The Life of Saint Tryphon and the Church in Terpsithea

According to the tradition of the Church, when a newborn child is forty days old, the mother brings the child to church for the forty-day blessing. The priest then takes the infant from the narthex and enters the main body of the church, proclaiming: “The servant of God is brought into the Church, in the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit.”

The child is like a stone which, through the Baptism to come, will be fitted among the other carefully shaped stones. Together they will build up the temple, the Church. In this way, the newly illumined person becomes a bearer of the temple and a bearer of Christ. This explains why, in our Orthodox Church, every church building is built solely through the contributions of the faithful.

That is what happened with the Church of Saint Tryphon in Terpsithea, Glyfada. In the early 1950s, Terpsithea was still a new settlement, almost in its infancy, with about five hundred people scattered throughout the area.

They longed to enter a church of their own and to worship there in the fullest sense of the word. They expressed this in the decisions of the Association of Settlers and Landowners of Terpsithea and in the petition they submitted to the Archbishop of Athens and All Greece. They asked for his blessing and permission to build their church, pointing out that a very large site with a square had been approved by the proper town-planning authority. That is what the petition says.

The Holy Archdiocese congratulated the residents and issued permit number 1549, dated July 27, 1952, for the construction of a church. They laid the foundation stone and had already set up a tent to serve as a church, where services were held. Through the long efforts and sacrifices of all the residents and parishioners, the church was completed, wonderfully, in 1967.

Since the 1980s, the holy relics of Saint Tryphon, Saint Panagis Basias, and Saint Gregory have been kept in our church and set out for the faithful to venerate. They came through the first bishop and Metropolitan of the Holy Metropolis of Glyfada, Elliniko, Voula, Vouliagmeni, and Vari, His Eminence Paul.

That, my dear brothers and sisters, is a brief history of our parish church. According to the Synaxarion, Saint Tryphon was born in the town of Lampsacus in Phrygia. He lived in a difficult time for Christians. Born to devout but poor parents, he began working while still a child. As he spent hours outdoors with the geese, he made good use of his time by studying the Scriptures and praying, asking for divine illumination and the grace of the Holy Spirit.

He delighted in the eternal Word (Logos) of God and longed to be counted worthy of the delights of Paradise. This gave meaning to his Baptism, his divine illumination. While still young, he received the grace of the Holy Spirit. And although word of his gift of working miracles spread far beyond his homeland, Saint Tryphon continued to live a humble and simple life.

At that time, Gordian III occupied the imperial throne in Rome. Though a pagan, the emperor did not persecute Christians. He had a daughter who was beautiful, educated, sensible, and prudent.

She lived away from the eyes of others. But the devil, who hates all that is good, sent a demon that took hold of her mind and heart. As a result, she wanted to throw herself into water and drown, or into fire and burn.

The grief of the emperor and his wife was beyond description. They tried medicines and herbs and called in doctors and magicians, but all in vain. Then Gordian learned from the governor of Asia Minor that a young man in Lampsacus healed every kind of illness.

The emperor ordered that this man be brought to Rome at once. They searched for him in the fields. As they approached, he told them, “I am Tryphon, the one you are looking for.” Astonished by his words, the soldiers took him to their commander, who sent him under escort to Rome.

While Saint Tryphon was still three days’ journey from the great city, the demon, who hates all that is good, knew what was coming and began to torment the emperor’s daughter even more. “Tryphon will drive me out of this body,” it said, and it left her. Emperor Gordian wanted to be certain that she was completely healed, after all the cruel suffering she had endured.

Tryphon prayed to the Lord his God to show mercy and help him. Then Saint Tryphon appeared before the emperor. Calling upon the grace and power of the Holy Spirit, he addressed the evil demon so that everyone could hear: “Let us all see how powerless you are before the one true God, and let us see your ugliness.”

At this miracle, to everyone’s astonishment, a black, ugly, repulsive dog with bright red eyes suddenly appeared before them.

Saint Tryphon said to it, “Tell us at whose command you entered this young woman’s soul and mind, and how you dared, though you are so weak, to attack a human being, the image of God, and torment her.”

Filled with gratitude for his daughter’s unexpected healing, the emperor wished to keep Tryphon at the palace and bestow honors and offices upon him. His homeland was Lampsacus, where his missionary work took place.

Philip succeeded Emperor Gordian III. He was a fanatical pagan, harsh and inhuman. His short reign was indelibly marked by the blood of thousands of martyrs for the Christian faith.

