Resolution of Questions 1

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the unchanged Greek original is the authoritative text.

The first question goes like this. It is said that the whole of Christianity is founded on the Resurrection of Christ. But are there testimonies that establish the Resurrection of Christ historically?

That is the question. So then, my children, let us look at it here.

Certainly we can say that the foundation of Christianity is the Resurrection of Christ. Let me give you a small example, small yet enormous, for it is foundational. When I go to receive Holy Communion, the Body and Blood of Christ, into the Holy Chalice we have put wine, and we have put bread, the prosphoron that your mother kneaded, or that you yourselves kneaded, and it is this, and we say that this is the Body and Blood of Christ. Pay attention.

What does my tongue sense, wine and bread? Is it wine and bread? No. What is it? It is the Body and Blood of Christ, which does not fall under my senses, just as the person of Christ did not fall under the senses of men. Christ was among men as a man, so much a man that they took Him and crucified Him. It did not register on their senses that He was the Son of God. And this was something that did not register even on the eyes of the Angels, nor on the eyes of the demons. Neither the Angels nor the demons knew who Jesus Christ was.

For the Divinity is wholly unseen; there is no eye of a created being that can behold the Divinity. No one, says Holy Scripture, has ever seen God; never has anyone seen God. What did the senses of men see in Jesus Christ? His body. Did they see the Divinity? No.

Just as they did not see the Divinity of Christ, so now we cannot see the changing of the wine and the bread into the Body and Blood of Christ. But how do our senses perceive it? As wine and bread.

What did the senses of men perceive when they seized Christ and nailed Him to the Cross? A man and nothing more. Where, then, are the grounds and the foundation that what we receive in Communion is the Body and Blood of Christ? Quite simply, because Christ rose, and since He rose, He is God. Therefore, when He told us, you will take wine and bread, let me put it plainly, roughly speaking, and you will celebrate the Liturgy, this will be My Body and My Blood.

How do I know that it is the Body and Blood of Christ? The answer: Christ said so. And how do I know that what He said is true? Christ rose from the dead, He ascended, and the Holy Spirit came down and confirmed who Jesus Christ is. So the key to the knowledge of everything, of all that Christ told us, is the Resurrection of Christ. Most rightly so. It is the foundation, as I told you; the key is the Resurrection of Christ.

So if someone says, "Now, what is this?" Christ said it. And why did He say it, and why is it so? Yes, because it is so. That settles it. Do you want to see how the Apostle Paul says this? In chapter 15 of First Corinthians, he says the following:

He says the following: "If Christ has not been raised, then our preaching is empty, and our faith is empty too."

If Christ, he says, has not been raised, then our preaching is empty, and our faith is empty as well. In other words, the very identity of the Christian, Christianity itself, falls into the void. What we were saying earlier about our name as Christians, that too falls into the void. Do you want to go even further? Since Christianity, since the Gospel, is of the Cross, and it says: you will cut off your passions; you will not be a greedy person; you will not set out to become rich and whatever else; you will rather be wronged than wrong others; you will rather suffer and bear your cross in this life,

if, my children, Christianity is not true, then why should I suffer, why should I wear this black cloth, this constant symbol of mourning? And if you will, it is not only for the priest who wears the black cassock, it is for every believer.

With us, this becomes outward and visible, almost like a color. But every believer may wear whatever color of clothing, whatever garment, whatever color at all; yet in reality he must always have penthos, mourning for his sins.

Blessed are those who mourn, says the Lord; blessed are those who weep now, for you shall laugh. What does this say, what does it mean? That in order to be a Christian I must take up certain stances. So, if Christianity is not true and I am in this condition and I do not enjoy this present life, this worldly life, of course the worldly life is unworthy of mention, but instead of this, suppose I have my fun and do my own will, then why should I not also live the present life, says the Apostle Paul.

If Christ did not rise, then we who believe and live as Christians are the most wretched of all men. We lose a future life that does not exist, in a manner of speaking; Christ did not rise and we are nothing at all.

We lose the present life as well. For why should I not eat and drink, if you like? The Apostle Paul himself says this. Then we could say, 'Let us eat and drink, for tomorrow we die.' 'We die,' he says it himself. In what sense does he say, 'In Ephesus I fought with beasts'? If the dead are not raised, if Christ has not risen, in what sense, he says, did I fight with beasts? Whether he fought with beasts figuratively, or whether he really did, as we would say of a martyr who enters the arena to bear witness: why should I be martyred? Why should I lose my life? For what reason, if the Resurrection of Christ does not exist? This is what the Apostle Paul says.

Ny-ni, the letters nu, upsilon, nu, iota, nu, upsilon, nu, iota, it means now, just now, now at last. But now Christ has been raised from the dead, He has become the firstfruits of those who have fallen asleep, and so on. Now, he says, Christ has risen, and the Apostle Paul brings forward his testimonies.

For the question asks how it is established, how it is proven, and indeed the question says historically. So pay attention, when we say historical foundation we mean events. And then a second thing, the testimony of the events.

It is not only that something happened, but we must also have the testimony of what has happened. Well, my children, in his First Epistle to the Corinthians the Apostle Paul mentions the following there. Hand me the bag.

We won't press. Press. Mr. Vradios, hold on. Hold on. He says.

He mentions, my children, the following in his First Epistle to the Corinthians. Listen to what he says.

For I delivered to you first of all that which I also received, that Christ died for our sins according to the Scriptures. Pay attention, pay attention, pay attention, pay attention. When we want to secure an event historically, we have only to have historical testimonies. This is one foundation. Especially in the realm of faith, in the realm of Christianity, we have two foundations. Pay attention, two foundations. The first foundation is the historical event and its testimony, and the second is prophecy when it is fulfilled. For all worldly matters we have, beyond dispute, no prophecy. We say Alexander the Great, although, you know, Alexander the Great does have a prophecy.

It's in Daniel, but let's say we just have secular history; he lived and so on. How will I establish that Alexander the Great existed? Only from the facts. But how do I establish an event of Christianity? From two things.

Not only from the facts, but also from prophecy. That's why, when we read the New Testament, do you know what we meet at every step? It is written, says this or that prophet, and so on. What does the Apostle Paul say here? That Christ died for our sins. He says, I received this as tradition, because it is a fact, a testimony.

And this happened according to the Scriptures, that is, according to the prophecies; and that He was buried, and that He rose on the third day, according to the Scriptures. His Resurrection too: a fact handed down, but also according to the Scriptures, according to the prophecies.

In the Creed, when we say 'according to the Scriptures,' that little phrase, do you know how fundamental it is, how important it is? And that He appeared; now pay attention: He appeared, He showed Himself; these are facts now; to Cephas, to Peter; Cephas is the Hebrew for Peter.

Then to the Twelve, to the twelve disciples; then He appeared to more than five hundred brethren at once, one time to over five hundred people, five hundred people; listen, witnesses, five hundred-plus witnesses, of whom the majority remain until now, that is, most of them are still living to this day; Corinthians, since it is to them that he sends the letter. Go ahead and ask them.

They saw Christ, but some have also fallen asleep, some have also died. Then He appeared to James; He shows Himself to James as well. He was seen by all the Apostles. And last of all, as to one untimely born, He appeared also to me.

And to me as well, like one untimely born, because I had persecuted the Church of Christ. He appeared to me too. Where did He appear? When Paul was going to Damascus. The Apostle Paul himself says; "Have I not...?" It is in First Corinthians 9:1..

Have I not seen Jesus Christ our Lord? Have I not seen, he says, our Lord Jesus Christ? I saw Him. Do you want more? He has this testimony and he appeals to it. Why do I say this? Because when he was going to Damascus, there were others with him too.

These others saw the light, the brightness, they heard the voice, but they could not make it out, because they were not meant to; they could not make out what Christ was saying to Paul. Therefore the testimony of the risen Christ, the testimony of the appearance of the risen Christ, was an objective testimony.

What does objective mean? Before many people, witnesses. It was not subjective, it was not something inward; it was outside the people and it was for many people.

My friends, the greatest answer to this matter is the following: Paul would never have become Paul if Christ had not appeared to him. The great thorn for the Jews was Paul; the great testimony of the risen Christ was Paul.

That is why they sought to put him to death, just as they sought to put Lazarus to death too, the proof of His Resurrection; Lazarus, who was the proof of the resurrection that Christ worked in him, in Lazarus. So, my friends, we have testimony. There are so many witnesses; and do you know what the remarkable thing is? That this testimony is, to this very day, a living testimony, to this very day.

Was there ever a time when we had no Christians, and then Christians began to appear again? No. So we have a continuity of Christians; this is the living tradition. And what is this tradition? That Christ rose from the dead.

And therefore Christianity is true. This is a great thing, my friends, this is an enormous thing; everything rests upon this. Therefore Christianity itself is the proof of the historicity of the Resurrection of Christ.

Do you know how the Lord proves this? He said to the Apostle Peter that when His Church is founded, when Christianity is established upon the earth, the gates of Hell shall not prevail against this Church. To this day Christianity stands and struggles on. Therefore we have this testimony, this historical testimony, the very presence of Christianity itself.

I would like to ask you, do you know how many testimonies we have about the historical existence of Alexander the Great? Do you perhaps know who gives us testimony that Alexander the Great existed? Only one writer, my friends, Arrian; only one writer.

And he is not even a contemporary of Alexander the Great. Today, of course, we no longer have Alexander the Great's conquests; we have archaeological finds. I ask: to find, at the far edges of Persia and on the banks of the Indus River, as the account says, to find Greek coins through archaeology.

Is that greater proof that Alexander the Great reached there than for me to have a living Christianity within history? Is it greater proof, the finding of a coin or a Greek cultural monument? Is that greater proof? Consider: today Alexander the Great does not exist, nor do his conquests. Can anyone dispute that Alexander the Great existed? No one.

So why do we dispute whether the Resurrection of Christ has historicity, when it is so well attested? You have this question; I will answer you.

My friends, the question rests on this point; the answer lies in this point. Whether or not Alexander the Great existed has no bearing on our life, on our future, on our problems. That is, whether there is a Hell, the Kingdom of God; whether the soul will live or will not live, will die or will be eternal; whether I will have a resurrection of the dead or not, and what my fate will be, my course, mine, this human being, the course of my existence. Whether Alexander the Great existed or not has no importance.

And so, whether there are people who can question it or not, it makes no difference. But notice: they do not question the existence of Alexander the Great, his historical presence. They question the Resurrection of Christ. Why? Because if I accept that Christ rose, then Christianity is true. Then Christ is God, God who became man, and then it is He who spoke to us about an eternal Hell and an eternal Kingdom of God. But that does not suit me, because I want to go on sinning, and since I want to sin, I want to wipe out the evidence of the historicity of the Resurrection of Jesus Christ. This is the great matter: I want to wipe these things out. The Evangelist John says this in his Gospel.

