Βλέποντας τον Θεό μέσα από τη Δημιουργία στον Ψαλμό 103

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Psalm 103, as we said, is read at Vespers. It is the majestic opening psalm. Over our last two talks, we have barely made it through the first verse, and we have almost finished even that. “Bless the Lord, O my soul. O Lord my God, You are exceedingly great; You are clothed in praise and majesty.”

Yes. The psalmist sees God through creation, which belongs to God. We do not despise creation. We should despise nothing that God has made; it all belongs to Him. And God did not make any of it by chance.

This psalm teaches us, especially here, to look at God’s creation and glorify God through it. As we marvel at creation, we should marvel at its Creator and Maker, the Lord our God. The psalmist is trying to see God through creation. And as we said, the verses of this psalm, in their order, refer in a way to the six days of creation. The second half of the first verse, where we are now, along with the second, third, and fourth verses, could be said to refer to the

things God created on the first and second days.

“You are clothed in praise and majesty.” The psalmist sees God as we might see a person before us. We see the person, but we also see what he is wearing: perhaps ordinary clothes, perhaps poor clothes, or splendid clothes, even golden ones. Here, then, the psalmist sees God clothed in majesty. The splendor of His clothing stirs a person

to praise God in wonder. “You are clothed in praise and majesty.” Your clothing has the splendor fitting for God. It fills me with wonder; it makes a person want, quite naturally, to praise You, glorify You, and give You thanks. We have said this before, but we need to say it again: a person becomes terribly impoverished, even while trying to be a Christian and a good person.

He confines himself to himself, even if he is trying to make himself good. That is not how it works. A person must continually stand before God.

Otherwise...

Even as you try to become good, without realizing it you will feed your ego. You will feed your self-love, that root passion, and your sense that you can live independently of God. This can happen at the very moment you are trying to do good deeds.

When someone prays, if his attention stays fixed on himself, he will sink into his own Hell, or into his problems, or into his illness, into his own ego.

When you pray, you turn to God; you run to Him. I think I have said this a few times in private: it is one thing to feel troubled and pray to God, yet keep your attention on your trouble. Yes, you are praying to God, but you are watching your own turmoil. That will get you nowhere. You will sink deeper into it and become even more troubled. To understand this better, let us recall something else we have discussed from time to time, following what the Fathers say from experience.

They have in mind someone going to confession with sins of the flesh to confess. Yes, he must confess them. He must actually say what they are. But he should confess them and then leave them there.

When the time comes to confess them, he will have to pass through that mire, whether he wants to or not. But once he has confessed them, it is finished.

Afterward, he should simply remember that he is a sinner, that in these matters he has done dreadful things in his life, and nothing more. Under no circumstances should he call each act back to mind: “I did this, and then I did that.” Once he has confessed those sins, he should remember only in general terms that he has been sexually immoral, but God has saved him and forgiven him. The nature of these sins is such that, if a person starts going over them in his mind, he is likely to sink back into them. Instead, he should remember that he is a sinner and run to God,

or he will sink.

It is like sitting at home when someone comes and bothers us at the door.

It is better to act as though we do not hear him. He will call out, call again, and eventually go away. If we know he is stronger than we are, it would be a mistake to start arguing with him: “Go away! What are you doing here?” Worse still would be to open the door, thinking we could push him away. He would probably come inside, and then it would be much harder to get him out. That is how these things take hold of the soul when we give them our attention. We should simply remember that we are sinners, that we have committed such sins, and let that remembrance send us running to Christ.

More generally, we must see our sin, confess it, repent, and know that we are sinners. We must never forget it. As the poor fellow here says, or as Abba Onouphrios would often say, “Who am I? Why do you expect this of me?” He feels his weakness and sinfulness. But that does not mean sinking into ourselves, dwelling on ourselves, trying somehow to find peace or stop our turmoil. Whatever state we are in, we must learn to go beyond ourselves, to forget ourselves, so to speak. It does not matter if we feel a little troubled or hurt. Let us run to God.

