The Revelation of John 85

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the unchanged Greek original is the authoritative text.

We now come, my beloved, to the twenty-first chapter of the book of the Apocalypse. After the Resurrection of the dead, which we have already examined, and the passing of the universe from corruption to incorruption, the holy Evangelist sees the old world, heaven and earth, made new, made new, the old world become new. 'And I saw a new heaven and a new earth, for the first heaven and the first earth had passed away, and there was no more sea.' That is to say, I saw a new heaven and a new earth, for the first heaven and the first earth had passed away, and the sea is no more.

Then, after the renewal of the whole universe, the holy Evangelist sees, further on in the chapter, the New Jerusalem coming to dwell, descending from heaven, that is, the Church, which now inhabits these new, renewed spaces.

This whole renewal of the universe and of the devout who will rise again with their new, incorruptible bodies is called by the Lord 'Palingenesia.'

So everything we have said, and are saying today, and will say, is named by the Lord in the Gospels with a single word: Palingenesia. It comes from 'palingenesis,' which means, word for word, re-creation, that is, the making-again, the re-creating, Palingenesia. We use this word in our own language too: when we celebrate the twenty-fifth of March, we say it is the feast of our national palingenesia, our national rebirth.

We were under the Turks, there was no state; we were set free and we founded a state once more. It is called National Palingenesia. Remember this word. It is this palingenesia that the Lord promised to his disciples, and through his disciples to all the faithful of every age.

Matthew 19:28. 'Amen I say to you.' Now 'Amen I say to you' means 'I assure you,' and it is the mouth of Christ that gives the assurance. That we, that is you, 'who have followed me,' you who followed me, addressing his disciples, 'and everyone who has left houses or brothers or sisters or father or mother or wife or children or fields for my name's sake,' that is, who chose to leave all these things and follow me, 'in the Palingenesia,' at the time of the palingenesia, the renewal of the world that is, 'shall receive a hundredfold and shall inherit eternal life.'

He will receive his reward a hundred times over, not the number one hundred literally, but many times over, because there is no comparison at all. And together with the good things of the Kingdom of God, of the Palingenesia, he will also have inherited eternal life.

Moreover, this palingenesia, my beloved, is also the final goal of Christianity. It is the aim of all our struggles, of all our toil, of all our efforts. It is for this palingenesia that we struggle, that we may be the inhabitants of this new world.

If this eschatological reality is cut off, that is, if we say there is no such palingenesia, then all meaning is stripped from the message of the Gospel. For I must tell you, and I say it to you once again, as I have told you many times in my Sunday homilies on the liturgical life, and also on the Monday when we give the homilies with the gentlemen at Saint Stylianos: Christianity is not a social system meant to solve the social problems, or the social problem, so that people may say Christianity is unable to solve the social problem and is therefore a failure and outdated.

That is an error of departure, one hundred percent. The very starting point for interpreting things is mistaken from its beginning. Quite simply, because it would be a tragic mistake to say that Christianity is a social system. We belittle it, we make it human through and through. Christianity is ontological salvation.

If someone, almost by chance, were to study the Gospel and find those celebrated words that form the very backbone of Christianity in the spiritual and moral realm, there within the Gospel, where it says 'Blessed are the poor in spirit, for theirs is the Kingdom of Heaven,' happy are those who hold to their voluntary poverty: what social system would ever bless my poverty? To be able to be rich, to be able to live and eat and drink, and to be told you would be happy if you voluntarily renounced the material resources that would make your life happy.

I ask: what social system dictates such things, says such things? None, I have said it many times. If I came out, my beloved, to become a member of parliament, and I stepped onto the balcony and said, 'Vote for me and you will see that I will compel you to live in poverty,' who would elect me? Who would elect me? Well, this is what the Gospel says, my beloved. So how could Christianity possibly solve the social problem? Quite simply, because it is not a social system. It is a religion. What business has it there? Why did no one ask Buddhism to solve the social problem? Why did no one ask Mohammedanism to solve the social problem? Quite simply because they are religions. Christianity is a religion. It has nothing to do with the social system. And indeed it is the true religion. The true faith. Grounded upon real events. And it is ontological salvation. The Resurrection of the dead.

Then there is the Kingdom of God. The Kingdom of God is not eating and drinking. The Apostle Paul says this clearly. And when we rise again, we will not eat in the Kingdom of God, nor will we drink, nor will we marry, nor will we develop a civilization, none of all these things.

All these things are entirely foreign to worldliness and to the pursuits that exist within worldliness. Completely foreign things, they have no connection at all. Why, then, should we say that Christianity must serve worldly, material, materialistic conditions?

Because, from one point of view, and this interpretation is not my own, from one point of view, when we say that Christianity must solve the social problem, this is a heresy on the social level, just as we speak of a heresy on the theological level, on the moral level, so there is one on the social level too.

When I say that fornication is nothing, that is a heresy on the moral level. If I say that God is not Triune, that is a heresy on the theological level. If I say that Paradise is here on earth, and that here we must arrange our life to eat and to drink, that is a heresy on the social level. A heresy, in any case. And every heresy belittles Christianity.

I say these things as the occasion arises, because very often of late such things are said and heard, and many are shaken and have the impression that Christianity has failed. Why has it failed? 'Christ is the same yesterday and today and unto the ages.' Do you know when we will say that Christianity has failed? When the Resurrection of the dead does not come to pass, when the universe is not renewed.

Then I will say that we have the failure of Christianity. But such things do not happen, there is no such thing. In any case, as I explained to you, and I will repeat it: for this eschatological reality to be cut off, that is, that we have a palingenesia, then every meaning is stripped from Christianity. The Gospel then has no meaning whatsoever, nothing. Do not forget, my beloved, these positions are of the Antichrist, they are of the Antichrist. And do not be shaken, take care. Everyone has the right to vote for whomever he wishes, that is his right. But he cannot say that Christianity has failed, he cannot say that. Or that Christianity will serve the things of Caesar. The Lord said it clearly,

the things of Caesar to Caesar, and the things of God to God. What belongs to Caesar, you will give. Your tax, your vote, that is your right. What belongs to God, you will render to him. Do not confuse these things, my brother. The Lord said them clearly.

Now then, it is worth noting that the first book of Holy Scripture, Genesis, begins with the creation of the world, and the last book of Holy Scripture, the Apocalypse, ends with the re-creation of the world.

We see this pattern confirmed in the very first book, where in majesty it says, 'In the beginning God created the heaven and the earth.' And in the last book, the book of Revelation, in its final chapter, again in majesty, 'And I saw a new heaven and a new earth, for the first heaven and the first earth had passed away.'

And who is the Creator both of the first heaven and earth and of the second heaven and earth? Who else, my beloved, but the very same. It is the Holy Triune God; it is the Father, who creates through the Son in the Holy Spirit.

Listen to how the Evangelist John writes of these things in the prologue of his Gospel. 'In the beginning was the Word.' When the beginning of creation came to be, God the Word already existed. 'And the Word was with God,' and the Word was always with God; 'and the Word was God,' and the Word was always God. The same was in the beginning with God; when the beginning of creation came to be, he was with God. 'All things were made through him.' Whatever came into being, came into being through the Word, 'and without him was not anything made that was made.'

And without God the Word nothing was made of all that was made in the first creation. And in the second re-creation, Revelation 21:5 says, 'And he who was seated upon the throne said, Behold, I make all things new.' See, I am making everything new.

Who? It is the very same. The first time as God the Word; the second time as God the Word made man. What majesty, what depth. And yet, my beloved, we are drowning in a spoonful of water. Over whether we will eat well or not, or eat at all.

Of history, and also of creation, this is worth the effort, because upon this understanding rests either the Christian faith concerning the Second Coming of Christ, or the nihilistic view that nothing will happen at the end of the world, because there is no end. It is of fundamental importance.

But again I must remind your love that the old world, as we said in one of our next-to-last topics, the old world, which departs and is replaced by the new, does not vanish, is not annihilated, is not dematerialized, but is renewed.

This is what Saint Andreas says: a passing over from corruption to incorruption. The same world passes from corruption to incorruption; it remains in its place, it changes, nothing departs, it changes from corruption to incorruption.

Take note, this is a dogma of the faith, it is a starting point. For the matter of the Resurrection of the Dead is likewise the body that is made new. We do not have a merely spiritual state. For this reason I will read to you the eleventh canon of the Fifth Ecumenical Council, which secures this case.

I tell you once more, it is of fundamental importance. The Canon, the eleventh, says: if anyone says that the coming judgment means the total abolition of bodies, that is, that the bodies will be done away with and will not exist, and that the end of the so-called matter is an immaterial nature, that the aim of the subject in question is an immaterial nature, that we should arrive at a nature in which there will be no matter, that is, the world will have been wiped out, will have lost its material substance, and that nothing in the age to come will exist of what pertains to matter, but only a bare intellect, only spirit will exist and not matter, if anyone says these things, let him be anathema, says the Church.

Anathema means set apart; that is, you do not belong with us. He is a heretic. Did you hear it? It is fundamental. From this we begin, regarding the body of Christ, regarding our ontological salvation, that the body will be saved. We await the salvation of the body. And so on and so forth. If, then, we do not thoroughly digest this position and do not believe it, then we accomplish nothing.

And if we cling to our own opinion, you saw what the Canon says? Let him be anathema, that is, let him be set apart; he is a heretic, the one who does not accept this position.

To the question, which comes first, the renewal of human bodies or of creation? To this question, Saint Nikodemos the Hagiorite answers as follows. Since Saint Nikodemos the Hagiorite, as you know, is very close to us, about two hundred years away from us, his language is not difficult, and so I will read it to you as a reading.

It follows, first, that human beings should be renewed and made incorruptible through the Resurrection. And then, that all the elements and creatures should be renewed and made incorruptible. Therefore first the human beings, then creation. For just as man was first corrupted, just as man was first corrupted in Paradise when he transgressed the commandment of God, and then the creatures too were corrupted through human beings, so likewise man must first be made incorruptible, and then through human beings the creatures too be made incorruptible.

In other words, the same sequence holds, then and now, when it comes to renewal. Just as corruption came about, so renewal will come about too. Man was corrupted first, so man must be renewed first. Creation followed man into corruption, and now creation will follow him into incorruption. And this is clear from what Paul himself says to the Thessalonians. Namely, that at the time of the Resurrection there will still be people who are alive. These are the ones who will be present, who in the twinkling of an eye are to be changed and made incorruptible. But it would not be possible for people to remain alive if creation had been renewed first, and we will explain a little further down why. For with that most intense and most burning energy of the fire, they would be utterly destroyed and dissolved by it.

For the cosmos will undergo a fearful conflagration. They could not, then, stand. But first, then, comes the creation, the re-creation of human beings, and afterward the creation of creation. One thing, but where will the human beings be who are to be renewed?

Does not the Apostle Paul say in the First Letter to the Thessalonians that we, he says, shall be caught up in the clouds into the air to meet the Lord? The meeting of Christ and the faithful will take place somewhere, God knows where and how, but not upon the earth, in the cosmos.

