένα πρωτόκολλον όπως λέγεται.

Όχι παιδιά, από τη λεξούλα αυτή, το τελετουργικό, είναι ένα μικρό παραθυράκι ή μια χαραμάδα που μπορούμε να αντιληφθούμε τι είναι ο μασονισμός. Ο μασονισμός είναι θρησκεία και έχει όλα αυτά τα παιδάκια του γύρω γύρω, δια των οποίων, ή είσοδος θα λέγαμε, δια των οποίων παίρνει μέλη για παραμέσα.

Ανάδοχος της Λέσχης Ολυμπίας είναι η Λέσχη Λάιον Λευκός Πύργος. Έχουμε και ανάδοχον, δηλαδή υπεύθυνον για μια περίπτωση. Και Γκάιντινγκ ο Λάιον Λιάμις. Γκάιντινγκ, βάζει ξένη λέξη, θα πει οδηγός, δηλαδή ο Γέροντας, πώς να το πούμε, να κάπως έτσι, ο οδηγός, βλέπετε. Και παρακάτω αναφέρει ονόματα κυρίων, οι οποίες λέει ορκίστηκαν. Γιατί ορκίστηκ Όταν έχουμε φιλανθρωπική δραστηριότητα ορκιζόμαστε; Ακούσατε ποτέ κανένα φιλανθρωπικό Ίδρυμα να ορκίζονται; Όλα αυτά δεν είναι στοιχεία που δείχνουν ότι κάτι παραμέσα υπάρχει; Σας το είπα για ενημέρωση. Έχουμε στην πρώτη μας απορία, λέει τα εξής, λέει πού βρίσκεται η αξία του γάμου και ποια η ορθόδοξη θεώρησή του, σε σχέση με τον μοναχισμό μπορεί να θεωρηθεί κατώτερος ή το αντίθετο,

ή και τα δύο πρέπει να νοηθούν σαν χαρισματικές καταστάσεις. Οι πατέρες τι λένε πάνω σε αυτό; Βέβαια θα μπορούσε να γίνει ένα ολόκληρο θέμα πάνω σε αυτό, αλλά επειδή είναι απορία και ο χρόνος δεν είναι επαρκής, θα πούμε μόνο μερικά διαγραμματικά πράγματα.

Πού είναι η αξία του γάμου, καταρχάς; Η αξία του γάμου βρίσκεται στο ότι ο Θεός θεσμοθετεί τον γάμο. Είναι ένας θεϊκός θεσμός. Όταν ο Αδάμ λέγει στον Παράδεισον, μετά από την δημιουργία της Εύας, ότι αυτή λέγει, είναι σάρξ εκ της σαρκός μου και οστούν εκ των οστέων μου.

Γι' αυτό τον λόγο λέγει, καταλείψει, θα αφήσει άνθρωπος τον πατέρα του και την μητέρα και λοιπά και προσκολληθήσεται τη ιδία γυναικί, εκεί θεσμοθετούσε τον γάμον. Όχι, θεσμοθετούσε, ο Αδάμ κατά προφητικόν τρόπον μιλούσε για εκείνο που ο Θεός είχε ήδη θεσμοθετήσει, δηλαδή τον γάμον.

Και συνεπώς βλέπουμε ότι δεν είναι ένας θεσμός ανθρώπινος, αλλά είναι κάτι που ο ίδιος ο Θεός έτσι το θέλει να είναι. Βέβαια, θα δούμε λίγο πιο κάτω εάν ο γάμος είναι το πρώτον ή το ύστερον θέλημα του Θεού, θα το δούμε λίγο πιο κάτω.

Και ποια η Ορθόδοξη θεώρησή του, δηλαδή αν πρέπει να τον δούμε από πλευράς Ορθοδόξου, τι θα λέγαμε για τον γάμον; Ο γάμος δεν είναι παρά η κοινωνία δύο ανθρώπων, γιατί έτσι το θέλει ο Θεός, διαφορετικών φύλων εννοείται που σκοπό έχουν ότι ο Θεός όρισε όταν εθεμελίωνε των γάμων. Ποιος είναι αυτός; Και ποιήσωμεν λέγει, λέγουν ωσάν να διαβουλεύονται τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος, ποιήσωμεν λέγει βοηθόν, να κάνουμε στον Αδάμ βοηθόν που να είναι όμοιος με αυτόν, κατά αυτόν.

Εκείνο το καταυτόν θα πει να μοιάζει, δηλαδή είναι ένας άνθρωπος, να μην είναι κάτι άλλο, αλλά να είναι άνθρωπος. Συνεπώς, η Εύα είναι άνθρωπος, είναι 100% άνθρωπος, όπως άνθρωπος είναι και ο Αδάμ. Όταν λέμε άνθρωπος, δεν εννοούμε τον άνδρα, ούτε τη γυναίκα, αλλά και τον άνδρα και τη γυναίκα.

Πώς λοιπόν, τι βοηθόν κατά αυτόν, σε τι βοηθόν, ή στον σκοπό, δια των οποίων εδημιουργήθη ο πρώτος άνθρωπος, ο Αδάμ, ποιος ο σκοπός του πρώτου ανθρώπου, είναι, είναι η θέωσης. Συνεπώς, η παρουσία της γυναικός, είναι να τον βοηθήσει τον άνδρα, να θεωθεί, αλλά και η ιδία να βοηθηθεί από εκείνον, για να θεωθεί και εκείνη.

Διότι αφού είναι άνθρωπος, δεν θα μπορούσε η γυναίκα να μένει έξω από αυτόν τον σκοπόν. Άρα λοιπόν, ο θεσμός του γάμου, η θεώρηση θα λέγαμε της από πλευράς Ορθοδόξου του γάμου, είναι η θέωση των συζύγων.

Αλλά αυτή η θέωση των συζύγων παιδιά, είναι μια μεγάλη υπόθεση, η οποία δυστυχώς δεν μπόρεσε να πραγματωθεί παρά μόνον εν Χριστώ Ιησού. Δηλαδή όταν ήρθε ο Χριστός, επειδή ο άνθρωπος έχασε από τον οπτικό του ορίζοντα πια τον Θεό, ήταν πάρα πολύ φυσικό, πάρα πολύ φυσικό, να ξαναβρεί πάλι το Θεό και να ξανατοποθετηθεί εκεί όπως το είχε τοποθετήσει ο Θεός.

Συνεπώς, μόνο μέσα στο Χριστό μπορούμε να βλέπουμε ποια είναι η ορθόδοξη θεώρηση του γάμου. Και ερχόμεθα τώρα σε ένα άλλο σημείο. Σε σχέση με τον μοναχισμό μπορεί να θεωρηθεί κατώτερος ή το αντίθετο; Ή πρέπει να νοηθούν σαν χαρισματικές καταστάσεις;

Παιδιά, έχοντας την πραγματικότητα του γάμου και της αγαμίας του μοναχισμού. Δεν μπορούμε να πούμε κάτι κατώτερο και ανώτερο σε μια πρώτη στιγμή, προσέξτε, λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος. Δεν μπορείς να υποτιμήσεις των γάμων για να ανεβάσεις των μοναχισμών, δηλαδή για να το καταλάβετε αυτό.

Εγώ είμαι 1,70 ύψος, κάποιος είναι 1,70 ή 1,80.

Τότε για να τον περάσω εγώ στο ύψος θα πρέπει να κάνω το εξής. Ή να ψηλώσω πιο πολύ ή να τον κατεβάσω αυτόν πιο κάτω. Αλλά πως θα ψηλώσω εγώ πιο πολύ, είναι δυνατόν να ψηλώσω εγώ πιο πολύ; Γιατί δεν έχω δυνατότητα να ψηλώσω, κάνω λοιπόν έναν τρόπο να τον κατεβάσω αυτόν πιο κάτω.