Often, by dwelling on ourselves, we make our condition worse. When we turn away from that self-absorption, we already spare ourselves that harm. And as we take refuge in God, our ego ceases to rule within us. God bends down to us, sees us, and receives us as His children: sinful, yes, but repentant. He forgives us, loves us, and pours His grace into our souls. All this happens through faith; otherwise we can do nothing. We see that God is mighty, merciful, and loving toward mankind, that He is holy and beautiful. And the soul is deeply moved—in the best sense—

through faith. Through faith the way opens. Through faith we see what cannot be seen. Through faith we believe that, sinners though we are, God loves and forgives us. We see Him waiting with open arms. Then God’s love takes hold of us, and so does His beauty, which no one can truly describe. We are filled with awe: “My God, You receive me, unruly as I am! My God, You who are all-holy and radiant, You receive us sinners!” And so a different relationship with God begins to grow.

Within the soul, a new kind of experience begins to take shape. The fathers speak of the Jesus Prayer, and many people use it today. This is not like transcendental meditation, where we simply focus on ourselves. We turn inward in the name of Christ and surrender ourselves to Him. As a person does this, he senses that he is united with Christ, that Christ is united with him and dwells within him. Then the words come to life: “It is no longer I who live, but Christ who lives in me.” So here the psalmist sees God clothed in majesty.

He sees God’s majesty and feels the need to praise and glorify Him. He leaves himself behind; he rises above himself. Yes, that is how the Saints were, and how they are. You will never see a Saint sitting and lamenting his lot, consumed by complaints. Nor will you see a Saint trying to make himself into someone he can admire, someone who satisfies his own ego. Such things have no place in their lives. On the one hand, they believe themselves to be great sinners. On the other, they run to God, who receives sinners, forgives them, and makes them holy.

“You clothe Yourself with light as with a garment; You stretch out the heavens like a curtain.”

There was light, and light came to be—the very first thing God said. In the beginning God made heaven and earth. The earth was unseen and unformed, and darkness was over the deep.

And the Spirit of God was moving over the deep.

So the prophet David sees God, and he sees that God’s garment is light. “You clothe Yourself with light as with a garment.” Notice that this speaks in the present tense: God is always clothed in light as in a garment. “You stretch out the heavens like a tent covering”: You have spread the heavens above us like a covering. David describes this as he could understand it, with the knowledge people had in his time. When they entered a tent, the skins stretched above them were like a sky overhead.

In this image, the heavens are like one great skin that God has stretched out to cover the earth. You are the one who wears light as Your garment, and You have stretched the whole sky above us like a covering over a tent. As we said, David uses images drawn from what he knew in his own day. He lived outdoors, and he observed and pondered many of these things while he was still a shepherd, as we shall see later.

He gives many more details. Yet through these simple images, these ordinary things David knows, he sees God and draws near to Him. David is an instrument of God. What we are reading is a psalm; it is Holy Scripture. These words were spoken and written under the guidance of the Holy Spirit. It is God who illumines David to see, understand, and write in this way. That is what matters. Someone else could write a poem, a psalm, or even a work of prose.

It might be beautifully written from a human point of view, yet lack the Spirit of God. You might enjoy its craft and admire the writer’s ability. Here it is different. We admire David because, through words that are often very simple, the Spirit of God speaks to us. Through them we see God’s light, His divine uncreated energies. That is what matters.

Suppose we all go outside tonight under a clear sky. Everyone here in Thessaloniki will see the stars, some brighter and some fainter. The moon rises toward morning these days; if we wake early, we may still catch sight of it for another day or two. We will see the moon and the Pleiades. More or less everyone will enjoy the sight and say, “How beautiful!” But among them there will surely be some who, through the bright and faint stars, through the moon, and through the dark sky that is somehow full of light, will see God.

There is a story we mentioned years ago, written in a book, about an ascetic hermit walking through a meadow one spring day. The meadow was full of flowers of every color and shape. At one point he turned toward them, almost as though he were taking them to task, and cried out, “Be quiet, be quiet! You are deafening me!”

The flowers said nothing, nothing at all. Yet through their colors, their fragrance, and their whole form, they spoke to this man, who had the Spirit of God within him. He had reached what we might call theoria of created things; he had attained that contemplation. We can speak another time about what that means. He did not see only lovely flowers with pleasing colors, shapes, and scents, as most people would. He saw them as God’s creatures. Through their color, shape, and fragrance, he heard them, so to speak...