And when the Evangelist John sees, we will look at this soon, it is the next verse, the New Jerusalem descending into the new space, then, the world having been renewed, the faithful will come down to dwell.

These are astounding things, astounding. But if you wish, do not let it astound you so much that you fall into unbelief; you have before you another astounding thing, the first creation. We, all human beings, stand between two miracles, one already accomplished and one that will be accomplished.

The first miracle is the creation of the world, at which one stands amazed, this creation out of nothing, of the cosmos; it is a miracle. So this miracle has gone before; we see it, we live it, we know it. The other miracle, of the re-creation, follows. But raise yet the question: whether the living, irrational creation, the animals and plants, will be made incorruptible; whether these will be made incorruptible, that is, whether the animals will be made new, that is, whether in this new world there will be plants, there will be animals, what will this new world be like?

He answers. What about the animals? Saint Nikodemos himself answers. Will the animals too be made incorruptible? No.

The commentators reply, Mitrophanes, Theophylact and Oecumenius. Likewise, neither will the plants be made incorruptible, according to these same commentators.

And what about the sea and the rivers, will they be renewed and made incorruptible? No, these same commentators reply, because man will make no use of them in that incorruptible age.

So, very simply, we will not have, as I have told you before, we will not have the biological laws prevailing in the new world. I told you that the natural laws too will be abolished, the law of gravity will be abolished, the shape of this world will be abolished, most probably, as I told you, its spherical shape, that will no longer exist, and the biological laws too will be abolished, the ones that prevail in living beings, in plants, in animals, in man.

Because in the Kingdom of God, the Lord said it most clearly, in the Kingdom of God they neither marry nor are given in marriage. The Apostle Paul says it most clearly, in the First Letter to the Corinthians, in those chapters, that God will abolish both this belly and these things, the foods, the things we eat.

So there will be nothing of all these things. Hence a truly, genuinely new world.

And now, my beloved, we come to see in what manner this renewal of the universe will take place. In what manner? The manner of the renewal of the universe is described for us by the Apostle Peter. We could say in relatively analytical detail.

The manner is also mentioned to us by the prophet Isaiah. This very rich prophet, who has touched on so many themes; that is, the Spirit of God revealed to him a wealth of themes. So let us see what the Apostle Peter says, in his Second Letter, the third chapter, verses 5 to 13.

I will read it to you first and then we will do the analysis, because it is very much worth it. The heavens were of old, and the earth, formed out of water and through water, by the word of God. Through which the world that then was, being overflowed with water, perished.

But the present heavens and the earth, by the same word, are stored up, reserved for fire against the day of judgment and perdition of ungodly men. But the day of the Lord will come like a thief in the night, in which the heavens will pass away with a great rushing noise, and the elements will melt with fervent heat; and the earth and the works in it will be burned up. The heavens, being on fire, will be dissolved, and the elements will melt with fervent heat. But we, according to his promise, look for new heavens and a new earth, in which righteousness dwells.

These things, my beloved, the Apostle tells us. As you saw, it is a very important passage, very revealing, and it is worth looking at more closely.

The occasion for what the Apostle Peter mentions here is given by those who dispute, let us put it in modern terms, the linear interpretation of history and of creation. When we say linear, we mean that there is also the cyclical interpretation.

That is, that the universe does nothing other than repeat the same things over and over. This is its cyclical form. Whereas its linear form is that it began from a starting point and will reach an end.

Death has been conquered already, in principle, through the Resurrection of Christ. What remains? What remains is for this victory to be brought into full effect over death, that is, for death to be abolished at the Second Coming of Christ our God.

Hellenism rests on the cyclical view of things, and this is the Greek way of seeing the world. All the philosophical systems of the Greeks, of the ancient Greeks, held this cyclical view of history and of creation. These are two different things that move along together, and we'll look at this a little further on. Saint Nicodemus tells us something about it, namely that the world comes back around to the same point from which it started. Now, on the surface, that's certainly how it looks. You can see, for instance, that it's autumn now; then winter will come, then spring, then summer, and then autumn again.

From the alternation of the seasons, from the return of the stars to the same point, the moon moves every 27 days back to the same point. The sun moves every 365 days, let us say, back to the same point; they return to the same point, the stars return to the same point.

Consequently, the universe, they say, is cyclical; it had neither a beginning, being without beginning, nor an end, being eternal, without beginning and eternal. But we know that only God is without beginning and eternal. If, then, the universe is without beginning and eternal, that is, without end, then it will never be destroyed, then it will never come to an end, then Christ will never come.

Thus, the one who accepts the cyclical interpretation of history or of creation does not accept the Second Coming of Christ. Whereas Holy Scripture tells us that the world had a beginning. In the beginning God made the heaven and the earth, in the beginning, and the world will come to an end.

Consequently, since it had a beginning, it will also have an end; the course of creation does not run in a circle. Rather, it has a course, a linear one; it begins and it ends. And consequently, since it will end, God will come, Christ will come into the world. And so too creation was created. It was created by God, because since it had a beginning, who made it? Was not all of ancient philosophy, both Plato and Aristotle and the pre-Socratic, did they not all accept the cyclical, as we would say, motion of the whole?

Those who expressed this cyclical motion were the Stoic philosophy; but I will tell you about this a little further on, if we have time today.

So then, who were the doubters? Christians who clung to the view that Christ would not come again into the world. Listen to how the Apostle Peter himself puts it. Where is, they say, the promise of his coming?

Where is the promise of his coming? 'For since the fathers fell asleep, all things continue just as they were from the beginning of creation.' Our forefathers, he says, died; we too will die, and others will come, and they too will die.

Whatever happened in the past generation, and the one before that, has always happened and always will. It is exactly what I told you. You see, in simple words, how the Apostle Peter frames this, Second Peter 3:4. Having before him Christians who doubted the Second Coming of Christ, he spoke the passage I read to you.

And so the whole matter stands like this, in a word. Since heaven and earth came to be out of water, and water is the positive material, the instrument, we might say, by which God punished the world that had then sinned in the days of Noah, so now too God has stored up, has hidden within the matter of which heaven and earth are composed, a fire, which will once again flood creation in order to wipe out evil and the ungodly.

This is the Apostle's argument: that we have a precedent in the floods of Noah's day. We will also have a sequel to those floods, not with water but with fire. And just as it was an event back then, so in the future the fiery destruction of all things will likewise be an event.

This is what the Apostle tells us, but allow us to take his text in a little detail, because it is rich, rich, rich.

It is remarkable that the phrases 'The heavens were of old, and the earth, out of water and through water, formed together by the Word of God' — the heavens were from of old, and the earth from water; I will translate it for you, I will analyze it. From water and with water, holding together by the Word of God; I will say it again.

The heavens and the earth were from of old, that is, made out of water and with water, and they held together by the Word of God.

There is the following interpretation; it belongs to Oecumenius. 'The earth out of water, as from a material cause, for water is what holds the earth together.' The earth, he says, was from water, as a watery material out of which the earth came to be; the earth was made from water; water is what holds the earth together. That is, as Trempelas translates — forgive me, as Trempelas now translates; listen to Trempelas's interpretation — through the water and the Word, through which the creation of the earth was accomplished; water and the Word of God made the earth.

Imagine, my dear ones, what an astounding truth lies in this point. Follow along; you heard what we were saying, what we were saying: God made the world out of light. We said this in one of our earlier topics; God said, 'Let there be light,' and there was light.

And we were saying that the world came to be, the beginning of the world came to be, out of energy. Light is energy. And today we know very well, because we do it in laboratories too, that light — forgive me, energy — can also become matter.

And matter can also become energy. This we know. We have a mathematical formulation, and an experimental rendering and proof; this we know. But here now, when the divinely inspired writer says that God created the earth out of water, this means that the first element of matter that came to be out of light was, was, was hydrogen.

But in his day hydrogen was not known, not even as a name, because they could not say that water is composed of two gases, hydrogen and oxygen. And water is so abundant within creation that we might say the material hydrogen is what is exceedingly abundant within creation, because we use two parts hydrogen and one part oxygen to make water.

So when he says that the earth came to be out of water, it means that the material elements — we would put it in modern language — the material elements came to be out of the hydrogen contained in water; and 'out of water' is one way of expressing this.

The material elements came to be out of hydrogen, but hydrogen is the first element we have after the passage, we might say, from energy into matter. For it is the simplest material body, composed of one proton and one electron; it is the simplest.

So when he says 'through water,' it means that creation, the material creation now, came to be in this way. Tell me, is this not astounding, or is it not? Indeed, if you like, I can tell you something more: an English physicist, Prout, says — and I read it to you word for word — all the elements are various...

Which elements? The 92 elements that exist within creation. All the elements are various condensations of hydrogen. That is, they are polymers of hydrogen. This theory, of course — partly, I should be more precise.

Because other factors come into play as well. This is not the moment to tell you about them; it is not necessary. I will only tell you that this position does indeed exist. In the list that we human beings drew up of the elements of creation, which are 92, do you know exactly what it is?

The order in which we placed them is the order of the atomic number, which means how many protons a material has in its nucleus. Hydrogen has 1 proton, helium has 2 protons, lithium has 3 protons, beryllium has 4 protons, boron has 5, carbon has 6, nitrogen has 7, oxygen has 8, fluorine has 9, neon has 10, and so on.

What does this mean? It has that many protons inside. So if I take one atom of hydrogen and add one more proton, I have made helium. If I add one more proton, I have made lithium. So then, what are the elements of creation? Repetitions of hydrogen, repetitions of hydrogen. It is astounding, it is astounding. Would you like something else as well?

So today we carry out various kinds of splitting, in our laboratories and so on, and we call these nuclear reactions. Let me give you just a very rough example, because this was actually the dream of the Middle Ages, the dream of the alchemists.

How could we turn base metals into precious ones? How could I turn iron into gold? It was a dream, and they mixed together science and magic. Well, today we know that iron has the atomic number 26. That is, it has 26 protons in its nucleus. And we know today that gold has 79 protons in its nucleus. If I could manage to put in, to reach, to throw in there, though it is extremely difficult, it would cost me more money than if I simply went and bought the gold. But that is another matter. We are speaking of how the world came to be.

If I were to add to the nucleus, to fill it up and go from the 26 protons of iron to 79 protons, then the iron would be transformed into gold.

So how did the world come to be? We would say, from the repetition, though that is not a precise way of putting it, of hydrogen. And the hydrogen came from light, and God spoke the light and it came to be. So this is how the created things came to be. He says the created things, the heavens and the earth, came to be from water. There it is, from water, since water contains hydrogen, and since he could not write the word hydrogen in the Gospel. I say it once more, because hydrogen was not yet known.

But he says something else too. He does not only say 'from water,' he also says 'through water.' What does 'through water' mean? 'From water' means I begin from hydrogen. 'Through water' means I multiply the hydrogen and form the elements that exist.

The ninety-two elements known to us, which make up the material world we know. Does this not astonish you, beloved? I will read again the phrase of the holy Apostle Peter: the heavens were of old, and the earth from water and through water.