During that persecution, some pagans reported to Aquilinus, the governor of the East, that Tryphon, the keeper of geese from Lampsacus, did not honor the gods of Rome but worshiped the God of the Christians.

Aquilinus sent word to Fronton, the local governor of Apamea, to arrest Tryphon. And so he did. They brought Tryphon in chains to Nicaea in Bithynia, where Aquilinus was staying, and imprisoned him.

On the appointed day, they brought Tryphon before the governor’s court. The governor asked his name, what he believed, what he thought about fate, and where he came from. “My name is Tryphon,” he answered, “and my earthly homeland is Lampsacus.”

As for fate, we Christians do not believe in it. We believe in the providence of the one true God, who created all things in order and harmony and guides and sustains them in His perfect wisdom.

Using a familiar method of interrogation during the persecutions, the governor tried to shake Saint Tryphon’s resolve with kind words and flattery. But Tryphon’s answer showed his deep faith and the courage that marked Christians in those days.

“I will show true wisdom if I hold fast to my confession of faith in Jesus Christ, even to a martyr’s death, so that I may come to Him sooner.” Aquilinus realized that Saint Tryphon would not renounce his faith.

First they hung him up and pierced his body with the tips of their swords. He endured the torment without complaint, groaning, or crying out. His words only enraged Aquilinus further.

So he ordered them to take the martyr of Christ down. When Aquilinus returned from hunting and found Tryphon still firm in his faith, Tryphon declared, “I possess the truth, and I am ready to give my life for it.”

“Have all this time in prison and all these torments still not brought you to obey the emperor’s command? Do you persist in defying it?” Tryphon answered boldly: “From the Lord my God, whom I have worshipped since childhood, I learned to remain faithful to Him and confess Him.” The governor then tried new torments, though it was winter.

“How long will you go on without feeling pain?” he asked. Tryphon answered, “How long will you fail to understand the surpassing power of my Lord? You labor in vain, trying to persuade me to deny Him and sacrifice to your idols.”

Again he ordered the torturers to intensify the torment. They beat Tryphon with rods and burned his wounded body with flaming torches. Then a radiant halo descended from heaven and rested above the martyr’s head.

“I thank You, Lord, for You have not left me defenseless in the hands of my persecutors. Be with me now, I pray, so that I may finish my struggle and be counted worthy to receive this crown, like all who have loved Your holy name. For You are glorified forever. Amen.”

Aquilinus finally lost hope of persuading Tryphon and ordered the executioners to behead him outside the city, as the laws of the time required. After Tryphon prayed, another miracle revealed that God was pleased with His saint.

Before the executioner could raise his sharp sword to behead the saint, the Lord took Tryphon’s soul, and so his earthly life came to an end. This is what the couplet in the Synaxarion recalls: Tryphon died before the sword struck, on the first day of the month.

In other words: “Tryphon, you died before they could behead you. And when did your life come to an end? On the first day of the month.” It was February 1, in the year 250. Some of his holy relics are kept today at Xenophontos Monastery on Mount Athos, where he is honored as a patron together with Saint Demetrios the Myrrh-streamer.

Κατά την παράδοση της Εκκλησίας, όταν το νεογέννητο παιδί συμπληρώσει 40 ημέρες ζωής, η μητέρα το φέρνει στο ναό για τον σαραντισμό. Ο ιερέας στη συνέχεια παίρνει το βρέφος από τον νάρθηκα και, εισερχόμενος στον κυρίως ναό, αναφωνεί: Εκκλησιάζεται ο δούλος του Θεού, εις το όνομα του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.

Μια πέτρα η οποία, με το βάπτισμα που θα ακολουθήσει, αρμοσμένη με τις άλλες τετραγωνισμένες πέτρες, θα κτιστεί και θα κτίσει το ναό, την Εκκλησία. Έτσι ο Νεοφώτιστος γίνεται Ναοφόρος και Χριστοφόρος, και αυτό εξηγεί γιατί όλοι οι ναοί στην Ορθόδοξη Εκκλησία μας κτίζονται από τις εισφορές και μόνο όλων των πιστών.

Αυτό έγινε και στην περίπτωση του Ιερού Ναού του Αγίου Τρίφωνος Τερψιθέας Γλυφάδας. Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, η Τερψιθέα βρισκόταν σε νεογέννητη, βρεφική ηλικία και περίπου 500 άνθρωποι διασκορπισμένοι σε ολόκληρη την περιοχή.