The light came into the world and people did not receive it, because their works were evil. Everyone who does evil things, sinful things, hates the light and does not come to the light, so that his works may not be exposed. Everyone who does what is base, what is sinful, hates the light, because he does not want his sins to come out into the open, into public view, and far more into the open view of heaven. So he hates the light. And what is the light? Christ. This is the psychology of the people who deny the historicity of the Resurrection of Christ: they want to remain in their sins. I ask once again: what would it cost you whether Alexander the Great existed or not? Nothing.

But what would it cost you whether Jesus Christ existed or not as the true God? Ah, that does cost something, it does matter. So therefore, listen to me closely: the evidence we hold in our own pocket, do you know what it is? Listen to what it is. Apart from the objective evidence, apart from all of that, listen. Every Sunday we cense the Holy Table and we say: Having beheld the Resurrection of Christ, let us worship the holy Lord Jesus, the only sinless One, and so on. Notice: Having beheld the Resurrection of Christ, we have seen the Resurrection of Christ. Where have we seen it? Are we eyewitnesses? Where have we seen the Resurrection of Christ?

Is this perhaps a mistaken wording, or poetic license? No. The faithful one lives the risen Christ within himself. Do you know what it says? The Lord is faithful, Jesus is true, Jesus Christ is true, and therefore we have beheld His Resurrection. This is the personal experience, the personal testimony that every faithful person possesses. And there are still a very few minutes left, so let me take a second question, if you wish. It says: the phrase 'but to the humble He gives grace' implies that humility draws to you the grace of God. But how can humility be attained without the grace of God?

Here is what we have to say.

We say that a person loves; but why does he love? Love comes from outside, it comes from God. God sends the energy of His love, listen, the energy, the uncreated energy of His love, into people.

And people love, they respond, just as the sun sends out its rays. So then, God begins first; yes, God begins first, the grace of God begins first. Why? Because God wills that all be saved. God wills that all be saved and come to the knowledge of the truth. Now there is either a response or not. If you are of good disposition, if you have a good will, you will respond; if you are of bad disposition, you will not respond. When you respond to the love of God, then what does God do? He gives you more love, and you, responding, offer Him more. Let me put it with an example, and the example is not my own, it belongs to Theophilus of Antioch, and moreover, if you wish, it speaks right to the heart of the matter.

We are mirrors that reflect the energy of the divine attributes, of the divine uncreated energies. Take love, clearly. If my mirror is a little dirty, it has rust on it, says Theophilus of Antioch, then it reflects only a little, it reflects faintly.

That little bit I clean more, and it reflects more; I clean more, and the more I clean my mirror, the more light it reflects. The more humble I become, the more I draw to myself the grace of God.

When I respond to the love of God, then I receive the love of God all the more. So the first step always belongs to God. I am obliged to respond; that is where the problem lies: will I respond, or will I not? And after that, the whole thing goes on its way. What I mean by "goes on its way" is this, my children: imagine that a guest comes to your house and brings you a gift. By that gift he puts you in his debt, and then you offer him a greater gift than the one he offered you. Then he, in turn, is obliged to offer you something greater than the gift you offered him, and so it continues.

God offers us His love, we offer Him our own; more love, more from us, more from Him, more from us. And this is how we become saints, this is how we become saints, this is how we become saints, this is how we become people of love, people of humility, people of the grace of God.

Is that not beautiful? It is wonderful, it is marvelous, my children, provided only, I say again, that we respond. Know that the first call of God is sometimes imperceptible. Know that one of the names of Christ, and it will seem strange to you, one of the names of Christ is also the name 'thief.'

We say, Christ is the Light, He is the Way, He is the Life. And one of His names is also Thief: 'Behold, I am coming as a thief,' He says. And you know what a thief does. He taps the window or the door with a little stone, just a little, tap-tap-tap-tap, to see whether the people inside are asleep. If he hears someone say, 'Who is it?' then the thief says, 'Ah, the master of the house has woken up.' But when he taps a little and no one wakes up, he tries to open the door. So then, children, pay attention. He comes and taps a little at our door. If we hear it, we say, 'Who is it?' And then this Thief, this very particular kind of Thief, does not run away. We open the door to Him, and He comes inside.

That is, small invitations. For example: children, come to the catechism school, you will hear something good. Children, come and hear a little of the word of God. These are the small invitations. If you have responded, you will receive the grace of God in abundance.

That is all for today, my children. May God bless you.

Here a question is put, as follows.

For what reason did Saint John the Forerunner baptize?

In the Gospel according to John we see the disciples of Christ baptizing. The Evangelist tells us explicitly that Christ Himself did not baptize. Why this exception, and again, what is the purpose and the power of the baptism performed by the disciples of Christ?

Very well.

In very few words I will answer this question. It is as follows. The baptism of John was a baptism of repentance; the Christian baptism is a baptism of adoption as sons. Let me explain. There was a time when about a dozen men were once found in Ephesus, in the days of the Apostle Paul.

He asked them, "Were you baptized?" And they answered, "Yes." And he asked, "Into what baptism were you baptized?" And they answered, "Pardon?." "Do you have the Holy Spirit?" What is this thing called the Holy Spirit? They did not know. Then he says, "Into what were you baptized?" "Into the baptism of John."

And then the Apostle Paul moves on, beyond the baptism of John. And once they were baptized with the Christian baptism, they received the Holy Spirit. Christ said, "John baptized with water; you shall be baptized with the Holy Spirit."

It is not that water is excluded from the Christian baptism, but rather, because the water is a symbol, and the Lord considers it absolutely necessary, so that He says, if someone is not baptized with water and with the Spirit, that is, with water and Spirit, he does not enter the Kingdom of God,

but He shows the difference that exists between the one baptism and the other. So John baptized a baptism of repentance, that is, of a person's change, of return to God, without those baptized in John's baptism receiving the Holy Spirit.

But those who are baptized with Christian baptism do receive the Holy Spirit. Therefore, even when the disciples baptized, the disciples of Christ, that baptism was essentially the baptism of John. For Christian baptism, baptism in the Holy Spirit, begins on the day of Pentecost.

A small observation, which is not actually being asked of me here in this question. It is known that the twelve Apostles and the hundred and twenty people who were in the Upper Room were not baptized with water. We have this special case.

Here John Chrysostom says that that house, the Upper Room, became the baptismal font that baptized those hundred and twenty people. It is the only such case. By contrast, the Apostle Paul, who is separated in time from the event of Pentecost, the Apostle Paul is baptized, and remember, do you know who baptized him? Ananias, that disciple, there in Damascus, to whom the Lord said, "Go, find Saul, go to such and such a house, and baptize him a Christian."

So then we see, children, what the difference is between the two baptisms. That is what this question is about. Next, it is known that the history of our life we write ourselves; we have free will, yet God intervenes in our life. For example, on the matter of marriage: do I choose, or will God send me the right person? Of course, it is needless to say that this question comes from a young woman, but that much is evident. But nevertheless, again I will answer briefly: yes, within our life, children, we have free will, but we also have the grace of God.

Man moves, but God also moves, on a parallel course, without man's free will being abolished; and yet, history is directed by God.

Long ago I once gave an example, again during question time, and I will tell it to you again.

Suppose a ship. On this ship there are very many people, sailors, that is, the crew, and passengers. Everyone moves about as each one wishes. One takes a stroll on the deck, another sits in an armchair reading a book.

Another is eating, another is talking, another is sleeping. Each one moves as he wishes within the ship. Notice, as he wishes. And yet the ship, with all its crew and the people, the population it carries, is heading toward a single harbor.

The first situation, where each one moves about, is free will. The second situation, where the ship carries all of them together toward a certain harbor, is the governance of God. So we see that free will exists, and God also governs our life, and beyond that He governs history as well.

And we ask, in a specific case, as the example is posed here, and I will answer regarding the specific case, on the matter of marriage: do I choose, or does God create a crossroads where two persons meet? Notice, it is both: I will choose, and God will grant.

Here, however, we have to say that God has two wills. One is according to His good pleasure, and the other is according to concession. Saint Ignatius the God-bearer notes this in one of his letters. He says that someone who is about to get married, I repeat, I am answering this specific example, because the whole question is being discussed through an example.

the one who is about to marry ought to refer his matter to the bishop, that is, to the Church, so that the marriage, he says, may be according to God and not according to desire. This is important; it means that I entrust my matter to God, through the Church, through the bishop. That is the reason, if you like, the marriage is also blessed in the sacred rite.

What does it mean that it is blessed in the sacred rite? It receives a blessing from God, not from the one who runs, nor from the one who wills; and furthermore, if we want to build a household without God willing it, it may indeed be built, as a verse of the Psalms says so beautifully: "Unless the Lord build the house" , and the house is not only the walls; the house is the family , "in vain do its builders labor." If God does not want something to happen, everything goes in vain. Conclusion.

The blessing of God must be present. For I must choose by the criteria that God would use; I must choose with the eyes of the Holy Spirit; I must choose with the mind of Christ. Not only marriage, anything, but I can speak of marriage too: if I take this person, will it benefit me, will it turn out well for me, does he have those prerequisites for us to live well? What does "according to desire" mean? I like this person, I reckon with nothing, I do not reckon with anyone's opinion, not even my parents'; I despise them and say that what I chose is what I want, and what I want will happen , which is what usually and predominantly happens in our times.

The result is that we have many divorces and failed marriages. This marriage is according to desire and not according to good pleasure. Not because God is well pleased, not because God truly wants this. So I must orient my own will toward the will of God.

With criteria drawn from Holy Scripture, I have no need to see anything in my sleep. Nor do I need God to reveal anything to me, so that I torment myself and keep saying, "What should I do?" My criteria will be scriptural; they will be spiritual criteria.

And when I think in this way, then I choose, and then God comes with His will according to good pleasure and helps me. Otherwise, oh, otherwise, He comes with His will by concession, which means: Do you want it? Do it, but I do not want it. Do it, but I do not want it. And let me tell you one example of God's will by concession. Listen, I will stay with the example, with the subject of Holy Matrimony, although one ought to extend this as a question more broadly. No matter. You have all been to a wedding, you have all seen that there is a crowning. That is why Holy Matrimony also takes the name crowns, crowning, wedding crowns.

Today the flowers are artificial; in the past they were real. A little earlier, here in Thessaly, I found in quite a few churches not wreaths in the sense of what we mean by flowers, but crowns in the sense of a royal crown, what we call a crowning from the word crown, the thing kings used to wear. There were two of them, and the crowning of the newlyweds took place.

But to be brief, I will stay with the crowns. You know that in antiquity the victors were crowned. So what does it mean here that the Church crowns these two who come to be married, to receive the blessing from God?

John Chrysostom says that they have triumphed in the arena of self-control and of purity and of chastity and of virginity, both the girl and the boy. Both the girl and the boy. There is no separate morality whereby the girl must be careful and the boy need not be careful.