What meaning does this expression carry, 'from water and through water'? But he adds a third factor as well: standing together by the Word of God. Yes, because these things do not happen by chance. They came to be by the Word of God. A wise intellect must have fashioned all of this, and that intellect is God, it is God, because within such wisdom we cannot speak otherwise, for it had, beyond all doubt. And now then, listen, beloved, listen, listen and marvel.

But the present heavens and the earth, by that same Word, are stored up, kept for fire, reserved for the day of judgment. Once again, by his own Word, the heavens and the earth. When he says 'heaven' here, he does not mean the spiritual heaven, not the place where God dwells, not the place where the angels dwell.

Heaven here, for the Apostle Peter, means the heavenly bodies, the stars, the galaxies. The countless stars of the sky, he says, and that is why he puts it in the plural, the heavens, the heavens. So the heavens too have matter. Of course, today we know this. When we went to the moon, we took a little soil from the moon and brought it back to the earth, we know this now, the whole universe is material, it is material. Well then, the heavens, he says, and the earth, by the Word of God have been stored up as treasure.

That is, they have stored up within themselves fire, fire, that is, matter conceals fire hidden within it. This is not hard to see. First of all, do we not draw fire out of matter? Do not all plants, my beloved, contain the sun within them? They contain the sun. Why does wood burn? Do you know why wood burns?

Because during the time the plant was growing, it took in energy, it carried out, well, it took in the energy and made it into matter. It is astonishing. This is what the plant did: it took in the sun's radiation, the light, the energy, and it converted that energy of light into wood.

And we then take the wood, by the Wisdom of God, and put it in our fireplace, in order to release what it took from the sun, namely fire, light, energy. Take a piece of iron and strike it for a moment, and it will throw off a spark. But it is not this spark, take note. What it means is that the matter of the universe contains fire, and today we know this.

It is not merely this ordinary fire, it is nuclear energy, which of course is not released easily, it is difficult. For us to do this ourselves, that is, this is the work of God. In any case, what matters is that the material world has within it, that is, matter itself has within it, what is called nuclear energy.

Listen to how Trembelas refers to this passage, how he interprets it, for, forgive me, it is not my own interpretation. Bearing, that is the matter, the heaven and the earth, matter, bearing treasures of fire. You see how I keep dwelling and lingering on the matter of interpretation, because someone might say I am interpreting it wrongly.

You see that I am not using interpretations of my own. Trembelas continues his interpretation: there has been stored up within them, within the heavens and the earth, fire.

So, neither more nor less, the Apostle Peter wants to tell us that the entire universe will be set ablaze by nuclear energy. Do you grasp this?

And concerning this, what does Isaiah write?

In chapter 34, verse 4, it says: 'And all the powers of the heavens shall melt away.' They will dissolve, they will melt, all the powers of the heavens. 'And the heaven shall be rolled up like a scroll.' Saint Nikodemos gives us the illustration: take a piece of parchment, he says, the parchment of a book, and when you burn it, it shrinks, it curls in on itself, and it even makes a noise. We will come back to that noise. It shrinks, he says, and it changes its shape, this parchment as it burns. This is what the heaven will undergo. 'It shall be rolled up,' he says, 'like a scroll. And all the stars shall fall.' All the stars will drop down, 'like leaves falling from a vine,' just as the leaves fall from the vine now, in autumn, 'and as leaves fall from a fig tree.' But notice this: this fire, then, is created. It is a created fire. It is the fire contained within matter. So it is created fire, created light, created energy. Now this fire,

The fire that is within this matter, and that is in the stars and in the earth, we know this, we know it from science, we know it. Listen to how the Lord says it.

Forgive me, not the Lord. Listen to how Saint Nikodemos tells us this, some two hundred years ago, of course, before our own day.

The nature and energy of fire — all that is stored up in the heavens and in the ether of the sky, and all that lies within the depths of the earth — is to be gathered together into one place by the almighty and all-powerful will of God.

Out of the gathering of the ash there is to come that famous river of fire, of which Daniel spoke: 'and a river of fire flowed before him.' A river of fire, before the throne of Christ the Judge. This entire material world, and the whole vast and scarcely imaginable mass of the universe, is to become a blazing furnace, a kiln heated a thousandfold and ten-thousandfold, in which heavens, elements, plants, irrational animals, and sinful human beings are to be burned up.

This is the very thing we are afraid might happen upon the earth in a nuclear conflict, when their majesties, the great powers, clash with one another — their majesties, the great powers. Well, this will indeed happen one day. But it will not come about through human beings waging war against each other; it will happen within creation itself, when Christ comes again.

The opinion of Saint Gregory Palamas is astonishing, my dear friends. Of course, when Saint Nikodemos wrote these things, I do not know whether he grasped them as fully as we are able to today, with the data we have from science.

That is why the view of Saint Gregory Palamas, which Saint Nikodemos cites, amazed me so greatly — because he speaks of the four elements of the judgment, which I will explain a little further on: that our familiar fire, the fire we have — and this is why I told you what it is when I strike iron and draw out fire, or when I burn wood and release its energy — that this familiar fire will be consumed by that most subtle fire, which is nothing other, as we would put it today in our own words, than the nuclear energy of the universe. And he gives the following example: just as this fire devours the wood, this familiar fire of ours that we burn is very fine and subtle compared with the wood.

So he says: that fire which will come forth from within matter will devour even this fire that we use. This fire of ours, he says, is as coarse, compared with that fire which lies within matter, as if it were thick logs of wood.

This is astonishing, for one can see that nuclear energy really is something incomparably greater than the fire I light to burn wood, with coals and the rest, in order to cook my food.

It is astonishing; indeed, I regarded it as something very significant, the way Saint Gregory Palamas expresses it.

The Apostle Peter also says: 'The heavens shall pass away with a great noise.' The word roïzos — spelled with the rho and an omicron-iota — means a crash, a noise: roïzos, with omicron-iota. It is translated: the heavens shall pass away. Pass over to what? From corruption to incorruption. They will pass over with a crash — roïzedon — note, not the spelling with iota; it means with a noise. And what will this noise be? No one can grasp such things. Indeed, we are told, we learn, that the explosions of the sun are dreadful and fearsome, the explosions that take place, and they take place for as long as the sun exists.

However, he says, the sounds do not reach us here on earth, because we have no medium to carry the sound, since there is no atmosphere — for our atmosphere extends only a few kilometers above us, say some 500 kilometers, where our atmosphere is; but beyond that it thins, it thins out very greatly, and naturally it cannot serve as a carrier of sound. That is why we do not hear the sun when it has its explosions.

But here he says the heavens will render this change of theirs with a roïzos, with a terrible crash and noise. Here again we are compelled to recall the nuclear explosion. When a nuclear bomb falls, what an explosion it makes, what a noise! And the Apostle Peter continues: 'and the elements shall melt with fervent heat; the earth also and the works that are therein shall be burned up.'

What are these elements that are to be burned up? According to Saint Nikodemos the Hagiorite, they are the well-known four elements that make up the world: water, fire, air, and earth. But according to the more probable opinion, they are the heavenly bodies — that is, the sun, the moon, and the stars.

This is an interpretation supported directly by the text itself, which says 'elements and earth.' Therefore the earth is not among the elements; it says 'the elements and the earth.' And indeed, what does Isaiah write? 'And all the powers of the heavens shall melt.' And what does Christ say? 'The powers of the heavens shall be shaken.'

What are these powers? They are not the angels; they are the heavenly bodies — which means not those four elements I mentioned to you, but the universe, which truly will be set ablaze. That is, all the stars, everything, will be set ablaze.

The verb is worth noting: 'shall be dissolved.' All the elements, he says, will be burned up and dissolved. But the blessed clock is running, my dear friends, so we will continue, God willing, next Sunday.

Εισερχόμεθα, αγαπητοί μου, εις το 21ο κεφάλαιο του βιβλίου της Αποκαλύψεως, και μετά την Ανάσταση των νεκρών που αναλύσαμε και την μετάθεση του σύμπαντος από την φθοράν εις την αφθαρσία, ο Ιερός Ευαγγελιστής βλέπει τον παλαιόν κόσμον, ουρανόν και γη, ανακαινισμένα, ανακαινισμένα, τον παλαιόν κόσμον καινούργιον, και είδον ουρανόν, καινὸν καὶ γῆν καινήν· ὁ γὰρ πρῶτος οὐρανὸς καὶ ἡ πρώτη γῆ ἀπῆλθον, καὶ ἡ θάλασσα οὐκ ἔστιν ἔτι. Δηλαδή, είδα καινούριο ουρανό και καινούρια γη, διότι ο πρώτος ουρανός και η πρώτη γη πέρασαν, και η θάλασσα δεν υπάρχει πια.

Μετά, δηλαδή, την ανακαίνιση του σύμπαντος κόσμου, βλέπει ο Ιερός Ευαγγελιστής, στη συνέχεια του κεφαλαίου, την εγκατοίκηση της Νέας Ιερουσαλήμ, που κατέρχεται από τον Ουρανό, δηλαδή την Εκκλησία, που κατοικεί εις αυτούς τους νέους ανακαινισμένους χώρους.

Όλη αυτή η ανακαίνισις του σύμπαντος και των ευσεβών ανθρώπων που θα αναστηθούν με τα νέα τους άφθαρτα σώματα λέγεται από τον Κύριον Παλιγγενεσία.

Όλα αυτά δηλαδή που είπαμε και λέμε σήμερα και θα πούμε, με μία λέξη από τον Κύριο όμως στα Ευαγγέλια, λέγεται Παλιγγενεσία. Από το Παλυγένεσιο, που θα πει, κατά λέξει, Παλυδημιουργία, δηλαδή Αναδημιουργία, Παλυγενεσία Εξάλλου το λέμε στη γλώσσα μας, όταν γιορτάζουμε την 25η Μαρτίου, λέμε ότι είναι η εορτή της εθνικής μας παλιγγενεσίας.

Είμεθα κάτω από τους Τούρκους, δεν υπήρχε κράτος, ελευθερωθήκαμε και ξανασυστήσαμε κράτος. Λέγεται Εθνική Παλιγγενεσία. Να θυμηθείτε τη λέξη. Αυτήν την παλιγγενεσία την υποσχέθηκε ο Κύριος στους μαθητάς του και διά των μαθητών του προς όλους τους πιστούς όλων των αιώνων.

Ματθαίος 19,28. Αμήν λέγω υμίν. Ότι αμήν λέγω υμίν θα πει σας βεβαιώνω, και βεβαιώνει το στόμα του Χριστού. Ότι εμείς, εσείς δηλαδή, οι ακολουθήσαντές μοι, που με ακολουθήσατε, στους μαθητάς του απευθυνόμενος, και πας ος αφήκεν οικίας ή αδελφούς ή αδελφάς ή πατέρα ή μητέρα ή γυναίκα ή τέκνα ή αγρούς ένεκεν του ονόματός μου, δηλαδή επροτίμησε να τα αφήσει όλα αυτά και να με ακολουθήσει, εν τη παλιγγενεσία, κατά την παλιγγενεσία, την ανανέωση του κόσμου δηλαδή, εκατονταπλασίονα λήψεται και ζωήν αιώνιον κληρονομήσει.

