The Revelation of John 49

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the unchanged Greek original is the authoritative text.

Because, my beloved, the break for the feasts of Pascha came in between, I want to remind you that before the break we were at the twelfth chapter of the Apocalypse, where the holy Evangelist sees two signs in heaven.

The first sign, called great: a Woman clothed with the sun, with the moon beneath her feet, and on her head a crown of twelve stars. And she was with child, pregnant, and she cried out from the pains of her pregnancy and was in agony to give birth.

But another sign also appeared in heaven: a Dragon, red, fiery, great, having seven heads and ten horns. And upon the seven heads, seven diadems, seven crowns. And his tail sweeps a third of the stars of heaven, and cast them down to the earth.

And the dragon stood before the woman who was about to give birth, so that when she gave birth, he might devour her child.

So we are now at this point, and we continue: the dragon raised his tail up to heaven, and from there he drags a third of the stars of heaven.

With his tail he casts down those stars, the ones his tail had encircled within its range of action.

Saint Andreas of Caesarea writes, on this very point,

By this, so that we may not lose heart, we think it means one of two things: either his earlier fall from heaven, which through the final stirring of envy dragged down toward the earth the angels who apostatized together with him; or the movement of his tail after his head had been crushed, which brought down the unstable from their heavenly mindset.

Before I go on, I would like to say to you that many times I read you the passages, they are in ancient Greek, the language is of course not very difficult, and I do it even though I know that the reading of a passage, especially in ancient Greek, is unpleasant, it wearies you, it is tiring.

We analyze it, of course. But I do this on purpose, my beloved, so that you may have the assurance that what we interpret, since the Apocalypse is such slippery ground, draws on the mind of the Church, and that we are not going forward to interpret on our own initiative.

For this reason I will ask you to bear a little with the reading of these passages, for the reason I explained to you. So Saint Andreas of Caesarea says that we think this is mentioned for two reasons: either that the devil, at his first fall from heaven, dragged down with him those angels who accepted his proud notion of making themselves gods, and so they fell to the earth as dark angels now, demons; or that he drags with his tail a third of the stars of heaven, because these are the Christians, the unstable ones. For a Christian, remember, I am a star and I am in the firmament of the Church; but when I am unstable, when the devil spreads out his tail, then he will cast me down.

This last point, my beloved, I must mention with sorrow: that unfortunately the devil draws many away. And if we take into account, even though a third of the stars of heaven is a figurative number, it is nonetheless a significant number that shows that many are those who fall, who fall under the influence of Satan.

So, if we keep these things in mind, that the devil deceives the whole world and casts the faithful down from the firmament of the Church, we must be watchful. "And the dragon stood before the woman who was about to give birth, so that when she gave birth, he might devour her child." And the dragon stood before the woman who was about to give birth, so that when she gave birth, he might seize her child and eat it. This verse of the Apocalypse expresses the readiness of the devil to tear apart anything that would seize from him his authority over the earth. This phrase, "about to give birth," she who was about to give birth, shows, since the woman is the Theotokos in one aspect, because in the other she is the Church, it shows that the devil always remembers what God said in Paradise to the protoplasts,

that an offspring of Eve was destined to crush his head. From then on, the devil watched over the birth of every male child, to see whether that child bore those signs by which his future opponent was to be marked.

Do not be surprised that the devil watched every birth. Today the Jews do this. It will surprise you. I have read it in one of their own magazines. The name of the magazine is Chronika. It is a Jewish magazine published in Athens. I read an article saying that the Jews look at every child that is born, wondering whether this child might be the Messiah.

And every mother rejoices when she gives birth to a boy, always holding a secret hope that this child might be the Messiah. But alas, we know very well that this child who for them will be the Messiah will in fact be the Antichrist.

So, just as the Jews today watch, and it amazed me when I read this in their own magazine, just as the Jews look at every child that is born, what traits it has, whether it is a clever child, and so on, in the same way the devil watched every male child.

That is why, as we mentioned last time, so that I do not say it to you again, Saint Ignatius states that the virginity of the Theotokos and her giving birth escaped the notice of the ruler of this age. It escaped him, it slipped past him. He perceived neither the pregnancy of the Theotokos nor her giving birth. At first sight this makes an impression. It seems that the Theotokos received a command not to announce it to anyone. The devil is neither everywhere present nor all-knowing.

It seems that this absolute secrecy of hers reached the point where she did not tell even Joseph. For this reason Joseph suspected the Theotokos of having conceived unlawfully, and while he suspects her, she keeps silent, it seems for this very reason.

In any case, the devil did perceive the holiness of Mary, of the Theotokos, he perceived it. But the scene of the Archangel Gabriel and the Theotokos remained unknown to him, and the conception in the womb of the Theotokos remained unknown to the devil; it escaped him.

But the holiness of the All-Holy Theotokos did not escape his notice. While she was carrying the child, he saw that she had a singular holiness. Remember that the holiness of Job had once stirred the devil's curiosity, and you recall what the devil proposed to God concerning Job.

So when he saw that she was with child, without the devil knowing anything more, he plants a suspicion in Joseph to make a public example of her, that is, to denounce before the community of their village that his betrothed, for they were not yet married, the holy Evangelist Matthew says it plainly, 'before they came together,' though through all this she remained ever a virgin, ever a virgin, for Joseph served only as the guardian of the matter, as it says. And the devil put the suspicion in him that perhaps his betrothed had been unfaithful.

This is the first 'he stood' of the Dragon, who stands before the pregnant virgin, not knowing that she is a virgin. The devil does not know it; still he stands and lies in wait, he watches. The devil does not know.

He sees only that things are not going well for him, and the first 'he stood,' which the Book of the Apocalypse tells us here, means he took his stand opposite the woman who is with child, watching to snatch away her child when it is born. This is the first.

The second 'he stood' is the plot of Herod, who sought to put Jesus to death while he was still an infant.

The devil saw the angels praising God.

He saw the shepherds moving in the same way. He saw the Magi, for note that this happened when Jesus was about a year old. The Magi had arrived by then, and immediately after their coming and their departure, Herod set out to kill the infants of the region.

The devil is behind Herod. When Herod plots against the life of the infant, it is the devil who stands ready to snatch the infant away. From all these wondrous things he had seen, he judged that this concerned a person, an infant, of great account.

The third 'he stood' of the devil is the assault, now personal, that he makes upon Jesus in the desert. He had heard at the Baptism, 'You are my beloved Son, in whom I am well pleased,' and in the desert the devil watches him for forty days.

Indeed, the holy Evangelist tells us plainly that Jesus was led by the Holy Spirit into the desert to be tempted by the devil. The devil watches and does not intervene. On the fortieth day, when Jesus grew hungry, then he appears and says to him, 'Tell these stones to become bread,' and the other temptations that follow, which you know.

The fourth 'he stood,' the devil standing ready to snatch away the child of Mary, is the death on the Cross, when the devil raised Jesus up upon the Cross. And the fifth 'he stood' of the devil is his every assault, the every plot of Satan against the faithful, since the woman of this vision of the holy Evangelist is both the Theotokos and the Church.

The wording is very telling: it is 'that he might devour her child,' not merely 'eat,' but 'devour.' Picture the Dragon in the form of a crocodile, for the Dragon is something like that, in the form of a crocodile, standing at the edge of the riverbank, ready, opening its enormous mouth to eat the newborn. Not to eat, but to devour utterly, so that nothing at all remains. This shows the fury of the Dragon against all that belongs to God.

All these described events are wondrous, preparing the faithful for the battle they have to wage, my beloved, the battle they are waging even now, for ages, against the Dragon.

'And she bore a male child, who is to shepherd all the nations with a rod of iron, and her child was caught up to God and to his throne.' The woman with child and in travail, as was explained to you last time, is not suffering with reference to the historical Theotokos, but with reference to the historical Church. She bore a male child. 'A male son,' a redundancy, a male child, listen, 'a male son,' a male child, is a Hebraism, set down to give emphasis that what was born was a son. The whole heavenly scene which the holy seer beholds in his vision, and which is called a great sign, was looking precisely toward this point: toward the birth of this male child, this male son.

This is the whole scene. The central point of the scene is the birth of this male child. But what is the identity of this son? He has told us, as I read to you. First, he is about to shepherd all the nations. Second, he is about to shepherd them with a rod of iron.

That is, with power he will shepherd all the nations. These two statements, that he will shepherd all the nations and will shepherd them with a strong hand, are taken from the second Psalm and are most clearly Christological. This concerns, then, the Incarnation of the Son of God. That is, it concerns the historical birth of Jesus Christ, the Messiah.

But notice: as soon as the woman bore the child, immediately her child was snatched away. Immediately it says, 'her child was caught up to God and to his throne.' What does 'was caught up' mean? The verb 'to snatch' shows a violent separation from earthly things. Indeed, the 'was caught up' answers to that 'he stood' of the Dragon, who is ready to devour the child of this woman. And this 'was caught up' corresponds to the Ascension of the Savior into the Heavens, to God and to the throne of God, that is, to the seat at the right hand of God.

We see in these verses, in a single verse, that we have two great events: the entry, the birth of the Messiah into history, and the exit, the Ascension of the Messiah out of history. That is, they are the two poles of the dramatic struggle of Christ with Satan, a struggle Christ won in triumph, and by this victory of his upon the earth he secured beforehand the final victory of the Church as well. These two events of birth and Ascension include within them all the other events of the Lord's earthly life. So in these verses we have, in a single verse, the history of the historical Messiah and his work; and the fact that he was caught up to Heaven is not only a case of his being caught up to Heaven to be saved from the Dragon, but because he had to ascend in order to open the way for us.

It is what he said to his disciples when he indicated to them that they would grieve at his absence, his definitive absence. 'But this is to your advantage,' he says, 'for if I do not go away, the Comforter will not come. I go, then, to the Father in order to send you the Comforter.' What does this mean? To open the way.

This season of Pentecost, the Pentecostarion through which we are passing, my beloved, was the period in which the Lord spoke these words. 'It is to your advantage that I go; I will go and the Comforter will come.' What does it mean that he opens the way? He is the almighty God; what sense does this 'opening of the way' have?

To open the way means that he raised up human flesh, or better, a human existence, to the right hand of God the Father. In this way the road was opened, because a man ascended into heaven. And since a man has ascended into heaven, now God can come down to earth, the Holy Spirit who will remain in the Church unto the ages.

This is why he was caught up into the heavens. But notice the verb 'was caught up,' which shows that the devil suffered a whole series of defeats. And when Christ descended into Hades, there at last Hades, the devil, realized that the one he had taken hold of was no ordinary man.