Both the girl, I say for the third time, and the boy in the stadium, in the arena of chastity, of purity, of self-control, and they both come in virginity. And now the Church, since this virginity was practiced in secret, the Church now comes openly to crown her children who have remained pure and undefiled.

In the flesh, in the body. And so she crowns these two young people as victors of virginity.

This, if it happens, is the will of God's good pleasure. God will come and bless them with both His hands.

But if this does not happen, what do I mean? If these young people did not keep self-control and chastity and virginity? Neither the boy nor the girl. And worse still, if they did not even make confession. For at some moment one may have fallen, and then he repents, he confesses, and comes to Holy Matrimony. But if there is no confession, then there is no repentance. Of course, these acts of crowning then become a parody, a mockery. It is as if someone had rheumatism, unable to walk except with crutches, and this man were crowned as a marathon runner in a public stadium. A parody. Yet beyond this, God does not prevent it, for woe to us if God intervened in our life in the manner of a policeman, stepping into our life and saying, come here, what have you done, out you go.

You enter the church, you get married, but you are not under the blessing of God. God has let you marry. This is His will by concession, His permissive will. And then we have what we have: disagreements, fights, violence, the betrayal of marriage, the trampling down of marriage.

We have divorce. Why? Because this is not Holy Matrimony according to God; it is not according to the good pleasure of His will. Rather, it is by concession, or according to my own will, according to the will of man. And that is exactly why, in the end, the whole matter falls apart. So, to answer the question: free will exists, and does God enter into my life? Of course, yes. Both are true. I too must be watchful, I too must choose, because otherwise how would I have responsibility? Man is responsible, and responsibility means free will.

If free will does not exist, responsibility is non-existent, and God intervenes in my life. So much for this question, and we have one more, what? Since God is all-knowing and knew that both the angels and human beings would fall, why did He not make man perfect, unchangeable, so that the Kingdom of God would have existed from the very beginning and no one would be in Hell?

This, my children, is a question that very many people have. Just last night, I happened to be reading in Saint John of Damascus, and I found this very answer. Of course, the answer in Saint John of Damascus has a certain depth, which I will not relate to you.

I will only answer as far as we are able to understand.

For a moment we ask, why is it, why is it that man has changeability and the angel has changeability? What does changeability mean? It means to change, to be turned from one state into another state.

Of course we know that God is unchangeable, that is, He does not change. With God nothing changes.

But if God, my children, made a space, a creation, with rational beings, such as human beings and the angels, but made these beings unchanging and immutable, unable to change,

then I ask, where would there be room left for freedom? The perfection of created beings does not lie in unchangeableness, but in freedom.

You have seen here in our own age that, even though we hold such mistaken positions about freedom, and we talk and talk and talk so much about freedom, and whenever we want to do our own will, we invoke freedom and shout and say that we are being oppressed and held down.

And when I think in this way, then I make my choice, and then God comes with His will according to His good pleasure and helps me. Otherwise, ah, otherwise, He comes with His permissive will, which means: "You want it? Do it, but I do not want it. Do it, but I do not want it." And let me give you an example of the permissive will of God. Listen, I will stay with the example, with the subject of Holy Matrimony, although one ought to expand this as a question more broadly. Never mind. You have all been to a wedding, you have all seen that there is a crowning. That is why Holy Matrimony also takes its name from the crowns: the crowning, the wedding crowns.

both the one and the other, as a possibility. But I will always freely choose the good. And therefore freedom is not a matter of choice, but a matter of possibility. The Apostle Paul says this twice in his First Epistle to the Corinthians, as follows.

"All things are lawful for me, but not all things are beneficial. All things are lawful for me, but I will not be brought under the power of anything." In other words, everything is permitted to me. Pay attention: everything is permitted to me. "All things are lawful for me." Everything is permitted to me, "but not all things are beneficial." Even though everything is permitted to me, not everything is good for me. Of course I am permitted to drink a glass of petroleum. I can drink a glass of petroleum, or a glass of aqua fortis; unquestionably it is permitted to me. If I want to, I can swallow it down. But it is not good for me. And take this very striking example I gave you, because I would die if I drank it, and apply it to the spiritual realm. There are very many things about which I must discern whether they are truly good for me. This is what I must say as a free person: is this good for me, is that good for me?

They invite me to go to a party, to a disco. Is it for my good? I can go. Why can I not go? Do you think only you can go? I can go too. I can too, Father Athanasios, yes indeed. Why can I not go? Am I not a human being? Can I not dance too? Why not? And have some fun? I ask you: yes, yes, I ask you. Is it for my good? Is it for my good to find myself in that place? You also will say, "All right, Father, is it for my good to go there?" What will be the measure for this, this question, "is it for my good"? My salvation. Eternal life. The will of God. Is it for my good, or will I suffer harm? And if I judge in this way, then of course I will not go there, and I will be spared. So this is the meaning of freedom according to the Gospel, and not the idea that I choose either the good or the evil.

Would you like me to prove it to you? It is very simple. If I had the ability, forgive me, if I had the freedom to choose the one or the other, that is, if freedom were a matter of choice, then, in choosing evil, why should I be punished? So I am not free; I am not free if I am punished because I chose evil. I ought not to be punished for choosing evil. This means it is not a matter of choice. God prepared the Kingdom and Hell. Why should Hell exist? Precisely because freedom is not a matter of choice. I can go to Hell, of course I can go to Hell. But it does not benefit me, and I must not go to Hell.

And God does not want me to go to Hell. So you see, then, what freedom means. I would wish, children, and there are many of you young people here among us, many of you, I would wish that you grasp this. It is subtle, it is the key, the key to a great many issues of our times, to a great many issues, not to say that it concerns our whole life: how I will understand the subtle meaning of freedom. This is an enormous matter. And I return to the question, to bring it to a close, when it asks here why a person was not perfect from the beginning and given immutability, but Hell is allowed to exist. Indeed, because perfection is not found in immutability; perfection is found in freedom.

And virtue is not crowned if it does not have the element of personal freedom and personal toil. Do you know what virtue consists of? Of three things, according to the Fathers of our Church. Pay attention: virtue, if the virtue came about through freedom; second, if the virtue came about with toil; third, if the virtue was offered up to God. For we also have the virtue of the philosophers, but there it is nothing, it has no worth, because it lacks the third element. Whatever I do to become a saint, I must become a saint because God wills it, because God wills it. Only then can I speak of a virtue that will be crowned. I say it again: freedom, toil, and for the sake of God.

So that great value, that virtue which is rewarded, is not simply that I am, by my very construction, incapable of change, unalterable by nature. In that case, of course, I am only a pawn: stand up, stand up; sit down, sit down. But I am a free human being, and because I am free, I will offer to God what He desires from me, so that I may be crowned. This is why hell also exists.

Hell was not made by God; Hell was made by the devil; Hell was made by man for himself, because it is precisely there that there is now the absence of freedom, or rather, there lies the misunderstanding of freedom.

What would you believe, children, what would you believe? Those who have a misunderstood freedom, what have they prepared out of the present life? Hell. The one who takes drugs, the one who lives as he pleases, in drunkenness and so on, what has he prepared out of the present life? Hell. Who gave him this Hell? God? He made it himself. So then, we must indeed be truly free, in order to attain honor and glory from God.

Η πρώτη απορία λέγεται ως εξής. Λέγεται ότι ολόκληρος ο Χριστιανισμός θεμελιώνεται στην Ανάσταση του Χριστού. Υπάρχουν όμως μαρτυρίες που τεκμηριώνουν ιστορικά την Ανάσταση του Χριστού;

Αυτή είναι η απορία. Για να τη δούμε λοιπόν παιδιά εδώ

Βεβαίως μπορούμε να πούμε ότι το θεμέλιο του Χριστιανισμού είναι η Ανάσταση του Χριστού. Ένα μικρό παράδειγμα θα σας πω, που είναι δηλαδή μικρό, τεράστιο, θεμέλιος είναι, όταν πηγαίνω να κοινωνήσω το σώμα και το αίμα του Χριστού, μέσα στο Άγιο Ποτήριο, εβάλαμε κρασί, εβάλαμε και άρτο, το πρόσφορο που ζύμωσε η μητέρα σας, ή εσείς, και είναι αυτό, και λέμε ότι αυτό είναι το σώμα και το αίμα του Χριστού, προσέξτε.

Η γλώσσα μου, τι αισθάνεται, κρασί και ψωμί; Είναι κρασί και ψωμί; Όχι. Τι είναι; Είναι το σώμα και το αίμα του Χριστού, που δεν υποπίπτει εις τις αισθήσεις μου, όπως δεν υπέπιπτε εις τις αισθήσεις των ανθρώπων το πρόσωπο του Χριστού. Ο Χριστός ήταν ανάμεσα στους ανθρώπους ένας άνθρωπος, τόσο άνθρωπος, ώστε τον πήραν και τον σταύρωσαν. Δεν έπιπτε στις αισθήσεις τους ότι ήταν ο Υιός του Θεού. Πράγμα το οποίο δεν έπιπτε ούτε εις τα μάτια των Αγγέλων, ούτε εις τα μάτια των Δαιμόνων. Δεν εγνώριζαν ούτε οι Άγγελοι, ούτε οι Δαίμονες εγνώριζαν ποιος είτο ο Ιησούς Χριστός.

Διότι η Θεότητα είναι τελείως αφανής, δεν υπάρχει οφθαλμός κτιστού πλάσματος που να μπορεί να ιδεί τη Θεότητα. Ουδείς, λέει η Αγία Γραφή, Θεόν εώρακε πώποτε, ποτέ κανείς δεν είδε το Θεό. Τι έβλεπαν οι αισθήσεις των ανθρώπων στον Ιησού Χριστό; Το σώμα του. Έβλεπαν τη Θεότητα; Όχι.

Όπως δεν έβλεπαν τη Θεότητα του Χριστού, έτσι δεν μπορούμε να βλέπουμε τώρα την μεταβολή του κρασιού και του ψωμιού σε σώμα και αίμα Χριστού. Αλλά πώς το αισθάνονται οι αισθήσεις μας; Σαν κρασί και ψωμί.

Πώς αισθάνονται οι αισθήσεις των ανθρώπων όταν πιάσαν το Χριστό και τον κάρφωσαν στο σταυρό; Έναν άνθρωπο και τίποτε άλλο. Πού είναι οι βάσεις και το θεμέλιο ότι αυτό που κοινωνούμε είναι το σώμα και το αίμα του Χριστού; Απλούστατα, γιατί ο Χριστός αναστήθη και αφού αναστήθη είναι Θεός, συνεπώς, όταν μας είπε θα παίρνετε κρασί και ψωμί, ας το πω έτσι απλοελληνικά, έτσι χοντρικά, και θα κάνετε λειτουργία, αυτό θα είναι το σώμα μου και το αίμα μου.