Δηλαδή όταν εγώ δεν έχω αξία μέσα στη ζωή και θέλω να ξεπεράσω κάποιον. Τότε, δεν μπορώ όμως εγώ να το πετύχω αυτό, γιατί είμαι ντενεκές, δεν μπορώ να το πετύχω. Τότε σηκωφαντώ και διαβάλω τον άλλον να τον υποτιμήσω, να κατεβεί αυτός πιο κάτω από μένα και να φαίνομαι εγώ πιο ψηλά από αυτόν.

Έτσι υπάρχει μία διάθεση να υποτιμήσω με τον γάμο για να αναδείξω με τον μοναχισμό. Και λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος ότι αυτό δεν είναι καθόλου σωστό, διότι το καθένα έχει τη θέση του και την αξία του. Έτσι, αν θα έπρεπε, παιδιά, να δούμε τα πράγματα όπως είναι στη ζωή μας, δεν πρέπει να υποτιμήσουμε ούτε το ένα, ούτε το άλλο.

Διότι υπάρχει μία εκατέρωθεν, θα λέγαμε, τάσεις. Οι έγγαμοι να υποτιμούν των γάμων, δεν γνώμη, δεν των μοναχισμών, και οι μοναχοί με τη σειρά τους να υποτιμούν των γάμων. Δεν καθόλου σωστό. Το καθένα είναι εκεί που είναι. Έκαστος, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος, εν ω ετάχθη. Εκεί που τον έβαλε ο Θεός. Έτσι, αφού το καθένα έχει τη θέση του, αν πρέπει να τα δούμε αυτά εξ αντικειμένου, Δηλαδή έξω από κάθε πάθος, τι θα λέγαμε, υπάρχει καμία, υπάρχει καμία διαφορά, ανάμεσα, ανάμεσα σε αυτά τα δύο, αναμφισβήτητα, ναι Για να δούμε ποια είναι αυτή η παιδιά η διαφορά, η διαφορά είναι η εξής, ότι όταν ο Θεός έκανε τον Αδάμ, ο σκοπός του ήτο, να μην υπάρχει γάμος

Διότι, απλούστατα, ήθελε να κάνει ένα «ον» και αν το «ον» αυτό κατά κάποιο τρόπο έδειχνε την αγαθή του προαίρεση απέναντι στον δημιουργό του, θα έκανε και άλλα και άλλα και άλλα όντα. Με ποιο τρόπο; Με τον τρόπο που έκανε ο Θεός τους Αγγέλους.

Είναι γνωστό ότι οι άγγελοι δεν γεννήθηκαν ο ένας από τον άλλον, δεν έχουν φύλο, θα μου πείτε είναι πνεύματα, δεν έχει σημασία. Μπορούσαν να γεννώνται το ένα πνεύμα από το άλλο. Αλλά αντί αυτή η περίπτωση ο Θεός δημιούργησε ξεχωριστά πνεύματα Το κάθε λοιπόν πνεύμα είναι ιδιαίτερο δημιούργημα του Θεού Αν λοιπόν ο Θεός ήθελε να κάνει τον άνθρωπο Και ο άνθρωπος ο οποίος φέρει σώμα υλικόν μετέχει της υλικής δημιουργίας Θα έπρεπε ο άνθρωπος να μην έπεφτε Αλλά ο Θεός εγνώριζε πριν κάνει όλα αυτά Αν μου πείτε, μα τότε γιατί μερικοί λένε γιατί ο Θεός έκανε τον Αδάμ Αν ήξερε ότι θα πέσει, μα το ήξερε ο Θεός επειδή γνωρίζει και το μέλλον, επειδή ο Θεός είναι έξω από το χρόνο

Δεν είναι λοιπόν το θέμα εκεί ύστερα και το άλλο, ότι η ελευθερία που θα επήγαινε Έτσι λοιπόν γνωρίζοντας ο Θεός ότι ο Αδάμ θα αμαρτήσει και ότι θα εισήγετο ο θάνατος πριν δημιουργήσει τον Αδάμ καλύτερα Πριν κάνει το σύμπαν, το έκανε κατά τέτοιον τρόπον, ώστε να υπηρετηθεί μία προσωρινότης Και μπήκε ένα στοιχείο, το στοιχείο του Άρρενος και του Θήλεος Αυτά τα δύο πράγματα που αποτελούν ένα σχήμα, τρόπος πολλαπλασιασμού των ανθρώπων Έτσι, απόδειξις ότι το πράγμα είναι όπως σας το λέγω, είναι ότι όταν θα γίνει η Ανάσταση των νεκρών Ρητώς και κατηγορηματικώς, μας το αποκαλύπτει αυτό ο Χριστός, στη Βασιλεία του Θεού δεν θα υπάρχει γάμος

Τι σημαίνει αυτό, ο γάμος είναι μία μεταβατική περίοδος, ένα μεταβατικό γεγονός, που σημαίνει ότι ο αρχικός τρόπος ζωής των ανθρώπων θα ήταν, αν δεν αμάρταναν, άνευ γάμου Επειδή όμως προέβλεψε ο Θεός ότι ο γάμος θα έμπαινε, η αμαρτία θα έμπαινε και ο θάνατος, έκανε τον άνθρωπο όπως τον έκανε Αν κρίνουμε λοιπόν από την άποψη αυτή, τότε θα λέγαμε ότι ο μεν γάμος είναι ένα σχήμα του παρόντος αιώνος ο δε, η δε αγαμία είναι ένα σχήμα του μέλλοντος αιώνος Αν λοιπόν πρέπει να συγκρίνουμε, τι θα λέγαμε, θα λέγαμε τότε με αυτή την έννοια και μόνο με αυτή την έννοια ότι ο μοναχισμός είναι ανώτερος από τον γάμον επειδή προτρέχει ο άνθρωπος, προπίπτει, προτρέχει να ζήσει εκείνο το οποίον θα ζήσει στη Βασιλεία του Θεού

Αλλά και οι ερωτήσεις εδώ πρέπει να νοηθούν σαν χαρισματικές καταστάσεις Παιδιά, τη χάρη του Θεού την έχει και το ένα και το άλλο Ο Θεός ευλογεί και το ένα και το άλλο Αλλά ο γάμος είναι το ύστερο θέλημα του Θεού Ο Θεός έχει το πρώην, το πρώτερον, το πρώτερον και το ύστερον θέλημα του Θεού Ο γάμος λοιπόν είναι το ύστερον θέλημα Δηλαδή, ήθελε αρχικά κάτι άλλο, όμως τρόπον τινά συγκαταβαίνει ο Θεός να μην χαθεί η δημιουργία του και πηγαίνει σε ένα ύστερον θέλημα Αλλά πάντοτε το ύστερον θέλημα είναι κατώτερον από το πρώτερον θέλημα, όπως λέγει και ο Άγιος Νικόδημος, ο Αγιορείτης

Μια δεύτερη απορία λέει το εξής Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός είπε, ένας άνθρωπος να βρίσει τον πατέρα μου, τη μητέρα μου, τον αδελφό μου, έχω χρέος, σαν χριστιανός, να τον συγχωρήσω Το να υβρίσει όμως τον Χριστό μου και την Παναγία μου, δεν θέλω να τον βλέπω Είναι σωστά αυτά τα λόγια;