Η λαχτάρα τους ήταν να εισέλθουν σε δικό τους ναό και να εκκλησιάζονται με όλη τη σημασία της λέξης. Αυτό εκφράζουν και μέσα από τις αποφάσεις του Συλλόγου των Οικιστών και Οικοπεδούχων Τερψιθέας στην αίτηση την οποία κατέθεσαν απευθυνόμενοι προς τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος, με την οποία παρακαλούσαν να έχουν την ευλογία και την άδεια να ανοικοδομήσουν το Ναό τους, επισημαίνοντας μάλιστα ότι υπάρχει παμμέγιστος ειδικός χώρος μετά πλατείας, εγκεκριμένος παρά της αρμοδίας υπηρεσίας σχεδίου πόλεως. Έτσι αναφέρει η σχετική αίτηση.

Η Ιερά Αρχιεπισκοπή, συγχαίρουσα τους κατοίκους, εκδίδει την υπ' αριθμόν 1549, 27.07.1952, άδεια ανεγέρσεως Ιερού Ναού, επ' ονόματι Καταθέτουν τον θεμέλιο λίθο, έχουν ήδη τοποθετήσει μια σκηνή-ναό και εκεί μέσα τελείται Μακρόχρονες προσπάθειες και θυσίες όλων των κατοίκων, των ενοριτών, ο ναός αποπερατώνεται κατά θαυμαστό τρόπο το 1967.

Από τη δεκαετία του 1980, αγιογραφίες που φυλάσσονται στο ναό μας και τίθενται για προσκύνηση στους πιστούς είναι τα Ιερά Λείψανα των Αγίων Τρίφωνος, Παναγή Μπασιά και Γρηγορίου, από τον πρώτο επίσκοπο και μητροπολίτη της Ιεράς Μητροπόλεως Γλυφάδας, Ελληνικού, Βούλας, Βουλιαγμένης και Βάρης, κ. κ. Παύλου.

Αυτό ήταν, αγαπητοί μου αδελφοί, το σύντομο ιστορικό του Ιερού Ενοριακού Ναού μας. Ο Άγιος Τρίφων, σύμφωνα με τον Συναξαριστή, γεννήθηκε στην κωμόπολη Λάμψακο της Φρυγίας. Από τα παιδικά του χρόνια, στην επιλογή εργασίας με τις χήνες, αξιοποιούσε το χρόνο του, μελετώντας τις γραφές και προσευχόμενος, ζητώντας το Θείο Φωτισμό και τη Χάρη του Αγίου.

Τρυφούσε στον αιώνιο Λόγο του Θεού και ποθούσε να αξιωθεί της τρυφής του Παραδείσου, νοηματοδοτώντας έτσι και το βάπτισμα, τον Θείο Φωτισμό. Νέος ακόμα έλαβε τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, ενώ δε η φήμη για το χάρισμα της θαυματουργίας του εξαπλωνόταν διαρκώς και πέρα των ορίων της ιδιαίτερης πατρίδας του, ο Άγιος Τρίφων εξακολουθούσε τον ταπεινό και απλό βίο του.

Συνέβη τότε να κατέχει τον αυτοκρατορικό θρόνο στη Ρώμη ο Γορδιανός Γ΄, ο βασιλιάς, αν και ειδωλολάτρης, δεν κατεδίωκε τους Χριστιανούς και μία κόρη όμορφη, μορφωμένη, συνετή και φρόνιμη,

μακριά από τα βλέμματα των ανθρώπων. Ο μισόκαλος όμως διάβολος έστειλε δαιμόνιο που κυρίευσε το μυαλό και την καρδιά με αποτέλεσμα η κόρη να θέλει να πέσει στο νερό για να πνιγεί ή στη φωτιά για να καεί.

Η στενοχώρια του αυτοκράτορα και της γυναίκας του ήταν απερίγραπτη. Δοκίμασαν φάρμακα και βότανα, κάλεσαν γιατρούς και μάγους, αλλά μάταια. Τότε λοιπόν ο Γορδιανός πληροφορήθηκε από τον διοικητή της Μικράς Ασίας ότι στη Λάμψακο υπήρχε κάποιος νέος άντρας που θεράπευε κάθε είδους ασθένεια.

Ο αυτοκράτορας έδωσε διαταγή να φέρουν αμέσως στη Ρώμη τον άνθρωπο αυτό. Τον αναζήτησαν στους αγρούς. Καθώς τον πλησίαζαν, εκείνος τους είπε: «Εγώ είμαι ο Τρίφων, τον οποίον αναζητάτε». Κατάπληκτοι οι στρατιώτες από το λόγο του, τον οδήγησαν στο διοικητή τους και εκείνος με συνοδεία τον έστειλε στη Ρώμη.