Πού ξέρω ότι είναι το σώμα και το αίμα του Χριστού; Απάντησις· Το είπε ο Χριστός. Και πού ξέρω ότι αυτό που είπε είναι σωστό; Ανεστήθη ο Χριστός από τους νεκρούς, ανελήφθη και κατήλθε το Πνεύμα το Άγιον και βεβαίωσε ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός, ώστε το κλειδί της γνώσεως των πάντων, ό,τι μας είπε ο Χριστός, είναι η Ανάσταση του Χριστού, ορθότατον, είναι το θεμέλιο, σας είπα, το κλειδί είναι η Ανάσταση του Χριστού.

Έτσι αν κάποιος πει, τώρα τι είναι αυτό, το είπε ο Χριστός, και γιατί το είπε και είναι έτσι, ναι γιατί είναι έτσι, τέλος. Θέλετε να το δείτε πώς το λέει αυτό ο Απόστολος Παύλος; Στο 15 κεφάλαιο Α΄ Κορινθίους λέει το εξής

Εξής, «Ει Χριστός ουκ εγήγερται, κενό άρα το κήρυγμα ημών, κενή δε και η πίστις ημών».

Εάν ο Χριστός, λέγει, δεν αναστήθη, τότε κούφιο το κήρυγμά μας, κούφια και η πίστη μας. Δηλαδή τότε η ιδιότητα του χριστιανού, ο χριστιανισμός πέφτουν στο κενό. Εκείνο που λέγαμε προηγουμένως, δια το όνομά μας ως χριστιανοί, αυτό πέφτει στο κενό. Θέλετε ακόμη περισσότερο; Επειδή ο χριστιανισμός, το Ευαγγέλιο, είναι σταυρικό, και λέει, θα κόψεις τα πάθη σου, δεν θα είσαι άνθρωπος πλεονέκτης, δεν θα γίνεις πλούσιος και δεν ξέρω τι, θα αδικείσαι μάλλον παρά θα αδικείς, θα υποφέρεις μάλλον και θα σηκώνεις τον σταυρό σου στη ζωή αυτή,

εάν, παιδιά, δεν είναι αληθής ο Χριστιανισμός, τότε γιατί να υποφέρω, γιατί να έχω αυτό το μαύρο ύφασμα, διαρκές σύμβολο πένθους; και αν το θέλετε δεν είναι δια τον ιερέα που έχει τα μαύρα ράσα, είναι δια τον κάθε πιστό.

Σε εμάς γίνεται έκδηλο, φανερό, σαν χρώμα, στον κάθε πιστό που μπορεί να βάλει οποιοδήποτε χρώμα ενδυμασίας, ιματισμού, οποιοδήποτε χρώμα, όμως στην πραγματικότητα πρέπει να έχει πένθος για τις αμαρτίες του πάντοτε.

Μακάριοι οι πενθούντες, λέγει ο Κύριος, μακάριοι οι κλαίοντες νυν, ότι γελάσετε. Τι λέγει αυτό, τι σημαίνει αυτό, ότι για να είμαι χριστιανός πρέπει να αναλάβω κάποιες θέσεις. Λοιπόν, εάν ο Χριστιανισμός δεν είναι αληθής και είμαι σε αυτή την κατάσταση και δεν απολαμβάνω αυτήν την κάποια ζωή, και ζωή, αυτή την κοσμική ζωή, βέβαια είναι αναξία λόγου η κοσμική ζωή, αλλά αντί αυτή η περίπτωση, κάνω το κέφι μου, κάνω το θέλημά μου, γιατί να μην ζήσω και την παρούσα ζωή, λέει ο Απόστολος Παύλος.

Εάν ο Χριστός δεν ανέστη, τότε εμείς που πιστεύουμε και ζούμε χριστιανικά, είμαστε οι αθλιότεροι πάντων των ανθρώπων. Χάνουμε μια μέλλουσα ζωή που δεν υπάρχει, τρόπον τινά, δεν ανέστη ο Χριστός και εμείς τίποτα δεν είμαστε.

Χάνουμε και την παρούσα ζωή, γιατί να μην φάω και να μην πιω, αν θέλετε, το λέγει ο ίδιος ο Απόστολος Παύλος. τότε μπορούμε να πούμε, φάγωμεν και πίωμεν, αύριον γαρ αποθνήσκομεν, αποθνήσκομεν, το λέγει ο ίδιος, ως προς τι λέγει εν Εφέσω εθηριομάχησα, εάν οι νεκροί δεν αναστήνονται, εάν ο Χριστός δεν ανέστη, ως προς τι λέει θηριομάχησα, είτε θηριομάχησε μεταφορικά, είτε θηριομάχησε πραγματικά, όπως θα λέγαμε ένας μάρτυς που μπαίνει στο στάδιο να μαρτυρήσει, γιατί να μαρτυρήσω, Γιατί να χάσω τη ζωή μου, για ποιο λόγο, εάν δεν υπάρχει η Ανάσταση του Χριστού, λέει όμως ο Απόστολος Παύλος.

Νι νι, το νι ύψιλον νι γιώτα, νι ύψιλον νι γιώτα, θα πει τώρα πια, τώρα δα, τώρα πια. Νυνί δε Χριστός εγήγερται εκ νεκρών, απαρχή των κεκοιμημένων εγένετο κλπ. Τώρα λέει ο Χριστός ανέστη και φέρνει τις μαρτυρίες του ο Απόστολος Παύλος.

Διότι και η Απορία λέει πώς τεκμηριώνεται, πώς αποδεικνύεται, ιστορικά λέγει μάλιστα η Απορία. Λοιπόν, προσέξτε, όταν λέμε ιστορική θεμελίωση εννοούμε γεγονότα. Και ακόμα ένα δεύτερο, μαρτυρία των γεγονότων.

Δεν είναι μόνο κάτι να έγινε, αλλά και πρέπει να έχουμε την μαρτυρία των όσων έχουν γίνει. Ε, παιδιά, εις την πρώτη προς Κορινθίους επιστολή του ο Απόστολος Παύλος αναφέρει εκεί τα εξής. Την τσάντα πιάσε.

Δεν θα πιέσουμε. Πιέσουμε. Κύριε Βραδίου, κράτη. Κράτη. Αναφέρει.

Αναφέρει, παιδιά, τα εξής εις την πρώτη προς Κορινθίους επιστολή του. Ακούστε τι λέει.

Παρέδωκα γαρ υμίν, εν πρώτοις, ο και παρέλαβον, Σας παραδίδω εκείνο που πήρα, Ότι Χριστός απέθανεν υπέρ των αμαρτιών ημών, Κατά τας γραφάς, Προσέξτε, προσέξτε, προσέξτε, προσέξτε, Όταν θέλουμε να κατοχυρώσουμε ένα γεγονός ιστορικά, Δεν έχουμε παρά να έχουμε ιστορικές μαρτυρίες, Αυτό είναι ένας θεμέλιος, Ειδικά εις τον χώρον της πίστεως, Εις το χώρο του χριστιανισμού έχουμε δύο θεμέλια. Προσέξτε δύο θεμέλια. Το πρώτο θεμέλιο είναι το ιστορικό γεγονός και η μαρτυρία του και το δεύτερο είναι η προφητεία όταν πραγματοποιείται. Για όλα τα κοσμικά πράγματα αναμφισβητήτως δεν έχουμε προφητεία. Λέμε ο Μέγας Αλέξανδρος παρότι ξέρετε ο Μέγας Αλέξανδρος έχει προφητεία.

Είναι στο Δανιήλ, αλλά ας πούμε ότι έχουμε την κοσμική ιστορία, έζησε και τα λοιπά, πώς θα τεκμηριώσω ότι υπήρξε ο Μέγας Αλέξανδρος; Μόνο από τα γεγονότα, πώς θα τεκμηριώσω ένα γεγονός του χριστιανισμού, από δύο πράγματα.

Όχι μόνο από τα γεγονότα, αλλά και από την προφητεία. Γι' αυτό, άμα διαβάζουμε την Καινή Διαθήκη, ξέρετε τι συναντούμε σε κάθε βήμα; Είναι γραμμένο, το λέγει ο τάδε προφήτης και ούτω καθεξής. Τι λέει εδώ ο Απόστολος Παύλος, ο Χριστός πέθανε για τις αμαρτίες μας, αυτό λέει το πήρα σαν παράδοση γιατί είναι γεγονός, μαρτυρία.

Και αυτό είναι κατά τας γραφάς, δηλαδή κατά τις προφητείες, και ότι ετάφη, και ότι εγήγερται τη τρίτη ημέρα, κατά τας γραφάς. Και η Ανάστασή του, γεγονός παραδεδομένον, αλλά και κατά τας γραφάς, και κατά τις προφητείες.

Στο σύμβολο της πίστεως, όταν λέμε κατά τας γραφάς, εκείνη η λεξούλα, ξέρετε πόσο θεμελιώδης είναι, πόσο σπουδαία είναι. Και ότι όφθη, προσέξτε τώρα, όφθη, παρουσιάστηκε, γεγονότα τώρα, Κηφά στον Πέτρο, είναι εβραϊκά Κηφά Πέτρος.

Ή τα, τις 12, στους 12 μαθητάς, έπειτα, όφθη επάνω πεντακοσίοις αδελφοίς εφάπαξ, μια φορά σε πάνω από 500 ανθρώπους, 500 ανθρώπους, ακούστε μάρτυρες, 500 υπέρ 500 μάρτυρες, εξ ων οι πλείους μένουσιν έως άρτι, που αρκετοί οι περισσότεροι ζουν μέχρι τώρα, Κορίνθιοι, γιατί σε αυτούς στέλνει την επιστολή, Άντε να τους ρωτήσετε.

Είδαν τον Χριστό, τινές δε και κοιμήθησαν, μερικοί δε και πέθαναν. Έπειτα ώφθη Ιακώβω, παρουσιάζει και στον Ιάκωβο. Ήταν της Αποστόλης Πάση, ύστερα σ' όλους τους Αποστόλους Έσχατον δε πάντων, ωσπερεί τω εκτρώματι ώφθη καμοί.

Κι εγώ σαν έκτρωμα, γιατί εδίωξα την Εκκλησία του Χριστού. Παρουσιάστηκε και εις εμένα. Που παρουσιάστηκε, όταν πήγαινε προς Δαμασκόν. Θα πει ο ίδιος ο Απόστολος Παύλος, παιδιά, Ουχί, είναι στην πρώτη προς Κορινθίους 9,1.

Ουχί Ιησούν Χριστόν τον Κύριον ημών εώρακα; Δεν είδα, λέει, τον Κύριό μας Ιησούν Χριστόν; Τον είδα. Θέλετε ακόμη, έχει αυτή τη μαρτυρία και αυτή επικαλείται, γιατί λέτε; Διότι άμα πήγαινε στη Δαμασκό, ήσαν κι άλλοι μαζί του.