Πώς συμβιβάζονται με την εντολή του Χριστού να συγχωρούμε και να μην κρίνουμε τους συνανθρώπους μας; Λοιπόν αγαπητά μου παιδάκια, προσέξτε, δεν έχει καμία σχέση το θέμα αυτό με το αν είναι σωστό και πως συμβιβάζεται με την εντολή του Χριστού, ποια εντολή του Χριστού, διότι που λέει να συγχωρούμε τους συνανθρώπους μας, η βλασφημία κατά του Θεού δεν είναι υπόθεση στους συνανθρώπους μου, είναι πάρα πολύ φυσικό, διότι τι λέει, σαφώς το λέει ο Άγιος Κοσμάς αυτό, αν με βρίσεις θα σας συγχωρήσω, άμα βρίσεις τη μάνα μου και τον πατέρα μου θα σας συγχωρήσω, Αλλά όταν βρίζεις τον Θεόν, δεν είναι δικό μου θέμα να σε συγχωρήσω, είναι θέμα του Θεού, αλλά δεν θέλω να σε βλέπω, διότι πράγματι, αν κάποτε κατανοήσουμε τι σημαίνει η βρίζω, να μην πω παρακάτω γιατί και μόνο οι λέξεις αυτές είναι, μάλιστα οι Εβραίοι για να αποφύγουν τις λέξεις αυτές, έλεγαν το ρήμα ευλογώ, όπως κατά το Εύξεινος Πόντος, όπως το ξύδι το λέμε γλυκάδι, όπως λέμε Ειρηνικός Ωκεανός, ενώ είναι το αντίθετο.

Το αντίθετο είναι, έλεγαν το ευλογώ των Θεών και σήμαινε με κακή σημασία Οπότε και μόνο να σκεφτεί κανείς τι σημαίνει αυτό, θα πρέπει να τον πιάσει φρίκη Γι' αυτό λοιπόν όχι μόνο δίκιο έχει ο Άγιος Κοσμάς, αλλά συνυπογράφω και θα σας έλεγα το ίδιο πράγμα, δέχομαι και εγώ Και εύχομαι να το δέχεστε όλοι έτσι, έτσι θα μπορούμε να λέμε ότι μέσα μας έχουμε υψηλή ιδέα για το Θεό Γιατί τι κάνουμε, άμα βρίζουν τα θεία, δεν μιλάει κανένας, και άμα μου βρίσκαν εμείς τον πατέρα μου και τη μάνα μου, του κάνω μήνυση, το αντίθετο, το αντίθετο, αυτό όμως δεν σημαίνει χριστιανική συνείδηση, χριστιανική συνείδηση θα πει, βρίσαι όμως το θέλεις, εγώ θα σας συγχωρήσω, αλλά αν βρίζεις εκείνο που πιστεύω, ε δεν έχεις το δικαίωμα να το κάνεις αυτό, να μη σε βλέπουν τα μάτια μου, αυτά ως προς αυτήν την απορία μου, μια ακόμη απορία λέει τα εξής,

Προσέξτε με, εδώ είναι μια λίγο κακογραμμένη και το θέμα δεν το ξέρω κιόλας όπως το λέει, αλλά εγώ θα μείνω σε ένα σημείο αυτής της απορίας Σε μια εποχή υπήρχε ένας Άγιος και υπήρχε και ένας δαιμονισμένος άνθρωπος, ο Άγιος είδε το δαιμόνιο και τον ρώτησε, στην κόλαση πιο πολύ υπάρχουν άνδρες ή γυναίκες;

και το δαιμόνιο είπε οι γυναίκες, για πολλά πράγματα, μια ιστορία, δεν την ξέρω, σαν ανέκδοτο να το πούμε, για ποιο λόγο είπε το δαιμόνιο την αλήθεια αφού είναι πονηρό, θα μείνω μόνο σε ένα σημείο, ο διάβολος λέγει την αλήθεια, λοιπόν παιδιά λέγει την αλήθεια για να πει ένα πολύ μεγάλο ψέμα, λέει την αλήθεια για να πει ένα μεγάλο ψέμα, Διότι άμα λέει πάντα ψέμα, δεν τον πιστεύουμε, λέει λοιπόν και κάποια αλήθεια, για να μας παρασύρει, για να πει το μεγάλο του ψέμα Θα σας πω ένα μικρό παράδειγμα, σας θυμίζω όταν ο Απόστολος Παύλος και η συνοδεία του βρέθηκαν στους Φιλίππους Εκεί στους Φιλίππους παιδιά έγινε το εξής, ήτανε μία κοπέλα δαιμονισμένη, ήτανε μία κοπέλα δαιμονισμένη

Αυτή κάθε μέρα, όπως περνούσαν ο Απόστολος και η συνοδεία του, από ένα ορισμένο μέρος του δρόμου, για να πάνε για μία, σε ένα τόπο κοινής προσευχής Έβγαινε αυτή, η οποία ήταν μαντευόμενη, δηλαδή είχε το διάβολο, είχε πνεύμα πύθωνος, έβγαινε έξω και φώναζε Αυτοί είναι άνθρωποι του Θεού του Υψίστου, που ήλθαν να σας καταγγείλουν, δηλαδή να αναγγείλουν δρόμον, τρόπον σωτηρίας Έλεγε αλήθεια, έλεγε αλήθεια, διότι ο Απόστολος Παύλος επήγε στους Φιλίππους να κηρύξει το Ευαγγέλιο της σωτηρίας Έλεγε λοιπόν αλήθεια, όμως, όμως, αυτό το έλεγε κάθε μέρα που περνούσαν από εκεί λέγει διαπονηθείς ουν ο Παύλος, δηλαδή αγανάκτησε ο Παύλος, κουράστηκε να την ακούει, αγανάκτησε, εναντίον εννοείται του δαίμονος, σταματά, στρέφεται προς την κοπέλα και λέγει στο δαιμόνιο, σε διατάσσω να φύγεις και να μην ξαναβρεθείς την κοπέλα αυτή, η κοπέλα αυτή σταμάτησε πια να μαντεύεται, γιατί έβγαλε το δαιμόνιο, δεν έλεγε αλήθεια, δεν θα μπορούσε ολόκληρη η πόλη για μια στιγμή

να γίνει χριστιανική, επειδή ήταν μια, ας το πούμε, έκτακτη ευκαιρία για τον Απόστολον Παύλον. Κι όμως, παιδιά, δεν είχε ανάγκη καταρχάς συστάσεων ο Απόστολος Παύλος. Δεύτερον, μπορείτε να φανταστείτε όταν εγίνεται η Εκκλησία η χριστιανική των Φιλίππων και ήτο μέλος και μία δαιμονισμένη, Όταν ο Παύλος θα έφευγε από τους Φιλίππους, τι θα έλεγε αυτή και τι πλάνες θα σκορπούσε μέσα στην Εκκλησία, το φαντάζεστε; Οπότε ο Διάβολος έλεγε μιαν αλήθεια για να μπορέσει να μπει διά της δαιμονιζομένης μέσα στην Εκκλησία των Φιλίππων και να τους κάνει εκεί, να τους αλωνίσει κυριολεκτικά Ο Απόστολος Παύλος, που είχε πνεύμα διακρίσεως, μπορούσε να ξεχωρίζει, δεν τον αφήνει, τον πετάει έξω, φύγε.

Άλλο τι κόστισε στον Απόστολο Παύλο. Το θέμα λοιπόν είναι παιδιά ότι ο διάβολος λέει κάπου κάπου καμίαν αλήθεια, αλλά λέει πολλά άλλα ψέματα. Εγώ θα σας έλεγα, θα σας έλεγα, εάν πει ο διάβολος 99 αλήθειες και πει ένα μόνο ψέμα, είναι επικίνδυνος.

