Η βασιλεία, η αγιότητα και η δικαιοσύνη του Θεού στον 98ο Ψαλμό

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Psalm 98 is attributed to David. He probably composed it when he brought the Ark of the Covenant to Mount Zion in Jerusalem. The psalm praises God as the almighty King of all the world. It praises His kindness, goodness, and justice. It has two parts: verses one through five, and verses six through nine.

In the first part, God is praised as the almighty King of all the world: “The Lord reigns; let the peoples rage. He sits enthroned upon the Cherubim; let the earth be shaken.” David connects this with the arrival of the Ark on Mount Zion.

Well...

Imagine, if I may use this example, someone who has enemies and is in danger from them.

Then circumstances change, and he comes into a position of such authority that he, or those close to him, can say, “Let his enemies rage now. Let them plot and do whatever they want. What can they do? Nothing.” That is the meaning of “The Lord reigns; let the peoples rage.” For David, as he speaks of the Ark of the Covenant on Mount Zion, the Lord has come to His throne. The Lord reigns and has no one to fear. Let the peoples rage, oppose Him, and rise up. He has no one to fear, and neither do we who are with Him. “He sits enthroned upon the Cherubim; let the earth be shaken.”

This Lord sits enthroned upon the Cherubim. They are His throne, and now He is here on Mount Zion. “Let the earth be shaken.” Let the whole earth tremble and its inhabitants be troubled. What can they do? Here we see the ease, security, and rest that come to a person who senses God’s almighty power. One senses that God is everything and that He covers all things. Every Christian can feel this.

And so can we. We were baptized and became Christians. God received us into His grace. The Holy Spirit dwells within us; God, the Holy Trinity, dwells within us. Whom do we have to fear? Yet we Christians are afraid as though we were not Christians. Like everyone else, we fear everything: dangers that come upon groups of people, dangers that come upon individuals. We are even frightened of ourselves, because we find sin and the passions within us. No, we have nothing to fear. God will take care of these things.

God will take care of everything. Give yourself to God. Trust Him.

We need to find the right balance: to know that God dwells within us and live with that awareness each day, without becoming proud, brazen, or presumptuous. Instead, be humble. The more God dwells within you, the more humble you become; and the more humble you are, the more fully God dwells within you. These go together.

“The Lord is great in Zion, and exalted above all the peoples.” Now that the Lord has come to Zion, in this sense, He is great and exalted above every people. No one can stand against Him or harm Him. But these verses mean more than that the Lord is strong and no one can oppose Him. Something else shines through them.

We glimpse the Messiah who is to come. He will be Lord of every people and of the whole world. He will reign over everyone and in every heart, and make them all a royal priesthood, as Scripture says.

“Let them praise Your great name, for it is awesome and holy.” Let everyone glorify His name, for His name is awesome and holy.

We have ideas about these things, but we have not experienced anything like them, so we cannot really understand. Remember the monk I mentioned once, who said he was “swept up”? Lifted up, quite literally, if I may put it that way, and filled through and through with the holiness of God. We say, “Holy God, Holy and Mighty.” Yes, but sometimes we may wonder why we say it. Why do we say, “Holy God, Holy and Mighty”?

Or in the Our Father we say, “Our Father, who art in heaven, hallowed be Thy name.” Why do we say that?

Of course, we may ask why we say these words when we do not really know what they mean. We say them without understanding much at all. When we say, “Holy God, Holy and Mighty,” we are praying to God. Yes, but we do not simply say, “My God.” We say, “Holy God, Holy and Mighty, Holy and Immortal.” It is a great thing for you, a sinner, to sense God’s holiness: how holy and pure He is, how far removed from every stain. And this God is your God. He gives Himself to you and wants to make you like Himself.

We stand before God with great awe, for His name is awesome, as the psalm says. At the same time, we sense His almighty power and His protection, and with them a deep security. Yet He is more than a fearsome, powerful being. He is the holy God. His name is holy.

Perhaps you have heard people who study such things speak of values: goodness, beauty, justice, and holiness. Holiness too. But holiness is diminished if we treat it simply as another idea alongside beauty, goodness, and justice. However much we philosophize about it, that understanding is very poor.