From all these inanimate things a hymn rises to their Maker, their Creator. They praise and glorify Him by opening there and becoming as God ordained them to be, giving off their fragrance and displaying their colors. They do nothing else but open their mouths, so to speak, and praise and glorify God. Having the Spirit of God within him, he perceives and feels this. He becomes enraptured there among the flowers and joins his own psalmody and hymns to theirs. That is why he says, “Stop deafening me”: to show that all these things praise and glorify God.

This may sound like a fairy tale, like something imagined or merely a pleasing way to speak. If you do not have the Spirit of God and cannot see the deeper reality, that is how it will seem. As we said, you may limit yourself to your bodily senses, simply smelling or seeing, and think that is all there is. But if you have spiritual senses, spiritual hearing and a spiritual sense of smell, and the Spirit of God dwells within you beyond the senses, then you can naturally have spiritual senses. You see all these things, feel all these things, understand all these things, and live within this great celebration of God. That is enough for today; we shall continue next Saturday.

Στον 103ο ψαλμό που είπαμε ότι αναγινώσκεται στον Εσπερινό, προοιμιακός, μεγαλόπρεπος ψαλμός. Μόλις και μετά βίας είδαμε τον πρώτο στίχο τις δυο προηγούμενες φορές και σχεδόν τον τελειώσαμε κι αυτόν. Ευλόγει η ψυχή μου τον Κύριον. Κύριε ο Θεός μου, εμεγαλύνθης σφόδρα, εξομολόγησιν και μεγαλοπρέπειαν ενεδύσω.

Ναι. Ο ψαλμωδός βλέπει τον Θεό διαμέσου της δημιουργίας, η οποία δημιουργία είναι του Θεού. Δεν την περιφρονούμε τη δημιουργία, τίποτα δεν πρέπει να περιφρονούμε, ό,τι έκανε ο Θεός είναι του Θεού. Ούτε έκανε έτσι τυχαία ο Θεός ό,τι έκανε.

Να βλέπουμε, όπως μας το διδάσκει αυτός ο ψαλμός ιδιαίτερα εδώ, να βλέπουμε τη δημιουργία του Θεού και να δοξάζουμε τον Θεό διαμέσου της δημιουργίας. Θαυμάζοντας τη δημιουργία, να θαυμάζουμε τον Δημιουργόν και Πλάστην, τον Κύριο, τον Θεό μας. Εδώ ο ψαλμωδός, ακριβώς διότι βλέπει τον Θεό, θέλει να δει τον Θεό, εδώ προσπαθεί να δει τον Θεό, από τη δημιουργία και μάλιστα, όπως είπαμε, ο ψαλμός, οι στίχοι, όπως πάνε με τη σειρά, τρόπον τινά αναφέρονται στις έξι ημέρες της δημιουργίας. Και εδώ ο πρώτος στίχος, το δεύτερο ήμισυ του πρώτου στίχου, εδώ που είμαστε τώρα, δηλαδή, το πρώτο στίχο, το δεύτερο ημιστίχιο, ο δεύτερος επίσης στίχος, ο τρίτος στίχος, ο τέταρτος στίχος, θα μπορούσαμε να πούμε ότι αναφέρονται εις

δημιουργία, ανήκει στα δημιουργήματα του Θεού της πρώτης ημέρας και της δευτέρας ημέρας.

Εξομολόγησιν και μεγαλοπρέπειαν ενεδύσω. Τον βλέπει δηλαδή τον Θεό όπως βλέπουμε κάποιον και βλέπουμε βέβαια τον άνθρωπο, βλέπουμε τον συγκεκριμένο άνθρωπο, το συγκεκριμένο πρόσωπο, πλην όμως είναι ενδεδυμένος. Ενδεδυμένος και φορά ενδύματα έτσι ή έτσι, φορά ενδύματα πρόχειρα, φορά ενδύματα φτωχικά ή ενδύματα λαμπρά, ενδύματα χρυσά, ενδύματα... Εδώ βλέπει λοιπόν ο ψαλμωδός τον Θεόν ενδεδυμένον και είναι μεγαλόπρεπη η ενδυμασία του Θεού και προκαλεί, ας πούμε έτσι, προδιαθέτει τον άνθρωπον