Σε αυτές τις ταλαίπωρες γυναίκες που λέγονται φωτισμένες και που ενεργούν, δαιμονικά ενεργούν, στην Αθήνα κυρίως βρίσκονται οι λεγόμενες αυτές φωτισμένες, κάνουν θαύματα, κάνουν κάτι παράξενα και περίεργα, λέγουν τι έχεις μέσα στην καρδιά σου και άλλα πολλά, αυτά τα ενεργεί ο διάβολος.

Τους βλέπετε όμως αυτούς τους ανθρώπους, πάνε στην Εκκλησία, κοινωνούν, λένε προσευχές, κάνουν αγρυπνίες, θα έλεγε κανένας τι γίνεται, έπρεπε να βρεθεί ένας Παύλος και να πει να απελάσει, να διώξει τα δαιμόνια αυτά και να μην αφήνει αυτές τις γυναίκες όσο μένουν κάτω από τα δαιμόνια, να μην τις αφήνουν να μπουν μες στην Εκκλησία.

Έτσι γίνεται, ο διάβολος παιδιά, 91 αλήθειες να πει, και ένα ψέμα να πει, έπιασε, έπιασε. Εγώ θα σας πω και ένα ακόμη παράδειγμα, να τελειώσω αυτή την απορία. Όταν καμιά φορά πηγαίνουμε να πιάσουμε ψάρια με το αγκίστρι μας, και βάζουμε στο αγκίστρι, βάζουμε ένα δόλωμα.

Ο σκοπός είναι να ταΐσουμε τα ψάρια ή να πιάσουμε τα ψάρια; Προφανώς είναι να πιάσουμε τα ψάρια. Ε λοιπόν, για τα ψάρια, σημαίνει ότι πάμε να τα ταΐσουμε, αυτά βλέπουν ότι τα ταΐζουμε, το θέμα όμως δεν είναι εκεί, διότι εμείς σκεφτόμαστε να πιάσουμε και όχι να ταΐσουμε, και ο διάβολος κάνει το ίδιο πράγμα, δεν σκέπτεται να υπηρετήσει την αλήθεια, αλλά σκέπτεται να παγιδεύσει λέγοντας κάποια αλήθεια.

Ο Κύριος μας εβεβαίωσε ότι ο διάβολος είναι ο πατήρ του ψεύδους. Πάντα λέγει ψέματα και είναι ο πατήρ, θα πει, εκείνος που πρωτογέννησε το ψέμα. Συνεπώς ποτέ δεν πρέπει να ακούσουμε ένα δαιμόνιο τάχα αν λέγει μια αλήθεια.

Και με την ευκαιρία, όπως ξέρετε, κυκλοφορούν και κάτι κασέτες, το έχω ξαναπεί αυτό ίσως στους γονείς σας, που έχουν μέσα λόγια δαιμονισμένων ανθρώπων, κυρίως γυναικών, και που αυτές δήθεν τάχα αποκαλύπτουν διάφορα πράγματα, και τρέχουν οι άνθρωποι να ακούσουν ή να ακούσουν σε κασέτες ή να ακούσουν το ίδιο το πρόσωπο.

Τι θα πει το πρόσωπο αυτό για να βγάλουν να αποκρυπτογραφήσουν το μέλλον, ο διάβολος. Διάβολος είναι πνεύμα και καγχάζει και γελάει και λέει, πετάει μερικές ρουκέτες εκεί δήθεν αληθινές και τα λοιπά, για να πει μερικά άλλα πράγματα τα οποία θα είναι ψέματα.

Λοιπόν, ποτέ δεν θα ακούμε δαιμονισμένους ανθρώπους το τι λέγουν, αλλά θα λέμε Θεέ μου φύλαξε, πως ο πονηρός είναι ο διάβολος. Μένουν πέντε λεπτά. Μια απορία τελευταία.

Πώς μπορεί να αποκτήσει ή να αυξήσει κανείς την διάκριση; Διάκριση θα πει δια ξεχώρισης, ξεχωρίζω, διακρίνω. Δηλαδή θα λέγαμε, αν τα μάτια σου είναι καλά και έχεις κάποιο, υπάρχει ένα μέσον, το φως. Τότε διακρίνεις τα χρώματα.

Αν κλείσουμε τα φώτα εδώ τώρα από τον χώρον αυτόν, μπορούμε πια να διακρίνουμε χρώματα ή ακόμα και τα πρόσωπα; Βραδιάζει τώρα, είναι δυνατόν; Όχι, θέλω με φως. Τι θα πει λοιπόν διάκρισης, από το διακρίνω, ξεχωρίζω, διακρίνω τούτο ή εκείνο, το καλό από το κακό.

Αυτή παιδιά η διάκρισης μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι φυσική και πνευματική. Η φυσική διάκρισης, βέβαια όχι ότι δεν με βοηθάει να μου τη δώσει το πνεύμα το Άγιον, αλλά είναι και ένα πράγμα που μετέχω και εγώ.

Οφείλεται στην παρατήρηση, στην προσοχή, την οποία μπορώ να διαθέτω. Στην μελέτη, στην εμπειρία τη δική μου ή την ξένη εμπειρία Δηλαδή, ρωτάω πάντα, λέει ο Άγιος Νικόδημος, άμα ρωτάς λέει πάντα θα μάθεις πολλά Λέει στον πνευματικό, άμα λέγει ρωτάς θα μάθεις πολλά Πράγματι, κανείς έρθει και μου λέει, ας πούμε, ξέρετε, έχω το συκώτι μου, εγώ ερωτώ, μάλιστα, ίσως από εσάς κάποιοι να με βεβαιώσουν σε αυτό Δηλαδή, πώς πονάς, τι συμπτώματα έχεις, ακούτε, τι συμπτώματα έχεις, εγώ μαθαίνω τα συμπτώματα, δηλαδή, κάνω μια παρατήρηση, έπαθα γαστρορραγία, τι συμπτώματα έχεις, το και το Έρχεται κάποιος και μου λέει, Πάτερ, δεν ξέρω τι έχω, τρέμουν τα πόδια μου και ξέρετε, εκεί τα κόπρανα να είναι μαύρα, κατάμαυρα, σαν το ράσο σας, Πάτερ, μαύρα σαν το ράσο σας

Α, του λέγω, ξέρεις, πιθανότατα έχεις γαστρορραγία, τρέχα γρήγορα στο γιατρό, αυτό που το ξέρω, το ρώτησα από κάπου αλλού Αυτό τι γίνεται τώρα, μία διάκριση, ξεχωρίζω, ξέρω τι είναι αυτό το πράγμα, πώς αποκτάτε, με τη μελέτη, με την παρατηρητικότητα, με την εμπειρία Αλλά έχουμε παιδιά και μιαν άλλη, θα λέγαμε, πλευρά, η οποία είναι η πνευματική διάκριση Όταν λέγει ο Απόστολος Παύλος ότι έχουμε διακρίσεις πνευμάτων, δηλαδή ότι έχουμε τον τρόπο να ξεχωρίζουμε τώρα τα πνεύματα Αν κάτι είναι από το Θεό ή είναι από το διάβολο, ξέρετε πόσα θαύματα κάνει ο διάβολος, κάνει και ο Θεός Τώρα λέμε, από πού είναι, από τον Θεό είναι ή από τον Διάβολο, εάν μάλιστα ο Άγγελος, ο Διάβολος γίνεται Άγγελος Φωτός που λέγει ο Απόστολος Παύλος, σημαίνει παιδιά ότι πρέπει να έχω αυτό το χάρισμα της διακρίσεως να ξεχωρίσω