These things have their true value as they are in God, not when we separate them from Him. Beauty, for instance, is found in God. The saints who have received a special gift from Him have seen, and still see, this. They are immersed in God’s beauty, His holiness, and His goodness.

Our idea of beauty is so poor compared with feeling how beautiful God is, “fairer than all,” and how holy He is. It is more than seeing something beautiful and admiring it: you share in that beauty. For beauty is not impersonal. It is the personal God who enters into communion with you and makes you like Himself. The holy God enters into communion with you and makes you holy as He is holy. Let us touch on these things, even a little, and give them some thought. We are human beings, creatures of God, endowed with reason and a nous, a spiritual mind. We can think about them.

No one can say, “Oh, I can’t, I can’t.” That will not do. If we turn even a little toward God and begin to touch these things, I do not think we will cease to be ourselves. Yet we are so anxious not to lose any of this life’s good things that we lose God.

If someone has even a small taste of God's sweetness, His holiness and His purity, which has nothing to do with sin, it is as though they no longer want to look at the rest of the world. I do not mean the kind of rejection of the world that can come from psychological illness. I mean that a person comes to prefer God to every beauty this world offers. There was a Saint who enjoyed such communion with God that he said, 'Let everything go. Let it all disappear,'

lest anything come between him and God, and he lose God: His beauty, His holiness and all His goodness.

'The King's majesty loves justice. You have established uprightness; You have brought about judgment and justice in Jacob.'

God is honorable. The Lord and King is honorable, and He loves justice.

Um...

God does justice; He loves justice. Where does the psalmist find words like these? How deeply familiar he must have been, not simply with the words, but with what they mean and with the experience behind them. He knew God, if I may put it this way, as honorable. Think about it. We may never say that God is dishonorable, but our attitude can suggest just that.

God says so many things. Do we believe them, make them our own, and put them into practice in our lives, or do we simply go on living? We allow ourselves to doubt, and in doing so, we all but undermine God's integrity, if I may put it that way. No, God is honorable and faithful. What He says, He does. Think of someone we call upright and honorable. We have no doubt whatsoever that, whatever happens, that person will do justice. Does God not do justice? He loves to give justice, to do justice.

‘The King’s majesty loves justice. You have established uprightness; You have brought about judgment and justice in Jacob.’ Yes, this is exactly what God did for this people, His chosen people. When the psalm says ‘in Jacob,’ it means the whole people. Yes, God did all these things for them. He rendered justice; He was just, He is just, and He always will be just. But God is not merely just; He also grants vindication.

Does God take away what is rightfully yours? He does not. At times I have had to say this

when I was trying to help someone see that the way they were acting and speaking did not reflect how things really stood. The person would start bringing out every argument, and I would say, 'I have no wish to deny you what is rightfully yours. Do not be afraid.' A person may be on the defensive, afraid of losing their claim, and driven by a need to justify themselves. But if they can relax for a moment and say, 'All right, if no one is going to deny me what is rightfully mine, why shouldn't I listen?' then they can listen more freely. They may understand something they could not understand before, and good may come of it. Whatever God does with us, He does not mean to deny us what is rightfully ours. God is just. He does justice and acts justly. God loves justice. So why torment yourself with all those questions of why and how, instead of entrusting yourself to God, however He may act? Even if He seems harsh to you, even if He seems angry, even if He seems... Show patient endurance within yourself.

In time you will see from what happens that God is just. Show patient endurance. If you are in such a hurry, clinging like an oyster to your own claim and your own self-justification, you cannot see that God is just, that He acts justly and that He does justice. 'Exalt the Lord our God, and worship at the footstool of His feet, for He is holy.' Let us exalt the Lord, glorify Him and sing His praises. Let us worship at the footstool of His feet, for He is holy. Here the footstool is most likely Mount Zion, where they are told to worship at His footstool.

The Lord is holy, and even His feet, as it were, are holy as they rest upon that footstool. But the footstool can also point to God becoming man: to the human nature God took on in the person of Christ. God and man are united in the person of Christ. Christ's humanity is truly human, like ours, though without sin. In a sense, it is the footstool through which God made Himself known in the world. Notice the words: 'Exalt the Lord our God, and worship at the footstool of His feet.'