Θα απολάβει τον μισθό του εκατό φορές απάνω, όχι ο αριθμός εκατό, θα πει πολλαπλάσια, διότι δεν υπάρχει καν σύγκρισις. Και μαζί με τα αγαθά της Βασιλείας του Θεού, της Παλιγγενεσίας, θα έχει κληρονομήσει και την αιώνια ζωή.

Εξάλλου αυτή η παλιγγενεσία, αγαπητοί, είναι και ο τελικός σκοπός του χριστιανισμού. Είναι ο στόχος όλων των αγώνων και όλων των ιδρώτων και όλων των προσπαθειών. Για αυτήν την παλιγγενεσία αγωνιζόμεθα, να είμεθα οι κάτοικοι αυτού του καινούριου κόσμου.

Εάν αποκοπεί αυτή η εσχατολογική πραγματικότητα, δηλαδή πούμε ότι δεν υπάρχει αυτή η παλιγγενεσία, τότε αφαιρείται κάθε νόημα από το μήνυμα του Ευαγγελίου. Διότι πρέπει να σας πω, και σας το λέγω άλλη μια φορά, πολλά και σας το έχω πει στις Κυριακάτικες μου ομιλίες της Λειτουργικής, αλλά και τη Δευτέρα που κάνουμε τις ομιλίες με τους Κυρίους, τον Άγιο Στυλιανό, ότι ο Χριστιανισμός δεν είναι κοινωνικό σύστημα για να λύσει τα κοινωνικά προβλήματα ή το κοινωνικό πρόβλημα, για να λέγουν ότι αδυνατεί ο Χριστιανισμός να λύσει το κοινωνικό πρόβλημα και συνεπώς είναι αποτυχημένος και ξεπερασμένος.

Σφάλμα αφετηρίας 100%. Το ξεκίνημα να ερμηνεύσουμε τα πράγματα είναι εσφαλμένο από την αφετηρία του. Απλούστατα διότι ο χριστιανισμός θα ήταν τραγικό λάθος να πούμε ότι είναι ένα κοινωνικό σύστημα. Τον υποτιμούμε, τον κάνουμε ανθρώπινο πέρα για πέρα. Ο χριστιανισμός είναι οντολογική σωτηρία.

Αν κάποιος, λίγο τυχαίως, να μελετήσει το Ευαγγέλιο και βρει εκείνα τα περίφημα που συνιστούν τη ραχοκοκαλιά του χριστιανισμού στον πνευματικό και ηθικόν χώρον, μες στο Ευαγγέλιο, που λέγει μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, ότι αυτών εστιν η βασιλεία των ουρανών, ευτυχισμένοι αυτοί που είναι με τη θεληματική τους πτωχεία, Ποιο κοινωνικό σύστημα ποτέ θα εμακάριζε την πτωχεία μου, το να μπορείς να είσαι πλούσιος, το να μπορείς να ζεις και να τρως και να πίνεις, και να σου λέγει θα ήσουν ευτυχής εάν θεληματικά αρνηθείς τους υλικούς σου πόρους που θα έκαναν τη ζωή σου ευτυχισμένη.

Ερωτώ, ποιο κοινωνικό σύστημα τα υπαγορεύει αυτά, τα λέγει αυτά; Κανένα, το έχω πολλάκις πει. Αν έβγαινα, αγαπητοί μου, να γίνω βουλευτής, και έβγαινα στο μπαλκόνι και έλεγα, ψηφίστε με και θα δείτε ότι θα σας επιβάλω να ζείτε πτωχοί, ποιος θα με έβγαζε; Ποιος θα με έβγαζε; Ε, αυτά λέει το Ευαγγέλιο, αγαπητοί μου. Ε, μα πως είναι δυνατόν να λύσει το κοινωνικό πρόβλημα ο χριστιανισμός; Απλούστατα διότι δεν είναι κοινων Το κοινωνικό σύστημα. Είναι θρησκεία. Τι δουλειά έχει; Γιατί δεν ζήτησαν από τον Βουδισμό να λύσει το κοινωνικό πρόβλημα; Γιατί δεν ζήτησαν από τον Μωαμεθανισμό να λύσει το κοινωνικό πρόβλημα; Γιατί απλούστατα είναι θρησκείες. Ο Χριστιανισμός είναι θρησκεία. Δεν έχει καμία σχέση με το κοινωνικό σύστημα. Και μάλιστα αληθής θρησκεία. Αληθής πίστις. Στηριγμένη επάνω στα γεγονότα. Και είναι οντολογική σωτηρία. Ανάσταση των νεκρών.

Ύστερα η Βασιλεία του Θεού, η Βασιλεία του Θεού δεν είναι βρώσις και πόσις. Το λέει σαφώς ο Απόστολος Παύλος. Και όταν θα αναστηθούμε δεν θα τρώμε στη Βασιλεία του Θεού, ούτε θα πίνουμε, ούτε θα παντρευόμαστε, ούτε πολιτισμό θα αναπτύξουμε, τίποτα από όλα αυτά.

Όλα αυτά είναι ξένα τελείως από την εγκοσμιότητα και τις επιδιώξεις που υπάρχουν στην εγκοσμιότητα. Εντελώς ξένα πράγματα, δεν έχουν καμία σχέση. Γιατί λοιπόν θα πρέπει να πούμε ότι ο Χριστιανισμός πρέπει να υπηρετήσει εγκόσμιες, υλικές, υλιστικές καταστάσεις;

Γιατί, από μια άποψη, και η ερμηνεία αυτή δεν είναι δική μου, από μια άποψη όταν λέμε ότι ο Χριστιανισμός πρέπει να λύσει το κοινωνικό πρόβλημα, είναι αίρεσις επί κοινωνικού επιπέδου, όπως λέμε έχουμε αίρεσις επί θεολογικού, επί ηθικού, είναι και επί κοινωνικού επιπέδου.

Όταν πω ότι η πορνεία δεν είναι τίποτα, είναι αίρεσις επί ηθικού επιπέδου. Εάν πω ότι ο Θεός δεν είναι τριαδικός, είναι αίρεσις επί θεολογικού επιπέδου. Εάν πω ότι ο Παράδεισος εδώ στη γη είναι, και ότι εδώ πρέπει να διαμορφώσουμε τη ζωή μας να φάμε και να πιούμε, είναι αίρεσις επί κοινωνικού επιπέδου. Πάντως αίρεσις. Και κάθε αίρεσις υποτιμά τον Χριστιανισμό.

Αυτά με την ευκαιρία τα λέγω γιατί πάρα πολύ συχνά τελευταία λέγονται και ακούγονται και σαλεύονται πολλοί και έχουν την αίσθηση ότι ο Χριστιανισμός απέτυχε. Γιατί απέτυχε; Χριστός χθες και σήμερα ο Αυτός και εις τους αιώνας. Ξέρετε πότε θα πούμε ότι απέτυχε ο Χριστιανισμός; Όταν δεν γίνει Ανάστασις των νεκρών, όταν δεν ανακαινιστεί το σύμπαν.

Τότε θα το πω ότι έχουμε αποτυχία του Χριστιανισμού. Αλλά τέτοια πράγματα δεν συμβαίνουν, δεν υπάρχει αυτό. Πάντως, όπως σας εξήγησα, θα το επαναλάβω, για να αποκοπεί αυτή η εσχατολογική πραγματικότης, ότι δηλαδή έχουμε παλιγενεσία, τότε από τον Χριστιανισμό αφαιρείται κάθε νόημα. Το Ευαγγέλιο πλέον δεν έχει κανένα νόημα, τίποτε. Μην ξεχνάτε αυτές οι θέσεις, αγαπητοί μου, είναι του Αντιχρίστου, είναι του Αντιχρίστου. Και μη σαλεύεστε, προσέχετε. Ο καθένας δικαιούται να ψηφίζει ότι θέλει, δικαίωμά του. Αλλά δεν μπορεί να λέγει ότι ο Χριστιανισμός απέτυχε, δεν μπορεί να το λέγει αυτό. Ή ότι ο Χριστιανισμός θα υπηρετήσει τα του Καίσαρος. Ο Κύριος σαφώς το είπε,

τα του Καίσαρος, τω Καίσαρι, και τα του Θεού, τω Θεώ. Ό,τι ανήκει στον Καίσαρα, θα το δώσεις. Τον φόρο σου, την ψήφο σου, δικαίωμά σου. Ό,τι ανήκει στον Θεό, θα το αποδώσεις. Μη τα μπερδεύεις, αδελφέ μου, αυτά. Ο Κύριος τα είπε σαφώς.

Λοιπόν, είναι αξιοπαρατήρητο ότι το πρώτο βιβλίο της Αγίας Γραφής, η Γένεσις, αρχίζει με τη δημιουργία του κόσμου, και το τελευταίο βιβλίο της Αγίας Γραφής, η Αποκάλυψη, τελειώνει με την αναδημιουργία του κόσμου.

Βεβαιώνουμε το παράδειγμά της στο πρώτο βιβλίο, εν αρχή εποίησεν ο Θεός τον ουρανόν και την γην, τη μεγαλοπρέπεια. Στο τελευταίο βιβλίο της Αποκαλύψεως, στο τελευταίο κεφάλαιο, και είδον ουρανόν καινόν και γην καινήν, ο γαρ πρώτος ουρανός και η πρώτη γη απήλθον, τη μεγαλοπρέπεια.

Και ποιος είναι ο δημιουργός τόσο του πρώτου ουρανού και της γης όσο και του δευτέρου ουρανού και της γης; Ποιος άλλος, αγαπητοί μου, παρά είναι ο ίδιος. Είναι ο Άγιος Τριαδικός Θεός, είναι ο Πατήρ που δημιουργεί διά του Υιού εν Αγίω Πνεύματι.

Ακούστε πως ο Ευαγγελιστής Ιωάννης τα γράφει αυτά στο προοίμιο του Ευαγγελίου Του. Εν αρχή ην ο Λόγος. Όταν εγίνετο η αρχή της δημιουργίας, ο Θεός Λόγος ήδη υπήρχε. Και ο Λόγος ην προς τον Θεόν, και ο Λόγος ήτο πάντοτε προς τον Θεόν, και Θεός ην ο Λόγος, και ο Λόγος ήτο πάντοτε Θεός, ούτως ην εν αρχή προς τον Θεόν, όταν εγίνετο η αρχή της δημιουργίας, αυτός ήτο προς τον Θεόν, πάντα δι' αυτού εγένετο, ότι έγινε, διά του Λόγου έγινε, και χωρίς αυτού εγένετο ουδέ εν ο γέγονεν.

Και χωρίς του Θεού Λόγου δεν έγινε τίποτε από ό,τι έγινε στην πρώτη δημιουργία. Στη δευτέρα αναδημιουργία και είπεν, Αποκάλυψις 21,5, και είπεν ο καθήμενος επί τω θρόνω, Ιδού καινά ποιώ πάντα. Να, όλα τα κάνω καινούργια.