The earth thought it had received mere dust, but it proved to be heaven; it proved that He was God, as the marvelous catechetical homily of holy John Chrysostom says, which we hear at the Divine Liturgy on the first day of Pascha. All these things I have told you, listen to how Saint Andrew of Caesarea says them; he has many noteworthy insights.

The apostate forever arms himself against the Church, longing to make his own food of those whom she regenerates in their season. Always the apostate devil stands opposite, face to face with the Church, and he arms himself so as to devour those whom the Church regenerates through Baptism and the Mysteries. You complain, my dear ones, and you say that from the time you began your spiritual life you have been meeting with many temptations. Why does this surprise you? It is altogether natural. After his Baptism the Lord went out; he did not wait for the devil, he went to meet the devil. Notice this, as when we have two peoples who are adversaries.

The one who feels that his strength is sound goes out himself to meet his adversary. So Christ went out to meet the devil. Do you want still more? The desert of the ascetics was nothing other than the meeting with the devil.

The ascetics went out to meet the devil; it was heroism. In any case, we do not set out to meet the devil. He comes and meets us, because he stands opposite the Church. I put it this way as a figure, because the Church of course is not the church building; the Church is the Body of Christ, though the building too is included; the whole of creation will become the Church. In any case the devil stands opposite, he stands on the pavement across the street, and he waits and watches who has gone inside, that is, who has been baptized, who receives Holy Communion, who lives a spiritual life; he grinds his teeth, he whets them, and he waits to tear them apart.

That is why, my dear brothers, when you begin a spiritual life and you see all the demons and all the temptations falling upon you, do not be afraid.

Take it only as the information that you are beginning well; the temptations, the presence of temptations, are a proof of the genuineness of your struggle. Once a disciple was telling his elder that he felt no temptation at all, and indeed no temptations of the flesh, nothing.

My child, the elder says to him, it seems the devil has forgotten you. It is among the rare things, if not the impossible, that a person filled with grace should not receive a visit from the devil. So I beg you, let us take comfort and let us understand where we stand, because this is how things are.

Continually the Church, Andreas of Caesarea continues, gives birth to Christ through those being baptized, as he is formed in her until the fulfillment of spiritual maturity, according to the Apostle. Indeed, the Church continually gives birth to Christ in the person of those being baptized.

And now, what does the Church do? She strives to form Christ in those who are baptized. Listen to what the Apostle Paul says, the image again drawn from the state of pregnancy. My little children, for whom I am again in labor, until Christ be formed in you.

My little children, I am passing through the pains of a woman in childbirth, until Christ is formed in you.

So you see that it is a spiritual childbirth, a spiritual labor pain; the Church forms the faithful. And so it always happens, until they reach the measure of the stature that the Apostle speaks of, of the fullness of Christ.

Stature means height; into the spiritual stature of Christ, that we may become, do not be alarmed, Christ-like.

Subtitles

Who is the male son, the male child? It is the people of the Church; the male child is us; it is the historical Jesus, according to the image where the woman is the Theotokos. We are the people of the Church, the people of God, according to the image where the woman is the Church; you understand it, we explained it last time as well.

This people of God is the one not given over to pleasures, the athelyntos. The word athelyntos is formed with the privative prefix; it is the opposite of thelemanes, of the person who throws himself headlong, like a pleasure-craving sort, into the pleasures.

So the people of the Church is the one unbeguiled by pleasures; it is the self-controlled people; it is the one who knows how to hold himself with self-restraint with respect to the pleasures of this world. This is a beautiful phrase. I will read it to you once more.

Therefore the people of the Church are rightly male and unyielding to pleasures. The saints are caught up even here, in the midst of temptations, so that they may not be worn down by hardships beyond their strength. And then they will also be caught up in the clouds to meet the Lord in the air, and with God and to His throne, that is, to the highest angelic powers.

They shall be gathered together in power. That 'caught up' of the woman's child, in the historical Jesus is the Ascension. In us, what is it? In the male people of the Church it is when heaven, my dear ones, catches up the faithful who struggle against the devil and depart from this present life.

If you want to see how they are caught up and why they are caught up, please read chapters 2, 3, and 4 of the Wisdom of Solomon; see it there. How many a believer becomes the object of mockery, ridicule, persecution, and abuse on the part of those who oppose and set themselves against God.

He endures, and in the end he departs from this present life; he departs, the text says, so that wickedness might not alter his understanding, that the wickedness of the world might not change his understanding; because the human being, follow me, grows weary; in continual temptations he grows weary, and God comes and recruits and takes from his militant Church the faithful; he catches them up, he catches them up.

Some by sickness, others by martyrdom. In any case, by whatever means, God catches up His chosen ones. They have ripened. It is exactly like the vinedresser who goes into His vineyard every morning with a basket and sees which grapes have ripened, which figs have ripened, and gathers them.

The next morning he goes again to his vineyard, to see which grapes and which figs have now ripened. So too the eternal and heavenly vinedresser enters His vineyard and gathers the harvest, but there is something more as well.

Using the verb "to snatch away," to be caught up, the Apostle Paul tells us that when the judgment comes, the righteous, the saints, will be caught up in the clouds. We who are left behind, he says in First Thessalonians, we who remain, together with those of us who are still alive and have not died, who have not tasted death when Christ comes, and those righteous who have died and will have been raised, all of us together, we along with them, will be caught up in the clouds to meet the Lord.

What a beautiful image this is. We shall be caught up; for he sets it here in the verb, we shall be caught up, to show that the saints now have no further connection with earthly things; below will remain those who are condemned.

We, he says, shall be caught up in the clouds, just as the Lord came upon a light cloud, which is the symbol of the divine, heavenly chariot. And we shall be caught up when the Lord descends, and this meeting will take place, that meeting in the air. God knows where, and how; we do not pry into it. Only this much, that the righteous too shall be caught up, the meeting of the Lord. You see, then, how Holy Scripture is in full agreement both with the Apocalypse and with the interpretation that is being given.

Christ is caught up at the Ascension; and the faithful too will be caught up, who are the male child.

Yes, the child was caught up, but the woman was not caught up. The woman gave birth, and her child, whom the dragon stood ready to snatch, escaped. By this is meant the life of Christ on earth. While the devil prepares to devour Jesus, he does devour him, in quotation marks, upon the Cross; but he accomplished nothing. Rather, he himself was devoured, for by His death Christ conquered death and the devil, because Christ as man showed obedience to the Father, and so what Adam did not do, Christ did.

But the woman, the Theotokos, remained in this present life; she did not depart with Christ, she was not taken up at that time. And the Church too remained in the world, and remains. Yes, but will she not now become the object of persecution by the Dragon? Indeed she will. And the woman fled into the wilderness, where she has a place prepared by God, that they should feed her one thousand two hundred and sixty days, verse 6 tells us. The woman fled. As soon as she gave birth, she fled. Into the wilderness. There she has a place prepared by God, that angels, it is implied, should feed her. One thousand two hundred and sixty days.

The woman who flees into the wilderness, my dear ones, is first of all the Theotokos. How did the Theotokos flee into the wilderness? When she was hunted by Herod, she takes refuge in the wilderness, a wilderness as regards the knowledge of God, namely Egypt.

Anthimos of Jerusalem writes most beautifully: And Isaiah, prophesying, said most clearly, Behold, the Lord comes, seated upon a light cloud, and the things made by the hands of Egypt shall be shaken, Isaiah 19:1. Behold, he says, the Lord comes, seated upon a light, weightless cloud, and He comes to Egypt.

And there in Egypt, when they saw Him, the things made by the hands of Egypt, which are the idols, were shaken and fell. Such a statement is cited, although it comes from a pseudepigraphal work; it is cited in the Salutations, the Akathist Hymn. Remember it, but note carefully what it is. The Lord went, he says, to Egypt. The prophecy is not incomprehensible only until the Incarnation took place. Now it is comprehensible. He comes, and the idols fall. But how, upon a light cloud? What is this light, weightless cloud?

It is the embrace of the Theotokos that held the Lord.

And so the Theotokos flees before the fury of Herod who hunts her, with the dragon behind Herod.

It is worthy of note that the mother of the Messiah, of Christ, the Theotokos, remains on earth as the Church militant. And after the Ascension of Christ, the Messiah, who ascended into the heavens, the Theotokos remains on earth, although she is in heaven, as I will explain to you. And she is hunted by the anti-god powers, yet she abides under the divine protection. How does the Theotokos remain? Listen to how she remains. She gave her body, her flesh, to Christ, the flesh which the faithful commune. And since the faithful commune the flesh of Christ, which is her own flesh, for this reason the Most Holy Theotokos remains in the world and is identified, she is both distinguished and identified, that is, she is both set apart from and identified with the Church militant; and one sees the following.

How does our Church present this to us? When we perform the Artoklasia, the troparion we say as we cense the five loaves is O Virgin Theotokos, rejoice. And why do we turn to the Most Holy Theotokos? For the very reason I have been telling you all this while. And her troparion, which is for the Dormition, says: In giving birth thou didst preserve thy virginity; in thy falling asleep thou didst not forsake the world, O Theotokos. You did not leave, you did not abandon the world by your falling asleep. Perhaps you will tell me that this not-abandoning of the world is moral, that the Most Holy Theotokos protects the Church, protects the world in a moral way, that is, she stands beside it. No, in an ontological way; both moral and ontological.

Because within the Church, or rather the Church herself, is the body of her Son, the body that is her very own.

But if the Theotokos is persecuted, the faithful are persecuted too. The first flight of the Christians, that is, the first flight of the Church, took place a little before the fall of Jerusalem. Eusebius of Caesarea describes the following for us in his Ecclesiastical History, in the third book, fifth paragraph, fifth chapter. The third book is noteworthy; indeed a volume of Eusebius's Ecclesiastical History has been published recently, you can find it there, only I have not kept the page. It is the third book, fifth chapter; listen to it in translation. Moreover, the people of the Church in Jerusalem were commanded by an oracle, given by revelation to the worthy men there before the war, to depart from the city and to settle in a city of Peraea called Pella.

To it those who believed in Christ migrated from Jerusalem; and after the holy men had completely abandoned the Jewish royal metropolis, Jerusalem, and the whole Jewish land. Pella lay east of the Jordan and was in Peraea of Arabia. Now pay attention.

What Eusebius of Caesarea writes for us here is very important; I beg you, it is very important; open your ears to hear it.