I think we are told to worship at the footstool partly because it is nearer to us. In those days, everyone could go up to Mount Zion, to the Ark of the Covenant, and worship there. More broadly, the footstool is nearer to us through humility. Let me repeat what I said earlier: the closer you draw to God, the humbler you become; and the humbler you become, the closer you are to God and the more He comes to you. These things must go together. If they do not, something has gone badly wrong. That is why we must always have humility. What did Barsanuphius tell us? Always keep in your spiritual mind what the Lord said: 'Learn from Me, for I am gentle and lowly in heart.'

There is more we could say, but we will stop here for today and continue next Saturday.

Στον 98ο ψαλμό, είναι ένας ψαλμός που αποδίδεται στον Δαβίδ, είναι ένας ψαλμός που μάλλον τον έκανε ο Δαβίδ όταν μετέφερε την Κιβωτό της Διαθήκης στο όρος Σιών, εκεί στην Ιερουσαλήμ. Και εδώ εις τον ψαλμόν αυτόν υμνείται ο Θεός ως Παντοδύναμος και Παγκόσμιος Βασιλεύς. Και υμνείται η καλοσύνη του Θεού, η αγαθότητα του Θεού, η δικαιοσύνη του Θεού. Χωρίζεται σε δύο μέρη, το πρώτο μέρος είναι από τον 1ο στον 5ο στίχο και το δεύτερο μέρος είναι από τον 6ο στον 9ο στίχο.

Στο πρώτο μέρος, λοιπόν, υμνείται ο Θεός ως Παντοδύναμος και Παγκόσμιος Βασιλεύς. Ο Κύριος εβασίλευσε, οργιζέσθωσαν λαοί, ο καθήμενος επί των Χερουβίμ, σαλευθήτω η γη. Δηλαδή το συνδυάζει αυτό ο Δαβίδ με τον ερχομό της Κιβωτού στο λόφο Σιών.

Εεεε...

Πώς, ας πούμε, αν επιτρέπετε να φέρουμε έτσι αυτό το παράδειγμα, πως κάποιος έχει εχθρούς και κινδυνεύει, ας πούμε, από τους εχθρούς,

που... ώσπου τελικά έρχονται έτσι τα πράγματα και καταλαμβάνει, λοιπόν, μια θέση και έχει τέτοια εξουσία, έτσι άνετα μπορεί να πει ή ο ίδιος ή οι άλλοι δικοί του να πούνε «Ε, τώρα ας οργιστούν οι εχθροί, ας συνωμοτήσουν, ας κάνουν ό,τι θέλουν, τι θα κάνουν; Τίποτα δεν μπορούν να κάνουν». Αυτή είναι η έννοια. Ο Κύριος εβασίλευσε, οργιζέσθωσαν λαοί. Για τον Δαβίδ, τώρα και κατά αυτόν τον τρόπο που αναφέρει την Κιβωτό της Διαθήκης εις το λόφο Σιών, ο Κύριος ήρθε εις τον θρόνο του, ο Κύριος βασιλεύει και δεν έχει να φοβηθεί κανέναν, ας οργιστούν οι λαοί, ας τα βάλουν μαζί του, ας ξεσηκωθούν, δεν έχει να φοβηθεί κανέναν, δεν έχουμε να φοβηθούμε κι εμείς που είμαστε μαζί του. Ο καθήμενος επί των Χερουβίμ, σαλευθήτω η γη.

Ο Κύριος αυτός είναι αυτός που κάθεται στα Χερουβίμ, που έχει θρόνο τα Χερουβίμ, που κάθεται τώρα εδώ στο λόφο Σιών, σαλευθήτω η γη. Ας κουνηθεί όλη η γη, ας ταραχτεί όλη η γη, οι άνθρωποι της γης, οι κάτοικοι της γης, τι θα κάνουν; Φαίνεται εδώ και έτσι η όλη άνεση που έρχεται και η όλη ασφάλεια που έρχεται και η όλη ανάπαυση που έρχεται γενικώς στον άνθρωπο όταν έτσι έχει αίσθηση της παντοδυναμίας του Θεού. Έχει αίσθηση κανείς ότι τα πάντα είναι ο Θεός και όλα τα σκεπάζει ο Θεός. Κάθε χριστιανός μπορεί να το αισθάνεται αυτό.