να υμνήσει τον Θεόν, θαυμάζοντάς Τον και βλέποντας, ας πούμε, τη μεγαλοπρέπεια, εξομολόγησιν και μεγαλοπρέπειαν ενεδύσω. Είσαι έτσι ενδεδυμένος που είναι μεγαλοπρεπέστατη η ενδυμασία, όπως ας πούμε αξίζει στον Θεό, και όλο αυτό με κάνει να σε θαυμάζω, κάνει τον άνθρωπο να σε θαυμάζει και αυθόρμητα να θέλει να σε υμνήσει, να σε δοξολογήσει, να σε ευχαριστήσει. Και άλλη φορά έχουμε πει, πρέπει και πάλι να το πούμε και να επιμείνουμε ότι φτωχαίνει πάρα πολύ ο άνθρωπος, έστω κι αν προσπαθεί να είναι χριστιανός και να είναι καλός άνθρωπος, φτωχαίνει κανείς πάρα πολύ.

Περιορίζεται απλώς στον εαυτό του, έστω, προσπαθεί να κάνει καλό τον εαυτό του, δεν γίνονται έτσι τα πράγματα. Ο άνθρωπος πρέπει να είναι συνέχεια απέναντι στον Θεό.

Αλλιώς...

Να προσπαθείς ακόμα να γίνεις καλός, χωρίς να το καταλαβαίνεις, θα τρέφεις τον εγωισμό σου. Θα τρέφεις τη φιλαυτία σου, θα τρέφεις την αυτονόμησή σου. Και την ώρα ακριβώς που κάνεις, προσπαθείς να κάνεις καλές πράξεις, ας πούμε.

Λέμε, όταν προσεύχεται κανείς, εάν προσεύχεται και προσέχει τον εαυτό του, ή θα βουλιάξει μέσα στην κόλασή του ή θα βουλιάξει μέσα στα προβλήματά του ή θα βουλιάξει μέσα στην ασθένειά του, μέσα στο εγώ του.

Προσεύχεται κανείς εις τον Θεό, τρέχει δηλαδή εις τον Θεό. Όπως λέγαμε κάποια φορά, κατ' ιδίαν νομίζω το έχω πει μερικές φορές, άλλο είναι να αισθάνεσαι, παραδείγματος χάρη, ταραγμένος και να προσεύχεσαι στον Θεό, αλλά προσέχοντας την ταραχή σου όμως. Προσεύχεσαι μεν στον Θεό, αλλά προσέχοντας την ταραχή σου. Δεν θα κάνεις τίποτε, δεν θα κάνεις, θα βουλιάξεις ακόμη περισσότερο μέσα στην ταραχή σου, θα γίνεις ακόμη πιο ταραγμένος. Αν θέλετε να το καταλάβουμε καλύτερα, το έχουμε πει και αυτό κατά καιρούς, σύμφωνα με αυτά που λένε οι πατέρες, που βέβαια τα βγάζουν μέσα από την πείρα.

Έχουν υπόψη των, όταν κανείς εξομολογείται και έχει να εξομολογηθεί, λένε ας πούμε, σαρκικά αμαρτήματα. Ναι, αυτά βέβαια θα τα εξομολογηθεί κανείς, θα τα εξομολογηθεί, δεν θα πει απλώς, θα τα εξομολογηθεί. Αλλά να τα εξομολογηθεί έτσι που να τα εξομολογηθεί και να τελειώνει.

Όταν είναι να τα εξομολογηθεί, θα τα εξομολογηθεί, θέλει δεν θέλει, θα βουλιάξει μέσα στη λάσπη, αλλά τέλειωσε.

Μετά... Μετά θα θυμάται απλώς ότι είναι αμαρτωλός, θα θυμάται απλώς ότι έκανε ό,τι χειρότερο στη ζωή του, σχετικά με τα σαρκικά, τίποτα άλλο. Σε καμιά περίπτωση δεν επιτρέπεται να θυμάται συγκεκριμένα, έκανα και εκείνο, έκανα και εκείνο και έτσι και αλλιώς, τίποτα, απλώς γενικά, όταν τα εξομολογήθηκε, τα εξομολογήθηκε, αλλά μετά γενικά να θυμάται ότι είναι ας πούμε πόρνος, ας πω έτσι, αλλά τον έσωσε ο Θεός, τον συγχώρησε ο Θεός. Επειδή είναι η φύση, λέει, των αμαρτημάτων τέτοια, όταν κανείς πάει να τα σκεφτεί μάλλον βουλιάζει εκεί μέσα. Όχι απλώς να σκεφτεί ότι είναι αμαρτωλός και να τρέξει στον Θεό,

θα βουλιάξει.