A little before the war, which war? The one the Romans, Vespasian, were about to unleash against Jerusalem; and in the meantime Vespasian was proclaimed Emperor of Rome and left Titus to finish the siege, and Titus took the city. And the fall of Jerusalem was horrific, horrific, horrific, as Josephus describes it to us, many fragments of which Eusebius of Caesarea also preserves for us. Horrific: the mothers ate their own children; horrific. The Christians had left the city.

Here, of course, they remembered the words of the Lord.

Picture the scene: 'And when you see Jerusalem surrounded by armies, then know that its desolation is near. Then let those in Judea flee to the mountains' — and when he says mountains, he means the desert. 'And let those who are in her midst,' those who are in the middle of the city, 'depart out,' let them get out of it.

The Christians remembered the words of the Lord when they saw the movement of armies against Jerusalem; but there is something else important here too, which I want you to notice, as I told you, so I will read it to you again.

The people of the Church were directed by an oracle, a prophecy, given by revelation to the approved men there before the war. The gift of prophecy has never been absent from the Church. We said this in one of our earlier topics. In the Apocalypse, when those mighty plagues of revelation come to pass, the faithful will not suffer; they will suffer only a little. For God will protect them in the way that he knows. What is this way?

When, for example, a plague is about to be unleashed, a terrible plague, the faithful will be warned in a way we do not know at this moment, but which the Church will then know; it will be revealed to them at that time, just as it was revealed back then to the faithful, prophetically, through the saints of the Church, that is, through the priests perhaps, and so on.

It was revealed that the city would fall and that they had to flee; they remembered the words of Christ as well, and they fled and were saved. The remarkable thing is that all of Palestine had come to stay within Jerusalem, all of Judea. Josephus tells us — now whether the number is verified or not I cannot tell you — that three million Jews entered the city to find safety.

It is as though this happened: God was gathering all the Jews inside, all those who had not believed, in order to cut them down; but the Christians he brought out, so that they would be saved. Let me tell you an incident that just came to my mind. When I was serving as an airman at Araxos — back then, of course, no leave was possible before we took our oath; today soldiers take their oath very quickly and go out. We were penned up at Araxos and never saw a soul.

And at one moment the corporal comes in, appears at the door of the barracks room, and says, 'Who wants to go to Patras?' Lying there as we were — it was midday, my dear friends — we all leaped up, because we wanted to go to Patras. Of course, how were we going to go? Not for a stroll; supposedly some truck was going so we could load bread, I do not know what to do, but at least to get out a little, beyond Araxos, for Araxos was a desert.

We all leaped up; my bed was at the very end of the room, so I came out last. Everyone went out. Just as I went to step out, the corporal puts his arm across the door and will not let me through. And I say to him, naively, 'I too want to go to Patras.' He tells me, 'Go to your bed.' 'But I too want to go to Patras.' 'Listen,' he says, 'go to your bed.' The others he sent off to the latrines. Well, with this very simple example that has just come to my mind, I want to tell you this: God knows how to choose his own people in an impending catastrophe. So, my dear friends, let us keep our wits about us. I do not know how God will speak

to his Church, so that the faithful may be saved. That is why I told you, take care, always keep your wits about you; only this — let us not fall into any fantasy about anything, for man is prone to fantasy, and this, of course, the devil exploits. May God protect us.

But we will be in safety and on the alert, awake, and at every moment we will heed the voice of the Church concerning whatever is to happen in the future.

The desert, then, will from now on be the place of refuge for Christians who endure violence of every kind, whether political or cultural; political, as it will be in the days of the Antichrist, and cultural, when civilization will have reached such a degree of decay that one can finally say, 'I cannot remain within this world.' Thus was born the desert of the ascetics. But to the desert, my dear friends, the Church will once again take refuge.

Not only back then, in the first three centuries. The Church will once again take refuge in the desert, in the last times, in the days of the Antichrist. The catacombs were used, and they will be used again.

Not to say even this: they are already being used in our own day, in Orthodox lands. Today the Divine Liturgy is celebrated, as we read, in Russia; when one wants to serve a proper Liturgy and have the faithful feel as they would wish, they celebrate the Divine Liturgy in the forests and in the deserts.

And a Liturgy in Russia, in the forests — do you know how long they keep it? They follow the Athonite typikon; brace yourselves: twelve to thirteen hours. Matins and Liturgy, twelve to thirteen hours, in the forest, in the cold; that is what you call heroism.

The Church has once again taken refuge in the desert. These things I am telling you are written down on paper, in the newspapers, in the magazines; they are written, we read them. That is where I read them too, and I am telling them to you. For this reason let us prepare ourselves, my dear friends, for such a possible flight into the desert.

Saint Andreas of Caesarea writes the following: 'It is likely that the perceptible desert also will preserve those who flee to the mountains and caves and the holes of the earth on account of the plotting of the Apostate and the False Christ, just as it did the martyrs of old.'

What happened with the martyrs? So it will be also with the Antichrist. And many antichrists have come; there are many antichrists throughout history, the final and last one in the end times. What happens — where did the people of old take refuge, as it tells us even in the Old Testament?

Because there too the Antichrist was at work — take note — for there too the Precious Cross was at work. I have told you this on another occasion: in the Old Testament too the uncreated energy of the Precious Cross was at work. And consequently so too were the hostile powers of the devil, of Satan.

But what does the Epistle to the Hebrews say? That the saints and the faithful went and hid in the caves and the holes of the earth in order to be saved, 'of whom the world was not worthy' — listen — the world is not worthy of them.

I say this, my dear ones, because, what can I tell you, how can I put it, well I will just say it: some psychiatrist said to a young man, don't pay attention to what the monks do, they herd donkeys, they herd donkeys, charming, forgive me for putting it that way, that is what the monks do, they herd donkeys, anyway. I say this because, as the Apostle Paul says, the world is not worthy, of those who flee to the deserts, in order to preserve what is right, their mindset and their faith in Jesus Christ. And he says that it is likely the perceptible desert also saves those in the mountains, and so on.

Did you hear? Perceptible. What does perceptible mean? Not in a spiritual sense. We are not interpreting it spiritually, to say a desert, to say our home is the desert.

A real desert. There was a talk that Mr. Sotiropoulos gave a while back, where he spoke to you about such themes from the Apocalypse, the Book of Revelation. I think he told you this, because something kept telling me. That we will take to the mountains, Father Athanasios, he says to me.

We will take to the mountains and the deserts, absolutely right. As Saint Andreas says here. The perceptible one, the real desert, that is what he means to have. And Anthimos of Jerusalem writes the following:

Who will give me wings like a dove, that I may fly away and be at rest? Behold, I have fled far off and have lodged in the wilderness. This Psalm, says Anthimos of Jerusalem, prophesies the flight and the deliverance of the righteous from the snares of the devil, and their solitude, and their redemption, and their withdrawal from worldly people, from worldly cares, and there they will obtain divine help.

That is, divine protection. Let me say this prophecy again, because it is spoken for us. Who will give me wings? "Who will give me wings." Who will give me wings like a dove, that I may fly away and be at rest, and go to find peace in stillness? "Behold, I have fled far away and lodged in the wilderness." That I might flee, that I might go far off, that I might withdraw in my flight, and that I might lodge, that is, nestle down, in the wilderness. As you see, my beloved, this is the path of the faithful throughout history. Since we have chosen to be Christians, let it be our delight to say, "Holy is God."

For beyond all these hardships, my beloved, Christ is coming. The Lord said: beyond everything I have told you, lift up your heads toward heaven, and wait for your redemption to come from there.

The world is ignorant of the end of history; the faithful know it, and they sense something more, as Bretsiotis writes in his commentary, very beautifully, that the end is coming at a gallop. And all the signs of history show that the end is indeed coming at a gallop.

As many of us as are faithful, let us enter upon this adventurous and cross-bearing journey of the Church.

Επειδή, αγαπητοί μου, προηγήθηκε η διακοπή των εορτών του Πάσχα, γι' αυτό σας υπενθυμίζω ότι προ των διακοπών ευρισκόμεθα εις το 12ο κεφάλαιο της Αποκαλύψεως, που εκεί ο Ιερός Ευαγγελιστής βλέπει δύο σημεία εις τον ουρανόν.

Το πρώτο σημείο, Μέγα, χαρακτηριζόμενο, Γυνή περιβεβλημένη τον ήλιον και η Σελήνη υποκάτω των ποδών αυτής και επί της κεφαλής αυτής, στέφανος αστέρων δώδεκα. Και εν γαστρί έχουσα, εγκυμονούσε και έκραζε από τους πόνους της εγκυμοσύνης και εβασανίζετο για να γεννήσει.

Ενεφανίστηκε όμως και άλλο σημείο εις τον ουρανόν, Δράκος, Κόκκινος, Πυρός, Μέγας, έχοντας 7 κεφάλια και Κέρατα 10. Και επάνω στα 7 κεφάλια, 7 διαδήματα, 7 στέματα. Και η ουρά αυτού σύρει το τρίτον των αστέρων του ουρανού, και έβαλεν αυτούς εις την γην.

και ο δράκων έστηκεν ενώπιον της γυναικός της μελλούσης τεκείν, ίνα όταν τέκη, το τέκνον αυτής καταφάγη.

Ευρισκόμεθα λοιπόν τώρα εις το σημείο και συνεχίζουμε ότι ο δράκων εσήκωσε την ουρά του εις τον ουρανόν και από εκεί σύρει το τρίτον των αστέρων του ουρανού

Ρίπτοντας με την ουρά του, κάτω, τα αστέρια αυτά, τα οποία περιέβαλε, εις την ακτίνα δράσεως, η ουρά του.

Γράφει ο Άγιος Ανδρέας Καισαρείας, πάνω εις το σημείο αυτό,

Δια τούτου, διότι να αδειλούστε νομίζομεν, ή την προτέραν αυτού έξου ουρανού πτώσιν, την του συναυτό αποστάτας αγγέλους, Δια του εσχάτου κινήματος του φθόνου προς την γην κατασύρασαν, ή την μετά το θλασθήναι την κεφαλήν αυτού ουραίαν κίνησιν, τους αστηρίκτους κατενεγκούσαν εκ του ουρανίου φρονήματος.

Πριν προχωρήσω, θα ήθελα να σας έλεγα ότι πολλές φορές σας διαβάζω τις περικοπές, είναι στην αρχαία ελληνική, η γλώσσα δεν είναι πάρα πολύ δύσκολη φυσικά και το κάνω παρότι γνωρίζω ότι η ανάγνωση μιας περικοπής, ιδίως στην αρχαία ελληνική, είναι δυσάρεστος, κουράζει, κουραστική.