Αυτοί οι άλλοι είδαν το φως, τη λάμψη, άκουσαν τη φωνή, αλλά δεν ξεχώριζαν, γιατί δεν έπρεπε, δεν ξεχώριζαν τι ο Χριστός έλεγε στον Παύλο. Συνεπώς η μαρτυρία του Αναστάντος Χριστού, η μαρτυρία της εμφανίσεως του Αναστάντος Χριστού, ήτο μαρτυρία αντικειμενική.

Τι θα πει αντικειμενική, ενώπιον πολλών ανθρώπων, μαρτύρων, δεν ήταν υποκειμενική, δεν ήταν εσωτερική, ήταν απ' έξω από τους ανθρώπους και για πολλούς ανθρώπους.

Παιδιά, η μεγαλύτερη απάντηση στο θέμα αυτό είναι το εξής, ο Παύλος, δεν θα γινόνταν ο Παύλος εάν δεν είχε εμφανιστεί στον Παύλο ο Χριστός. Το μεγάλο αγκάθι για τους Εβραίους ήταν ο Παύλος, η μεγάλη μαρτυρία του Αναστάντος Χριστού, ο Παύλος.

Γι' αυτό τον εδίωκαν να τον φονεύσουν, όπως εδίωκαν να φονεύσουν και τον Λάζαρο, το τεκμήριο της Αναστάσεώς του. που ήταν το τεκμήριο της Αναστάσεώς που έκανε ο Χριστός εις αυτόν, εις τον Λάζαρον. Ώστε, παιδιά, έχουμε μαρτυρία. Είναι τόσοι μάρτυρες, το σπουδαίο ξέρετε ποιο είναι, ότι αυτή η μαρτυρία μέχρι σήμερα είναι ζώσα, μέχρι σήμερα.

Υπήρξε εποχή που δεν είχαμε χριστιανούς και οι χριστιανοί ξανάρχισαν πάλι να γίνονται, όχι. Έχουμε λοιπόν μία συνέχεια των χριστιανών, αυτή είναι η ζώσα παράδοση. Ποια είναι η παράδοσή της, ότι ο Χριστός ανεστήθη από τους νεκρούς.

Και συνεπώς ο Χριστιανισμός είναι αληθινός, είναι μεγάλο πράγμα αυτό παιδιά, είναι τεράστιο πράγμα αυτό, στηρίζονται όλα πάνω σε αυτό. Συνεπώς ο Χριστιανισμός είναι απόδειξις της ιστορικότητος, της Αναστάσεως του Χριστού.

Ξέρετε πως το αποδεικνύει ο Κύριος αυτό; Είπε στον Απόστολο Πέτρο, όταν θα ιδρυθεί η Εκκλησία του, ο Χριστιανισμός πάνω στη γη, και πύλαι άδου ου κατισχύσουσιν αυτής της Εκκλησίας. Μέχρι σήμερα ο Χριστιανισμός στέκεται και παλεύει. Συνεπώς, έχουμε την μαρτυρία αυτή, ιστορική μαρτυρία, αυτή η ίδια η παρουσία του Χριστιανισμού.

Θα ήθελα να σας ερωτούσα, ξέρετε πόσες μαρτυρίες έχουμε περί της ιστορικής υπάρξεως του Μεγάλου Αλεξάνδρου; Μήπως γνωρίζετε ποιος μας δίνει μαρτυρία ότι υπήρξε ο Μέγας Αλέξανδρος, μόνο ένας συγγραφέας παιδιά, ο Αρριανός, μόνο ένας συγγραφέας.

Και αυτός δεν είναι σύγχρονος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, σήμερα βεβαίως δεν έχουμε τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου, έχουμε αρχαιολογικά ευρήματα, ερωτώ. Το να βρω στις άκρες της Περσίας και στις όχθες του Ινδού ποταμού, που λέει ο Λόγος, να βρω ελληνικά νομίσματα αρχαιολογικώς.

Είναι πιο μεγάλη η απόδειξη ότι έφτασε εκεί ο Μέγας Αλέξανδρος από το να έχω ζώντα χριστιανισμό μέσα στην ιστορία Είναι πιο μεγάλη η απόδειξη, η εύρεση ενός νομίσματος ή ενός ελληνικού πολιτιστικού μνημείου. Είναι πιο μεγάλη η απόδειξη. Θέλετε, σήμερα δεν υπάρχει ο Μέγας Αλέξανδρος, ούτε οι κατακτήσεις του. Μπορεί κανείς να αμφισβητήσει ότι υπήρξε Μέγας Αλέξανδρος; Κανένας.

Άρα γιατί αμφισβητούμε αν έχει ιστορικότητα η Ανάσταση του Χριστού που είναι τόσο μαρτυρημένη; Έχετε την απορία αυτή, θα σας απαντήσω

Η απορία παιδιά στο εξής σημείο βρίσκεται Η απάντηση στο εξής σημείο βρίσκεται Αν υπήρξε ή δεν υπήρξε ο Μέγας Αλέξανδρος Αυτό δεν έχει επίπτωση στη ζωή μας και στο μέλλον μας και στα προβλήματά μας Δηλαδή αν υπάρχει κόλαση, η Βασιλεία του Θεού, αν η ψυχή θα ζήσει ή δεν θα ζήσει, θα πεθάνει ή θα είναι αιωνία, αν θα έχω ανάσταση νεκρών ή όχι, και ποια θα είναι η τύχη μου, η πορεία μου, εμένα του ανθρώπου, η πορεία της υπάρξεώς μου. Αν υπήρξε ή δεν υπήρξε ο Μέγας Αλέξανδρος δεν έχει σημασία.

Και συνεπώς, αν υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να αμφισβητήσουν, να μην αμφισβητήσουν, δεν έχει σημασία Αλλά δεν αμφισβητούν όμως την παρουσία του Μεγάλου Αλεξάνδρου, την ιστορική παρουσία, αμφισβητούν την Ανάσταση του Χριστού Γιατί; Διότι αν δεχθώ ότι ο Χριστός αναστήθη, τότε ο Χριστιανισμός είναι αληθινός Τότε ο Χριστός είναι Θεός, ο ενανθρωπήσας Θεός, και τότε Εκείνος μας μίλησε για αιωνία κόλαση και αιωνία βασιλεία Θεού Αλλά εμένα δεν με συμφέρει γιατί θέλω να αμαρτάνω και επειδή θέλω να αμαρτάνω θέλω να εξαφανίσω τα τεκμήρια της ιστορικότητας, της Αναστάσεως του Ιησού Χριστού Εδώ είναι το μεγάλο πράγμα, θέλω να τα εξαφανίσω αυτά, λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης στο Ευαγγέλιό του, λέει το εξής

Το φως ήλθε στον κόσμο και οι άνθρωποι δεν το δέχθηκαν, γιατί ην γαρ πονηρά τα έργα αυτών, γιατί θέλει να λέγει πονηρά τα έργα τους Πας γαρ ο φαύλα πράσσων μισεί το φως και ουκ έρχεται προς το φως, ίνα μη ελεγχθή τα έργα αυτού Καθένας που πράττει τα φαύλα, τα αμαρτωλά, αυτός μισεί το φως, γιατί δεν θέλει να έρθουν στην επιφάνεια της δημοσιότητας και πολύ παραπάνω στου ουρανού τη δημοσιότητα, οι αμαρτίες του, και μισεί το φως. Ποιο είναι το φως; Ο Χριστός Η ψυχολογία των ανθρώπων που αρνούνται την ιστορικότητα της Αναστάσεως του Χριστού είναι αυτή, θέλουν να μένουν στις αμαρτίες τους Ερωτώ ξανά άλλη μια φορά, τι θα σε πείραζε αν υπήρξε ή δεν υπήρξε ο Μέγας Αλέξανδρος; Τίποτα

Τι θα σε πείραζε, αν υπήρξε ή δεν υπήρξε αληθινός Θεός, ο Ιησούς Χριστός; Α, πειράζει, πειράζει, γι' αυτό λοιπόν παιδιά, προσέξτε με, το τεκμήριο το έχουμε στην τσέπη μας, ξέρετε ποιο είναι, ακούστε ποιο είναι Έξω από τα αντικειμενικά τεκμήρια, έξω, έξω από όλα αυτά, ακούστε Κάθε Κυριακή θυμιάζουμε την Αγία Τράπεζα και λέμε Ανάσταση Χριστού Θεασάμενη, προσκυνήσουμε Άγιον Κύριον Ιησούν, τον Μόνανα Μάρτων και τα λοιπά Κοιτάξτε, Ανάστασιν Χριστού θεασάμενοι, έχουμε δει την Ανάσταση του Χριστού. Πού την έχουμε δει; Είμαστε αυτόπτες μάρτυρες; Πού την έχουμε δει την Ανάσταση του Χριστού;

Μήπως είναι λανθασμένη διατύπωση ή ποιητική αδεία η διατύπωση αυτή; Όχι, ο πιστός ζει μέσα του τον Αναστάντα Χριστόν. Ξέρετε τι λέγει, ξέρετε τι λέγει; Πιστός ο Κύριος, αληθής ο Ιησούς, αληθής ο Ιησούς Χριστός, συνεπώς εθεασάμεθα την Ανάστασή του Παιδιά, αυτή η προσωπική εμπειρία, η προσωπική μαρτυρία, την οποία έχει ο κάθε πιστός Και μένουν ακόμα πολύ ελάχιστα λεπτά, για να πω και μία δεύτερη, αν θέλετε Λέγει, το ταπεινοίς δε δίδωσι χάριν υποδηλεί ότι η ταπείνωση σε έλκει τη χάρη του Θεού Πώς θα επιτευχθεί όμως η ταπείνωση χωρίς τη χάρη του Θεού;

Εδώ έχουμε το εξής.

Λέμε ότι ο άνθρωπος αγαπά, γιατί αγαπά, η αγάπη έρχεται απ' έξω, έρχεται από το Θεό, ο Θεός στέλνει την ενέργεια της αγάπης του, ακούστε, την ενέργεια, την άκτιστη ενέργεια της αγάπης του στους ανθρώπους.

και οι άνθρωποι αγαπούν, ανταποκρίνονται, όπως ο ήλιος στέλνει τις ακτίνες του, άρα λοιπόν πρώτα ο Θεός ξεκινάει, ναι, πρώτα ο Θεός ξεκινάει, πρώτα ξεκινάει η χάρη του Θεού. γιατί, γιατί ο Θεός θέλει όλοι να σωθούν, ο Θεός πάντας θέλει σωθῆναι και εις επίγνωσιν της αληθείας ελθεῖν, τώρα έχουμε την ανταπόκριση ή όχι, αν είσαι αγαθή προαίρεση, έχεις αγαθή προαίρεση, θα ανταποκριθείς, αν είσαι κακή, δεν θα ανταποκριθείς, όταν ανταποκριθείς στην αγάπη του Θεού, τότε τι κάνει ο Θεός, σου δίνει πιο πολύ αγάπη, εσύ ανταποκρινόμενος, του προσφέρεις περισσότερα, Να το πω με ένα παράδειγμα, το παράδειγμα δεν είναι δε δικό μου, είναι του Θεοφίλου Αντιοχίας και επιπλέον, αν θέλετε, μιλάει πάνω στα πράγματα.