Ενώ δεν απείχε ο Άγιος Τρίφων απόσταση τριών ημερών από τη Μεγάλη Πόλη, ο μισόκαλος δαίμονας, γνωρίζοντας τι θα επακολουθούσε, άρχισε να ταλαιπωρεί περισσότερο την κόρη του αυτοκράτορα. «Ο Τρίφων θα με διώξει απ' το σκήνωμα», εγκατέλειψε την κόρη του αυτοκράτορα. Ο αυτοκράτορας Γορδιανός ο Ευσεβής, θέλοντας να βεβαιωθεί για την πλήρη ίασή της, και τόσο σκληρά τη βασάνιζε.

Ο Τρίφων, παρακαλώντας τον Κύριο και Θεό του να δείξει το έλεός του και να τον βοηθήσει. Εμφανίστηκε ενώπιον του αυτοκράτορα ο Άγιος Τρίφων, αφού επικαλέστηκε τη χάρη και τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος, απευθυνόμενος προς το πονηρό δαιμόνιο, είπε, ακουόμενος από όλους, και όλων για να διαπιστώσουμε το πόσο ανίσχυρος είσαι μπροστά στον μόνο αληθινό Θεό και για να δούμε την ασχήμια σου.

Στο θέαμα του θαύματος, προς κατάπληξη όλων, εμφανίζεται ξαφνικά μπροστά τους ένα μαύρο, άσχημο και σιχαμερό σκυλί με κατακόκκινα μάτια.

Να μάθει ποια εντολή μπήκε στην ψυχή και το μυαλό αφήνει τον άνθρωπο και να την βασανεί.

Ο αυτοκράτορας πάλι, γεμάτος ευγνωμοσύνη για την ανέλπιστη θεραπεία της κόρης του, εξέφρασε την επιθυμία να κρατήσει τον Τρίφωνα στα ανάκτορα και να τον περιβάλει με τιμές και αξιώματα. Πατρίδα του Τυλάμσακο, όπου συμβαίνει η ιεραποστολική δράση.

Τον αυτοκράτορα Γορδιανό Γάμα διαδέχτηκε ο Φίλιππος. Υπήρξε φανατικός ειδωλολάτρης, σκληρός και απάνθρωπος. Η δε σύντομη περίοδος της βασιλείας του σημαδεύτηκε ανεξίτηλα από τους ποταμούς των τιμίων αιμάτων χιλιάδων μαρτύρων της χριστιανικής πίστεως.

Την περίοδο λοιπόν του διωγμού αυτού, κάποιοι ειδωλολάτρες κατάγγειλαν στον Ακυλίνο, που ήταν διοικητής της Ανατολής, ότι ο χηνοβοσκός Τρίφων από τη Λάμψακο δεν σεβόταν τους θεούς της Ρώμης αλλά τον Θεό των χριστιανών.

Ο Ακυλίνος έστειλε μήνυμα στον τοπικό διοικητή της Απαμίας, τον Φρόντονα, να συλληφθεί ο Τρίφων. Πράγμα που έγινε. Εκείνοι τον έφεραν δέσμιο στη Νίκαια της Βιθυνίας, όπου διέμενε τότε ο Ακυλίνος, και τον φυλάκισε.

Καθορισμένη ημέρα έφεραν τον Τρίφωνα στο δικαστήριο ενώπιον του τοπικού διοικητή. Εκείνος τον ρώτησε πώς λέγεται, τι πιστεύει, τι λέει για την τύχη και ποια είναι η πατρίδα του. Τρίφων ονομάζομαι και γήινη πατρίδα μου είναι η Λάμψακος.

Όσο για την τύχη, εμείς οι χριστιανοί δεν πιστεύουμε σε αυτή, αλλά στην πρόνοια του μόνου αληθινού Θεού, ο οποίος δημιούργησε τα πάντα με τάξη και αρμονία και τα κατευθύνει και συντηρεί με την πανσοφία του.

Ο τοπικός διοικητής, κατά την προσφιλή μέθοδο των ανακρίσεων της εποχής των διωγμών, προσπάθησε να κάμψει τη σταθερότητα του Αγίου με καλοπιάσματα και κολακίες. Η απάντηση όμως του Τρίφωνα υπήρξε άξια της βαθιάς πίστεώς του και του αγωνιστικού φρονήματος που διέκρινε τους χριστιανούς της περιόδου των διωγμών.