Την αναλύομεν βεβαίως. Το κάνω όμως αγαπητοί μου επίτηδες, δια να έχετε την κατοχύρωση ότι εκείνα τα οποία ερμηνεύομεν επειδή ο χώρος είναι ο ολισθηρός της Αποκαλύψεως, ότι χρησιμοποιούμε τις γνώμες της Εκκλησίας και ότι δεν προχωρούμε να ερμηνεύσουμε με δική μας πρωτοβουλία.

Γι' αυτό θα παρακαλέσω να υπομένετε λίγο την ανάγνωση των περικοπών αυτών για τον λόγο που σας εξήγησα. Λέγει λοιπόν ο Άγιος Ανδρέας Καισαρείας ότι νομίζομεν για δύο λόγους αναφέρεται αυτό ή ότι ο διάβολος κατά την πρώτη του πτώση από τον Ουρανό έσυρε μαζί του τους Αγγέλους εκείνους οι οποίοι εδέχθησαν την υπερήφανον άποψη του το να αυτοθεωθούν και έτσι έπεσαν εις την γη ως σκοτεινοί πλέον άγγελοι, δαίμονες ή ότι σύρει με την ουρά του το τρίτον των αστέρων του Ουρανού διότι είναι οι χριστιανοί, οι αστήρικτοι, διότι χριστιανός, θυμηθείτε, είμαι ένας αστήρ και είμαι στο στερέωμα της Εκκλησίας, όταν όμως είμαι αστήρικτος, όταν ο διάβολος απλώσει την ουρά του, τότε θα με ρίψει κάτω.

Αυτό το τελευταίο πρέπει, αγαπητοί μου, με λύπη να το αναφέρω, ότι δυστυχώς ο διάβολος πολλούς παρασύρει, και αν λάβουμε υπόψη παρότι είναι αριθμός σχηματικός το τρίτον των αστέρων του ουρανού, όμως είναι ένας αριθμός σημαντικός που δείχνει ότι πολλοί είναι εκείνοι οι οποίοι πίπτουν, πίπτουν από την επίδραση του σατανά.

Έτσι, αν τα έχουμε αυτά τα πράγματα υπόψη μας, ότι ο διάβολος πλανά την οικουμένη και ρίχνει από το στερέωμα της Εκκλησίας τους πιστούς, θα πρέπει να προσέχουμε. Και ο δράκων έστηκεν ενώπιον της γυναικός της μελλούσης τεκείν, ίνα όταν τέκη, το τέκνον αυτής καταφάγη Και ο δράκων στάθηκε μπροστά στη γυναίκα που επρόκειτο να γεννήσει, ώστε όταν θα γεννούσε, να αρπάξει το παιδί της και να το φάει Αυτός ο στίχος της Αποκαλύψεως εκφράζει το έτοιμον του διαβόλου να κατασπαράξει κάθε τι που θα του ήρπαζε την εξουσία επάνω εις την γη Αυτό το μελλούσης τεκείν, εκείνη η οποία επρόκειτο να γεννήσει, δείχνει, εφόσον η γυναίκα είναι η Θεοτόκος, στην μία όψη, διότι στην άλλη είναι η Εκκλησία, δείχνει ότι ο διάβολος ενθυμείται πάντοτε αυτό που είπε ο Θεός μέσα εις τον παράδεισον, εις τους πρωτοπλάστους,

ότι απόγονος της Εύας έμελε να του συντρίψει την κεφαλήν. Έκτοτε, ο διάβολος παρατηρούσε τη γέννηση κάθε άρρενος παιδιού και εάν το παιδί αυτό είχε τα σημάδια εκείνα τα οποία επρόκειτο, με τα οποία επρόκειτο να σταθεί ο μέλλων αντίπαλός του.

Μη σας κάνει εντύπωση ότι ο διάβολος παρατηρούσε κάθε τοκετό. Αυτό σήμερα το κάνουν οι Εβραίοι. Θα σας κάνει εντύπωση. Το έχω διαβάσει σε ένα δικό τους περιοδικό. Η επωνυμία του περιοδικού είναι χρονικά. Εβραϊκό περιοδικό εκδίδεται στην Αθήνα. Διάβασα και ένα άρθρο ότι οι Εβραίοι κοιτάζουν κάθε παιδί που θα γεννηθεί, μήπως το παιδί αυτό θα είναι ο Μεσσίας.

Και κάθε μάνα χαίρεται όταν γεννήσει ένα αγόρι, έχοντας πάντα μια κρυφή ελπίδα μήπως το παιδί αυτό θα είναι ο Μεσσίας. Αλίμονο όμως, εμείς γνωρίζουμε πολύ καλά ότι το παιδί αυτό που θα είναι δι' αυτούς ο Μεσσίας θα είναι ο Αντίχριστος.

Όπως λοιπόν σήμερα οι Εβραίοι παρατηρούν, μου έκανε κατάπληξη όταν το διάβασα αυτό στο δικό τους το περιοδικό. Όπως λοιπόν οι Εβραίοι κοιτάζουν το κάθε παιδί που γεννιέται, τι χαρακτηριστικά έχει, είναι έξυπνο παιδί κλπ, έτσι ο διάβολος κοιτούσε κάθε αρσενικό παιδί.

Γι' αυτό, όπως αναφέραμε την περασμένη φορά, να μην σας το ξαναλέγω, ο Άγιος Ιγνάτιος αναφέρει ότι έλαθε του άρχοντος του αιώνος τούτου η παρθενία της Θεοτόκου και ο τοκετός αυτής. Έλαθε, του ξέφυγε. Δεν αντελήφθη ούτε την εγκυμοσύνη της Θεοτόκου, ούτε τον τοκετό της. Αυτό κάνει εκ πρώτης όψεως εντύπωση. Φαίνεται ότι η Θεοτόκος πήρε εντολή να μην το ανακοινώσει σε κανέναν. Ο διάβολος ούτε πανταχού παρών είναι, ούτε παντογνώστης.

Φαίνεται ότι αυτή η απόλυτος μυστικότης της έφτασε στο σημείο να μην το πει ούτε στον Ιωσήφ. Γι' αυτό το λόγο ο Ιωσήφ υποπτεύετο την Θεοτόκον ότι ήτο κλεψίγαμος, και ενώ την υποπτεύεται, εκείνη σιωπά, φαίνεται γι' αυτόν τον λόγο.

Πάντως ο διάβολος αντελήφθη την Αγιότητα της Μαρίας, της Θεοτόκου, την αντελήφθη. Η σκηνή Αρχαγγέλου Γαβριήλ και Θεοτόκου του έμεινε άγνωστη, και η σύλληψη στα σπλάχνα της Θεοτόκου του έμεινε άγνωστη, του διαβόλου, έλαθεν.

Δεν έλαθεν όμως της προσοχής του η αγιότητα της Παναγίας Θεοτόκου, και όταν εκείνη εγκυμονούσε, βλέποντας ότι είχε μία ξεχωριστή αγιότητα. Σας υπενθυμίζω ότι είχε κινήσει την περιέργεια του διαβόλου η αγιότητα του Ιώβ, και ενθυμείστε τι εισηγήθη εις τον Θεόν δια τον Ιώβ ο διάβολος.

Έτσι, όταν είδε να εγκυμονεί, χωρίς να ξέρει πιο πολλά ο διάβολος, βάζει την υποψία εις τον Ιωσήφ να την παραδειγματίσει, ήτοι να αναφέρει εις την κοινότητα του χωριού των, ότι η μνηστή του, διότι ακόμη δεν είχε πανδρευτεί, το λέγει σαφώς ο ιερός Ευαγγελιστής Ματθαίος, πριν ή συνελθείν αυτούς, άλλο ότι με ταύτα έμεινε πάντα παρθένος, πάντα παρθένος, διότι εχρημάτιστε ο Ιωσήφ, λέει, του πράγματος, και του έβαλε την υποψία ότι πιθανώς η μνηστή του να είναι κλεψίγαμος.

Είναι το πρώτον παραστατικόν έστηκεν του δράκοντος, που στέκεται ενώπιον της εγκυμονούσης παρθένου, που δεν γνωρίζει ότι είναι παρθένος, δεν το γνωρίζει ο διάβολος, πάντως στέκεται και καιροφυλακτεί, παρατηρεί, δεν ξέρει ο διάβολος.

Βλέπει μόνο ότι τα πράγματα γι' αυτόν δεν πηγαίνουν καλά, και το πρώτον έστηκεν, που μας λέγει εδώ το βιβλίο της Αποκαλύψεως, στάθηκε απέναντι από την γυναίκα που εγκυμονεί, εγκυμονεί να της αρπάξει το παιδί όταν γεννηθεί, είναι το πρώτον.

Το δεύτερον έστηκεν είναι η επιβουλή του Ηρώδου που εζήτησε να θανατώσει τον Ιησούν ως νήπιον.

Είδε ο διάβολος τους Αγγέλους να υμνούν τον Θεό.

Είδε τους ποιμένας να κινούνται κατά τον ίδιο τρόπο. Είδε τους μάγους, διότι σημειώσατε ότι αυτό έγινε όταν ο Ιησούς ήτο περίπου ενός έτους. Οι Μάγοι είχαν τότε φτάσει και ευθύς μετά την άφιξη και αναχώρησή των, ο Ηρώδης εκίνησε δια να φονεύσει τα νήπια της περιοχής.

Ο διάβολος είναι πίσω από τον Ηρώδη. Όταν ο Ηρώδης επιβουλεύεται την ζωή του νηπίου, ο διάβολος είναι που στέκεται να αρπάξει τον νήπιο. Όλα αυτά τα θαυμαστά που είδε, έκρινε ότι πρόκειται περί προσώπου, περί νηπίου, αξιολόγου.

Το τρίτον έστηκεν του διαβόλου είναι η επίθεσις, η προσωπική πλέον που του κάνει του Ιησού εις την έρημον. Άκουσε εις την βάπτιση ότι εσύ είσαι ο Υιός μου ο αγαπητός, που έχω σε σένα ευδοκήσει, και εις την έρημον αφού τον παρατηρεί 40 μέρες ο διάβολος.

Μάλιστα, σαφώς μας λέγει ο Ιερός Ευαγγελιστής, ότι οδηγήθηκε υπό του Αγίου Πνεύματος ο Ιησούς εις την έρημον, πειρασθήναι υπό του διαβόλου, ο διάβολος παρατηρεί και δεν επεμβαίνει. Την 40ή ημέρα, όταν ο Ιησούς επείνασε, τότε εμφανίζεται και του λέγει, πες οι πέτρες να γίνουν ψωμιά, οι γνωστοί παρακάτω πειρασμοί.