Είναι όμως από εμπειρίες, εγώ θα σας έλεγα λίγο έχει και εδώ, διότι όταν φερ' ειπείν μας ειδοποιούν οι πατέρες Ότι όταν εμφανιστεί λέει ένα φως που θα είναι έτσι, μια μυρωδιά που θα είναι έτσι Μη πιστέψεις είναι από το διάβολο, έχουμε και μερικά που μας ειδοποιούν, γενικότερα όμως δεν ξέρουμε Πρέπει να έχουμε το χάρισμα του Αγίου Πνεύματος που θα μπορούμε να ξεχωρίζουμε Και αυτό το χάρισμα παιδιά του Αγίου Πνεύματος δεν το αποκτούμε παρά μόνον Εάν έχουμε πολύ πνευματικότητα, έχουμε πολύ καθαρότητα καρδίας και κάνουμε πολύ προσευχή Τότε ο Θεός κρίνοντας μας δίνει το χάρισμα, αυτό το πνευματικό πια χάρισμα της διακρίσεως

Βλέπετε ότι για να το αποκτήσει κανείς πρέπει να γίνει και πνευματικός άνθρωπος διότι είναι δώρον του Αγίου Πνεύματος Παιδιά, αυτά για απόψε

Για απόψε.

Λέγει μία πρώτη απορία, βέβαια ακολουθούν και άλλα στην απορία αυτή, είναι γραμμένα πολλά, εγώ θα πάρω την πρώτη πρόταση, γιατί αλλιώτικα, δεν ξέρω τι θα έπρεπε να λέω

Πώς μπορεί κανείς να φτάσει στην κατάσταση της γνήσιας, και όχι γνήσιας, και όχι γνήσιας, θα ξοδέψουμε πετρέλαιο, βάλουμε τον τόνο εκεί που είναι και τον πάμε πιο πάνω Της γνήσιας λοιπόν ταπεινοφροσύνης, γιατί λέμε ταπεινοφροσύνης και όχι της ταπεινοφρόνησης, θα το πούμε και αυτό Λοιπόν, θα ξαναπώ την απορία, πώς μπορεί κανείς να φτάσει στην κατάσταση της γνησίας ταπεινοφροσύνης, μάλιστα Παιδιά, δεν είναι εύκολο το πράγμα, είναι πολύ δύσκολο, τα πιο δύσκολότερα έργα που έχει να επιτελέσει ο άνθρωπος στη ζωή αυτή Αν κρίνετε ότι εάν ο εγωισμός το αντίθετο της ταπεινοφροσύνης είναι το κεφαλάρι όλων των κακών, όλων των αμαρτιών, όλων των παθών

Η ταπεινοφροσύνη είναι η πηγή, το κεφαλάρι, όλων των αρετών, όλων των αγαθών, όλων των καλών Οπότε ταπεινοφροσύνη σημαίνει να αρνηθεί στον εγωισμό Αλλά τι είναι αυτός ο εγωισμός, είναι μεγάλο κεφάλαιο Είναι ένα κεφάλαιο που όσο το ερευνάς τόσο το χάνεις Δεν μπορείς εύκολα να ορίσεις τι είναι αυτός ο εγωισμός, που αποτελεί θα λέγαμε μια αρρώστια της προσωπικότητας, διότι δεν είναι το εγώ, το εγώ καθορίζει το πρόσωπο, διότι αν εγώ δεν έχω αυτοσυνειδησία, δηλαδή συνείδηση του εαυτού μου, δηλαδή δεν έχω εγώ, τότε καταλαβαίνετε παιδιά, ότι το πράγμα είναι πάρα πολύ σοβαρό, δηλαδή δεν έχω προσωπικότητα, δηλαδή είμαι τρελός, δεν έχω αυτοσυνειδησία.

Συνεπώς το εγώ είναι εκείνο που καθορίζει την προσωπικότητα, εγωισμός θα πει αρρώστια του εγώ και αυτή η αρρώστια πως καθορίζεται είναι πολύ δύσκολο πράγμα Δηλαδή πως θα βρεις τον άλλον αυτόν τον εγωισμό, τι είναι εκείνο που τον έκανε να είναι εγωιστής και λοιπά, τι στοιχεία, τι να πω, τι να πω Ούτε ο ίδιος ο άνθρωπος μπορεί να σκύψει σε αυτήν την βαριά την αρρώστια και που είναι η πρώτη, ίσως και η μοναδική, επίπτωση του προπατορικού αμαρτήματος Γι' αυτό λοιπόν πρέπει κανείς να αρχίσει πρώτα πρώτα να αποκτάει μίαν αυτογνωσία, δηλαδή να λέει ποιος είναι Βέβαια έχουνε μερικοί, τώρα θα μιλήσω στο δικό σας το επίπεδο, μια φορά θυμάμαι έναν μαθητή, ήμουνα λαϊκός, ήμουνα κατηχητής, ήμουνα είκοσι τόσο χρονών και ήμουνα κατηχητής, σαν κατηχητικό, ανώτερο κατηχητικό, ένα παιδί λοιπόν της τελευταίας τάξης του γυμνασίου, μου λέει πέστε μου σας παρακαλώ πως με βλέπετε, εγώ δεν του απάντησα, του λέω κοίταξα να σου πω, δεν θα σου πω πως σε βλέπω, μου λέει γιατί, διότι δεν θα άντεχες να ακ

Διότι κάποτε ένας καθηγητής εδώ στη Λάρισα, να μ' ακούει άραγε, μπορεί. Έθεσε ένα ερώτημα, γραπτό, στα παιδιά της Τάξης, γράφτε μου, πως βλέπετε τον καθηγητή σας Α, δηλαδή εμένα, ανώνυμα. Το τι του δεν περιγράφεται. Αυτός λοιπόν, θύμωσε, χωρίς, το φυσάει μέχρι τώρα και δεν κρυώνει. Μου το είπε αφού βέβαια έχει πάθει το πάθημα αυτό, του λέω, καλά.

Αναπάθη, Διότι ρωτούν τέτοιες ερωτήσεις ποτέ, Γιατί δεν είσαι σε θέση να ακούσεις εκείνα τα οποία θα σου πουν, Γιατί, γιατί ο εγωισμός μας δεν μας αφήνει να ακούσουμε εκείνα τα οποία θα μας πουν οι άλλοι, Έτσι και το παιδί εκείνο αρνήθηκα να του πω χαρακτηρισμό, Γιατί, διότι ο άνθρωπος ενώ θέλει να γνωρίσει τον εαυτό του, τον δικαιολογεί με κάθε τρόπο, Μπορεί να λέει, με λέγουν μερικοί ότι είμαι εγωιστής, αλλά εγώ δεν βρίσκω τον εαυτό μου να είμαι εγωιστής, ενώ άλλοι μου λένε φίλοι μου ότι είμαι πολύ κανονικός, δεν έχω κανέναν εγωισμό Ο εγωισμός, παιδιά, δεν είναι όταν καμιά φορά λέω και επιμένω για κάτι, όπως και η ταπείνωση, δεν σημαίνει σκύβω το κεφάλι και τρώω καραπαζέ, δεν είναι τα πράγματα

Πρέπει να αρχίσουμε να μαθαίνουμε τι είναι εγωισμός και τι είναι ταπείνωση και ότι είναι δύο μεγάλα κεφάλαια αντίθετα. Το ένα είναι η αρρώστια και το άλλο είναι η υγεία. Είναι η αποκατάσταση του εγώ από τον εγωισμό. Δηλαδή απαλλάσσει το εγώ, η προσωπικότητα, από το πάθιασμά του, από την αρρώστια του. Απαλλάσσει.

