Ψαλμός 105 για το Έλεος, την Υπακοή και την Κοινή Χαρά

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

We are moving on to Psalm 105, though we had just read a few introductory remarks here. This must be Psalm 105 of the prophet and king David. Some of its verses also appear in First Chronicles, where they accompanied the bringing of the ark to Mount Zion. Like the preceding psalm, Psalm 104, it speaks of God’s dealings with his people. That earlier psalm set out God’s gifts to them and the gratitude they owed him.

This psalm, like another psalm, Psalm 77, speaks chiefly of the people’s ingratitude and, consequently, of repentance. We touched on that briefly by way of introduction, and now we come to the psalm itself. It is quite long: forty-eight verses. The first five form a prologue, an invitation to the people to praise God: “Give thanks to the Lord, for he is good, for his mercy endures forever. Who can tell of the mighty works of the Lord? Who can make all his praises heard?”

“Blessed are those who keep his judgments and do what is just at all times. Remember us, O Lord, in your favor toward your people; visit us with your salvation, that we may see the goodness you show your chosen ones, rejoice in the joy of your people, and share in the praise of your inheritance.” These first five verses are, in a way, the prologue to the whole psalm. They call the people to glorify God and sing his praise. We will look at them more closely next time, since we have little time today. Praise the Lord because he is good. The Lord has been good to us; he is good. “For his mercy endures forever.” The people are called

to praise the Lord because he has always done good to his people and does what is best for them. Above all, God shows them mercy. “For his mercy endures forever”: that was true long ago, it is true now, and it will remain true forever and ever. The Lord is always merciful. “Who can tell of the mighty works of the Lord?” Who can recount all the wonderful things the Lord does? “Who can make all his praises heard?” Who could give voice to every praise due to him?

Who could express all the thanks that the people, indeed all of us, owe to God? Who can recount the Lord’s wonders and praise all God’s works as they deserve? “Blessed are those who keep his judgments and do what is just at all times.” As one Father says, this verse is the soul of the psalm. Blessed are those who heed God’s judgments, all that he decides and judges to be right. And blessed are those

who always act justly and do what is right.

As we go on with this verse, let us stress something we often say:

We find this in the Old Testament, in the New Testament, and throughout our life: what matters is that we keep God’s law, do what God wants, follow his will, and keep the commandments Christ gave us. It is not a matter of what we ourselves judge to be good. Often we say, “I’ll do this or that; it seems good to me.” But do we stop to ask, “What does God want?” It is not enough to do something that seems good by our own judgment. We must ask what God wants and what God says. We should always seek God’s will, keep it, and obey it. We should always attend to Christ’s commandments and keep them.

“Remember us, O Lord, in your favor toward your people; visit us with your salvation.” Here the psalmist asks: Remember us, Lord, with the favor you show your people,

the favor you showed them long ago and continue to show them. Remember us. “Visit us with your salvation”: come to us so that we may be saved. These words help us, as Christians, to reflect on our own lives.

We are Orthodox Christians. We have been baptized; all of us here are baptized Christians. This did not happen by chance, or merely because someone decided to have us baptized. God arranged it this way and showed us all his love and favor. We could have been somewhere else, knowing nothing of these things. Instead, God brought us to where we are and showed us this great blessing.

He has given us his mercy, his grace, and all these gifts: he brought us to Baptism, made us Christians and members of his Church, and sacrificed himself for us. All this comes from God’s divine uncreated energies. So when we pray, it matters that we say to God: Remember everything you have done for your people and for me. Look upon me now with that same favor, that same loving purpose and compassion. Receive me in that spirit, and visit me so that my soul may be saved. It matters that we see

all this as we pray, that our soul takes it to heart and prays to God in that light. Prayer is more than simply saying some words. “That we may see the goodness you show your chosen ones”: do all this so that we may see and enjoy your mercy and all the goodness you give your chosen ones. Let us see and enjoy all that you, O God, provide for them.