Ποιος; Είναι ο ίδιος. Την πρώτη φορά ως Θεός Λόγος, τη δεύτερη φορά ως ενανθρωπήσας Θεός Λόγος. Τι μεγαλοπρέπεια, τι βάθος. Και πνιγόμαστε, αγαπητοί μου, σε μια κουταλιά νερό. Αν θα φάμε καλά και δεν θα φάμε ή δεν θα φάμε καλά.

Της ιστορίας όσο και της κτίσεως, γιατί αξίζει ο κόπος, δεδομένου ότι επάνω σε αυτή την αντίληψη στηρίζεται η χριστιανική πίστις περί Δευτέρας του Χριστού Παρουσίας ή η μηδενιστική αντίληψη ότι τίποτα δεν θα γίνει στο τέλος του κόσμου γιατί δεν υπάρχει τέλος. Είναι θεμελιώδους σημασίας.

Αλλά πρέπει όμως πάλι να υπενθυμίσω στην αγάπη σας ότι ο παλαιός κόσμος, το λέγαμε σε ένα προτελευταίο θέμα μας, ότι ο παλαιός κόσμος, ο οποίος φεύγει και παίρνει τη θέση του ο καινούριος, δεν εξαφανίζεται, δεν εκμηδενίζεται, δεν εξαϋλώνεται, αλλά ανακαινίζεται.

Είναι αυτό που λέγει ο Άγιος Ανδρέας, μετάστασις από της φθοράς εις την αφθαρσίαν. Ο ίδιος κόσμος περνάει από τη φθορά στην αφθαρσία, μένει στη θέση του, αλλάζει, δεν φεύγει τίποτε, αλλάζει από τη φθορά στην αφθαρσία.

Προσέξτε, είναι δόγμα πίστεως αυτό, είναι αφετηριακό σημείο. Διότι και το θέμα της Αναστάσεως των Νεκρών είναι το σώμα που γίνεται καινούργιο. Δεν έχουμε μια πνευματική κατάσταση. Γι' αυτό θα σας διαβάσω τον ενδέκατο κανόνα της Πέμπτης Οικουμενικής Συνόδου που κατοχυρώνει την περίπτωση.

Σας ξαναλέγω άλλη μια φορά, είναι θεμελιώδους σημασίας. Λέγει ο Κανών, ο Ενδέκατος, ή τις λέγει ότι η μέλλουσα κρίσις αναίρεσιν παντελή των σωμάτων σημαίνει, όποιος λέγει ότι η μελλοντική κρίση κατάργηση παντελή σημαίνει των σωμάτων, ότι δηλαδή τα σώματα θα καταργηθούν, δεν θα υπάρχουν, και ότι τέλος εστί του μυθευομένου η άυλος φύσις, και ότι σκοπός του αναφερομένου θέματος είναι η άυλος φύσις, να φτάσουμε σε μια φύση που δεν θα υπάρχει ύλη, θα έχει εξαλειφθεί δηλαδή ο κόσμος, θα έχει χάσει την υλική του υπόσταση, και ουδέν εν τω μέλλοντι διατείνει της ύλης υπάρξει, και τίποτα στο μέλλον δε θα υπάρξει από ό,τι αφορά εις την ύλην, αλλά γυμνός νους, αλλά μόνο πνεύμα θα υπάρχει και όχι ύλη, ή τις λέγει ταύτα, Ανάθεμα έστω, λέει η Εκκλησία.

Ανάθεμα θα πει χώρια, δηλαδή δεν ανήκεις με... Είναι αιρετικός. Το ακούσατε; Θεμελιώδες, με... Από αυτό ξεκινάμε και για το σώμα του Χριστού, για τη σωτηρία μας την οντολογική, που θα σωθεί το σώμα. Περιμένουμε σωτηρία του σώματος. Και λοιπά και λοιπά. Αν λοιπόν αυτή τη θέση δεν τη χωνέψουμε καλά και δεν την πιστέψουμε, τότε δεν κάνουμε τίποτα.

Κι αν μένουμε στην άποψή μας, είδατε τι λέει ο κανών; Ανάθεμα έστω, δηλαδή να είναι χώρια, είναι αιρετικός εκείνος ο οποίος δεν δέχεται αυτή τη θέση.

Στην ερώτηση, τι προηγείται, η ανακαίνιση των ανθρωπίνων σωμάτων ή της δημιουργίας; Επάνω στην ερώτηση αυτή, απαντά ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης ως εξής: Επειδή δε ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, όπως ξέρετε, είναι πολύ κοντά μας, απέχει περίπου 200 χρόνια από μας, η γλώσσα του δεν είναι δύσκολη, γι' αυτό θα σας διαβάσω ανάγνωση.

Ακόλουθον είναι, πρώτον, να ανακαινιστούν οι άνθρωποι και να αφθαρτιστούν δια της Αναστάσεως. Και έπειτα, να ανακαινιστούν και να αφθαρτιστούν όλα τα στοιχεία και οι κτίσεις. Συνεπώς πρώτα οι άνθρωποι, μετά η δημιουργία, ώσπερ ουν πρώτον εφθάρη ο άνθρωπος, όπως πρώτα εφθάρη ο άνθρωπος μες τον παράδεισο όταν παρέβη την εντολή του Θεού, και έπειτα εφθάρη και οι κτίσεις δια των ανθρώπων, έτσι και πρώτον πάλιν πρέπει να αφθαρτιστεί ο άνθρωπος και έπειτα δια των ανθρώπων να αφθαρτιστεί και οι κτίσεις.

Δηλαδή, η ίδια ακολουθία, όπως τότε και τώρα, η ανακαίνησις. Όπως έγινε η φθορά, θα γίνει και ανακαίνησις. Πρώτος εφθάρη ο άνθρωπος, πρώτος πρέπει να ανακαινιστεί. Ηκολούθησε την φθορά η κτίσης, θα ακολουθήσει την αφθαρσία τώρα η κτίσης. Και τούτο φαίνεται από εκείνο όπου λέγει προς Θεσσαλονικείς ο ίδιος Παύλος. Δηλαδή, ότι εν τω καιρώ της Αναστάσεως, θέλουν, είναι ακόμη ζωντανοί άνθρωποι. Είναι αυτοί που θα υπάρχουν, οι οίτινες εν ριπή έχουν να αλλαχθούν και να αφθαρτιστούν. Δεν είναι δε δυνατόν να μείνουν άνθρωποι ζωντανοί, εάν πρότερον αι κτίσεις ανεκαινίζοντο, θα το εξηγήσουμε λίγο πιο κάτω αυτό γιατί, με την του πυρός δραστικοτάτην εκείνην και καυστικοτάτην ενέργειαν, κατεφθείροντο γαρ και διελύοντο από αυτήν.

Διότι το σύμπαν θα υποστεί φοβερήν πύρωσιν. Δεν θα μπορούσαν λοιπόν να σταθούν. Αλλά πρώτα λοιπόν είναι η δημιουργία, η αναδημιουργία των ανθρώπων, μετά η δημιουργία της κτίσεως. Μία, αλλά πού θα είναι οι άνθρωποι που θα ανανεωθούν;

Δεν λέγει ο Απόστολος Παύλος στην πρώτη προς Θεσσαλονικείς; Ότι εμείς λέγει αρπαγησόμεθα εν νεφέλαις εις αέρα εις απάντησιν του Κυρίου. Δεν θα γίνει παρά κάπου, ο Θεός ξέρει πού, πώς, αλλά όχι επάνω στη γη, στο σύμπαν, η συνάντηση Χριστού και πιστών.

Και όταν βλέπει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, θα το δούμε προσεχώς αυτό, είναι ο επόμενος στίχος, να κατέρχεται στον καινούριο χώρο η Νέα Ιερουσαλήμ, τότε ανακαινισμένος ο κόσμος, θα κατέλθουν οι πιστοί να κατοικήσουν.

Είναι καταπληκτικά πράγματα, καταπληκτικά. Αν όμως θέλετε, μη σας καταπλήξει τόσο πολύ να πέσετε σε απιστία, αν έχετε μπροστά σας ένα άλλο καταπληκτικό, την πρώτη δημιουργία. Εμείς είμεθα, όλοι οι άνθρωποι, ανάμεσα σε δύο θαύματα, ένα επιτελεστέν και ένα που θα επιτελεστεί.

Το πρώτο θαύμα είναι η δημιουργία του κόσμου, που μένει κανείς έκπληκτος, εκ του μηδενός αυτή η δημιουργία, από το σύμπαν, θαύμα είναι. Είναι λοιπόν προηγούμενο το θαύμα αυτό, το βλέπουμε, το ζούμε, το ξέρουμε, έπεται το έτερον θαύμα της αναδημιουργίας, πείτε όμως ακόμη το ερώτημα, εάν θα αφθαρτιστεί η ζώσα άλογος κτίσης, τα ζώα και τα φυτά, αυτά θα αφθαρτιστούν, δηλαδή τα ζώα θα γίνουν καινούργια, δηλαδή στον καινούργιο αυτόν κόσμον θα υπάρχουν φυτά, θα υπάρχουν ζώα, πώς θα είναι αυτός ο καινούργιος κόσμος;

Απαντά. Τάχα δε και τα ζώα; Ο ίδιος ο Άγιος Νικόδημος απαντά. Τάχα δε και τα ζώα έχουν να αφθαρτιστούν; Όχι

Αποκρίνονται οι ερμηνευτές, Μητροφάνης, Θεοφύλακτος και Οικουμένιος. Ομοίως ουδέ τα φυτά έχουν να αφθαρτιστούν, κατά τους αυτούς ερμηνευτάς.

Άραγε και η θάλασσα και οι ποταμοί έχουν να ανακαινιστούν και να αφθαρτιστούν; Όχι, αποκρίνονται οι αυτοί ερμηνευτές, επειδή δεν έχει να κάνει καμίαν χρήσιν ο άνθρωπος εις τον άφθαρτον εκείνον αιώνα.

Ώστε λοιπόν, απλούστατα, δεν θα έχουμε, αυτό που σας έχω κι άλλοτε πει, δεν θα έχουμε, στον καινούργιο κόσμο, τους βιολογικούς νόμους να επικρατούν. Σας έλεγα ότι θα καταργηθούν και οι φυσικοί νόμοι, ο νόμος της Βαρύτητος, θα καταργηθεί το σχήμα του κόσμου τούτου, πιθανότατα, σας το έλεγα, το σφαιροειδές σχήμα, δεν θα υπάρχει αυτό, και θα καταργηθούν και οι βιολογικοί νόμοι, που επικρατούν στα έμβια όντα, στα φυτά, στα ζώα, στον άνθρωπο.

Γιατί στη Βασιλεία του Θεού, σαφέστατα το είπε ο Κύριος, στη Βασιλεία του Θεού ούτε παντρεύονται, ούτε νυμφεύονται. Σαφέστατα λέγει ο Απόστολος Παύλος, Α' προς Κορινθίους εκ των κεφαλαίων, ότι ο Θεός και ταύτην την κοιλία και ταύτα, τα βρώματα, τα φαγητά, καταργήσει.

Δεν θα υπάρχει λοιπόν τίποτε από όλα αυτά. Άρα ένας πραγματικά, αληθινά, καινούριος.