Εμείς είμαστε καθρέπτες που ανακλούμε την ενέργεια των θείων ιδιοτήτων, των θείων ενεργειών. Πάρτε την αγάπη σαφώς, εάν καθαρίσω πρώτα είναι λίγο βρώμικος ο καθρέπτης μου, έχει ιόν, λέει ο Θεόφιλος Αντιοχίας, σκουριά, πέφτει λίγο, λίγο ανακλά.

Αυτό το λίγο καθαρίζω πιο πολύ, ανακλά πιο πολύ, καθαρίζω πιο πολύ, όσο πιο πολύ καθαρίζω τον καθρέπτη μου, τόσο πιο πολύ φως ανακλά. Όσο πιο πολύ εγώ γίνομαι ταπεινός, τόσο πιο πολύ ελκύω τη χάρη του Θεού.

Όταν εγώ ανταποκρίνομαι στην αγάπη του Θεού, τόσο περισσότερο δέχομαι την αγάπη του Θεού. Άρα το πρώτο βήμα πάντα το έχει ο Θεός. Εγώ οφείλω να ανταποκριθώ, εκεί είναι το πρόβλημα, θα ανταποκριθώ ή δεν θα ανταποκριθώ και το πράγμα μετά πηγαίνει στο δρόμο του, δηλαδή όταν λέω στο δρόμο του, σκεφτείτε παιδιά το εξής, έρχεται ένας επισκέπτης σας και σας φέρνει ένα δώρο, σας υποχρεώνει για το δώρο αυτό και τότε εσείς του προσφέρετε ένα μεγαλύτερο δώρο από εκείνο που σας προσέφερε, Τότε εκείνος υποχρεώνεται και σας προσφέρει ένα μεγαλύτερο από το δώρο που προσφέρατε εσείς και πάει λέγοντας.

Μας προσφέρει ο Θεός την αγάπη του, του προσφέρουμε τη δική μας, πιο πολύ αγάπη, πιο πολύ εμείς, πιο πολύ εκείνος, πιο πολύ εμείς. Και έτσι γινόμαστε Άγιοι, έτσι γινόμαστε Άγιοι, έτσι γινόμαστε άγιοι, έτσι γινόμαστε άνθρωποι με αγάπη, άνθρωποι με ταπείνωση, άνθρωποι της χάριτος του Θεού.

Δεν είναι ωραίο, είναι υπέροχο, είναι θαυμάσιο παιδιά, αρκεί, ξαναλέγω, να ανταποκριθούμε. Ξέρετε ότι η πρώτη κλήση του Θεού κάποτε είναι ανεπαίσθητη. Ξέρετε ότι ένα από τα ονόματα του Χριστού, θα σας φανεί παράξενο, ένα από τα ονόματα του Χριστού είναι και το όνομα κλέπτης.

Λέμε, ο Χριστός είναι το φως, είναι η οδός, είναι η ζωή, ένα από τα ονόματα είναι και κλέπτης, ιδού, έρχομαι ως κλέπτης λέει. Και ο κλέφτης, ξέρετε τι κάνει, χτυπάει με ένα λιθαράκι το παράθυρο, την πόρτα, λίγο, τακ-τακ-τακ-τακ, λιγάκι, να δει, κοιμώνται οι άνθρωποι μέσα, άμα ακούσει κάποιον και πει, ποιος, τότε ο κλέφτης λέει, ααα, ξύπνησε ο νοικοκύρης, όταν όμως χτυπάει λίγο και δεν ξυπνάει κανένας, επιχειρεί το άνοιγμα της πόρτας, λοιπόν παιδιά, προσέξτε, έρχεται και χτυπάει λίγο την πόρτα μας, εμείς άμα ακούσουμε, λέμε ποιος, Και τότε ο κλέφτης αυτός, ο ιδιότυπος κλέφτης, δεν παίρνει δρόμο να φύγει, του ανοίγουμε την πόρτα και μπαίνει μέσα.

Δηλαδή, μικρές προσκλήσεις, παράδειγμα, παιδιά ελάτε στο κατηχητικό σχολείο, θα ακούσετε κάτι καλό. Παιδιά ελάτε να ακούσετε λίγο λόγο Θεού, αυτές είναι οι μικρές προσκλήσεις, αν ανταποκρίθηκες θα πάρεις πλουσία τη χάρη του Θεού.

Αυτά παιδιά για σήμερα, να σας ευλογεί ο Θεός.

Εδώ μια απορία λέγεται εξής

Για ποιο λόγο ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος βάπτιζε;

Στο κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο βλέπουμε τους μαθητές του Χριστού να βαπτίζουν. Ο Ευαγγελιστής μας δηλώνει ρητά ότι ο Χριστός δεν βάπτιζε. Γιατί αυτή η εξαίρεση και ποιος είναι πάλι ο σκοπός και η δύναμη του βαπτίσματος των μαθητών του Χριστού;

Μάλιστα.

Με πολύ λίγα λόγια θα απαντήσω σε αυτή την απορία. Είναι η εξής. Το βάπτισμα του Ιωάννου ή το βάπτισμα μετανοίας, το χριστιανικό βάπτισμα, βάπτισμα υιοθεσίας. Εξηγούμε, όταν καμιά δωδεκαριά άνδρες βρέθηκαν κάποτε στην Έφεσο, στην εποχή του Αποστόλου Παύλου.

Τους ερώτησε, βαπτιστήκατε; Και εκείνοι απήντησαν, ναι. Και ερώτα, σε τι βάπτισμα βαπτιστήκατε; Και εκείνοι απήντησαν, συγγνώμη. Έχετε πνεύμα Άγιον; Τι πράγμα λένε το πνεύμα το Άγιον, αγνοούσαν, τότε λέει σε τι βαπτιστήκατε, στο βάπτισμα του Ιωάννου.

Και τότε ο Απόστολος Παύλος προχωρεί πλέον παραπέρα από το βάπτισμα του Ιωάννου. Και όταν πλέον αυτοί βαπτίστηκαν το βάπτισμα το χριστιανικό έλαβαν το πνεύμα το Άγιον. Ο Χριστός είπε, ο Ιωάννης εβάπτισε εν ύδατι, εσείς θα βαπτιστείτε εν πνεύματι Αγίω.

Όχι το νερό εξαιρείται από το χριστιανικό βάπτισμα, αλλά ότι, γιατί είναι ένα σύμβολο το νερό και το θεωρεί ο Κύριος απολύτως απαραίτητον, ώστε λέγει, αν κάποιος δεν βαπτιστεί εν ύδατι και πνεύματι, δηλαδή με νερό και πνεύμα, δεν μπαίνει στη Βασιλεία του Θεού,

αλλά δείχνει τη διαφορά που υπάρχει στο ένα με το άλλο τα βαπτίσματα. Ο Ιωάννης λοιπόν βάπτιζε βάπτισμα μετανοίας, δηλαδή αλλαγής του ανθρώπου, επιστροφής στο Θεό, χωρίς οι βαπτιζόμενοι στο βάπτισμα του Ιωάννου να παίρνουν το Πνεύμα το Άγιο.

Εκείνοι που βαπτίζονται όμως το χριστιανικό βάπτισμα, αυτοί παίρνουν το Πνεύμα το Άγιο. Συνεπώς, και οι μαθηταί που βάπτιζαν, του Χριστού οι μαθηταί, ουσιαστικά ήταν το βάπτισμα του Ιωάννου. Διότι το βάπτισμα το χριστιανικό, εν Πνεύματι Αγίω, αρχίζει από την ημέρα της Πεντηκοστής.

Μία μικρή παρατήρηση, η οποία δεν μου ζητείται εδώ στην Απορία. Είναι γνωστό ότι οι 12 Απόστολοι και οι 120 άνθρωποι που ήσαν μέσα στο Υπερώον δεν εβαπτίστησαν με νερό. Έχουμε αυτή την ειδική περίπτωση.

Εδώ λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος ότι εκείνο το σπίτι, το Υπερώον, εστάθηκε η κολυμβήθρα που εβάπτισε αυτούς τους 120 ανθρώπους. Είναι η μοναδική περίπτωση. Αντιθέτως, ο Απόστολος Παύλος, ο οποίος χρονικά απέχει από το γεγονός της Πεντηκοστής, ο Απόστολος Παύλος βαπτίζεται, και ενθυμίστε, ξέρετε ποιος τον εβάπτισε, ο Ανανίας, αυτός ο μαθητής, εκεί στη Δαμασκό, που ο Κύριος του είπε, πήγαινε βρες τον Σαούλ, γίνε στο τάδε σπίτι, να τον βαπτίσεις Χριστιανό.

Ώστε λοιπόν βλέπουμε παιδιά, ποια είναι η διαφορά των δύο βαπτισμάτων. Αυτά λέγει αυτή εδώ η απορία. Μετά, είναι γνωστό ότι την ιστορία της ζωής μας την γράφουμε εμείς, έχουμε το αυτεξούσιο, ο Θεός όμως επεμβαίνει στη ζωή μας, παραδείγματος χάρη, στο θέμα του γάμου, εγώ διαλέγω, ή ο Θεός θα μου στείλει τον κατάλληλο άνθρωπο, βέβαια περιττό να πω ότι η απορία από κοπέλα προέρχεται, αλλά φαίνεται αυτό, Αλλά ωστόσο όμως, ωστόσο όμως, πάλι με συντομία θα απαντήσω, ναι, στη ζωή μας μέσα παιδιά έχουμε το αυτεξούσιο, έχουμε όμως και τη χάρη του Θεού.

Ο άνθρωπος κινείται, αλλά και ο Θεός κινείται, σε μια παράλληλη τροχιά, χωρίς το αυτεξούσιο του ανθρώπου να καταργείται, εν τούτοις την ιστορία την κατευθύνει ο Θεός.

Παλιά είχα πει ένα παράδειγμα πάλι σε ώρα απορίων, θα σας το ξαναπώ.

Υποθέσατε ένα καράβι. Στο καράβι αυτό υπάρχουν πάρα πολλοί άνθρωποι, ναύτες, προσωπικό δηλαδή, και επιβάτες. Όλοι κινούνται όπως ο καθένας θέλει. Ο άλλος κάνει περίπατο στο κατάστρωμα, άλλος διαβάζει σε μία πολυθρόνα ένα βιβλίο.