Έτσι, εμείς να το αισθανθούμε, αλλά κάθε χριστιανός, βαφτιστήκαμε, γίναμε χριστιανοί, μας δέχθηκε ο Θεός, μας δέχθηκε στη Χάρη του, μέσα μας κατοικεί το Πνεύμα το Άγιο, μέσα μας κατοικεί ο Θεός, η Αγία Τριάδα. Ποιον έχουμε να φοβηθούμε; Και όμως, φοβόμαστε οι χριστιανοί σαν να μην είμαστε χριστιανοί, όπως όλοι οι άνθρωποι. Φοβόμαστε τα πάντα, όχι μόνο κάποιους κινδύνους που συμβαίνουν σε αυτόν τον κόσμο, είτε κινδύνους που έρχονται στις ομάδες των ανθρώπων, είτε κινδύνους που έρχονται στα άτομα των ανθρώπων. Τρομάζουμε και από τον ίδιο τον εαυτό μας, που έχουμε μέσα μας την αμαρτία, τα πάθη και λοιπά, και τρομάζει κανείς. Όχι, δεν έχουμε να φοβηθούμε. Θα τα αναλάβει ο Θεός αυτά.

Θα τα αναλάβει ο Θεός όλα. Δώσε τον εαυτό σου στον Θεό, εμπιστεύσου.

Θα βρει κανείς τη χρυσή τομή να αισθάνεται ότι έχει μέσα του το Θεό και να ζει έτσι καθημερινά, χωρίς να υπερηφανεύεται, χωρίς να αποκτά θράσος, χωρίς να γίνεται προπετής και τέτοια. Αλλά ταπεινός, όσο περισσότερο έχεις μέσα σου το Θεό τόσο πιο ταπεινός γίνεσαι και όσο πιο ταπεινός είσαι τόσο πιο πολύ είναι μέσα σου ο Θεός. Αυτά πάνε μαζί.

Εν Σιών μέγας και υψηλός εστιν επί πάντας τους λαούς. Ο Κύριος, τώρα που ήρθε εδώ στη Σιών, με αυτή την έννοια, ο Κύριος αυτός είναι μέγας και υψηλός, είναι πάνω από όλους τους λαούς. Δεν μπορεί να τα βάλει κανείς μαζί του, δεν μπορεί να κάνει κανείς κακό εις τον Κύριον, αλλά εδώ τώρα έχει και την έννοια ότι όχι δηλαδή μόνο από την πλευρά ότι ο Κύριος είναι δυνατός, ότι ο Κύριος είναι ισχυρός, ότι ο Κύριος, ποιος μπορεί να τα βάλει μαζί του, αλλά και με την έννοια ότι διαφαίνεται δηλαδή διαμέσου των στίχων αυτών.

Διαφαίνεται ο Μεσσίας που θα έρθει και που θα γίνει Κύριος όλων των λαών, όλου του κόσμου, όλων των ανθρώπων και θα βασιλεύσει επάνω εις όλους, θα βασιλεύσει μέσα στις καρδιές όλων και θα γίνει πάντας βασίλειον ιεράτευμα, όπως λέει.

Εξομολογησάσθωσαν τω ονόματί σου τω μεγάλω, ότι φοβερόν και Άγιον εστί. Όλοι λοιπόν να δοξολογήσουν το όνομα, διότι είναι τρομερό το όνομα, φοβερό και Άγιον.

Έχουμε εμείς τώρα προσλαμβάνουσες παραστάσεις, δεν έχουμε ανάλογα βιώματα, εμείς δεν μπορούμε να καταλάβουμε. Θυμηθείτε που είχαμε πει κάποια φορά ότι ένας μοναχός έλεγε «συνεπαρμένος». Απογειωμένος. Κυριολεκτικά έτσι, αν επιτρέπετε να πούμε, απογειωμένος, κυριολεκτικά διαπερασμένος από την αγιότητα του Θεού. Λέμε, λέει, Άγιος ο Θεός, Άγιος ο Θεός, Άγιος ισχυρός. Ναι, και καμιά φορά μπορεί να διερωτηθεί κανείς, ε, γιατί το λέμε εμείς τώρα αυτό, Άγιος ο Θεός, Άγιος ισχυρός, δηλαδή γιατί το λέμε;

ή Πάτερ μόνο, με τις ονομείς, Αγιαστήτωτο ονομάζω, τέτοιο το λέμε.