Το τέταρτον έστηκεν, στάθηκε ο διάβολος να αρπάξει το παιδί της Μαρίας, είναι ο σταυρικός θάνατος, όταν ο διάβολος ανέβασε τον Ιησούν επάνω εις τον σταυρόν, και το πέμπτον έστηκεν του διαβόλου, είναι η κάθε επιβουλή του σατανά κατά των πιστών, εφόσον η γυνή αυτής της οπτασίας του Ιερού Ευαγγελιστού Είναι τόσο η Θεοτόκος, όσο και η Εκκλησία.

Είναι πολύ χαρακτηριστική οι φράσεις, είναι το τέκνον αυτής καταφάγει, όχι φάγει, καταφάγει Λοκαριάστε τον δράκοντα στη μορφή του κροκοδείλου, διότι ο δράκων κάπως έτσι είναι, στη μορφή του κροκοδείλου Να στέκεται στην άκρη της όχθης του ποταμού, έτοιμος ανοίγοντας το πελώριο στόμα του να φάει το νεογέννητο Όχι να φάγει, να καταφάγει, να μην υπάρξει τίποτα που να μείνει Αυτό δείχνει τη μανία του δράκοντος για ό,τι ανήκει στο Θεό

Όλα αυτά τα περιγραφόμενα περιστατικά είναι θαυμάσια, προπαρασκευαστικά των πιστών για τη μάχη που έχουν να κάνουν, αγαπητοί μου, και που δίδουν τώρα τη μάχη αυτή αιώνες με τον Δράκοντα.

Και έτεκεν υιόν άρρενα, ος μέλλει ποιμαίνειν πάντα τα έθνη εν ράβδω σιδηρά, και ηρπάσθη το τέκνον αυτής προς τον Θεόν και προς τον θρόνον αυτού. Η εγκυμονούσα και βασανιζομένη γυναίκα, σας εξήγησε την περασμένη φορά, ότι ο βασανισμός της δεν αναφέρεται εις την ιστορική Θεοτόκο, αλλά εις την ιστορική Εκκλησία. Εγέννησε υιόν άρρενα, υιός άρρεν, πλεονασμός, αρσενικό υιό, ακούστε, υιός άρρεν, αρσενικό υιό, είναι εβραϊσμός και τίθεται για να προσδιορίσει έμφαση ότι αυτό που γεννήθηκε ήταν υιός. Η όλη η ουρανία σκηνή, την οποία βλέπει ο ιερός οπτασίας της και που χαρακτηρίζεται σημείων μέγα, εις τούτο ακριβώς το σημείο απέβλεπε, εις την γέννηση αυτού του άρενος τέκνου, του αρσενικού παιδιού.

Όλη η σκηνή αυτό είναι, το κεντρικό σημείο της σκηνής η γέννησης αυτού του αρσενικού παιδιού Ποια όμως είναι αυτή η ταυτότης αυτού του υιού; Μας το είπε, θα στο διάβασα Πρώτο, μέλλει ποιμαίνειν πάντα τα έθνη, πρόκειται να ποιμάνει όλα τα έθνη Δεύτερο, μέλλει ποιμαίνειν εν ράβδω σιδηρά

Δηλαδή με δύναμη θα ποιμάνει όλα τα έθνη Οι δύο αυτές θέσεις ότι θα ποιμάνει όλα τα έθνη και θα τα ποιμάνει με χέρι στιβαρό είναι παρμένες από τον δεύτερο ψαλμό και είναι σαφέστατα χριστολογικές Πρόκειται λοιπόν δια την ενανθρώπιση του Υιού του Θεού Δηλαδή πρόκειται για την ιστορική γέννηση του Ιησού Χριστού, του Μεσσίου

Προσέξτε όμως, μόλις γέννησε η γυναίκα το τέκνον, αμέσως το παιδί της αρπάχτη, αμέσως λέγει, ηρπάσθη το τέκνον αυτής προς τον Θεόν και προς τον θρόνον αυτού Τι θα πει ηρπάσθη; Το ρήμα αρπάζω δείχνει έναν βίαιον αποχωρισμόν από τα γήινα πράγματα Πράγματι, ανταποκρίνεται το ηρπάσθη, εις εκείνο το έστηκεν του δράκοντος που είναι έτοιμος να καταφάγει το τέκνον αυτής της γυναικός Και αυτό το ηρπάγη, αντιστοιχεί με την ανάληψη του Σωτήρος εις τους Ουρανούς, προς τον Θεόν και τον θρόνον του Θεού, δηλαδή εις την εκ δεξιών καθέδρα του Θεού

Βλέπουμε, εις τους στίχους αυτούς, εις μόνον έναν στίχον, έχουμε δύο μεγάλα γεγονότα, της εισόδου γεννήσεως του Μεσσίου εις την Ιστορία και της εξόδου αναλήψεως του Μεσσίου από την Ιστορία. Δηλαδή είναι δύο πόλοι της δραματικής πάλης του Χριστού με τον Σατανά που νίκησε θριαμβευτικά ο Χριστός και με τη νίκη του αυτή πάνω στη γη προέκρινε και την τελική νίκη της Εκκλησίας Τα δύο αυτά γεγονότα γέννησης και ανάληψης συμπεριλαμβάνουν όλα τα άλλα γεγονότα της επιγείου ζωής του Κυρίου Άρα, εις τους στίχους αυτούς έχουμε, μόνο σε ένα στίχο, την ιστορία του ιστορικού Μεσσίου και το έργο του και το ότι ηρπάσθη στον Ουρανόν, δεν είναι μόνο η περίπτωση ότι ηρπάγη εις τον Ουρανόν, δια να σωθεί από τον Δράκοντα, αλλά διότι όφειλε να ανέβει για να ανοίξει το δρόμο σε εμάς.

Είναι εκείνο που είπε στους μαθητάς του όταν τους εσημείωσε ότι με την απουσία του, την οριστική του απουσία θα λυπηθούν Αλλά σας συμφέρει όμως αυτό, λέει, διότι αν εγώ δεν απέλθω ο παράκλητος δεν θα έλθει Πηγαίνω λοιπόν στον Πατέρα για να σας στείλω τον Παράκλητο, τι σημαίνει αυτό; Να ανοίξει το δρόμο.

Αυτή η Πεντηκοστή, το Πεντηκοστάριο που διερχόμεθα αγαπητοί μου, ήταν η περίοδος που έλεγε ο Κύριος τα λόγια αυτά. Συμφέρει να φύγω, εγώ θα φύγω και θα έρθει ο Παράκλητος. Τι θα πει ανοίγει το δρόμο; Είναι ο παντοδύναμος Θεός, τι έννοια έχει αυτό το ανοίγει των δρόμων;

Ανοίγει το δρόμο σημαίνει ανέβασε ανθρωπίνη σάρκα, ανθρωπίνη ύπαρξη καλύτερα. Εις τα δεξιά του Θεού Πατρός. Με τον τρόπον αυτόν άνοιξε ο δρόμος, ότι στον ουρανό ανέβηκε άνθρωπος. Και αφού ανέβηκε άνθρωπος στον ουρανό, τώρα μπορεί να κατέβει ο Θεός κάτω στη γη, το Πνεύμα το Άγιο που θα μένει εις τους αιώνας στην Εκκλησία.

Γι' αυτό ηρπάγη εις τους Ουρανούς. Προσέξτε όμως το ρήμα ηρπάγη, που δείχνει ότι ο διάβολος υπέστη σειρά από ήττες, και όταν ο Χριστός κατέβηκε εις τον Άδην, εκεί πλέον ο Άδης, ο διάβολος, αντελήφθη ότι εκείνον που περιέλαβε δεν ήταν ένας συνηθισμένος άνθρωπος.

Γη ήλπιζε ότι χώμα περιέλαβε και απεδείχθη ο ουρανός, απεδείχθη ότι ήταν Θεός, όπως λέγει ο θαυμάσιος κατηχητικός λόγος του Ιερού Χρυσοστόμου που ακούμε στη λειτουργία του Πάσχα την πρώτη μέρα. Όλα αυτά που σας είπα, ακούστε πως τα λέγει ο Άγιος Ανδρέας Καισαρείας, έχει πολλές αξιόλογες θέσεις.

Αεί ο αποστάτης αντικρύ της Εκκλησίας οπλίζεται, τους αναγεννωμένους κατά καιρόν εξ αυτής, οικείον βρώμα ποιείσθαι ορεγόμενος. Πάντοτε ο αποστάτης διάβολος στέκεται απέναντι, αντικρύ, απέναντι από την Εκκλησία, και οπλίζεται ώστε εκείνους που η Εκκλησία αναγεννά δια του βαπτίσματος και των μυστηρίων, να τους καταφάγει. Παραπονείστε αγαπητοί μου και λέτε ότι από τον καιρό που ξεκινήσατε την πνευματική σας ζωή δέχεστε πολλούς πειρασμούς. Γιατί σας παραξενεύει; Είναι πολύ φυσικό. Ο Κύριος μετά τη βάφτισή του επήγε, δεν περίμενε το διάβολο, επήγε να συναντήσει το διάβολο. Προσέξτε αυτό, όπως όταν έχουμε δύο λαούς που είναι αντίπαλοι.

Εκείνος που αισθάνεται ότι τα κότσια του είναι γερά, βγαίνει αυτός προς συνάντηση του αντιπάλου. Ο Χριστός λοιπόν πήγε προς συνάντηση του διαβόλου, θέλετε ακόμη; Η έρημος των ασκητών δεν ήταν τίποτε άλλο παρά η συνάντηση του διαβόλου.

Επήγαιναν οι ασκητές να συναντήσουν το διάβολο, ηρωισμός. Τέλος πάντων εμείς δεν ξεκινούμε να συναντήσουμε το διάβολο. Έρχεται αυτός και μας συναντά, διότι είναι απέναντι από την Εκκλησία. Το λέγω το σχήμα έτσι, γιατί η Εκκλησία βεβαίως δεν είναι ο Ναός, Εκκλησία είναι το σώμα του Χριστού, άλλο ότι συμπεριλαμβάνεται και ο Ναός, ολόκληρη κτίσις θα γίνει η Εκκλησία. Πάντως ο διάβολος στέκεται απέναντι, από το απέναντι πεζοδρόμιο στέκεται, και περιμένει και βλέπει ποιοι μπήκανε μέσα, δηλαδή ποιοι βαφτίστηκαν, ποιοι κοινωνούν, ποιοι ζουν πνευματική ζωή, τρίζει τα δόντια του, τα κονίζει και περιμένει να κατασπαράξει.