Άλλος τρώγει, άλλος συζητά, άλλος κοιμάται. Ο καθένας κινείται όπως θέλει μέσα στο καράβι. Προσέξτε, όπως θέλει. Εν τούτοις το καράβι, με όλο το προσωπικό και τον κόσμο, τον πληθυσμό που έχει, κατευθύνεται σε ένα λιμάνι.

Η πρώτη περίπτωση που κινείται ο καθένας είναι το αυτεξούσιο. Η δευτέρα περίπτωση, που το καράβι κουβαλάει όλους αυτούς μαζί προς κάποιο λιμάνι, είναι η κυβέρνηση του Θεού. Συνεπώς βλέπουμε ότι και το αυτεξούσιο υπάρχει και ο Θεός κυβερνά και τη ζωή μας, παρά ταύτα κυβερνά και την ιστορία.

Και ερωτούμε, επί συγκεκριμένης περιπτώσεως, όπως εδώ τίθεται το παράδειγμα, και εγώ θα απαντήσω επί της συγκεκριμένης περιπτώσεως, στο θέμα του γάμου, διαλέγω ή ο Θεός δημιουργεί ένα σταυροδρόμι συναντήσεως δύο προσώπων; Προσέξτε, είναι και τα δυο, και εγώ θα διαλέξω και ο Θεός θα δώσει.

Εδώ όμως πρέπει να πούμε ότι έχει ο Θεός δύο θελήματα. Το ένα είναι το κατ' ευδοκίαν και το άλλο είναι το κατά παραχώρησιν. Σημειώνει σε μια επιστολή ο Άγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος. Λέγει, ένας που πρόκειται να παντρευτεί, επαναλαμβάνω, απαντώ στο συγκεκριμένο παράδειγμα, γιατί περί παραδείγματος είναι ο λόγος, στην όλη απορία.

Εκείνος που πρόκειται να παντρευτεί, οφείλει να αναφέρει το θέμα του εις τον Επίσκοπο, δηλαδή στην Εκκλησία, ώστε ο γάμος, λέγει, να είναι κατά Θεόν και όχι κατά επιθυμίαν. Σπουδαίο αυτό, σημαίνει ότι το θέμα του αναθέτω στο Θεό, διά της Εκκλησίας, διά του Επισκόπου, γι' αυτό το λόγο αν το θέλετε, και ο γάμος ιερολογείται.

Τι θα πει ιερολογείται; Τυγχάνει ευλογίας εκ μέρους του Θεού, ούτε του τρέχοντος, ούτε του θέλοντος, ούτε ακόμα, εάν θέλουμε να φτιάξουμε σπιτικό χωρίς να θέλει ο Θεός, μπορεί να φτιαχτεί, όπως το λέγει ωραία αυτό ένας ψαλμικός στίχος, Εάν μη Κύριος οικοδομήσει οίκον, και οίκος δεν είναι μόνο τα ντουβάρια, οίκος είναι η οικογένεια, εις μάτην εκοπίασαν οι οικοδομούντες. Εάν ο Θεός δεν θέλει να γίνει κάτι, ματαίως όλα πηγαίνουν. Συμπέρασμα.

Πρέπει να υπάρχει η ευλογία του Θεού. Διότι εγώ πρέπει να διαλέξω με κριτήρια που θα διέθετε ο Θεός, πρέπει να διαλέξω με μάτια του Αγίου Πνεύματος, πρέπει να διαλέξω με νουν Χριστού. Όχι το γάμο, οτιδήποτε, αλλά και το γάμο μπορώ να πω, εάν πάρω το πρόσωπο αυτό θα με ωφελήσει, θα μου βγει σε καλό, έχει τις προϋποθέσεις εκείνες, για να ζήσουμε καλά. Τι θα πει κατ' επιθυμίαν; Μ' αρέσει το πρόσωπο αυτό, δεν λογαριάζω τίποτα, ούτε τη γνώμη κανενός δεν λογαριάζω, ούτε των γονέων μου, τους περιφρονώ και λέγω ότι εκείνο που εγώ διάλεξα αυτό θέλω και θα γίνει αυτό που θέλω, αυτό που συνήθως και κατεξοχήν γίνεται στην εποχή μας.

Το αποτέλεσμα είναι να έχουμε πολλά διαζύγια και αποτυχημένους γάμους. Αυτός ο γάμος είναι κατ' επιθυμία και όχι κατ' ευδοκία. Όχι διότι ευδοκεί ο Θεός, όχι διότι πραγματικά το θέλει αυτό ο Θεός. Έτσι θα πρέπει να προσανατολίσω το δικό μου το θέλημα στο θέλημα του Θεού.

Με κριτήρια αγιογραφικά, δεν έχω ανάγκη να δω στον ύπνο μου τίποτε. Ούτε να μου αποκαλύψει ο Θεός τίποτε και να χτυπιέμαι και να λέγω τι πρέπει να κάνω. Τα κριτήρια μου θα είναι αγιογραφικά, θα είναι πνευματικά κριτήρια.

Και όταν έτσι σκεφτώ, τότε εγώ διαλέγω, τότε έρχεται ο Θεός με το κατευδοκίαν θέλημά του και με βοηθάει. Διαφορετικά, ω διαφορετικά, έρχεται με το καταπαραχώρησιν θέλημά του, που θα πει, Το θέλω; Κάν' το, αλλά δεν το θέλω. Κάν' το, αλλά δεν το θέλω. Και να σας πω ένα καταπαραχώρησιν θέλημα του Θεού. Ακούστε, θα μείνω στο παράδειγμα, στο θέμα του γάμου, αν και έπρεπε να το επεκτείνει κανείς αυτό σαν απορία, δεν πειράζει, όλοι έχετε πάει σε γάμο, όλοι έχετε δει ότι γίνεται μία στεφάνωση. Γι' αυτό και ο γάμος παίρνει την ονομασία στέφανα, στεφάνωμα, στεφάνια.

Σήμερα τα λουλούδια είναι ψεύτικα, κάποτε τα αληθινά. Λίγο παλιότερα εδώ στη Θεσσαλία βρήκα εγώ σε αρκετούς ναούς, όχι στεφάνια, με την έννοια αυτό που λέμε με λουλούδια, αλλά με την έννοια του στέμματος, του στέμματος, δηλαδή αυτό που λέμε στέψη από το στέμμα, αυτό που φορούσαν οι βασιλείς και ήταν δύο και εγίνετο η στέψη των νεονύμφων.

Αλλά σύντομα, θα μείνω εις τους στεφάνους. Ξέρετε ότι εστεφανούντο οι νικητές στην αρχαιότητα. Εδώ τι σημαίνει ότι η Εκκλησία στεφανώνει αυτούς τους δύο που έρχονται να παντρευτούν, να πάρουν την ευλογία από το Θεό.

Το λέει ο Ιερός Χρυσόστομος, ότι ενίκησαν εις το σκάμμα της εγκρατείας και της αγνότητος και της σωφροσύνης και της παρθενίας, και η κοπέλα και το αγόρι. Και η κοπέλα και το αγόρι. Δεν υπάρχει ξεχωριστή ηθική ότι η κοπέλα πρέπει να προσέχει και το αγόρι δεν πρέπει να προσέχει.

Και η κοπέλα, λέγω τρίτη φορά, και το αγόρι στο στίβο, στο σκάμα της σωφροσύνης, της αγνότητας, της εγκρατείας, και έρχονται και οι δυο εν παρθενία. Και η εκκλησία τώρα, ενώ η παρθενία ασκήθηκε εν κρυπτώ, έρχεται τώρα η εκκλησία στα φανερά να στεφανώσει τα παιδιά της που έμειναν αγνά και αμόλυντα.

Στη σάρκα, στο σώμα. Και έτσι στεφανώνει αυτούς τους δύο νέους ως νικητάς της Παρθενίας.

Αυτό, αν γίνει, είναι το κατευδοκίαν θέλημα του Θεού. Θα έρθει ο Θεός και θα ευλογήσει με τα δύο του χέρια.

Αν αυτό δεν γίνει, ποιο δηλαδή; Αν αυτοί οι νέοι δεν τήρησαν την εγκράτεια και τη σωφροσύνη και την Παρθενία; Ούτε το αγόρι, ούτε το κορίτσι. Ακόμα χειρότερα, ούτε και εξομολογήθηκαν. Διότι για κάποια στιγμή μπορεί κανείς να έπεσε, και μετανοεί, εξομολογείται, και προσέρχεται εις τον γάμο. Ούτε εξομολόγησης, συνεπώς δεν υπάρχει μετάνοια. Βεβαίως οι πράξεις αυτοί του στεφανώματος είναι πλέον μία παρωδία, είναι μία κοροϊδία. Είναι σαν κάποιος να έχει ρευματισμούς, να μην μπορεί να περπατήσει παρά μόνο με δεκανίκια, και να στεφανώνεται ο άνθρωπος αυτός ότι είναι μαραθωνοδρόμος σε ένα δημόσιο στάδιο. Παρωδία. Πέραν όμως από αυτό, δεν εμποδίζει ο Θεός, διότι αλλοίμονο αν ο Θεός επενέβαινε στη ζωή μας με την έννοια του χωροφύλακα, να μπαίνει μες στη ζωή μας και να, έλα εδώ, τι έκανες, έξω.

Μπαίνεις μέσα στο ναό, παντρεύεσαι, αλλά δεν είσαι κάτω από την ευλογία του Θεού. Ο Θεός σε άφησε να παντρευτείς. Είναι το κατά παραχώρησιν θέλημά του. Και τότε έχουμε αυτό που έχουμε. Έχουμε τις διαφωνίες, τους τσακωμούς, έχουμε το ξύλο, έχουμε την παρασπόνδηση του γάμου, την καταπάτηση του γάμου.

Έχουμε το διαζύγιο, γιατί; Διότι δεν είναι το κατά Θεόν ο γάμος αυτός, δεν είναι το κατά ευδοκία του θελήματός του, αλλά είναι το κατά παραχώρηση, ή το κατά το θέλημα το δικό μου, κατά το θέλημα του ανθρώπου. Γι' αυτό και ακριβώς τελικά η υπόθεση ξεπέφτει. Άρα, σαν απορία, το αυτεξούσιο υπάρχει, μπαίνει και ο Θεός στη ζωή μου, βεβαίως ναι, είναι και τα δυο. Και εγώ θα προσέχω, και εγώ θα διαλέγω, γιατί αλλιώτικα, κατά τα άλλα, πώς θα είχα ευθύνη; Διότι ο άνθρωπος είναι υπεύθυνος, και υπευθυνότης σημαίνει αυτεξούσιο.