Δεν ξέρουμε, φυσικά, δηλαδή ρωτόμαστε και γιατί το λέμε, καθώς δεν ξέρουμε, το λέμε, δεν το λέμε, δεν καταλαβαίνουμε και τίποτε. Όταν λέμε Άγιος ο Θεός, Άγιος ισχυρός, πιο πολύ να κάνουμε προσευχή στον Θεό. Ε, ναι, αλλά δεν λέμε απλώς «ο Θεέ μου», λέμε Άγιος ο Θεός, Άγιος ισχυρός, Άγιος αθάνατος. Είναι μεγάλο πράγμα λοιπόν εσύ ο αμαρτωλός να αισθάνεσαι την αγιότητα του Θεού, να αισθάνεσαι πόσο Άγιος είναι ο Θεός, πόσο καθαρός είναι ο Θεός, πόσο είναι έξω ο Θεός από κάθε μόλυσμα, από κάθε τι. Και αυτός ο Θεός είναι δικός σου Θεός και αυτός ο Θεός σου δίδεται και αυτός ο Θεός θέλει να σε κάνει ό,τι είναι αυτός, να σε κάνει και εσένα.

Στέκεται κανείς με πολύ φόβο μπροστά στον Θεό, που είναι φοβερό το όνομά του όπως λέει εδώ, αλλά και συγχρόνως αισθάνεται την παντοδυναμία του Θεού και τη σκέπη του Θεού και αισθάνεται όλη εκείνη την ασφάλεια. Αλλά όχι όμως, δεν έχει να κάνει κανείς απλώς με ένα ον φοβερό και τρομερό και δυνατό και... Ναι, αλλά το ον αυτό είναι ο Άγιος Θεός. Είναι ο Θεός που είναι Άγιον το όνομά Του.

Δεν ξέρω αν έτυχε να ακούσετε καμιά φορά που λένε αυτοί που ασχολούνται με τέτοια θέματα, που μιλούν για τις αξίες, το καλόν, το ωραίο, το δίκαιο και το Άγιο. Και το Άγιο. Βέβαια γίνεται πολύ φτηνό πράγμα, πολύ χάνει αν το δούμε το Άγιον, την έννοια του Αγίου, όπως είναι η έννοια του ωραίου, η έννοια του καλού, η έννοια ας πούμε του δικαίου, και η έννοια του Αγίου, όσο και αν το φιλοσοφήσει το πράγμα είναι πολύ φτωχό.

Την αξία τους την έχουν ως είναι του Θεού, όχι όταν τα απομονώσουμε από το Θεό. Δηλαδή το ωραίο εν τω Θεώ. Όπως έβλεπαν και βλέπουν οι Άγιοι εκείνοι που έχουν ιδιαίτερο χάρισμα από τον Θεό και βυθίζονται μέσα στην ωραιότητα του Θεού, μέσα στην αγιότητα του Θεού, μέσα στην αγαθότητα του Θεού.

Πολύ φτωχό, έτσι που το πιάνουμε εμείς, που πιάνουμε την έννοια του ωραίου, πολύ φτωχό πράγμα, από το να νιώθεις πόσο ωραίος είναι ο Θεός, ωραίος κάλλει παρά πάντας, πόσο Άγιος είναι ο Θεός. Και αυτό όχι μόνο με την έννοια ότι βλέπεις κάτι που είναι ωραίο και το θαυμάζεις, αλλά με την έννοια ότι μετέχεις σε αυτό το ωραίο. Γιατί η ωραιότητα δεν είναι κάτι απρόσωπο, είναι ο προσωπικός Θεός ο οποίος κοινωνεί μαζί σου και σε κάνει και σένα ό,τι είναι εκείνος. Ο Άγιος Θεός κοινωνεί μαζί σου και σε κάνει και σένα Άγιο όπως εκείνος. Λίγο έτσι, λίγο να αγγίξουμε αυτές τις έννοιες, λίγο έτσι να προσέξουμε. Είμεθα άνθρωποι, αφού είμεθα πλάσματα του Θεού, λογικά όντα, έχουμε νουν, λοιπόν μπορούμε να σκεφτούμε.