“Many are called, but few are chosen.” For his chosen ones, God keeps the very best. So we ask him to remember us with all the favor and loving purpose he shows them. We ask him to come and save us, so that we may see all his mercy and enjoy all his kindness, his love, and the outpouring of his grace. This is what he gives his chosen ones. “That we may rejoice in the joy of your people”: let us share the joy of the people you have formed and loved, your chosen people, to whom you give the best you have to give.

Let us rejoice in their joy. “That we may share in the praise of your inheritance.” This phrase is a little difficult. As those who have studied it more closely explain, it seems to mean that we will enjoy all these gifts and rejoice in them as your grace and favor are poured out upon us.

Well...

That is the favor shown to your chosen ones and given to your people. As we rejoice in all this, we know that we are your inheritance, that we belong to you, heirs and fellow heirs with Christ, as we were saying. Each one...

The verse speaks of sharing in praise. Yes, in a sense, each of us will congratulate the others. Just think of it, if it is hard to imagine. I believe we can begin to live and feel this even here. Sometimes we are too small-hearted to let our souls feel and enjoy it. But imagine when we find ourselves in the next world and God grants us the grace to enter his Kingdom. What a celebration there will be! How we will congratulate one another because God granted us that grace, helped us overcome one thing after another, poured his mercy upon us, and let us enjoy it.

We will do more than rejoice for ourselves. We will see others rejoicing too, one after another. Whether we knew one another in this world will hardly matter. We will know one another there far more deeply, even those who were strangers to us here. Yes, we will congratulate one another and rejoice together. That is the point: we will share in one another’s joy. That is all for today. Perhaps we can speak about it more fully next time.

Πάει στον 105ο ψαλμό, αλλά μόλις είχαμε διαβάσει εδώ μερικά εισαγωγικά. Πρέπει να είναι ο 105ος ψαλμός του προφητάνακτος Δαβίδ. Κάποιοι στίχοι που έχει ο ψαλμός αυτός αναφέρονται και στο Άλφα Παραλειπομένων, που αυτούς τους στίχους συνόδευαν τη μεταφορά της κιβωτού εις τον λόφον Σιών. Και είναι ένας ψαλμός, όπως ήταν και ο προηγούμενος, ο 104ος, αλλά εκείνος ο προηγούμενος ψαλμός ήταν ψαλμός που παρουσίαζε τις ευεργεσίες του Θεού και επομένως περιέχει την ευγνωμοσύνη που όφειλε ο λαός προς τον Θεό.

Αυτός ο ψαλμός, όπως είναι και ένας άλλος ψαλμός, ο εβδομηκοστός έβδομος, πιο πολύ παρουσιάζει τις αχαριστίες του λαού και επομένως τα της μετανοίας. Αυτά έτσι σύντομα σύντομα τα είχαμε πει εισαγωγικά και περνούμε εις τον ψαλμόν, ο οποίος έχει αρκετούς στίχους. Έχει 48 στίχους. Οι πέντε πρώτοι στίχοι είναι πρόλογος και είναι έτσι πρόσκληση. Προσκαλείται ο λαός να δοξολογήσει τον Θεό. Εξομολογείσθε τω Κυρίω ότι χρηστός, ότι εις τον αιώνα το έλεος αυτού. Τις λαλήσει τας δυναστείας του Κυρίου; Ακουστάς ποιήσει πάσας τας αινέσεις αυτού;