Και τώρα ερχόμεθα αγαπητοί μου να ειδούμε, με ποιο τρόπο θα γίνει αυτή η ανακαίνιση του Σύμπαντος. Με ποιο τρόπο; Τον τρόπο της ανακαινήσεως του Σύμπαντος Μας τον περιγράφει ο Απόστολος Πέτρος. Θα λέγαμε σχετικά αναλυτικά.

Τον τρόπο ακόμη μας τον αναφέρει και ο προφήτης Ισαΐας. Αυτός ο πολύ πλούσιος προφήτης, τόσα θέματα έχει πιάσει, δηλαδή το Πνεύμα του Θεού το απεκάλυψε πλούτων θεμάτων. Ας δούμε λοιπόν τι λέγει ο Απόστολος Πέτρος, στη Δευτέρα του Επιστολή, 3ο κεφάλαιο, 5 έως 13.

Θα σας τον διαβάσω πρώτα και μετά θα κάνουμε ανάλυση, γιατί αξίζει πολύ. Ουρανοί, Ήσαν έκπαλε και γη, Εξίδατος και διήδατος, Συνεστώσατο του Θεού λόγο. Διώνω τότε κόσμος, Ήδε τι κατακλειστείς, Απόλετο.

Οι δε νυν ουρανοί και η γη τω αυτού λόγω τεθησαυρισμένοι εισί πυρί, τηρούμενοι εις ημέραν κρίσεως και απωλείας των ασεβών ανθρώπων. Ήξει δε η ημέρα Κυρίου ως κλέπτης εν νυκτί, εν η ουρανοί ροιζηδόν παρελεύσονται, στοιχεία δε καυσούμενα λυθήσονται, και γη και τα εν αυτή έργα κατακαήσεται. Ουρανοί πυρούμενοι λυθήσονται, και στοιχεία καυσούμενα τήκεται. Καινούς δε ουρανούς και γην καινήν, κατά το επάγγελμα αυτού προσδοκώμεν, περιμένουμεν εμείς, ουρανοί και γη, δικαιοσύνη κατοικεί.

Αυτά, αγαπητοί μου, μας λέγει ο Απόστολος. Όπως είδατε, είναι μια πολύ σπουδαία περικοπή, πολύ αποκαλυπτική και αξίζει να τη δούμε από πιο κοντά.

Την αφορμή, όσον αναφέρει εδώ ο Απόστολος Πέτρος, την δίδουν οι αμφισβητούντες την, ας το πούμε σύγχρονη έκφραση, την ευθύγραμμον ερμηνείαν της ιστορίας και της κτίσεως. Όταν λέμε ευθύγραμμον εννοούμε ότι υπάρχει και η κυκλική ερμηνεία.

Ότι το σύμπαν δηλαδή, το σύμπαν δεν κάνει τίποτα άλλο παρά να επαναλαμβάνει τα ίδια πράγματα. Αυτή είναι η κυκλική μορφή του. Ενώ η ευθύγραμμος μορφή του είναι ότι ξεκίνησε από την αρχή και θα φθάσει ένα τέλος.

Έχει νικηθεί δυνάμει με την Ανάσταση του Χριστού. Τι μένει; Μένει να τεθεί εν ενεργεία ο θάνατος, δηλαδή να καταργηθεί με τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού του Θεού.

Ο Ελληνισμός στηρίζεται πάνω στην κυκλική αντίληψη και είναι η ελληνική αντίληψη, όλα τα φιλοσοφικά συστήματα των Ελλήνων, των αρχαίων Ελλήνων, είχαν αυτή την κυκλική αντίληψη περί της ιστορίας και περί της κτίσεως, είναι δύο διαφορετικά πράγματα συμπορευόμενα, θα το δούμε και λίγο πιο κάτω, κάτι μας λέει ο Άγιος Νικόδημος πάνω σε αυτό, ότι δηλαδή ο κόσμος ξαναγυρίζει στο ίδιο σημείο από όπου ξεκίνησε. Αυτό βέβαια κατά το φαινόμενο έτσι μοιάζει. Δηλαδή βλέπετε ότι είναι τώρα φθινόπωρο, θα γίνει χειμώνας, θα γίνει άνοιξη, θα γίνει καλοκαίρι και πάλι φθινόπωρο.

Από την εναλλαγή των εποχών, από την επαναφορά των αστέρων στο ίδιο σημείο, το φεγγάρι κινείται κάθε 27 ημέρες στο ίδιο σημείο. Ο Ήλιος κινείται κάθε 365 ας πούμε ημέρες στο ίδιο σημείο, ξαναγυρίζουν στο ίδιο σημείο, τα αστέρια ξαναγυρίζουν στο ίδιο σημείο.

Συνεπώς, το σύμπαν λέγουν, είναι κυκλικό, ούτε αρχή είχε, άναρχο, ούτε τέλος, αιώνιο, άναρχο και αιώνιο. Ξέρουμε όμως ότι Άναρχος και Αιώνιος είναι μόνο ο Θεός. Αν λοιπόν το σύμπαν είναι Άναρχον και Αιώνιον, δηλαδή ατελεύτητον, άρα δεν θα καταστραφεί ποτέ, άρα δεν θα τελειώσει ποτέ, άρα δεν θα έρθει ποτέ ο Χριστός.

Έτσι, εκείνος ο οποίος δέχεται την κυκλική ερμηνεία της ιστορίας ή της κτίσεως, δεν δέχεται Δευτέρα του Χριστού παρουσία. Ενώ η Αγία Γραφή μας λέγει ότι ο κόσμος είχε αρχή. Εν αρχή εποίησεν ο Θεός τον ουρανόν και την γην, εν αρχή, και θα τελειώσει ο κόσμος.

Συνεπώς αφού είχε αρχή θα έχει και τέλος, δεν γυρίζει σγούρα η πορεία της δημιουργίας. Αλλά έχει μίαν πορείαν, ευθύγραμμον, αρχίζει και τελειώνει. Και συνεπώς αφού θα τελειώσει θα έρθει ο Θεός, θα έρθει ο Χριστός στον κόσμο. Και έτσι και δημιουργήθηκε η δημιουργία. Δημιουργήθηκε από το Θεό γιατί αφού είχε αρχή ποιος την έκανε; Δεν υπήρχε όλη η αρχαία η φιλοσοφία και ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης και η προσωκρατική, όλοι εδέχοντο την κυκλικήν θα λέγαμε κίνησιν του παντός.

Εκείνοι που την εξέφρασαν αυτή την κυκλική κίνηση ήταν η στωική φιλοσοφία, θα σας το πω όμως λίγο πιο κάτω αυτό, αν προλάβουμε σήμερα.

Ώστε λοιπόν, ποιοι οι αμφισβητούντες; Χριστιανοί, που έμεναν εις την άποψη ότι ο Χριστός δεν θα ξανάρθει στον κόσμο. Ακούστε πως το λέγει ο ίδιος ο Απόστολος Πέτρος. Πού εστιν, λέγουν αυτοί, η επαγγελία της παρουσίας αυτού;

Πού είναι η υπόσχεση της παρουσίας του; Αφ' ης γαρ οι πατέρες εκοιμήθησαν, πάντα ούτω διαμένει απ' αρχής κτίσεως. Οι πρόγονοί μας, λέει, πέθαναν, θα πεθάνουμε και εμείς και οι άλλοι θα έρθουν, θα πεθάνουν και εκείνοι.

Ό,τι έγινε στην περασμένη, την προπερασμένη γενεά. Πάντοτε γινόταν ό,τι και θα γίνεται. Είναι δηλαδή ό,τι σας είπα. Βλέπετε με απλά λόγια πως το διετυπώνει αυτό ο Απόστολος Πέτρος, Β' Πέτρος 3,4. Έχοντας μπροστά του χριστιανούς αμφισβητίες για τη Δευτέρα του Χριστού Παρουσία, είπε την περικοπή που σας διάβασα.

Και το όλο θέμα λοιπόν έχει ως εξής, με δύο λόγια. Εφόσον ο Ουρανός και η Γη έγιναν εξ ύδατος και το νερό είναι το θετικό υλικό, το όργανο θα λέγαμε, που ο Θεός ετιμώρησε τον τότε επί Νώε αμαρτήσαντα κόσμο, έτσι και τώρα ο Θεός έχει αποταμιεύσει, έχει εγκρύψει μέσα στην ύλη από την οποία αποτελείται ο Ουρανός και η Γη φωτιά, η οποία πάλι θα κατακλύσει την δημιουργία, δια να εξαφανίσει το κακό και τους ασεβείς.

Αυτό είναι το επιχείρημα του Αποστόλου, ότι δηλαδή έχουμε ένα προηγούμενο των κατακλυσμών επί Νώε. Θα έχουμε και ένα επόμενο των κατακλυσμών, όχι με νερό αλλά με φωτιά. Και όπως τότε είχαμε γεγονός, έτσι και μελλοντικά θα είναι γεγονός η διαπυρός καταστροφή του παντός.

Αυτά μας λέγει ο Απόστολος, αλλά επιτρέψατε να πάρουμε λεπτομερώς λίγο το κείμενό του, γιατί έχει πλούτον, πλούτον, πλούτον.

Είναι αξιοσημή ότι οι φράσεις Ουρανοί ήσαν έκπαλαι και γη, εξ ύδατος και δι' ύδατος συνεστώσα τω του Θεού λόγω, ουρανοί ήσαν από παλιά και η γη από νερό, θα σας κάνω μετάφραση, θα αναλύσω. Από νερό και με νερό που στάθηκαν με το Λόγο του Θεού, θα το ξαναπώ.

Οι ουρανοί και η γη από παλιά ήσαν, φτιαγμένοι δηλαδή, από νερό και με νερό, και στάθηκαν με το Λόγο του Θεού.

Υπάρχει η εξής ερμηνεία, είναι του Οικουμενίου. Η γη εξ ύδατος μεν, ως εξ υλικού αιτίου, ύδωρ γαρ το συνέχον την γην. Η Γη, λέγει, ήταν από νερό, σαν ένα υλικό νέτιον που έγινε η Γη, η Γη έγινε από νερό, το νερό είναι εκείνο που συνέχει την Γη, δηλαδή όπως μεταφράζει, όπως, συγγνώμη, όπως μεταφράζει ο Τρεμπέλας τώρα, ακούσατε την ερμηνεία του Τρεμπέλα, δια του ύδατος και του Λόγου, δι' ων, για τον οποίο, συνετελέστη η δημιουργία της Γης, νερό και Λόγος Θεού έκαναν τη Γη.

Φαντάζεστε αγαπητοί μου, τι καταπληκτική αλήθεια υπάρχει στο σημείο αυτό. Παρακολουθήσατε, ακούσατε που λέγαμε, που λέγαμε, ο Θεός έκανε τον κόσμο από το φως, το λέγαμε σε ένα προπερασμένο θέμα μας, είπεν ο Θεός, γενηθήτω φως, και εγένετο φως.