Γι' αυτό όταν ξεκινάτε, αγαπητοί μου αδελφοί, πνευματική ζωή και βλέπετε να πέφτουν όλοι οι δαίμονες απάνω σας και όλοι οι πειρασμοί, μη φοβόσαστε.

Παίρνετε μόνο την πληροφορία ότι ξεκινάτε καλά, οι πειρασμοί, η παρουσία των πειρασμών είναι μία απόδειξις γνησιότητας του αγώνα σας. Κάποτε ένας υποτακτικός έλεγε στον γέροντά του ότι δεν ησθάνετο κανέναν πειρασμό και μάλιστα σαρκικών πειρασμών, τίποτα.

Παιδί μου, του λέει, φαίνεται πως σε ξέχασε ο διάβολος. Είναι από τα σπάνια, αν όχι τα αδύνατα, να μην δεχτεί ο χαρισματικός άνθρωπος την επίσκεψη του διαβόλου. Παρακαλώ, λοιπόν, ας παρηγορούμεθα και ας κατατοπιζόμεθα, γιατί έτσι έχουν τα πράγματα.

Διηνεκώς η Εκκλησία, συνεχίζει ο Άγιος Ανδρέας, δια των βαπτιζομένων τον Χριστόν γεννά, ως εν εκείνη μορφούμενον άχρι της συμπληρώσεως της πνευματικής ηλικίας κατά τον Απόστολον. Βεβαίως, διαρκώς η Εκκλησία γεννά τον Χριστόν εις το πρόσωπο των βαπτιζομένων.

Και τώρα, τι κάνει η Εκκλησία; Προσπαθεί να διαμορφώσει τον Χριστό σε εκείνους που βαπτίζονται. Τι λέει ο Απόστολος Παύλος, ακούστε, η εικόνα πάλι από την κατάσταση της εγκυμοσύνης. Τεκνία μου, ους πάλιν ωδίνω, άχρι ου μορφωθή Χριστός εν υμίν.

Παιδάκια μου, περνάω τους πόνους της επιτόκου γυναικός, έως ότου εσάς διαμορφωθεί ο Χριστός.

Βλέπετε λοιπόν ότι είναι ένας πνευματικός τοκετός, ένας πνευματικός πόνος, η Εκκλησία διαμορφώνει τους πιστούς. Και έτσι πάντα γίνεται, έως ότου φτάσουν στο μέτρον ηλικίας που λέει ο Απόστολος, του πληρώματος του Χριστού.

Ηλικία θα πει ανάστημα, στο πνευματικό ανάστημα του Χριστού, να γίνουμε, μην τρομάζετε, Χριστοειδείς.

Υποτιτλισμός

Ποιος είναι ο άρρην Υιός, το αρσενικό παιδί; Είναι ο λαός της Εκκλησίας, το αρσενικό παιδί είμαστε εμείς, είναι ο ιστορικός Ιησούς, κατά την εικόνα η γυνή Θεοτόκος. Είμαστε ο λαός της Εκκλησίας, ο λαός του Θεού, κατά την εικόνα η γυνή Εκκλησία, το αντιλαμβάνεστε, το εξηγήσαμε και την περασμένη φορά.

Αυτός ο λαός του Θεού είναι ο αθήλυντος εις τας ηδονάς. Αθήλυντος είναι, με το στερητικό, το αντίθετον του θηλημανούς, του ανθρώπου ο οποίος πέφτει με τα μούτρα σαν θηλημανής τύπος στις ηδονές.

Ο λαός, λοιπόν, της Εκκλησίας είναι ο αθήλυντος εις τας ηδονές, είναι ο εγκρατής λαός, είναι εκείνος ο οποίος γνωρίζει να κρατάει με εγκράτεια τον εαυτόν του, ως προς τις ηδονές του κόσμου τούτου. Ωραία αυτή η φράση. Θα σας την ξαναδιαβάσω άλλη μία φορά.

Άριν δέιος ο της εκκλησίας λαός και τες ειδονές αθήλιντος. Αρπάζοντεν μεν καντάφθα εν πειρασμίσει Άγιοι, ώστε μη καταπονηθήνε της δυσχερέση της υπερδύναμη. Αρπαγίσοντε δε και τότε εν νεφέλες η συνάντηση του Κυρίου Ισαέρα. Και σύν Θεό και το θρόνο αυτού ήγουν τες υπερτάτες αγγελικές δυνάμεις.

Δυνάμει συνέσονται. Εκείνο το "αρπάχθηκε" το παιδί της γυναικός, στον ιστορικό Ιησού είναι η ανάληψις. Σε εμάς τι είναι; Στον άρρενα λαό της Εκκλησίας, είναι όταν αρπάζει, αγαπητοί μου, ο ουρανός τους πιστούς που αγωνίζονται εναντίον του διαβόλου και φεύγουν από την παρούσα ζωή.

Αν θέλετε να το δείτε πώς αρπάζονται και γιατί αρπάζονται, διαβάστε παρακαλώ τα κεφάλαια 2, 3, 4 του βιβλίου Σοφία Σολομώντος, να το δείτε εκεί. Πόσος πιστός γίνεται το αντικείμενο γέλωτος, πειράγματος, διωγμού, κακοποιήσεως εκ μέρους των αντιφρονούντων και των αντιθέων.

Εκείνος υπομένει, στο τέλος φεύγει από την παρούσα ζωή, φεύγει ή να μην αλλάξει, λέει, κακία την σύνεσιν αυτού, για να μην αλλάξει κακία του κόσμου τη σύνεση του, διότι ο άνθρωπος, προσέξτε με, κουράζεται, σε διαρκείς πειρασμούς κουράζεται και έρχεται ο Θεός και στρατολογεί και παίρνει από τη στρατευομένη του Εκκλησία τους πιστούς, τους αρπάζει, τους αρπάζει.

Άλλους με την αρρώστια, άλλους με το μαρτύριο. Πάντως, καθ' οιονδήποτε τρόπον, ο Θεός αρπάζει τους εκλεκτούς Του. Έχουν ωριμάσει. Είναι όπως ακριβώς πηγαίνει κάθε πρωί στον αμπελώνα Του ο αμπελουργός με ένα καλάθι και βλέπει ποια σταφύλια ωρίμασαν, ποια σύκα ωρίμασαν, τα μαζεύουν.

Την άλλη μέρα το πρωί ξαναπάει πάλι στο αμπέλι του, να δει ποια πάλι σταφύλια και ποια σύκα έχουν ωριμάσει. Έτσι λοιπόν ο αιώνιος και ο ουράνιος αμπελουργός μπαίνει μες στον αμπελώνα του και τρυγά, αλλά και κάτι άλλο.

Μας λέγει με το ρήμα αρπάζω και αρπάζομαι ο Απόστολος Παύλος ότι όταν θα γίνει η κρίση, οι δίκαιοι, οι άγιοι θα αρπαχθούν εν νεφέλαις. Εμείς, λέει, οι περιλειπόμενοι, λέει στην Α' Θεσσαλονικείς, εμείς οι περιλειπόμενοι μαζί με εκείνους που έχουμε ζήσει και δεν πεθάναμε, δεν δοκιμάσαμε τον θάνατον όταν θα έρθει ο Χριστός, και εκείνοι που έχουν πεθάνει και θα έχουν αναστηθεί οι δίκαιοι, όλοι μαζί, εμείς μαζί με αυτούς αρπαγησόμεθα εν νεφέλαις εις απάντησιν του Κυρίου.

Τι ωραία εικόνα αυτή, θα αρπαχθούμε, γιατί βάζει στο ρήμα εδώ, αρπαγησόμεθα, θα αρπαχθούμε, για να δείξει ότι πια οι Άγιοι δεν έχουν καμία σχέση με τα γήινα, κάτω θα μείνουν εκείνοι που θα καταδικαστούν.

Εμείς, λέει, θα αρπαχθούμε εν νεφέλαις, όπως και ο Κύριος εν νεφέλη κούφη, που είναι το σύμβολο του θείου ουρανίου οχήματος, και θα αρπαχθούμε όταν και ο Κύριος κατέρχεται, και θα γίνει αυτή η συνάντηση, εκείνο το εις αέρα, ο Θεός ξέρει πού, πώς, δεν πολυπραγμονούμε, μόνο τούτο, ότι και οι δίκαιοι θα αρπαχθούν, η συνάντηση του Κυρίου, Βλέπετε λοιπόν πόσο σύμφωνη είναι η Αγία Γραφή και με την Αποκάλυψη και με την ερμηνεία που γίνεται.

Αρπάζεται ο Χριστός με την Ανάληψη, θα αρπαχθούν και οι πιστοί που είναι το άρρεν τέκνον.

Ναι, το παιδί αρπάχθηκε, αλλά η γυναίκα όμως δεν αρπάχθηκε. Η γυναίκα γέννησε και το παιδί της, που ήταν έτοιμος ο δράκος να το αρπάξει, έφυγε. Εννοείται δηλαδή είναι ο βίος του Χριστού πάνω στη γη. Ενώ ο διάβολος ετοιμάζεται να κατασπαράξει τον Ιησού, τον κατασπαράσσει εντός εισαγωγικών, επί του σταυρού, αλλά δεν έκανε τίποτε, μάλλον ο ίδιος κατασπαράχθηκε, με το θάνατό του ενίκησε τον θάνατον και τον διάβολο, διότι ο Χριστός ως άνθρωπος έδειξε την υπακοή στον Πατέρα και έτσι εκείνο που δεν έκανε ο Αδάμ, το έκανε ο Χριστός.

Η γυνή όμως, η Θεοτόκος, έμεινε στην παρούσα ζωή, δεν έφυγε με τον Χριστόν, δεν ανελήφθη τότε. Αλλά και η Εκκλησία έμεινε εις τον κόσμο και μένει. Ναι, αλλά δεν θα γίνει τώρα αντικείμενον διωγμού από τον Δράκοντα; Μάλιστα. Και η γυνή έφυγεν εις την έρημον, όπου έχει εκεί τόπον ητοιμασμένον από του Θεού, ίνα τρέφωσιν αυτήν ημέρας 1260. Μας λέγει ο στίχος 6. Η γυνή έφυγε. Μόλις γέννησε, έφυγε. Στην έρημο. Εκεί έχει ετοιμασμένο τόπο από το Θεό για να την τρέφουν άγγελοι, υπονοείται. 1260 ημέρες.

Η γυνή που φεύγει στην έρημο, αγαπητοί μου, καταρχάς είναι η Θεοτόκος. Πώς έφυγε η Θεοτόκος εις την έρημο; Όταν κατεδιώχθη από τον Ηρώδη, καταφεύγει εις την έρημο, από θεογνωσία, Αίγυπτον.