Συνεπώς, όταν έχω την ειλικρίνεια, την οποία θα αποκτώ λίγο λίγο, κανείς δεν θα κατακρίνει στην αρχή έναν άνθρωπο όταν δεν έχει την ειλικρίνεια, τη μεγάλη ειλικρίνεια με τον εαυτό του, όχι, ξέρω, αλλά λίγο λίγο να αρχίσει ο άνθρωπος να βλέπει, ας αυτό τον βοηθήσει ο λόγος του Θεού, η μελέτη, ο τρόπος που ζει, αρχίζει να βλέπει, αν το θέλετε, η πνευματική εργασία είναι και αυτό, βέβαια δεν είναι μόνο αυτό, αλλά είναι και αυτό, Καταλαβαίνετε λοιπόν παιδιά ότι έχουμε να κάνουμε πολλή δουλειά, είναι το λεγόμενο πνευματικό έργο, να παρατηρώ τον εαυτό μου και να λέγω τι κάνω, πού βρίσκομαι, ποιος είμαι ανά πάσα στιγμή

Από την άλλη μεριά έχουμε ένα πρότυπο και το πρότυπο αυτό είναι ο Χριστός, σημειώνει στην προς Φιλιππησίους επιστολή του ο Απόστολος Παύλος και λέγει το εξής

ότι ο Χριστός εκένωσεν εαυτόν και έλαβε δούλου μορφή και συνεπώς πρέπει να τον έχουμε ως υπόδειγμα των Ιησού Χριστών και ουχ αρπαγμόν ηγήσατο το είναι ίσα Θεώ αλλά και τα λοιπά δεν έχει τη θεότητα από αρπαγμόν, δηλαδή δεν έγινε Θεός αρπάζοντας θεότητα ή το Θεός και σαν Θεός κατέβηκε τόσο χαμηλά.

Να λοιπόν ταπείνωση, που μπορεί να μας δοθεί ένα μέτρο, μια εικόνα αληθινής ταπεινώσεως Για να μην πολυπραγμονήσω περισσότερο σε αυτή την απορία, γιατί πάντα μια απορία είναι απορία και δεν μπορεί να γίνει διάλεξη Δεν θα πω τίποτα περισσότερο, παρά ξαναεπαναλαμβάνω ότι θα βοηθηθούμε αν αποκτήσουμε αυτογνωσία Ποιοι είμαστε και έχουμε το πρότυπο του Ιησού Χριστού, το οποίο θα προσπαθούμε να μιμούμε τώρα Μια άλλη απορία λέει το εξής, βέβαια λέει και το εξής τούτο, μπορούμε να βοηθάμε λέει στα διαγωνίσματα τους συμμαθητάς μας Καλά, καλά, μια φορά εγώ έκανα το εξής, τώρα θα μου πείτε πράγματα που θα τα κρύβαμε, κάποτε τα λέμε και δημοσίως

Πω πολύ μονό μας, κάποτε μπορούσαν μερικά πράγματα να τα λέω, δηλαδή να μην τα λέω και καθεαυτόν να λέγω καλύτερα η γη να ανοίξει να με καταπιεί παρά να μάθει κανείς τίποτα από αυτά που έκανα και σήμερα τα βγάζω τρεις στον αέρα. Γιατί τα ξεπερνάει κανείς πια. Είναι παιδικά πράγματα. Είναι παιδικά κλπ. Πάντως τότε δεν ήμουν και πάρα πολύ παιδί. Ήμουν 21 χρονό, ήμουν στρατιώτης. Γράφαμε σε μια σχολή συνεννοήσεως εκεί. Γράφαμε αγγλικά. Ο διπλανός μου, ο καθένας δικό του τραπεζάκι και όλοι οι όλοι είμαστε 15-20, όχι περισσότεροι.

Ήμαθα στην άμεση θέα και εποπτεία του εκπαιδευτικού, άμεση, μας έβλεπε, να, πάρα, 15-20, σας είπα, μου λέει ο πλαϊνός μου, ο δίπλα μου, όχι πλαϊνός μου, μου λέει, μου λέει, τι να γράψω, εγώ είχα τελειώσει, και κάνω το μεγάλο πίδι σαν τους μορτάλε, του αρπάζω την κόλα, και του δίνω τη δική μου, βέβαια η δική του είχε το όνομά του, η δική μου το όνομά μου, έπιασα και έγραψα όλα την κόλα του, και κατόπιν, δεν θυμάμαι αν τις ξαναλάξαμε, τις παραλά Θα δώσαμε και τέλειωση στο ρίχο. Ένα αμάρτημα. Τώρα δεν σχολιάζω περισσότερο, σας το είπα μάλλον να γελάσω. Μην περιμένετε να σας πω όμως αν καλό σε έπραξα ή δεν έκανα καλά. Όχι. Πάντως πρέπει να πούμε όπως και αν έχει το πράγμα, πρόκειται περί, περί απάτης. Και κάθε απάτη αναμφισβήτητα δεν είναι καλό. Λέει ακόμη μια απορία στο ίδιο χαρτί.

Ακούμε λέγει για συνοδικό θεσμό και δεν ξέρουμε τι πράγμα είναι, εξηγήστε μας και τα λοιπά, όπως λέει, πως γεννήθηκε εις τους κόλπους της Εκκλησίας Δεν γεννήθηκε, ο συνοδικός θεσμός δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο τρόπος με τον οποίο μπορούμε να σκεφτόμαστε και να παίρνουμε αποφάσεις Συνοδικά θα πει ολομέλεια, να είναι πολλά πρόσωπα, θα λέγαμε σε μια άλλη γλώσσα, την πολιτική γλώσσα θα το λέγαμε κοινοβούλιο. Το λέει και η λέξη κοινό, κοινή βουλή, κοινοβούλιο. Όπως λοιπόν έχουμε το κοινοβούλιο στον χώρο της πολιτικής, έτσι έχουμε την σύνοδο στον χώρο της εκκλησίας.

Δηλαδή, θα λέγαμε, όπως είπαμε, είναι ο συνοδικός θεσμός. Να μην παίρνει μόνος του ένας πατριάρχης τις αποφάσεις για θέματα που είναι πολύ σοβαρά, αλλά θα πρέπει να καλεί την σύνοδο, δηλαδή θεσμών συνοδικών, για να λαμβάνονται.

Και μία τρίτη, ήταν τυχερό αυτό το χαρτάκι, γιατί βλέπετε απαντώ και στα τέσσερα, έχει τέσσερις. Λέει, ποια ιδανικά διασώζουν τα κοινόβια μοναστήρια. Και μάλιστα αυτές οι απορίες είναι γραμμένες από μικρό παιδί, γιατί δεν είναι και καλά γραμμένα, και χαίρομαι που απαντάω σε μικρό παιδί.

Ποια ιδανικά λοιπόν διασώζουν τα κοινόβια μοναστήρια; Δεν διασώζουν τίποτα ιδανικά, απλώς εκφράζουν και ερμηνεύουν ορθά το Ευαγγέλιο, αυτό είναι όλο. Τα ιδανικά δεν έχουμε, ξέρετε, η λέξη ιδανικό, να το πω και αυτό, από τις ιδέες και τα ιδανικά, βέβαια τα χρησιμοποιούμε αυτά, τα χρησιμοποιούμε στη γλώσσα μας.

Αλλά αν το θέλετε δεν είναι σωστή η διατύπωση, όπως λέμε οι μεταφυσικοί, δεν είναι σωστός στον χριστιανισμό αυτός ο όρος, δεν είναι σωστός, διότι είναι αδόκιμος, γιατί είναι παρμένος ο όρος από την φιλοσοφία.