Και λέγαμε ότι ο κόσμος έγινε, η αρχή του κόσμου, έγινε από την ενέργεια. Το φως είναι ενέργεια. Και σήμερα ξέρουμε πολύ καλά, γιατί το κάνουμε και στα εργαστήρια, ότι το φως, συγγνώμη, η ενέργεια, δύναται να γίνει και ύλη.

Και η ύλη δύναται να γίνει και ενέργεια. Αυτό το ξέρουμε. Έχουμε και μαθηματική διατύπωση και πειραματική απόδοση και απόδειξη, αυτό το ξέρουμε. Αλλά εδώ τώρα όταν λέγει ο θεόπνευστος συγγραφεύς ότι ο Θεός δημιούργησε τη γη από το νερό, τούτο σημαίνει ότι το πρώτο στοιχείο της ύλης που έγινε από το φως ήτο ήτο ήτο το υδρογόνον.

Αλλά στην εποχή του δεν ήταν γνωστό το υδρογόνο, ούτε καν σαν όνομα, διότι δεν μπορούσαν να πουν ότι το νερό αποτελείται από δύο αέρια, το υδρογόνο και το οξυγόνο, το δε νερό είναι τόσο πλούσιο μέσα στη δημιουργία, ώστε θα λέγαμε ότι το υλικό υδρογόνο είναι εκείνο που είναι πάρα πολύ πλούσιο μέσα στη δημιουργία, γιατί έχουμε δύο μέρη υδρογόνου και ένα μέρος οξυγόνου για να φτιάξουμε το νερό.

Όταν λοιπόν λέγει ότι η Γη έγινε εξ ύδατος, σημαίνει ότι τα υλικά στοιχεία, θα το λέγαμε με μία σύγχρονη γλώσσα αυτό, τα υλικά στοιχεία έγιναν από το υδρογόνο που περιέχεται στο νερό και είναι ένας τρόπος εκφράσεως, εξ ύδατος.

Έγιναν τα υλικά στοιχεία από το υδρογόνο, αλλά το υδρογόνο είναι το πρώτο στοιχείο που έχουμε μετά από το πέρασμα, θα το λέγαμε, από την ενέργεια στην ύλη. Διότι είναι το απλούστερο υλικό σώμα που αποτελείται από ένα πρωτόνιο και από ένα ηλεκτρόνιο, είναι το απλούστερο.

Όταν λοιπόν λέγει δι' ύδατος, σημαίνει ότι η δημιουργία, η υλική πια δημιουργία, έγινε έτσι, πέστε μου, είναι ή δεν είναι καταπληκτικό αυτό; Μάλιστα, αν το θέλετε, μπορώ να σας πω κάτι περισσότερο, ένας Άγγλος φυσικός, ο Προύτ, λέγει, σας διαβάζω επί λέξη, όλα τα στοιχεία είναι διάφοροι.

Ποια στοιχεία; Τα 92 στοιχεία που υπάρχουν μέσα στη δημιουργία. Όλα τα στοιχεία είναι διάφορες συμπυκνώσεις του υδρογόνου. Δηλαδή είναι πολυμερή του υδρογόνου. Αυτή βέβαια η θεωρία, μερικώς δικαιούται να είμαι ακριβέστερος.

Διότι υπεισέρχονται και άλλοι παράγοντες. Δεν είναι της ώρας να σας τα πω, δεν χρειάζεται. Παρά μόνο σας λέγω ότι υπάρχει αυτή η θέση, πράγματι. Στον κατάλογο που φτιάξαμε, εμείς οι άνθρωποι, των στοιχείων της δημιουργίας που είναι 92, ξέρετε τι ακριβώς είναι;

Η σειρά που τα βάλαμε είναι η σειρά του ατομικού αριθμού, που σημαίνει πόσα πρωτόνια έχει στον πυρήνα του ένα υλικό. Το Υδρογόνο έχει 1 πρωτόνιον, το Ήλιον έχει 2 πρωτόνια, το Λίθιον έχει 3 πρωτόνια, το Βηρύλλιον έχει 4 πρωτόνια, το Βόριον έχει 5, ο Άνθρακας έχει 6, το Άζωτον έχει 7, το Οξυγόνο έχει 8, το Φθόριον έχει 9, το Νέον έχει 10 και το καθεξής.

Τι θα πει αυτό; Τόσα πρωτόνια έχει μέσα. Αν βάλω λοιπόν σε ένα άτομο του υδρογόνου, βάλω ακόμη ένα πρωτόνιο, έφτιαξα το Ήλιον. Αν βάλω ακόμη ένα πρωτόνιο, έφτιαξα το Λίθιον. Ώστε λοιπόν τι είναι τα στοιχεία της δημιουργίας; Επαναλήψεις του υδρογόνου, επαναλήψεις του υδρογόνου. Είναι καταπληκτικό, είναι καταπληκτικό. Θέλετε ακόμη κάτι άλλο;

Έτσι γίνονται σήμερα διάφορες διασπάσεις, τα εργαστήρια και τα λοιπά που κάνουμε, λέμε πυρηνικές αντιδράσεις. Μόνο σας λέω ένα πολύ χοντρικό, διότι ήταν και το όνειρο του Μεσαίωνος, αυτό των αλχημιστών.

Πώς θα φτιάξουμε από τα αγενή μέταλλα ευγενή, πώς θα κάνω το σίδερο χρυσό, όνειρο, και ανακάτευαν και επιστήμη και μαγεία. Λοιπόν, σήμερα ξέρουμε ότι ο σίδηρος έχει ατομικό αριθμό 26. Έχει δηλαδή 26 πρωτόνια στον πυρήνα του. Ξέρουμε σήμερα ότι ο χρυσός έχει στον πυρήνα του 79 πρωτόνια. Αν καταφέρω να βάλω, να φτάσω, να ρίξω μέσα εκεί, δυσκολότατο όμως, θέλει πιο πολλά λεφτά να πάρω απ' ότι θα αγοράσω τα χρυσάφι. Άλλη παράγραφος αυτό. Λέμε πως έγινε ο κόσμος.

Αν βάλω εκεί στον πυρήνα, συμπληρώσω και φτάσω από τα 26 του σιδήρου στα 79 πρωτόνια, τότε ο σίδηρος μετεβλήθη σε χρυσάφι.

Ώστε πως έγινε ο κόσμος, θα λέγαμε από την επανάληψη, χοντρικά δεν είναι καλή έκφραση, του υδρογόνου. Και το υδρογόνο από το φως, και το φως είπε ο Θεός και έγινε. Να πως έγινε λοιπόν οι κτίσεις, έγινε λέει οι κτίσεις, λέει οι ουρανοί και η γη, έγιναν εξίδατος, να το, εξίδατος που το νερό περιέχει το υδρογόνο και που δεν μπορούσε να γράψει στο Ευαγγέλιο υδρογόνο, το λέω άλλη μια φορά διότι δεν ήταν γνωστό το υδρογόνο.

Αλλά λέει και κάτι άλλο, δεν λέει μόνο εξίδατος, λέει και διείδατος. Τι θα πει διείδατος; Το εξίδατος σημαίνει ξεκινάω από το υδρογόνο. Το διείδατος θα πει πολλαπλασιάζω το υδρογόνο και φτιάχνω τα στοιχεία που υπάρχουν.

Τα γνωστά μας 92 στοιχεία που απαρτίζουν το γνωστό μας υλικόν κόσμο. Δεν σας κάνει λοιπόν εντύπωση αγαπητοί; Θα ξαναδιαβάσω την φράση του Αγίου Αποστόλου Πέτρου. Ουρανοί ήσαν έκπαλε και γη εξίδατος και διήδατος

Τι έννοια έχει αυτή η έκφρασις, εξίδατος και διήδατος; Βάζει όμως και ένα τρίτο παράγοντα. Συνεστώσα το του Θεού λόγο Ναι, διότι αυτά τα πράγματα δεν γίνονται τυχαία. Έγιναν με το Λόγο του Θεού. Νους σοφός θα έφτιαξε όλα αυτά, και αυτός ο νους είναι ο Θεός, είναι ο Θεός, διότι μέσα σε αυτή τη σοφία δεν μπορούμε να μιλάμε, γιατί είχε, αναμφισβήτητα, ε τώρα λοιπόν ακούστε αγαπητοί, ακούστε, ακούστε και θαυμάστε.

Οι δε νυν ουρανοί και η γη, τω αυτού λόγω, τεθησαυρισμένοι εισίν πυρί, τηρούμενοι εις ημέραν κρίσεως. Πάλι με το λόγο το δικό του, η ουρανή και η γη. Όταν λέει η ουρανή δεν είναι η πνευματική ουρανή, δεν είναι ο χώρος που είναι ο Θεός, δεν είναι ο χώρος που είναι οι άγγελοι.

Ουρανή εδώ για τον Απόστολο Πέτρο είναι τα ουράνια σώματα, είναι τα αστέρια, είναι οι γαλαξίες. Είναι τα απειράριθμα αστέρια του ουρανού, λέει, γι' αυτό βάζει πληθυντικό, οι ουρανοί, ότι οι ουρανοί, ώστε και οι ουρανοί έχουν ύλη λοιπόν, ε βέβαια σήμερα το ξέρουμε, όταν πήγαμε στη σελήνη, πήραμε και λιγάκι χωματάκι από τη σελήνη και το φέραμε στη γη, το ξέρουμε αυτό πια, όλο το σύμπαν είναι υλικό, υλικό είναι, ε λοιπόν, οι ουρανοί λέγει και η γη, με το λόγο του Θεού έχουν θησαυριστεί.

Δηλαδή έχουν αποταμιεύσει στον εαυτό τους φωτιά, πυρ, δηλαδή η ύλη εγκρύπτει μέσα φωτιά. Δεν είναι δύσκολο αυτό να το δείτε, πρώτα πρώτα δεν βγάζουμε από την ύλη φωτιά; Όλα τα φυτά αγαπητοί μου δεν περιέχουν μέσα τον ήλιο; Τον ήλιο περιέχουν. Γιατί καίονται τα ξύλα, ξέρετε γιατί καίονται τα ξύλα;

Διότι τον καιρό που το φυτό μεγάλωνε, έπαιρνε ενέργεια, έκανε μετασυχείως, όχι μετασυχείως, έπαιρνε την ενέργεια και την έκανε ύλη, φοβερό, το φυτό αυτό έκανε, έπαιρνε την ηλιακή ακτινοβολία, το φως, την ενέργεια και την μετέτρεπε την ενέργεια του φωτός σε ξύλο.

Και εμείς θα πάρουμε το ξύλο μετά, Σοφία του Θεού, να το βάλουμε στο τζάκι μας, για να βγάλουμε εκείνο που πήρε από τον ήλιο, δηλαδή τι, φωτιά, φως, ενέργεια, πάρτε ένα σίδερο και χτυπήστε το μια στιγμή, θα βγάλει σπίθα, αλλά δεν είναι αυτή η σπίθα, προσέξτε, τι σημαίνει ότι η ύλη του σύμπαντος περιέχει πυρ, σήμερα το ξέρουμε.