Όπως ας πούμε καθόμαστε στο σπίτι μας και έρχεται κάποιος και μας ενοχλεί στην πόρτα.

Καλύτερο είναι να κάνουμε ότι δεν ακούμε, να φωνάξει, θα ξαναφωνάξει, θα σηκωθεί, θα φύγει. Εφόσον καταλαβαίνουμε ότι είναι ισχυρότερος, θα είναι λάθος μας ή να πιάσουμε κουβέντα μαζί του, φύγε από εδώ και τι κάνεις και τι. Λοιπόν, θα είναι χειρότερα ή πολύ περισσότερο θα είναι λάθος μας να του ανοίξουμε την πόρτα τάχα να τον σπρώξουμε. Μάλλον θα μπει μέσα και θα είναι πολύ χειρότερα, πολύ πιο δύσκολο να τον βγάλουμε. Έτσι κυριεύεται η ψυχή λοιπόν όταν κάπως προσέχει αυτά, κυριεύεται και απλώς θα σκέφτεται κανείς ότι είναι αμαρτωλός, έκανε τέτοιες αμαρτίες και να γίνεται αφορμή αυτό να τρέχει στον Χριστό.

Και γενικότερα όμως θα λέγαμε, θα δει κανείς την αμαρτία του, θα εξομολογεί την αμαρτία του, θα μετανοήσει, θα αισθάνεται ότι είναι αμαρτωλός, ποτέ δεν θα ξεχάσει, όπως και εδώ λέει ο ταλαίπωρος ή όπως είπε ο Αββάς Ονούφριος κάθε τόσο, λέει ότι ποιος είμαι εγώ, γιατί περιμένεις από μένα κλπ. Και αισθάνεται την αδυναμία του και την αμαρτωλότητά του. Αλλά όχι όμως με την έννοια να βουλιάζει κανείς μες στον εαυτό του και να ασχολείται έτσι με τον εαυτό του και να προσπαθεί τάχα να ειρηνεύσει και να προσπαθεί τάχα να σταματήσει την ταραχή κτλ. Όχι, να μάθουμε σε όποια κατάσταση και αν είμαστε να μάθουμε να ξεπερνούμε τον εαυτό μας, να ξεχνούμε ας πούμε έτσι τον εαυτό μας, δεν πειράζει ας ταραχθεί και λίγο ο εαυτός μας. Δεν πειράζει να πονέσει και λίγο, δεν πειράζει να πάθουμε, τίποτα. Και να τρέχουμε στον Θεό.

Αυτό, πολλές φορές μένοντας στον εαυτό μας, τον χειροτερεύουμε τον εαυτό μας. Επομένως, ξεφεύγοντας από τον εαυτό μας, ήδη τον απαλλάσσουμε από αυτήν τη χειροτέρευση που θα του κάναμε. Καθώς όμως καταφεύγουμε στον Θεό και παύει να διαφεντεύει μέσα μας ο εγωισμός, ο Θεός σκύβει επάνω μας, μας βλέπει, μας δέχεται σαν παιδιά του, αμαρτωλά μεν αλλά μετανοημένα. Μας συγχωρεί, μας αγαπάει και διοχετεύει στην ψυχή μας τη χάρη Του. Αλλά σε αυτή την περίπτωση, δηλαδή, αυτά όλα γίνονται με την πίστη. Αλλιώς δεν μπορεί να κάνει κανείς τίποτα. Όταν βλέπουμε ότι ο Θεός είναι μεγαλόδυναμος, ότι είναι εύσπλαχνος, ότι είναι φιλάνθρωπος, ότι είναι Άγιος, είναι ωραίος και παθαίνει η ψυχή, παθαίνει με την καλή έννοια δηλαδή,