Μακάριοι οι φυλάσσοντες κρίσιν και ποιούντες δικαιοσύνην εν παντί καιρώ. Μνήσθητι ημών, Κύριε, εν τη ευδοκία του λαού σου, επίσκεψαι ημάς εν τω σωτηρίω σου, του ιδείν εν τη χρηστότητι των εκλεκτών σου και ευφρανθήναι εν τη ευφροσύνη του έθνους σου, του επαινείσθαι μετά της κληρονομίας σου. Είναι οι πρώτοι πέντε στίχοι, είναι τρόπον τινά ο πρόλογος του όλου ψαλμού και εδώ προσκαλείται ο λαός να δοξολογήσει τον Θεό, να υμνεί τον Θεό. Σύντομα σύντομα, και την άλλη φορά θα προσπαθήσουμε να τους δούμε τους στίχους αυτούς καλύτερα, καθώς σήμερα δεν έχουμε χρόνο. Δοξολογείτε τον Κύριον που είναι, ότι χρηστός, είναι ευεργέτης ο Κύριος, είναι χρηστός ο Κύριος. Ότι εις τον αιώνα το έλεος αυτού, καλούνται

λοιπόν να δοξολογήσουν τον Κύριον, διότι έχουν να κάνουν με έναν Κύριο ο οποίος είναι ευεργέτης από ανέκαθεν απέναντι στον λαό του και κάνει ο Θεός το καλύτερο για τον λαό του. Και κυρίως να δίδει το έλεος ο Θεός στον λαό του. Ότι εις τον αιώνα το έλεος αυτού, αυτό το αναλύει και παλιά και τώρα και πάντοτε μέχρι στην αιωνία των αιώνων. Ότι εις τον αιώνα το έλεος αυτού, αυτό πάντοτε είναι ελεήμων δηλαδή ο Κύριος. Τις λαλήσει τας δυναστείας του Κυρίου; Ποιος μπορεί να διηγηθεί, ας πούμε, τα θαυμαστά έργα που κάνει ο Κύριος; Ακουστάς ποιήσει πάσας τας αινέσεις αυτού; Ποιος μπορεί να κάνει να ακουστούν όλες εκείνες οι αινέσεις;

Όλες εκείνες οι ευχαριστίες που οφείλει ο λαός και οφείλουν οι άνθρωποι στον Θεό. Ποιος μπορεί να διηγηθεί τα θαυμαστά του Κυρίου και ποιος μπορεί να κάνει να ακουστούν όλα αυτά και να εξυμνήσει όλα αυτά τα έργα του Θεού που είναι έτσι άξια επαίνου; Μακάριοι οι φυλάσσοντες κρίσιν και ποιούντες δικαιοσύνην εν παντί καιρώ. Όπως λέγει ο πατήρ Ηλαυτός, ο στίχος είναι η ψυχή του ψαλμού. Μακάριοι αυτοί που φυλάσσουν την απόφαση, την όλη κρίση του Θεού. Αυτό που αποφασίζει, που κρίνει ο Θεός, μακάριοι. Και ποιούντες δικαιοσύνην εν παντί καιρώ. Και αυτοί οι οποίοι

πάντοτε είναι δίκαιοι και εφαρμόζουν ό,τι είναι δίκαιο.

Προχωρήσουμε εδώ σε αυτόν τον στίχο να τονίσουμε αυτό που λέμε συχνά, ότι

στην Παλαιά Διαθήκη το έχουμε αυτό, αλλά και στην Καινή Διαθήκη και πάντοτε το έχουμε αυτό, ότι όλο το θέμα είναι ο άνθρωπος να φυλάσει τον νόμο του Θεού, να φυλάσει αυτά που θέλει ο Θεός, να τηρεί το θέλημα του Θεού, να τηρεί τις εντολές που έδωκε ο Χριστός. Όχι τι κρίνουμε εμείς. Πολλές φορές, να κάνω αυτό, κάνω εκείνο, καλό μου φαίνεται, καλό πράγμα είναι, και δεν διερωτάται κανείς: Ο Θεός, ο Θεός τι θέλει; Δεν είναι απλώς να κάνεις κάτι καλό κατά την κρίση τη δική σου, αλλά τι θέλει ο Θεός, τι λέει ο Θεός. Πάντοτε να μας απασχολεί ποιο είναι το θέλημα του Θεού και να τηρούμε το θέλημα του Θεού. Να υπακούμε στο θέλημα του Θεού. Πάντοτε να μας απασχολεί ποιες είναι οι εντολές του Χριστού και να τηρούμε αυτές τις εντολές του Χριστού.