Αν δεν υπάρχει το αυτεξούσιο, η υπευθυνότητα είναι ανύπαρκτη, και ο Θεός επεμβαίνει στη ζωή μου. Αυτά και με αυτήν την απορία, και έχουμε σε μία ακόμη, τι; Ο Θεός, εφόσον είναι παντογνώστης και ήξερε πως θα πέσουν και οι άγγελοι και οι άνθρωποι, δεν έφτιαξε τον άνθρωπο τέλειον, άτρεπτον, δηλαδή η Βασιλεία του Θεού να ήταν από την αρχή και χωρίς κανέναν στην κόλαση;

Είναι, παιδιά, μια απορία που την έχουν πάρα πολλοί άνθρωποι αυτοί. Μόλις εχθές το βράδυ, διάβαζα συμπτωματικά στον Άγιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό, βρήκα την απάντηση αυτή. Έχει βέβαια εκεί ένα βάθος η απάντηση στον Άγιο Ιωάννη του Δαμασκηνού, την οποία δεν θα σας αναφέρω.

Παρά μόνο θα απαντήσω όσο, καθώς μπορούμε να καταλάβουμε.

Για μια στιγμή λέμε, γιατί άραγε, γιατί άραγε ο άνθρωπος να έχει το τρεπτόν και ο άγγελος να έχει το τρεπτόν; Τι θα πει τρεπτόν; Δηλαδή να αλλάζει, να τρέπεται από τη μία κατάσταση σε μια άλλη κατάσταση.

Βέβαια ξέρουμε ότι ο Θεός είναι άτρεπτος, δηλαδή δεν αλλάζει. Ο Θεός τίποτα δεν αλλάζει.

Αλλά εάν ο Θεός, παιδιά, έκανε ένα χώρο, μια δημιουργία, με λογικά όντα, όπως είναι οι άνθρωποι και οι άγγελοι, αλλά έκανε τα όντα αυτά άτρεπτα, αμετάβλητα, να μην αλλάζουν,

τότε ερωτώ, πού θα έμενε χώρος για την ελευθερία; Η τελειότητα των δημιουργημάτων δεν βρίσκεται εις την ατρεψία, αλλά εις την ελευθερία.

Εδώ είδατε στην εποχή μας, παρότι έχουμε τόσο λανθασμένες θέσεις περί ελευθερίας, και λέμε και λέμε και λέμε για την ελευθερία τόσα πολλά, και όταν θέλουμε να κάνουμε το δικό μας το θέλημα, επικαλούμεθα την ελευθερία και φωνάζουμε και λέμε ότι καταπιεζόμαστα και καταπιεζόμεθα.

Και όταν έτσι σκεφτώ, τότε εγώ διαλέγω, τότε έρχεται ο Θεός με το κατευδοκίαν θέλημά του και με βοηθάει. Διαφορετικά, ω διαφορετικά, έρχεται με το καταπαραχώρησιν θέλημά του, που θα πει, Το θέλω; Κάν' το, αλλά δεν το θέλω. Κάν' το, αλλά δεν το θέλω. Και να σας πω ένα καταπαραχώρησιν θέλημα του Θεού. Ακούστε, θα μείνω στο παράδειγμα, στο θέμα του γάμου, αν και έπρεπε να το επεκτείνει κανείς αυτό σαν απορία, δεν πειράζει, όλοι έχετε πάει σε γάμο, όλοι έχετε δει ότι γίνεται μία στεφάνωση. Γι' αυτό και ο γάμος παίρνει την ονομασία στέφανα, στεφάνωμα, στεφάνια.

και το ένα και το άλλο, ως δυνατότητα. Αλλά πάντα θα διαλέγω ελευθέρως το καλό. Και συνεπώς η ελευθερία δεν είναι θέμα εκλογής, αλλά είναι θέμα δυνατότητας. Το λέγει αυτό ο Απόστολος Παύλος δύο φορές στην πρώτη προς Κορινθίους επιστολή του ως εξής.

Πάντα μοι έξεστιν, αλλ' ου πάντα συμφέρει. Πάντα μοι έξεστιν, αλλ' ουκ εγώ εξουσιασθήσομαι υπό τινος. Δηλαδή, όλα μου επιτρέπονται. Προσέξτε, όλα μου επιτρέπονται, πάντα μοι έξεστιν, όλα μου επιτρέπονται, αλλ' ου πάντα συμφέρει. Ενώ όλα μου επιτρέπονται, δεν με συμφέρουν όμως όλα. Βεβαίως μου επιτρέπεται να πιω και ένα ποτήρι πετρέλαιο. Μπορώ να πιω ένα ποτήρι πετρέλαιο ή ένα ποτήρι ακουαφόρτε, αναμφισβητήτως μου επιτρέπεται, άμα θέλω, το κατεβάζω. Αλλά δεν με συμφέρει. Και αυτό το παράδειγμα το χτυπητό που σας είπα, γιατί θα πεθάνω άμα το πιω αυτό, πάρτε το στον πνευματικό χώρο. Πάρα πολλά πράγματα πρέπει να διακρίνω με συμφέρουν. Αυτό πρέπει να λέγω σαν ελεύθερος άνθρωπος: με συμφέρει αυτό, με συμφέρει εκείνο.

Με καλούν να πάω σε ένα πάρτι, Σε μία ντίσκο, Με συμφέρει, Μπορώ να πάω, Γιατί δεν μπορώ να πάω, Τι έχετε την εντύπωση ότι μόνο εσείς μπορείτε να πάτε, Κι εγώ μπορώ να πάω, Κι εγώ, Ο Πατήρ Αθανάσιος, Μάλιστα, Γιατί δεν μπορώ να πάω εγώ, Άνθρωπος δεν είμαι, Δεν μπορώ και εγώ να χορεύω, Γιατί, Και να διασκεδάσω, Ερωτώ, Ναι ναι, Ερωτώ, Με συμφέρει, Με συμφέρει να βρεθώ εις τον χώρον εκείνον, Θα πείτε και εσείς, Καλά μου πάτερ, Με συμφέρει να πάω εκεί, Αυτό το κριτήριο του με συμφέρει ποιο θα είναι, Η σωτηρία μου, Η αιώνια ζωή, Το θέλημα του Θεού, Συμφέρει ή θα πάθω ζημιά, Κι αν κρίνω έτσι, Τότε βεβαίως δεν θα πάγω εκεί, Και θα γλιτώσω, Ώστε αυτή είναι η έννοια της ελευθερίας, Κατά το Ευαγγέλιο, Κι όχι η έννοια να διαλέξω, Ή το καλό, Ή το κακό,

Θέλατε να σας το αποδείξω, είναι πολύ απλό, εάν είχα την δυνατότητα, συγγνώμη, εάν είχα την ελευθερία να εκλέξω το ένα ή το άλλο, δηλαδή η ελευθερία θέμα εκλογής, τότε διαλέγοντας το κακό γιατί να τιμωρούμαι, άρα δεν είμαι ελεύθερος, δεν είμαι ελεύθερος αν τιμωρούμαι επειδή διάλεξα το κακό, θα έπρεπε να μην τιμωρούμαι διαλέγοντας το κακό Πάει να πει ότι δεν είναι θέμα εκλογής Ο Θεός ετοίμασε βασιλεία και κόλαση Γιατί να υπάρχει η κόλαση Γιατί ακριβώς η ελευθερία δεν είναι υπόθεσης εκλογής Μπορώ να πάω στην κόλαση, βεβαίως μπορώ να πάω στην κόλαση Δεν με συμφέρει και δεν πρέπει να πάω στην κόλαση

Και δεν θέλει ο Θεός να πάω στην κόλαση Βλέπετε λοιπόν πως εννοείται η ελευθερία Μακάρι παιδιά, όσα παιδιά και εμείς είστε εδώ μέσα πολλά παιδιά είσαστε, θα ευχόμουν αυτό να το κατανοήσετε, είναι λεπτό, αποτελεί το κλειδί, το κλειδί σε πλείστα όσα θέματα της εποχής μας, σε πλείστα όσα θέματα, για να μην πω αφορά σ' ολόκληρη τη ζωή μας, το πως θα αντιληφθώ την λεπτή έννοια της ελευθερίας, είναι τεράστιο θέμα αυτό Και ξαναγυρίζω στην απορία για να κλείσουμε, όταν εδώ λέγει γιατί κανείς να μην είναι τέλειος από την αρχή και να έχει ατρεψία, αλλά να υπάρχει κόλαση, μάλιστα, διότι η τελειότης δεν βρίσκεται στην ατρεψία, η τελειότης βρίσκεται στην ελευθερία

Και η αρετή δεν στεφανούται εάν δεν έχει το στοιχείο της προσωπικής ελευθερίας και του προσωπικού κόπου Ξέρετε από τι συνίσταται η αρετή, από τρία πράγματα, κατά τους πατέρες της εκκλησίας μας Προσέξτε, η αρετή, εάν η αρετή έγινε κατόπιν ελευθερίας Δεύτερον, εάν η αρετή έγινε με κόπο Τρίτον, εάν η αρετή απεδόθη εις τον Θεόν. Γιατί έχουμε και την αρετή των φιλοσόφων, αλλά εκεί δεν είναι καμία, δεν έχει αξία, γιατί στερείται του τρίτου στοιχείου. Αυτό που θα κάνω να γίνω άγιος, πρέπει να γίνω άγιος, γιατί το θέλει ο Θεός, γιατί το θέλει ο Θεός. Τότε μόνο μπορώ να μιλάω για αρετή που θα στεφανωθεί. Το ξαναλέγω: ελευθερία, κόπος και υπέρ του Θεού.

Ώστε εκείνη η μεγάλη αξία, εκείνη η αρετή που βραβεύεται και όχι απλώς να είμαι εκ κατασκευής άτρεπτος, αναλλοίωτος, εκ κατασκευής, τότε βεβαίως είμαι ένα πιόνι, σήκω σήκω κάτσε κάτσε, ενώ είμαι ο ελεύθερος άνθρωπος και ο Θεός ως ελεύθερος που είμαι θα του αποδώσω εκείνο που θέλει για να στεφανωθώ, γι' αυτό υπάρχει και η κόλαση.

Την κόλαση δεν την έκανε ο Θεός, την κόλαση την έκανε ο διάβολος, την κόλαση την έκανε ο άνθρωπος για τον εαυτόν του, διότι εκεί ακριβώς υπάρχει πλέον η απουσία της ελευθερίας ή ακόμα εκεί υπάρχει η παρανόηση της ελευθερίας.

Τι θα πιστεύατε παιδιά, τι θα πιστεύατε; Εκείνοι που έχουν παρανοημένη ελευθερία, τι έχουν παρασκευάσει από την παρούσα ζωή; Την κόλαση. Εκείνος που παίρνει ναρκωτικά, εκείνος ο οποίος ζει όπως θέλει, στο μεθύσι και τα λοιπά, τι παρεσκεύασε από την παρούσα ζωή; Κόλαση. Ποιος του την έδωσε την κόλαση; Ο Θεός; Μόνος του την έφτιαξε. Ώστε λοιπόν πρέπει να είμεθα όντως ελεύθεροι, για να τύχομαι τιμής και δόξης από το Θεό.