της πίστεως, καθώς πάλι διά της πίστεως ανοίγει ο δρόμος, διά της πίστεως βλέπει αυτά τα πράγματα που δεν βλέπονται, διά της πίστεως πιστεύει ότι ας είναι αμαρτωλός κανείς, τον αγαπά ο Θεός, ας είναι αμαρτωλός κανείς, τον συγχωράει ο Θεός. Βλέπεις λοιπόν ότι σε αναμένει ο Θεός με ανοιχτάς τας αγκάλας. Οπότε κυριεύεσαι από την αγάπη του Θεού, κυριεύεσαι από όλο το κάλλος αυτό που ούτε μπορεί κανείς να το πει πώς είναι του Θεού. Κυριεύεσαι από φοβερό θαυμασμό, Θεέ μου εμένα τον άτακτον με δέχεσαι, Θεέ μου εσύ που είσαι ο Πανάγιος Θεός, ο υπέρλαμπρος Θεός, δέχεσαι εμάς τους αμαρτωλούς. Αρχίζει λοιπόν να δημιουργείται άλλη αυτή σχέση με τον Θεό

μέσα στην ψυχή αρχίζουν να δημιουργούνται άλλα βιώματα. Η ευχή για την οποία μιλούν οι πατέρες και αρκετός κόσμος σήμερα χρησιμοποιεί την ευχή. Δεν γίνονται αυτά τα πράγματα όπως κάνουν αυτοί που ασχολούνται με τον υπερβατικό διαλογισμό και με τέτοια πράγματα απλώς, δηλαδή συγκεντρωνόμαστε στον εαυτό μας. Εμείς συγκεντρωνόμαστε μέσα μας αλλά στο όνομα του Χριστού, παραδιδόμεθα στον Χριστό και έτσι ενώ συγκεντρώνεται κανείς μέσα του αισθάνεται ότι ενώνεται με τον Χριστό και ο Χριστός ενώνεται μαζί του και αισθάνεται ότι μέσα του είναι ο Χριστός, οπότε έρχεται ακριβώς αυτό, ζω δε ουκέτι εγώ, ζη δε εν εμοί Χριστός. Ο ψαλμωδός εδώ λοιπόν βλέπει τον Θεόν ενδυμένο.

Βλέπει τη μεγαλοπρέπεια του Θεού και αισθάνεται την ανάγκη να υμνήσει, να δοξολογήσει τον Θεό. Και ξεφεύγει από τον εαυτό του. Ξεπερνά τον εαυτό του. Ναι, έτσι ήταν οι Άγιοι, έτσι είναι οι Άγιοι. Γι' αυτό δεν θα δεις κανέναν Άγιο να κάθεται να κλαίει τη μοίρα του. Δεν θα δεις κανέναν Άγιο να... Ας πούμε να κλαίει με παράπονο. Να τον τρώει το παράπονο, όπως δεν θα δεις κανέναν Άγιο να πασχίζει ας πούμε να φτιάξει τον εαυτό του έτσι που να τον καμαρώνει και να φτιάξει έτσι τον εαυτό του που να ικανοποιηθεί ο εγωισμός του κτλ. Αυτά είναι τελείως ανύπαρκτα. Λοιπόν, πιστεύουν από το ένα μέρος ότι είναι οι μεγάλοι αμαρτωλοί και από το άλλο μέρος καταφεύγουν στον Θεό, ο οποίος δέχεται τους αμαρτωλούς και συγχωρεί τους αμαρτωλούς και τους αγιάζει.

Αναβαλώμενος φόσος ημάτιον εκ τίνων τουν ουρανών ως ιδέριν.

Υπήρχε το φως και έγινε το φως, το πρώτο πρώτο που είπε ο Θεός. Εν αρχή εποίησεν ο Θεός τον ουρανόν και την γην. Η δε γη ην αόρατος και ακατασκεύαστος, και σκότος επάνω της αβύσσου.

Ε... Και Πνεύμα Θεού επεφέρετο επάνω της αβύσσου.

Λοιπόν, βλέπει τον Θεό ο Προφήτης, ο Δαβίδ, τον βλέπει να είναι το ένδυμά του φως. «Αναβαλλόμενος φως ως ιμάτιον», και όχι με το «αναβαλλόμενος» σε χρόνο παρωχημένο, αλλά σε χρόνο ενεστώτα, ότι συνεχώς ο Θεός είναι ενδεδυμένος το φως ως ιμάτιον. «Εκτείνων τον ουρανόν ωσεί δέρριν», εσύ ο οποίος ξάπλωσες τον ουρανό πάνω μας ωσεί δέρριν. Όπως αυτά γνώριζε από την ανθρώπινη πλευρά και από την πλευρά της επιστήμης, ας πούμε, ο προφήτης Δαβίδ, έτσι μπορούσε να τα καταλάβει τότε. Οπότε, όπως έμπαιναν μέσα στις σκηνές και από πάνω ήταν σαν ένας ουρανός τα δέρματα που σκέπαζαν τη σκηνή.