Μνήσθητι ημών, Κύριε, εν τη ευδοκία του λαού σου, επίσκεψαι ημάς εν τω σωτηρίω σου. Παρακαλεί εδώ ο ψαλμωδός να μας θυμηθείς, Κύριε, εν τη ευδοκία του λαού σου,

την εύνοια που έδειχνες από παλιά και δείχνεις πάντοτε εις τον λαό σου, να μας θυμηθείς. Επίσκεψαι ημάς εν τω σωτηρίω σου, και να μας επισκεφθείς έτσι που τελικά να σωζόμαστε, να έρχεται σωτηρία. Αυτά τώρα εδώ μας βοηθούν, δηλαδή, να σκεφτούμε εμείς ως χριστιανοί.

Είμαστε... Είμαστε λοιπόν ορθόδοξοι χριστιανοί, είμαστε βαπτισμένοι. Όλοι εμείς τώρα είμαστε βαπτισμένοι χριστιανοί. Αυτά δεν έγιναν τυχαία ούτε επειδή κάποιοι, ας πούμε, σκέφτηκαν και μας βάπτισαν κτλ. Αυτά τα οικονόμησε έτσι ο Θεός και έδειξε όλη την αγάπη Του και όλη την εύνοιά Του απέναντί μας. Μπορούσαμε να ήμασταν δεν ξέρω πού κτλ. και να μην ξέρουμε τίποτα, και κανόνισε ο Θεός να είμαστε εκεί που είμαστε και τελικά να μας δείξει όλη αυτή την ευλογία Του.

Θα μας δώσει όλο αυτό το έλεος, τη χάρη Του, όλα αυτά τα δώρα που μας έδωκε με το να μας βαπτίσει, να μας κάνει χριστιανούς και να ανήκουμε στην Εκκλησία Του και να είμαστε μέλη της Εκκλησίας Του, και θυσιάστηκε για εμάς και τα λοιπά. Αλλά όλα είναι ενέργειες από τον Θεό. Έχει μεγάλη σημασία την ώρα που προσεύχεται κανείς να πει στον Θεό: Λάβε υπόψη όλα αυτά που έκανες στον λαό σου και έκανες και σε μένα, και έτσι να με δεις τώρα, με αυτή την εύνοιά σου, με αυτή τη διάθεσή σου, με αυτή την πρόθεση, με αυτή την αγάπη, με αυτή την ευσπλαχνία. Ναι, να με δεις έτσι, να με δεχθείς έτσι και να με επισκεφθείς έτσι που να σωθεί η ψυχή μου. Έχει σημασία να βλέπουμε

την ώρα που προσευχόμεθα, να βλέπουμε τα πράγματα μέσα σε αυτή την πραγματικότητα και να λαμβάνει υπόψη η ψυχή μας όλη αυτή την πραγματικότητα και να προσεύχεται έτσι στον Θεό. Και όχι απλώς κάνεις μια προσευχή. Του ιδείν εν τη χρηστότητι των εκλεκτών σου, και όλα αυτά να τα κάνεις έτσι για να δούμε, για να δούμε και να απολαύσουμε έτσι το έλεός σου και την όλη χρηστότητά σου που δίνεις ακριβώς στους εκλεκτούς σου. Του ιδείν εν τη χρηστότητι των εκλεκτών σου, για να δούμε και να απολαύσουμε όλο αυτό το οποίο παρέχεις εσύ ο Θεός, δίνεις εσύ ο Θεός