Γράφει πολύ ωραία ο Άνθιμος Ιεροσολύμων Και ο Ησαΐας προφητεύων, εναργέστατα είπεν, ιδού Κύριος έρχεται καθήμενος, επί νεφέλης κούφης και συστήσονται τα χειροποίητα Αιγύπτου, Ησαΐας 19,1. Να, λέγει, ο Κύριος έρχεται καθισμένος επάνω εις μίαν κούφη, ελαφρά, νεφέλη, και έρχεται στην Αίγυπτο.

Και εκεί στην Αίγυπτο, όταν τον είδαν, τα χειροποίητα της Αιγύπτου, που είναι τα είδωλα, σύστηκαν και έπεσαν. Μία τέτοια θέση αναφέρεται, παρότι είναι από ψευδεπίγραφο, αναφέρεται εις τους χαιρετισμούς. Ενθυμηθείτε, προσέξτε όμως ποια είναι. Ο Κύριος πήγε, λέει, στην Αίγυπτο. Η προφητεία δεν είναι ακατανόητη μέχρι πριν γίνει η ενανθρώπησις. Τώρα είναι κατανοητή. Έρχεται και πέφτουν τα είδωλα. Πώς όμως επί νεφέλης κούφης; Ποια είναι αυτή η κούφη ελαφρά νεφέλη;

Είναι η αγκαλιά της Θεοτόκου που κρατούσε τον Κύριο

Έτσι φεύγει λοιπόν η Θεοτόκος μπροστά από τη μανία του Ηρώδου που την καταδιώκει, ο δράκων πίσω από τον Ηρώδη

Είναι άξιον παρατηρήσεως ότι η μητέρα του Μεσσίου, του Χριστού, η Θεοτόκος, παραμένει στη γη ως στρατευομένη εκκλησία Και μετά την Ανάληψη του Χριστού, του Μεσσίου, που ανήλθε στους Ουρανούς, η Θεοτόκος μένει στη γη, παρότι είναι στον Ουρανό, θα σας το εξηγήσω Και καταδιώκεται από τις αντίθεες δυνάμεις, όμως διατελεί κάτω από την Θείαν Προστασία Πώς η Θεοτόκος μένει, ακούσατε το πως μένει, έδωσε το σώμα της, τη σάρκα της, στον Χριστό, την οποία κοινωνούν οι πιστοί Και αφού κοινωνούν οι πιστοί, τη σάρκα του Χριστού, που είναι η σάρκα η δική της, γι' αυτό το λόγο η Παναγία μένει στον κόσμο και ταυτίζεται, χωρίζεται και ταυτίζεται, δηλαδή διακρίνεται και ταυτίζεται με την στρατευομένη Εκκλησία και βλέπει κανείς το εξής.

Πώς η Εκκλησία μας το παρουσιάζει αυτό, όταν κάνουμε την Αρτοκλασία, το τροπάριο που λέμε, όταν θυμιάζουμε τους πέντε άρτους, είναι το Θεοτόκε Παρθένε Και γιατί αναφερόμεθα στην Παναγία, για το λόγο που σας λέγω τόση ώρα Και το τροπάριό της, που είναι στην κοίμηση, λέγει, εν τη γεννήσει την Παρθενία εφύλαξας, εν τη κοιμήσει των κόσμων ου κατέλειπες Θεοτόκε Δεν άφησες, δεν εγκατέλειψες τον κόσμο με την κοίμησή σου, ίσως θα μου πείτε ότι η μη εγκατάληψης του κόσμου είναι ηθική, ότι η Υπεραγία Θεοτόκος προστατεύει την Εκκλησία, προστατεύει τον κόσμο κατά τρόπον ηθικών, δηλαδή τον παραστέκεται, όχι, οντολογικών, και ηθικών και οντολογικών,

Γιατί μες στην Εκκλησία ή η ίδια η Εκκλησία είναι το σώμα του Υιού της, το σώμα το δικό της

Αλλά εάν διώκεται η Θεοτόκος διώκονται και οι πιστοί Η πρώτη φυγή των χριστιανών, δηλαδή η πρώτη φυγή της Εκκλησίας, ή ολίγον πρό της αλώσεως της Ιερουσαλήμ Ο Ευσέβιος Καισαρείας μας περιγράφει τα εξής στην εκκλησιαστική του ιστορία στο τρίτο βιβλίο, πέμπτη παράγραφος, πέμπτο κεφάλαιο Τρίτο βιβλίο είναι αξιόλογο, μάλιστα έχει εκδοθεί τελευταία ένας τόμος της εκκλησιαστικής ιστορίας του Ευσέβιου, μπορείτε να το βρείτε εκεί, δεν έχω κρατήσει σελίδα μόνο Είναι το τρίτο βιβλίο, πέμπτο κεφάλαιο, ακούστε σε μετάφραση Εξάλλου, ο λαός της Εκκλησίας, ακούστε γιατί είναι πολύ σπουδαίο, εξάλλου, ο λαός της Εκκλησίας, εις τα Ιεροσόλυμα, διετάχθη με χρησμόν, δοθέντα δι' αποκαλύψεως, εις τους εκεί δοκίμους άνδρας, πρό του πολέμου, να απομακρυνθεί από την πόλη, και να μετοικήσει εις πόλη της Περαίας, ονομαζομένην Πέλλαν.

Εις αυτήν μετώκισαν από την Ιερουσαλήμ οι πιστεύοντες εις τον Χριστόν, αφού δε οι Άγιοι Άνδρες εγκατέλειψαν τελείως την Ιουδαϊκή βασιλική μητρόπολη, την Ιερουσαλήμ, και ολόκληρον την Ιουδαϊκή χώρα. Η Πέλλα έκειτο ανατολικά του Ιορδάνου και ήταν εις την Περαίαν Αραβίαν. Προσέξτε τώρα.

Αυτό είναι πολύ σπουδαίο που μας γράφει ο Ευσέβιος Καισαρείας, σας παρακαλώ είναι πολύ σπουδαίο, ανοίξτε τα αυτιά σας να τα ακούσετε

Λίγο πρό του πολέμου, ποίου πολέμου, που θα εξαπέλυαν οι Ρωμαίοι, ο Βεσπασιανός, εναντίον της Ιερουσαλήμ, ενώ μεταξύ ανεκηρύχθη αυτοκράτωρ Ρώμης και άφησε τον Τίτο να αποτελειώσει την πολιορκία και κατέλαβε την πόλη και ήταν η άλωση της Ιερουσαλήμ φρικώδης, φρικώδης, φρικώδης, όπως μας την περιγράφει ο Ιώσηπος, και που πολλά του αποσπάσματα μας διασώζει και ο Ευσέβιος Καισαρείας. Φρικώδης, φάγαν τα παιδιά τους οι μάνες, φρικώδης. Οι χριστιανοί είχαν φύγει από την πόλη.

Εδώ βέβαια θυμήθηκαν τους λόγους του Κυρίου

Πρώτο πλάνο, όταν δε ίδητε κυκλουμένην υπό στρατοπέδων την Ιερουσαλήμ, τότε γνώτε ότι ήγγικεν η ερήμωσις αυτής Τότε οι εν τη Ιουδαία φευγέτωσαν εις τα όρη, όταν λέει όρη σημαίνει έρημος Και οι εν μέσω αυτής, αυτοί που είναι στη μέση της πόλεως, εκχωρείτωσαν να βγουν από μέσα

Θυμήθηκαν οι χριστιανοί τα λόγια του Κυρίου, όταν είδαν την κίνηση στρατευμάτων εναντίον της Ιερουσαλήμ, αλλά και κάτι άλλο σπουδαίο, το οποίο θέλω και σας είπα να προσέξετε, θα σας ξαναδιαβάσω

Ο λαός της Εκκλησίας διετάχθη με χρησμόν προφητεία, δοθέντα, ο χρησμός δοθείς, δι' αποκαλύψεως, εις τους εκεί δοκίμους άνδρας πρώτου πολέμου Το προφητικό χάρισμα δεν έλειψε ποτέ από την Εκκλησία Λοιπόν, το είπαμε και σε ένα περασμένο θέμα μας Στην Αποκάλυψη, όταν αυτά τα δυνατής αποκαλύψεως των πληγών γίνονται Οι πιστοί δεν θα υποφέρουν, λίγο θα υποφέρουν Διότι ο Θεός θα τους προστατεύει με τον τρόπο που ξέρει Ποιος είναι αυτός ο τρόπος;

Όταν επί παραδείγματι πρόκειται να ξαπολυθεί μια πληγή, μια τρομερή πληγή Οι πιστοί θα ειδοποιούνται με έναν τρόπο που δεν τον ξέρουμε αυτή τη στιγμή, αλλά που τότε η Εκκλησία θα τον ξέρει τον τρόπο, θα τους αποκαλυφθεί τότε, όπως απεκαλύφθη τότε, εις τους πιστούς, προφητικά, από τους Αγίους της Εκκλησίας, δηλαδή από τους Ιερείς ίσως κλπ.

Απεκαλύφθη ότι η πόλις θα πέσει και πρέπει να φύγουν, θυμήθηκαν και τα λόγια του Χριστού και έφυγαν και σώθηκαν Το σπουδαίο είναι ότι όλη η Παλαιστίνη ήρθε να μείνει μέσα στα Ιεροσόλυμα, όλη η Ιουδαία Μας λέει ο Ιώσηπος, τώρα ο αριθμός αν είναι ηλεγμένος ή όχι δεν μπορώ να σας το πω, ότι τρία εκατομμύρια Εβραίοι μπήκαν μέσα στην πόλη να σωθούν

Σαν να γίνεται το εξής, τους μάζευε ο Θεός όλους μέσα τους Εβραίους, όλους που δεν είχαν πιστέψει, για να τους πελεκίσει Τους δε χριστιανούς τους έβγαλε έξω για να σωθούν Αν σας πω ένα περιστατικό που το θυμήθηκα αυτή τη στιγμή Όταν υπηρετούσα σμηνίτης στον Άραξο, βέβαια τότε οι άδειες πριν ορκιστούμε δεν ήσαν δυνατές Σήμερα ορκίζονται πολύ γρήγορα οι στρατιώτες και βγαίνουν έξω Εμείς είμαστε μαντρωμένοι στον Άραξο και δεν βλέπαμε άνθρωπον

Και μια στιγμή μπαίνει ο Δεκανέας μέσα, προβάλλει στην πόρτα του θαλάμου και λέγει Ποιος θέλει να πάει για την Πάτρα; Όπως είμαστε ξαπλωμένοι, μεσημέρι ήταν αγαπητοί μου Πεταχτήκαμε όλοι απάνω γιατί θέλαμε να πάμε στην Πάτρα Βεβαίως πώς θα πηγαίνουμε, όχι περίπατο, υποτίθεται ότι κάποιο φορτηγό θα πήγαινε να φορτώσουμε ψωμί, δεν ξέρω τι να κάνουμε, αλλά να βγούμε λίγο πιο έξω, από τον Άραξο, που ήταν έρημος ο Άραξος.