Τότε θα αποδειχτώ συνετός, αν μείνω στη σταθερή ομολογία της πίστεώς μου στον Ιησού Χριστό και φτάσω μέχρι τον μαρτυρικό θάνατο, ώστε να βρεθώ συντομότερα κοντά Του. Εισαγγελίνος ότι ο Άγιος Τρίφων δεν πρόκειται να απαρθεί.

Πρώτα τον κρέμασαν και κεντούσαν το σώμα του με τις άκρες των ξιφών τους. Εκείνος υπέμεινε το μαρτύριο χωρίς μεμψιμοιρίες και βογκητά ή κραυγές, ενώ ο Ακυλήνος δεν έπαψε. Τα λόγια αυτά του Αγίου Τρίφωνα εξόργησαν τον Ακυλήνο.

Έδωσε λοιπόν εντολή να ξεκρεμάσουν τον μάρτυρα του Χριστού και να τον υποχωρήσουν. Εκτέλεσαν χωρίς συζήτηση τη διαταγή, αλλά ο Άγιος Αγίος, επιστρέφοντας ο διοικητής Ακυλήνος από το κυνήγι και διαπιστώνοντας ότι ο μάρτυς του Χριστού έμενε στον «Εγώ, κατέχοντας την αλήθεια, είμαι αποφασισμένος να θυσιαστώ για αυτήν».

Πόσο καιρό στις φυλακές σε όσου και τα βασανιστήρια σε συνέτισαν να συμμορφωθείς με τη βασιλική προσταγή ή εξακολουθείς να απειθαρχείς; Για να πάρει τη γεμάτη παρρησία απάντηση: Από τον Κύριο και Θεό μου, που από παιδί λατρεύω, διδάχτηκα να μένω πιστός σε Αυτόν και να ομολογώ με Και ο διοικητής δοκίμασε νέα βάσανα, ενώ ήταν χειμώνας.

Μέχρι πότε δεν θα αισθάνεσαι τον πόνο; Έλαβε την απάντηση: Εσύ μέχρι πότε δεν θα εννοείς την ανυπέρβλητη δύναμη του Κυρίου μου, αλλά θα ματαιοπονείς προσπαθώντας να με πείσεις να τον αρνηθώ και να θυσιάσω στα είδωλά σας;

Έδωσε πάλι διαταγή να επαυξήσουν τα βασανιστήριά του, να τον χτυπούν με ραβδιά και να καίνε το καταπληγωμένο σώμα του με αναμμένες λαμπάδες. Από τον ουρανό ένα φωτοστέφανο λαμπερό που στάθηκε πάνω απ' το κεφάλι του μάρτυρος.

Σε ευχαριστώ, Κύριε, διότι δεν με άφησες απροστάτευτο στα χέρια των διωκτών μου. Σε παρακαλώ να μου παρασταθείς και τώρα, ώστε να φέρω σε πέρας τον αγώνα μου και να αξιωθώ να λάβω αυτό το στεφάνι όπως όλοι εκείνοι που αγάπησαν το Άγιο Όνομά σου, διότι Εσύ είσαι δοξασμένος στους αιώνες. Αμήν.

και σκάτει ελπίδα του Αγκυλίνου ότι θα πείσει τον Τρίφωνα να έρθει η εντολή στους Δημίους να τον αποκεφαλίσουν έξω από την πόλη, όπως όριζαν οι νόμοι της εποχής. Αφού προσευχήθηκε, συνέβη ένα ακόμη θαύμα που φανέρωνε την ευαρέσκεια του Θεού στον Άγιο.

Προτού ο δήμιος σηκώσει το κοφτερό ξίφος για να αποκεφαλίσει τον Άγιο, Ο Κύριος πήρε την ψυχή του και έτσι ετελειώθη. Αυτό ακριβώς τονίζει και το δίστιχο του Συναξαρίου. Σι δε τρύφον τι, το ξύφος νης κοφθά σας, Καιρός δε τις σου του τέλους; Νουμηνία, δηλαδή.

Τρύφωνα, τι είσαι εσύ; Προτού σε αποκεφαλίσουν, πέθανες. Και ποιος ήταν ο καιρός του τέλους σου; Πρωτομηνιά. Ήταν η 1η Φεβρουαρίου του έτους 250. Μαχοία ιερών λειψάνων του βρίσκονται σήμερα στην Ιερά Μονή Ξενοφώντος του Αγίου Όρους, όπου τιμάται ως προστάτης της, μαζί με τους Αγίους Μεγαλομάρτυρες Δημήτριο τον Μυροβλύτη.