Τρόπον τινά ο ουρανός είναι ένα μεγάλο δέρμα, το ξάπλωσε ο Θεός και σκεπάζει, ας πούμε, την γη. Είσαι εσύ λοιπόν ο οποίος ενδύεσαι το φως, ιμάτιό σου, το ένδυμά σου, η ενδυμασία σου είναι το φως, και ο οποίος έχεις ξαπλώσει πάνω τον ουρανό, τον όλο ουρανό σαν ένα δέρμα πάνω από τη σκηνή. Και χρησιμοποιεί, όπως είπαμε, εικόνες τέτοιες που μπορούσε να χρησιμοποιήσει ο Δαβίδ σύμφωνα με τις γνώσεις της εποχής και σύμφωνα με τις δικές του γνώσεις, ο οποίος ζούσε στην ύπαιθρο και πολλά από αυτά πιο πολύ τα είδε και τα μελέτησε όταν ακόμη ήτανε βοσκός, όπως θα δούμε και πιο κάτω.

Λέει πολλές άλλες λεπτομέρειες. Όμως μέσα από αυτές τις απλές εικόνες, μέσα από αυτά τα απλά πράγματα που έχει υπόψη του ο Δαβίδ, βλέπει το Θεό, βλέπει το Θεό, προσεγγίζει το Θεό. Καθώς βέβαια ο Δαβίδ είναι όργανο του Θεού και καθώς, ας πούμε, διότι αυτό που διαβάζουμε είναι ψαλμός, αυτό που διαβάζουμε είναι Αγία Γραφή, επομένως αυτά ελέχθησαν και γράφτηκαν με την επιστασία του Αγίου Πνεύματος. Επομένως είναι ο Θεός που τον φωτίζει να τα βλέπει έτσι, να τα γράφει έτσι, να τα καταλαβαίνει έτσι. Αυτό έχει σημασία. Μπορεί και κάποιος άλλος να γράψει ένα ποίημα, να γράψει ένα ψαλμό, αν θέλετε να γράψει ένα πεζογράφημα.

Να είναι καλογραμμένος από την ανθρώπινη πλευρά, αλλά μην έχει πνεύμα Θεού μέσα του αυτό το πράγμα. Απλώς θα το χαρείς, απλώς θα σου αρέσει από την τεχνική πλευρά, από την ικανότητα που έχει ο άνθρωπος να τα πει έτσι ή έτσι. Εδώ δεν είναι αυτό. Ευχαριστώ. Δεν θαυμάζουμε τον Δαβίδ για τις εικόνες που χρησιμοποιεί, για τις λέξεις που χρησιμοποιεί, για τις φράσεις, για την ποιητική του δεινότητα ή ό,τι άλλο. Θαυμάζουμε τον Δαβίδ διότι μέσα από αυτά που πολλές φορές είναι απλά απλά, είναι το Πνεύμα του Θεού, ομιλεί το Πνεύμα του Θεού, που μας ομιλεί εμάς το Πνεύμα του Θεού. Μέσα από αυτά βλέπουμε το φως του Θεού, την άκτιστη ενέργεια του Θεού και αυτό είναι που έχει σημασία.

Απόψε, ας πούμε, βγούμε στον καθαρό ουρανό έξω, όλοι οι Θεσσαλονικείς, όλοι θα δούμε τον έναστρο ουρανό, όλοι θα δούμε τα φωτεινότερα αστέρια, τα λιγότερο φωτεινά, το φεγγάρι βέβαια αυτές τις μέρες βγαίνει προς το πρωί, αν ξυπνήσουμε λίγο πρωί θα το προλάβουμε να το δούμε μια δυο μέρες ακόμη, θα δούμε και το φεγγάρι και την Πούλια και όλα. Και λίγο πολύ όλοι θα χαρούν, όλοι θα ευχαριστηθούν, όλοι θα πούνε «α, τι ωραία» κλπ. Άλλο αυτό κι άλλο, οπωσδήποτε ανάμεσα στους πολλούς θα υπάρξουν και εκείνοι οι οποίοι μέσα από αυτά τα αστέρια, τα φωτεινότερα, τα αμυδρότερα, μέσα από το φεγγάρι, μέσα από το σκοτεινό αλλά και κατά κάποιο τρόπο φωτεινό ουρανό, θα δουν τον Θεό.