Δεν είναι απλώς αυτή η φωτιά, είναι η πυρηνική ενέργεια, η οποία βεβαίως δεν ελευθερώνεται εύκολα, είναι δύσκολο. Να το κάνουμε εμείς δηλαδή αυτό, αυτό είναι έργο του Θεού, εκείνο πάντως που έχει σημασία είναι ότι ο υλικός κόσμος έχει μέσα του, η ύλη δηλαδή, έχει μέσα του την πυρηνική λεγόμενη ενέργεια.

Αυτό το χωρίο, ακούστε πως το αναφέρει ο Τρεμπέλας, πως το ερμηνεύει, δεν είναι δική του, συγγνώμη, δική του ερμηνεία. Φέροντες, η ύλη δηλαδή, η ουρανή και η γη, ύλη, φέροντες θησαυρούς πυρός. Βλέπετε πως μένω και κολλάω στο θέμα της ερμηνείας, γιατί μπορεί να πει κάποιος, ερμηνεύομαι λανθασμένα.

Βλέπετε ότι δεν χρησιμοποιούν δικές μου ερμηνείες Έχει, συνεχίζει ο Τρεμπέλας την ερμηνεία του Έχει αποθηκευτεί εις αυτούς, ουρανούς και γη, πυρ

Λοιπόν, ούτε λίγο ούτε πολύ, θέλει να μας πει ο Απόστολος Πέτρος Ότι το σύμπαν ολόκληρο θα αναφλεγεί με πυρηνική ενέργεια Το συλλαμβάνετε αυτό;

Επάνω σε αυτό τι γράφει ο Ισαΐας

34,4 Και τακήσονται πάσαι δυνάμεις των Ουρανών, Θα λιώσουν, Θα λιώσουν, Όλες οι δυνάμεις των Ουρανών, Και ελιγήσεται ο Ουρανός ως βιβλίον, Έχει το παράδειγμα ο Άγιος Νικόδημος, Παίρνεις λέει μια μεμβράνη, Και άμα την καις, μεμβράνη βιβλίου, Και άμα την καις, Συρρικνούται, Και κάνει και θόρυβο, Θα το δούμε για το θόρυβο, Συρρικνούται λέγει, Και αλλάζει επίπεδα, Η μεμβράνη όπως καίγεται, Αυτό θα υποστεί ο Ουρανός, Ελιγήσεται λέγει, ως βιβλίον, Και πάντα τα άστρα πεσείται, Όλα τα αστέρια θα πέσουν, Ως φύλλα εξ αμπέλου, Όπως πέφτουν τα φύλλα εξ αμπέλου τώρα το φθινόπωρο, Και ως πίπτει φύλλα από συκής, Προσέξτε όμως, Αυτό το πυρ συνεπώς, Είναι κτιστόν, Είναι ένα κτιστόν πυρ, Είναι το περιεχόμενο μέσα στην ύλη, Άρα κτιστόν πυρ, Κτιστό φως, κτιστή ενέργεια, Αυτό τώρα,

Το πυρ που είναι μέσα σε αυτό και είναι στα αστέρια στη γη Το ξέρουμε αυτό, το ξέρουμε από την επιστήμη, το ξέρουμε Ακούστε πως το λέγει ο Κύριος

Συγγνώμη, όχι Πως μας το λέγει ο Άγιος Νικόδημος 200 χρόνια βέβαια από σήμερα

Η του πυρός φύσις και ενέργεια Όσοι ευρίσκεται τε θησαυρισμένοι εις των ουρανών Και εις τον αιθέρα του ουρανού και όσοι ευρίσκεται μέσα εις τους κόλπους της γης. Έχει να συναχθεί όλοι εις ένα τόπο με το παντοκρατορικό και παντοδύναμο βούλημα του Θεού.

Εκ της συλλογής της στάχτης έχει να γίνει ο πολυθρύλητος, εκείνος πύρινος ποταμός, περί του οποίου είπε ο Δανιήλ, και ποταμός πυρός είλκεν έμπροσθεν αυτού. Ποτάμι Πύρινο, μπροστά από τον θρόνο του Χριστού Κριτού Όλος ο υλικός ούτως κόσμος και όλος ο μέγας και δυσκολοφάνταστος όγκος του παντός Έχει να γίνει ένας φούρνος πεπυρακτωμένος και μία κάμινος χιλιοπλασίως και μυριοπλασίως θερμαινομένη Μέσα εις την οποία έχουν να κατακαίονται ουρανοί, στοιχεία, φυτά, ζώα άλογα και άνθρωποι αμαρτωλοί

Αυτό δηλαδή που φοβόμαστε σε μια πυρηνική σύρραξη να γίνει πάνω στη γη όταν συγκρουστούν οι αυτών μεγαλειότητες, μεγάλες δυνάμεις Οι αυτών μεγαλειότητες, μεγάλες δυνάμεις. Ε, αυτό θα γίνει κάποτε. Θα γίνει όμως όχι κάνοντας πόλεμο οι άνθρωποι μεταξύ τους, θα γίνει μέσα στη δημιουργία, όταν θα ξανά έρθει ο Χριστός.

Προκαλεί κατάπληξη, αγαπητοί μου, η γνώμη του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά. Φυσικά, ο Άγιος Νικόδημος γράφοντας αυτά, δεν ξέρω αν είχε πλήρη συνείδηση όσο μπορούμε να έχουμε εμείς σήμερα, με δεδομένα που έχουμε από την επιστήμη.

Γι' αυτό μου έκανε πολύ μεγάλη κατάπληξη η γνώμη του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, την οποία αναφέρει ο Άγιος Νικόδημος, ότι, γιατί αναφέρεται στα τέσσερα στοιχεία της κρίσης, θα σας τα πω λίγο πιο κάτω, ότι η γνωστή φωτιά μας, αυτή που, τι φωτιά που έχουμε, γι' αυτό σας είπα τι είναι όταν χτυπήσω το σίδερο και βγάλω φωτιά, ή από το ξύλο που θα το κάψω θα ελευθερώσω την ενέργειά του, ότι η φωτιά η γνωστή θα καταναλωθεί, Από το λεπτότατον εκείνο πυρ που δεν θα είναι τίποτε άλλο, σήμερα το λέμε με δικά μας λόγια, παρά η πυρηνική ενέργεια του σύμπαντος Λέει δε το εξής παράδειγμα, όπως τρώει τούτη η φωτιά τα ξύλα, και η φωτιά αυτή, η γνωστή μας φωτιά που καίμε, είναι πολύ λεπτή σε σχέση με τα ξύλα.

Έτσι λέγει, η φωτιά εκείνη που θα βγει μέσα από την ύλη θα καταφάει και αυτήν την φωτιά που χρησιμοποιούμε. Ότι είναι τόσο, λέει, χοντρή αυτή η φωτιά σε σχέση με εκείνη τη φωτιά που είναι μέσα στην ύλη, σαν να ήταν χοντρά ξύλα.

Αυτό είναι καταπληκτικό, διότι βλέπει κανένας ότι η πυρηνική ενέργεια πραγματικά είναι κάτι ασυγκρίτως ανώτερο. Από τη φωτιά που θα βάλω να κάψω ξύλα, με κάρβουνα και τα λοιπά, να μαγειρέψω το φαΐ μου.

Είναι καταπληκτικό, εγώ το θεώρησα μάλιστα πολύ σπουδαίο αυτό, όπως το διατυπώνει ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς.

Ακόμη αναφέρει ο Απόστολος Πέτρος· Ουρανοί ροιζηδόν παρελεύσονται. Ο ροίζος, το ρι με όμικρον γιώτα, θα πει κρότος, θόρυβος, ροίζος, με όμικρον γιώτα. Που μεταφράζεται έξι, οι Ουρανοί θα περάσουν. Τι θα περάσουν; Από τη φθορά στην αφθαρσία. Μεταπατάγουν, ροιζηδόν, δηλαδή, όχι το ρι με γιώτα, προσέξτε, θα πει με θόρυβο. Τι θα είναι αυτός ο θόρυβος; Δεν μπορεί κανείς να συλλάβει αυτά τα πράγματα. Λέμε μάλιστα, μαθαίνομεν, ότι οι εκρήξεις του ηλίου είναι φρικτές και φοβερές, οι εκρήξεις που γίνονται, και γίνονται όσο υπάρχει ο ήλιος.

Δεν φτάνουν όμως, λέγει, οι κρότοι εδώ στη γη, διότι δεν έχουμε μέσον που μεταφέρει τον ήχο, επειδή δεν υπάρχει η ατμόσφαιρα, διότι η ατμόσφαιρα μόνο μερικά χιλιόμετρα πιο πάνω από μας είναι, πείτε καμιά 500 χιλιόμετρα, που είναι η ατμόσφαιρά μας, μετά όμως λεπταίνει, λεπταίνει πάρα πολύ και φυσικά δεν μπορεί να γίνει φορέας του ήχου, γι' αυτό δεν ακούμε τον ήλιο όταν έχει τις εκρήξεις του.

Αλλά εδώ λέγει, ουρανοί θα αποδώσουν το άλλαγμά τους αυτό με τα ροίζου, με τα φοβερού πατάγου και θορύβου. Εδώ πάλι αναγκαζόμεθα να θυμηθούμε την έκρηξη την πυρηνική. Όταν πέφτει μια πυρηνική βόμβα, τι έκρηξη κάνει, τι θόρυβο κάνει! Και συνεχίζει ο Απόστολος Πέτρος· Και στοιχεία καυσούμενα λυθήσονται, και γη και τα εν αυτή έργα κατακαήσεται.

Ποια είναι αυτά τα στοιχεία που πρόκειται να κατακαούν; Κατά τον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη, είναι τα γνωστά τέσσερα στοιχεία που απαρτίζουν τον κόσμο. Το ίδωρ, το Πυρ, ο Αΐρ και η γη Αλλά κατά την πιθανότερα γνώμη είναι τα ουράνια σώματα, δηλαδή ο ήλιος, η σελήνη, οι αστέρες.

Εκδοχή η οποία υποστηρίζεται και ευθύς αμέσως από το κείμενο που λέγει στοιχεία και γη. Συνεπώς δεν είναι η γη τα στοιχεία, τα στοιχεία και γη. Και πράγματι τι γράφω Ισαΐας Και τακήσονται πάσαι δυνάμεις των Ουρανών. Ο Χριστός τι λέει; Σαλευθήσονται δυνάμεις των Ουρανών.

Ποιες είναι οι δυνάμεις; Δεν είναι οι άγγελοι, είναι τα ουράνια σώματα, που σημαίνει όχι ότι αυτά τα τέσσερα στοιχεία που σας ανέφερα, αλλά είναι το σύμπαν το οποίο πραγματικά θα αναφλεγεί. Όλοι δηλαδή οι αστέρες, τα πάντα, θα αναφλεγούν.

Αξιοπρόσεκτο το ρήμα, λυθήσονται. Όλα τα στοιχεία, λέει, θα κατακαούν και θα λυθούν. Αλλά το ευλογημένο ρολόι τρέχει, αγαπητοί μου, γι' αυτό θα συνεχίσουμε, πρώτα ο Θεός, την ερχόμενη Κυριακή.