Βιοθεωρία, κοσμοθεωρία, είναι όροι της φιλοσοφίας, έτσι και οι ιδέες, τα ιδανικά κτλ. είναι παρμένα όλα αυτά από το χώρο της φιλοσοφίας. και είναι από πλευράς χριστιανικής όροι αδόκιμοι. Γιατί αν έπρεπε να πούμε τι είναι οι ιδέες και τι είναι τα ιδανικά, ο χριστιανισμός δεν έχει ιδέες γιατί απλούστατα έχει αποκάλυψη, την αποκάλυψη του Θεού. Δεν είναι ιδέες η αποκάλυψη του Θεού. Λοιπόν, και κατά συνέπεια, τα μοναστήρια, παιδιά, δεν διασώζουν ιδανικά, αλλά εκφράζουν το Ευαγγέλιο. Τι θα πει αυτό;

Βέβαια, σε κάθε εποχή που υπήρχαν τα μοναστήρια, παράλληλα με το σχήμα της ενορίας, σε κάθε εποχή, δεν ήταν παρά πάντοτε ένας τρόπος να εκφράζεται πιο ορθόδοξα ένα μοναστήρι, συγκρινόμενο ένα μοναστήρι στην έκφραση, στην πράξη του χριστιανισμού, πώς πρέπει να ζήσει ο χριστιανός, σε σχέση πάντα με εκείνο που είναι έξω στον κόσμο.

Αλλά θα πω κάτι που είναι θλιβερό, αλλά τι να κάνω, όχι σε σχέση με ένα μοναστήρι του περασμένου αιώνος ή του δεκάτου ή του έκτου αιώνος ή του πέμπτου.

Διότι αν έπρεπε να κρίνουμε και να συγκρίνουμε ένα μοναστήρι του πέμπτου αιώνος με ένα μοναστήρι του εικοστού αιώνος έπρεπε να τα μαζέψουμε και να φύγουμε. Ναι, και για να μην νομίσετε πως το λέω εγώ, σας αναφέρω τον Άγιο Συμεών, τον Νέο Θεολόγο, ο οποίος λέει τα εξής.

Κοιτάξτε, ηγούμενος, ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, ξέρετε τι θα πει, Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος; Η Εκκλησία μας βέβαια, πολλούς πατέρες, έχει θεολόγους, αλλά τον τίτλο θεολόγος τους έδωσε μόνο, σε ποιους λέτε, μόνο σε τρεις, τσιγκούνικα τσιγκούνικα.

Στον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο, στον Άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο και στον Άγιο Συμεών τον Νέο Θεολόγο. Σπουδαία μορφή, λοιπόν προσέξτε, ξέρετε τι λέγει στους μοναχούς του, λέει, φτάνει που δεν μοιάζουμε καθόλου με τους ασκητάς και τους μοναχούς του 5ου αιώνος, της εποχής του Μεγάλου Αντωνίου, αλλά τουλάχιστον, ας έχουμε λίγο αγάπη.

Διότι εκεί είχε σημειωθεί, το πιστεύετε, ένα κρούσμα ανταρσίας, μέχρι απειλής φόνου, φοβερό, επενέβη ο Αυτοκράτωρ, κοίταξα τι λέει, κοίταξα τι λέει, τουλάχιστον λέει, να έχουμε λίγο αγάπη, φτάνει που δεν φτάνουμε τους ασκητάς της εποχής του Μεγάλου Αντωνίου.

Λοιπόν, εάν αυτά έλεγε ο Άγιος Συμεών, ο Νέος Θεολόγος, του δεκάτου αιώνα, αν ήταν στον 20ο αιώνα, τι θα έλεγε; Έχουμε λοιπόν ένα εκφυλισμό, εκφυλισμό, εκφυλισμό, τώρα το γιατί και το πώς και τι τελικά βγαίνει και τι θα βγει δεν είναι της ώρας, να σας το πω, παρά μόνο έχω να σας πω ότι ένα μοναστήρι δύναται να κριθεί κυρίως σε σχέση με το πώς ζει ο κόσμος και να παρουσιάζει όσο μπορεί πιο ορθόδοξα την χριστιανική ζωή και να καλεί τον κόσμο, σαν βιτρίνα δηλαδή, να μιμηθεί αυτήν την ζωή.

Και ακόμα είναι ο φύλακας ένα μοναστήρι του δόγματος, του ορθού δόγματος. Είναι γνωστό ότι μοναστήρια κυρίως επεσήμαναν τις αιρέσεις. Κυρίως, όχι κατά κανόνα, αλλά κυρίως. Συνεπώς βλέπετε ότι είναι θεματοφύλακες τα μοναστήρια ζωής και πίστεως, ορθής.

Και έρχομαι ακόμη σε μια απορία, ποια είναι λέγει η ορθόδοξη θέση στο χριστολογικό δόγμα. Τώρα αυτό αν το παίρνει από το βιβλίο των θρησκευτικών ή όχι, δεν ξέρω, μπορεί να κάνει μια ερώτηση εκεί του βιβλίου.

Και να περίμενε την απάντηση για να απαντήσει και στον καθηγητή. Λοιπόν, στο χριστολογικό δόγμα, τι είναι το χριστολογικό δόγμα; Το δόγμα εκείνο που αναφέρεται στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού, αυτό λέγεται χριστολογικό δόγμα, δηλαδή οι αποκάλυψεις, η αλήθεια περί του Ιησού Χριστού και ποια είναι η ορθόδοξος θέσης, είναι πολύ απλή, εγώ θα έλεγα ότι υπάρχουν βέβαια πολλές λεπτομέρειες που εκφράζουν αυτές τις σχέσεις και δεν ξέρω τι, θα μείνω μόνο σε ένα σημείο και είναι αρκετό να το θυμόσαστε και να το έχετε σαν ένα στοιχεί

Λυδίας λίθου. Η Εκκλησία μας, ο Ορθόδοξος, πιστεύει στο Θεανθρώπινον πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Ότι είναι τέλειος Θεός, ότι είναι και τέλειος άνθρωπος. Αυτό, αν το κρατήσετε, παιδιά, θα σταθεί πολύ σημαντικό και πολύ σπουδαίο, γιατί υπάρχουν αιρέσεις σήμερα, όπως οι Χιλιαστές. Δεν δέχονται τη Θεία Φύση του Χριστού.

Υπάρχουν εκείνοι οι πολλοί οι φιλόσοφοι, οι κοινωνιολόγοι της εποχής μας, οι οποίοι δέχονται την ανθρώπινη φύση του Χριστού, δεν δέχονται τη Θεία Το προσέξατε αυτό το σημείο; Καλός άνθρωπος ο Χριστός, ωραία πράγματα μας είπε, και έτσι τον προσεταιρίζεται και ο κομμουνιστής, και ο μαρξιστής, και ο σοσιαλιστής, και ο άθεος ακόμα μπορεί να χρησιμοποιήσει τον Ιησού Χριστό. Τι σχέση τώρα μπορεί να έχει ο Ιησούς Χριστός με όλα αυτά τα καμώματα, μόλις και ανάγκη να το πούμε.