Όλοι πεταχτήκαμε, εγώ το κρεβάτι μου ήταν τέρμα στο θάλαμο και βγήκα τελευταίως. Όλοι βγήκαν έξω. Μόλις πήγα να βγω, βάζει στο χέρι του ο Δεκανέας μπροστά στην πόρτα και δεν με αφήνει να περάσω. Και του λέγω αφελώς. Και εγώ θέλω να πάω στην Πάτρα. Μου λέει πήγαινε στο κρεβάτι σου. Και εγώ θέλω να πάω στην Πάτρα. Ακούς μου λέγει πήγαινε στο κρεβάτι σου. Τους άλλους τους έστειλε στα αποχωρητήρια. Ε κάτι με το παράδειγμα αυτό το πολύ απλό τώρα μου ήρθε στο μυαλό. Θέλω να σας πω τούτο. Ο Θεός ξέρει να διαλέγει τους ανθρώπους Του σε μια επικειμένη καταστροφή. Λοιπόν αγαπητοί μου, να έχουμε το νου μας. Δεν ξέρω με ο Θεός πώς θα ομιλήσει

στην Εκκλησία Του, για να σώζονται οι πιστοί. Γι' αυτό σας είπα, προσέξτε, να έχετε πάντα το νου σας, μόνο τούτο, μην αποκτήσουμε καμιά φαντασιοπληξία σε τίποτα, γιατί ο άνθρωπος ρέπει στην φαντασιοπληξία και αυτό βεβαίως το εκμεταλλεύεται ο διάβολος, ο Θεός να φυλάξει.

Αλλά θα είμεθα εν ασφαλεία και εν εγρήγορση, ξυπνητοί, και θα προσέχομε ανά πάσα στιγμή την φωνή της Εκκλησίας για ό,τι εις το μέλλον πρόκειται να γίνει.

Η έρημος λοιπόν εφεξής θα είναι ο τόπος καταφυγής των χριστιανών που δέχονται πάσης φύσεως βίαν, είτε πολιτικήν είτε πολιτιστικήν· και πολιτικήν μεν, όπως θα είναι στις ημέρες του Αντιχρίστου, πολιτιστικήν δε, όταν ο πολιτισμός θα έχει φτάσει σε κάποια μέτρα τέτοιου ξεφτίσματος, ώστε πια να λέγει κανείς ότι δεν μπορώ να μείνω μέσα εις τον κόσμο αυτόν. Έτσι εγεννήθη η έρημος των ασκητών. Στην έρημο όμως, αγαπητοί μου, θα καταφύγει πάλι η Εκκλησία.

Όχι μόνο τότε, στους τρεις πρώτους αιώνας. Η Εκκλησία θα καταφύγει πάλι εις την έρημον, εις τους εσχάτους καιρούς, στις ημέρες του Αντιχρίστου. Οι κατακόμβες χρησιμοποιήθηκαν και θα ξαναχρησιμοποιηθούν πάλι.

Να μην πω τούτο, ήδη χρησιμοποιούνται στην εποχή μας, στους Ορθοδόξους χώρους. Σήμερα τελείται η Θεία Λειτουργία, όπως διαβάζομε, στη Ρωσία, όταν θέλω να κάνω μια σωστή λειτουργία και να νιώσουν όπως θα ήθελαν οι πιστοί, τελούν τη Θεία Λειτουργία μέσα στα δάση και εις τας ερήμους.

Και μια Λειτουργία στη Ρωσία μέσα στα δάση, ξέρετε πώς το κρατάει, έχουν το τυπικό το Αγιορείτικο, τρομάξτε, 12 με 13 ώρες. Όρθρος και Λειτουργία, 12 με 13 ώρες, στο δάσος, με κρύο· αυτό θα πει ηρωισμός.

Η Εκκλησία έχει πάλι καταφύγει εις την έρημο. Αυτά που σας λέγω γράφονται στα χαρτιά, στις εφημερίδες, στα περιοδικά, γράφονται, τα διαβάζουμε· από εκεί τα διάβασα και εγώ και σας τα λέω. Γι' αυτό το λόγο να ετοιμαζόμαστε, αγαπητοί μου, για μια τέτοια ενδεχομένη φυγή στην έρημο.

Ο Άγιος Ανδρέας Καισαρείας γράφει το εξής· Εικός δε και την αισθητήν έρημον σώζειν τους εν όρεσι και σπηλαίοις και ταις οπαίς της γης, διά την του Αποστάτου και Ψευδοχρίστου επιβουλήν φεύγοντας, καθά και πρώην τους μάρτυρας.

Τι γινόταν με τους μάρτυρες; Έτσι θα γίνει και με τον Αντίχριστον. Και αντίχριστοι πολλοί γεγόνασι, είναι πολλοί οι αντίχριστοι μέσα στην ιστορία, ο τελικός και τελευταίος στα έσχατα. Τι γίνεται, πού κατέφευγαν οι παλαιοί, όπως μας το λέγει και στην Παλαιά Διαθήκη ακόμη;

Διότι και εκεί ενεργούσε ο Αντίχριστος, προσέξτε, διότι εκεί ενεργούσε και ο Τίμιος Σταυρός. Σας το έχω πει άλλοτε αυτό, και στην Παλαιά Διαθήκη ενεργούσε η άκτιστος ενέργεια του Τιμίου Σταυρού. Και συνεπώς και οι αντίθεες δυνάμεις του διαβόλου, του σατανά.

Αλλά τι γράφει προς Εβραίους επιστολή; Ότι οι Άγιοι και οι Πιστοί πήγαν και τρύπωσαν στις σπηλιές και στις τρύπες της γης για να σωθούν, των οποίων δεν είναι άξιος ο κόσμος· ακούσατε, δεν είναι άξιος ο κόσμος.

Το λέγω αυτό, αγαπητοί μου, γιατί, τι να σας το πω, πώς να σας το πω, θα σας το πω· κάποιος ψυχίατρος είπε σε κάποιον νέο, μη κοιτάς τι κάνουν οι μοναχοί, αυτοί βόσκουνε γαϊδούρια, βόσκουνε γαϊδούρια, ωραίο, με συγχωρείτε για την έτσι, αυτό κάνουν οι μοναχοί, βόσκουνε γαϊδούρια, τέλος πάντων· το λέγω γιατί, λέει Απόστολος Παύλος, δεν είναι άξιος ο κόσμος, για εκείνους που καταφεύγουν στις ερήμους, διά να σώσουν το ορθόν, το φρόνημα και την πίστη των, εις τον Ιησού Χριστόν. Και λέγει ότι εικός δε και την αισθητήν έρημον σώζειν τους εν όρεσι και τα λοιπά.

Ακούσατε; Αισθητήν. Τι θα πει αισθητή; Όχι κατά πνευματικόν τρόπον. Δεν ερμηνεύουμε πνευματικά να πούμε έρημο, να πούμε το σπίτι μας είναι η έρημος.

Πραγματικά έρημος. Μια ομιλία που είχε κάνει ο κύριος Σωτηρόπουλος πρότινος και σας είχε μιλήσει πάνω σε τέτοια θέματα της Αποκαλύψεως. Νομίζω σας το είχε πει αυτό, γιατί κάτι μου έλεγε. Ότι θα πάρουμε τα βουνά, πατέρα Αθανάση, μου λέει.

Θα πάρουμε τα βουνά και τις ερήμους, ορθότατον. Όπως λέει εδώ ο Άγιος Ανδρέας. Την αισθητήν, την πραγματική έρημο, ό,τι λέει να έχει. Ο δε Άνθιμος Ιεροσολύμων γράφει:

Τίς δώσει μοι πτέρυγας ὡσεὶ περιστερᾶς καὶ πετασθήσομαι καὶ καταπαύσω; Ἰδοὺ ἐμάκρυνα φυγαδεύων καὶ ηὐλίσθην ἐν τῇ ἐρήμῳ. Αὐτός λέγει ο Ψαλμός, λέει ο Άνθιμος Ιεροσολύμων, προφητεύει την φυγήν και την απαλλαγήν των δικαίων από τις επιβουλές του διαβόλου και τη μόνωσή τους και την απολύτρωσή τους και την ερημία από τους κοσμικούς, από τις κοσμικές μέριμνες, και εκεί θα τυγχάνουν τις θείας επικουρίας.

Δηλαδή της Θείας Προστασίας. Θα ξαναπώ αυτή την προφητεία. Γιατί λέει για μας είναι αυτή. Ποιος θα μου δώσει φτερούγες; Τίς δώσει μοι πτέρυγας. Ποιος θα μου δώσει φτερούγες σαν της περιστεράς, και πετασθήσομαι και καταπαύσω, και πάω να ησυχάσω σε μια ησυχία. Ἰδοὺ ἐμάκρυνα φυγαδεύων καὶ ηὐλίσθην ἐν τῇ ἐρήμῳ. Να έφυγα, εμάκρυνα, απομακρύνθηκα φεύγοντας, και ηυλίσθην, δηλαδή κούρνιασα στην έρημο. Όπως βλέπετε αγαπητοί μου, αυτή είναι η πορεία των πιστών μέσα στην ιστορία. Σαν αρέσει αν διαλέξαμε να είμαστε χριστιανοί, να λέμε Άγιος ο Θεός.

Διότι πέρα αγαπητοί μου, από όλα αυτά τα δεινά έρχεται ο Χριστός, είπε ο Κύριος, έξω από όλα αυτά που σας είπα, σηκώστε το κεφάλι σας, προς τον ουρανό και περιμένετε από εκεί την απολύτρωσή σας.

Ο κόσμος αγνοεί το τέλος της ιστορίας, οι πιστοί το γνωρίζουν και κάτι περισσότερο αισθάνονται, όπως γράφει και ο Μπρετσιώτης στο υπόμνημά του, πολύ ωραία, με καλπασμό να έρχεται το τέλος. και όλα τα σημάδια της Ιστορίας δείχνουν ότι πράγματι με καλπασμό έρχεται το τέλος.

Όσοι πιστοί ας μπούμε στην πορεία αυτή την περιπετειώδη και σταυρική της Εκκλησίας.