Αυτό που λέγαμε πριν από χρόνια, που γράφεται σε κάποιο βιβλίο, ότι κάποιος, ας πούμε, ασκητής, ερημίτης, περπατούσε κάποια μέρα την άνοιξη στο λιβάδι και κάποια στιγμή τα έβαλε, κατά κάποιο τρόπο βέβαια, τα έβαλε με τα άνθη που είχε το λιβάδι, πλήθος ανθέων, πλήθος λουλουδιών και χρώματα και λοιπά και σχήματα. Τότε άρχισε έτσι να κραυγάζει: «Πάψετε, πάψετε, με ξεκουφάνατε».

Ενώ δεν έλεγαν τίποτε τ' άνθη, τίποτε δεν έλεγαν. Αλλά με το χρώμα τους όμως και με την ευωδία τους και με την όλη, με το όλο σχήμα τους. Ναι, σε αυτόν ο οποίος είχε μέσα το Πνεύμα του Θεού και είχε, αν θέλετε εδώ να πούμε τη θεωρία των όντων, είχε φτάσει τη θεωρία των όντων, άλλη φορά να το πούμε αυτό τι σημαίνει, δεν έβλεπε απλά λουλούδια με ωραία χρώματα, με ωραία σχήματα, με ωραία αρώματα, αν θέλετε, όπως οι πολλοί άλλοι. Αυτός τα έβλεπε σαν δημιουργήματα του Θεού που μέσα από το χρώμα τους και μέσα από το σχήμα τους και μέσα από την ευωδία τους άκουγε νοσησαγωγικών, άκουγε εντά...

Ανεβαίνει απ' αυτά όλα τα άψυχα, να ανεβαίνει ύμνος προς τον πλάστην, προς τον δημιουργόν. Να υμνούν και να δοξάζουν αυτό το ότι ανοίγουν εκεί και γίνονται όπως τα όρισε ο Θεός και βγάζουν το άρωμά τους και βγάζουν το χρώμα τους και δεν κάνουν τίποτα άλλο παρά ανοίγουν, ας πούμε, το στόμα τους, εντός εισαγωγικών, και υμνούν και δοξάζουν τον Θεό. Και αυτός, έχοντας το Πνεύμα του Θεού, το πιάνει αυτό, το αισθάνεται αυτό και μεθάει εκεί μέσα κι αυτός ανάμεσα στα λουλούδια, στα άνθη, και ενώνει κι αυτός τη δική του ψαλμωδία και τους δικούς του ύμνους με τους ύμνους των λουλουδιών. Αλλά το λέει γι' αυτό: «Πάψτε να με ξεκουφαίνετε», για να δείξει ότι όλα αυτά υμνούν και δοξάζουν τον Θεό.

Αυτά μοιάζουν έτσι παραμυθένια, μοιάζουν, ας πούμε, φανταστικά, μοιάζουν ότι έτσι καλύτερα τα λες. Αν δεν έχεις το Πνεύμα του Θεού και αν δεν βλέπεις τη βαθύτερη πραγματικότητα, έτσι θα πεις. Και όπως είπαμε, να περιορίζεσαι απλώς αισθητώς, έτσι, με τις σωματικές αισθήσεις, ας πούμε, για να οσφρανθείς ή να δεις, και τελείωσε, αυτό είναι. Αν όμως έχεις πνευματικές αισθήσεις και έχεις ακοή πνευματική και έχεις όσφρηση πνευματική και πιο πέρα από τις αισθήσεις, ας πούμε, είναι μέσα σου το Πνεύμα του Θεού και τότε φυσικά μπορείς να έχεις πνευματικές αισθήσεις, τότε όλα αυτά τα βλέπεις, όλα αυτά τα νιώθεις, όλα αυτά τα κατανοείς και ζεις μέσα σε αυτό το πανηγύρι του Θεού. Αυτά για σήμερα και θα συνεχίσουμε το προσεχές Σάββατο.