στους εκλεκτούς σου. Πολλοί είναι κλητοί, ολίγοι δε εκλεκτοί, και εις τους εκλεκτούς ο Θεός επιφυλάσσει ό,τι, ό,τι, ό,τι καλύτερο. Και τον παρακαλούμε λοιπόν να μας θυμηθεί έτσι μέσα στην όλη αυτή εύνοιά Του, μέσα στην όλη αυτή πρόθεσή Του που κάνει για τους εκλεκτούς Του και τα λοιπά, και που έρχεται, και τον παρακαλούμε να έρθει να μας σώσει για να δούμε όλο αυτό το έλεός Του, να απολαύσουμε όλη αυτή την ευεργεσία Του, όλη αυτή την αγάπη Του, όλη αυτή την έκχυση της χάριτός Του. Αυτή είναι ακριβώς που δίνει στους εκλεκτούς Του. Του ευφρανθήναι εν τη ευφροσύνη του έθνους σου, να ευφρανθούμε. Ναι, μέσα στην όλη αυτή ευφροσύνη αυτού του έθνους που εσύ το δημιουργείς, που εσύ το αγαπάς, που είναι εκλεκτός ο λαός, που ό,τι καλύτερο έχεις ως Θεός να δώσεις, το δίνεις.

Να ευφρανθούμε μέσα σε αυτή την ευφροσύνη. Του επαινείσθαι μετά της κληρονομίας σου. Είναι λίγο δύσκολη αυτή η φράση, αλλά μάλλον εννοεί, όπως ερμηνεύουν εδώ οι ειδικότεροι, εννοεί ότι καθώς θα απολαμβάνουμε όλα αυτά, θα χαιρόμαστε όλα αυτά, θα εκχυθεί όλη η χάρη σου και η εύνοιά σου επάνω μας κτλ.

Εεε...

Αυτή που εκδηλώνεται στους εκλεκτούς σου, αυτή που δίδεται στο έθνος αυτό το δικό σου κτλ. Καθώς θα τα χαιρόμαστε όλα αυτά, που είμαστε η κληρονομία Σου, που είμαστε οι δικοί Σου, οι κληρονόμοι και συγκληρονόμοι Χριστού που λέγαμε κλπ. Ο ένας...

Επαινείσθαι, λέει, του επαινείσθαι. Ε, ναι, ο ένας θα συγχαίρει τον άλλο τρόπον τινά, θα συγχαίρει τον άλλο. Για σκεφτείτε, αν δεν μπορούμε να το καταλάβουμε. Λέω ότι μπορούμε από εδώ να τα ζούμε αυτά και να τα νιώθουμε. Είμαστε μικρόψυχοι που δεν αφήνουμε έτσι μερικές φορές την ψυχή μας να τα νιώσει και να τα απολαύσει έτσι. Αλλά σκεφτείτε τώρα όταν βρεθούμε στον άλλο κόσμο και μας αξιώσει ο Θεός εκεί της Βασιλείας Του και βρεθούμε εκεί. Τι πανηγύρι θα κάνουμε και πόσο θα συγχαίρουμε ένας τον άλλον, αυτή είναι η έννοια, που μας αξίωσε ο Θεός και ξεπεράσαμε το ένα και ξεπεράσαμε το άλλο και εκχύθηκε πάνω μας το έλεός Του και απολαμβάναμε.

Με την έννοια ότι όχι απλώς χαίρεσαι, αλλά βλέπεις και ο άλλος έτσι και ο άλλος και ο άλλος, και μάλιστα αν και δεν θα έχει καμιά σημασία αυτό το ότι είμαστε γνωστοί σε αυτόν τον κόσμο, θα ξεπεραστεί τόσο πολύ αυτή η γνωριμία που θα είμαστε πολύ πιο γνωστοί εκεί και με τους πιο αγνώστους. Ναι, αλλά θα συγχαίρεσαι τον άλλον, θα συνευφραινόμεθα δηλαδή, όχι απλώς θα ευφραινόμεθα αλλά θα συνευφραινόμεθα. Αυτά για σήμερα και θα πούμε ίσως καλύτερα την άλλη φορά.