Το λάθος, γιατί δεν ξέρουμε την ορθόδοξον θέση πάνω στο πρόσωπό του. Ο Χριστός είναι θεανθρώπινον πρόσωπον. Τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος. ή αν θέλετε, ο τέλειος Θεός που έγινε τέλειος άνθρωπος και που διατηρεί στον Ουρανό και τα δύο, τις δύο αυτές φύσεις, εις τέλειον βαθμόν και τις διατηρεί ηνωμένες με ένα πρόσωπο ασύγχυτα. Ούτε η Θεότητα μπερδεύτηκε με την υλική φύση του σώματος, ούτε το σώμα μπερδεύτηκε με την φύση την Θεία.

Αλλά είναι ασύγχυτες, αμπέρδευτες ουσίες. Πιστεύουμε λοιπόν στο Θεανθρώπινον πρόσωπον του Χριστού. Γι' αυτό πολλές φορές και στα κηρύγματά μας δεν κάνουμε πολυτέλεια όταν να γεμίζουμε την ώρα όταν λέμε στο Θεανθρώπινον πρόσωπον του Χριστού.

Γιατί το λέμε πολλές φορές για να τυπωθεί στα αυτιά του ακροατηρίου μας ώστε να μάθουν να λένε στο Θεανθρώπινον πρόσωπον του Ιησού Χριστού. Και μία τελευταία, τα λίγα λεφτά που μένουν, γιατί μερικές φορές πειραζόμαστε τόσο πολύ σε σημείο του απελπισμού, συγγνώμη, που απελπιζόμαστε και ποια είναι τα όπλα εκείνα με τα οποία νικούμε τους πειρασμούς. Καταρχάς θα ήθελα να σας πω ότι δεν πρέπει να απελπιζόμαστε, διότι η απελπισία είναι το πιο ισχυρό όπλο του σατανά.

Μην το ξεχνάτε αυτό. Το τελευταίο οχυρό του ανθρώπου είναι η ελπίδα. Αν το οχυρό αυτό πέσει, έπεσαν όλα. Ακόμα και την αυτοκτονία μπορεί να μετέλθει κανείς όταν έχει πέσει το οχυρό της ελπίδος. Πρώτα-πρώτα λοιπόν αυτό. Ύστερα, άμα απελπιζόμαστε, αυτό μήπως είναι δικό μας βάσταγμα, όχι δηλαδή ότι ο πειρασμός είναι τόσος, αλλά η κατασκευή, εντός αγωγικών η κατασκευή μας, η ιδιοσυγκρασία μας, η εντός αγωγικών η ιδιοσυγκρασία μας, δηλαδή ο τρόπος που θα σταθούμε μπροστά σε έναν πειρασμό, μια δυσκολία, μήπως ακριβώς γεννάει την απελπισία Δηλαδή, να μην έχουμε το πνεύμα της Ανδρείας Και είναι πάρα πολύ σπουδαίο πράγμα, παιδιά, το πνεύμα της Ανδρείας

Αν έπρεπε να ζητήσω από σας κάτι, με παράκληση θερμή, συνειδητοποιήστε αυτήν την αρετή Την αρετή της Ανδρείας, από την οποία γεννιέται η υπομονή, η επιμονή, εκ των οποίων γεννιέται το μαρτύριο Τι νομίζετε, πως μπορείς να αντέξεις σε οτιδήποτε και δεις το μαρτύριον αν δεν έχεις μάθει αυτήν την αρετήν της Ανδρείας; Και ανήκει στον χώρο της Βουλήσεως, δεν είναι ούτε στην καρδιά, ούτε στην νόηση, αλλά είναι στη βούληση, γι' αυτό λοιπόν θα παρακαλέσω πάρα πολύ να το προσέχετε αυτό.

Θερυπίν, διψάτε και δεν έχετε κοντά νερό, μη λέτε, θα λιποθυμήσω, θα λιποθυμήσω. Δεν λιποθυμάς, μη φοβάσαι. Πεινάτε, και επειδή, ας πούμε είναι σαρακοστή, και ψάχνετε την τσέπη σας, να πάτε να βρείτε, να φάτε ένα σουβλάκι, γιατί θα πεθάνετε αν δεν φάτε. Δεν θα πεθάνετε, μη φοβόσαστε. Δηλαδή με άλλα λόγια, να έχουμε ανδρείον φρόνημα, να λέμε, όχι. Μάθαμε να λέμε το όχι; Πότε θα μπορούμε να το λέμε το όχι Αν ασκούμεθα, σάββατα μικρούτσικα, ναι, ναι, ναι, λέει μάλιστα ο Τι Χάμερτον, αυτός ο θαυμάσιος, ο συγγραφεύς νεανικών βιβλίων, λέει σε ένα του βιβλίων, σου μυρίζουν λέει λουκουμάδες από ένα ζαχαροπλαστείο, και βάζεις το χέρι στην τσέπη, πιάνεις τα χρήματα, και το ένα σου πόδι είχε ανεβεί επάνω στο σκαλοπάτι του ζαχαροπλαστείου, εκεί μπορείς να πεις όχι, και να γυρίσεις πίσω και να φύγεις, αυτό θα πει βούληση, αυτό θα πει

Να μην αγόμεθα και φερόμεθα όπως η γάτα από τα ψάρια, διότι η γάτα δεν έχει συνείδηση να πει ότι δεν πρέπει να φάω ψάρια επειδή είναι σαρακοστή· της μύρισαν ψάρια και τα τρώει. Εσείς, να σας μυρίζουν ψάρια και ό,τι άλλα, να πείτε όχι· αλλά αυτό το όχι βγαίνει από μία ισχυρά βούληση, και πρέπει να σας πω, παιδιά, ότι είναι μία αρετή η οποία κατά δυστυχίαν στην εποχή μας δεν υπάρχει.

Γι' αυτό δεν ξέρω τι θα κάνουμε παρακάτω, να βάλει ο Θεός το χέρι του στο σημείο αυτό. Κλείνοντας, παιδιά, τα θέματα και των απορίων, και επειδή είναι, όπως σας είπα, το τελευταίο μας θέμα, μένουν μερικά ακόμη λεφτά, θα ήθελα να σας έλεγα ότι το καλοκαίρι υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι.

Ξέρετε ότι το καλοκαίρι φορολογεί τη νεότητα και όμως γεννήτο, πολλά παιδιά που έρχεστε τώρα, το Σεπτέμβριο να μην ξανάρθουν. Γιατί σας εφορολόγησε ο διάβολος, σας κέρδισε ο κόσμος. Αληθινή δυστυχία. Γι' αυτό το λόγο, προσέξτε πολύ, ωραίο το καλοκαίρι σε πολλά πράγματα, φοβερά επικίνδυνον, επειδή υπάρχει χαλαρότης, υπάρχει άνεσης, υπάρχουν διακοπές, υπάρχουν απλώματα κατά ποικίλων τρόπων και καταλαβαίνετε ο άνθρωπος ευκολότερα αμαρτάνει.

Γι' αυτό όπου πάτε, σε τόπο παραθερισμού, οπουδήποτε, δεν θα ξεχνάτε το Θεό, δεν θα ξεχνάτε την προσευχή σας, τον εκκλησιασμό σας, την εξομολόγησή σας, την θεία σας κοινωνία Δεν θα τα ξεχνάτε όπου και να πάτε και ακόμη να έχετε μία επαφή με τα βιβλία και τα σχολικά Αλλά μια ευκαιρία να διαβάσετε κάτι περισσότερο που θα είναι πνευματικό Αυτό το κάτι περισσότερο νομίζω ότι είναι εκείνο που τελικά θα σας βοηθήσει λίγο λίγο, σιγά σιγά, να μάθετε να μπείτε στο πνεύμα του Ευαγγελίου.

Σας εύχομαι καλές εξετάσεις, με πολλήν επιτυχία και καλό καλοκαίρι.

Καλοκαίρι.