Κανείς δεν μπορεί να πει «Α, δεν μπορώ, δεν μπορώ». Δεν έχει τέτοια πράγματα. Λίγο λοιπόν αν έτσι σπρώξουμε προς τα κει, το Θεό, και λίγο έτσι κάπως αγγίξουμε, δεν νομίζω ότι θα παύσουμε να είμαστε αυτό που είμαστε. Που τόσο πολύ να προσέχουμε μην χάσουμε από τα όποια καλά αυτής της ζωής και χάνουμε το Θεό.

Όποιος λίγο θα νιώσει τη γλυκύτητα του Θεού, την αγιότητα του Θεού, αυτήν την καθαρότητα, την κατάσταση που δεν έχει καμία σχέση με την αμαρτία, λίγο να το νιώσει, σαν να μην θέλει να δει καθόλου τον κόσμο, τον υπόλοιπο κόσμο. Όχι με την έννοια που κάνουν μερικές ψυχές που έχουν ψυχοπαθολογικές καταστάσεις και φτάνουν σε τέτοιες απορρίψεις και δεν θέλουν τον κόσμο και δεν ξέρουν τι. Όχι. Αλλά προτιμάει κανείς το Θεό από τις οποιεσδήποτε ομορφιές του κόσμου. Όπως έλεγε ένας Άγιος που καθόταν λοιπόν και είχε αυτή την κοινωνία με τον Θεό και έλεγε να φύγουν όλα, να φύγουν, να εξαφανιστούν όλα,

τυχόν μπει τίποτε ανάμεσα σε αυτόν και στον Θεό και χάσει τον Θεό, την ωραιότητα του Θεού, την αγιότητα του Θεού, την όλη αγαθότητα του Θεού.

Και τιμή βασιλέως κρίσιν αγαπά. Συ ητοίμασας ευθύτητας, κρίσιν και δικαιοσύνην εν Ιακώβ συ εποίησας.

Ο Θεός είναι έντιμος, ο Βασιλεύς Κύριος είναι έντιμος και κρίσιν αγαπά.

Εεε...

Ο Θεός αποδίδει δικαιοσύνη, αγαπά τη δικαιοσύνη. Πού βρίσκει τώρα τις λέξεις ο ψαλμωδός εδώ και τις βάζει; Πόσο οικείος πρέπει να ήταν, όχι πόσο οικείες είχε τις λέξεις, πόσο οικείος ήταν στις λέξεις, αλλά σε αυτές τις έννοιες, σε αυτά τα βιώματα. Τον ένιωθε το Θεό, αν επιτρέπετε να πούμε τώρα, έντιμο το Θεό. Για σκεφτείτε, εμείς μπορεί να μην λέμε, δηλαδή δεν είναι έντιμος ο Θεός, αλλά με τη στάση μας αυτό δείχνουμε.

Πόσα πράγματα λέει ο Θεός. Τα πιστεύουμε τα δικά μας, τα περνούμε στη ζωή μας ή ζούμε; Και αυτό διότι αφήνουμε τον εαυτό μας να αμφιβάλλει. Ούτε λίγο ούτε πολύ καταρακώνουμε, αν επιτρέπετε να πω, την εντιμότητα του Θεού. Όχι, είναι έντιμος ο Θεός και πιστός ο Θεός, και αυτό που λέει το κάνει. Και επίσης έντιμος, δηλαδή, πως λέμε «αυτός ο άνθρωπος είναι ακέραιος, αυτός ο άνθρωπος είναι έντιμος», και δεν έχουμε την παραμικρή αμφιβολία ότι, ό,τι και να γίνει, αυτός θα αποδώσει δικαιοσύνη. Δε αποδίδει δικαιοσύνη; Αγαπά να δίδει δικαιοσύνη, να αποδίδει δικαιοσύνη.

Και τιμή βασιλέως κρίσιν αγαπά, συ ητοίμασας ευθύτητας, κρίσιν και δικαιοσύνην εν Ιακώβ συ εποίησας». Ναι, αυτό ακριβώς έκανε ο Θεός σ' αυτόν τον λαό που είναι ο περιούσιος των λαών, όποιος όταν λέει εν Ιακώβ εννοεί αυτόν όλον τον λαό. Αυτό, ναι, αυτά όλα τα έκανε ο Θεός σε αυτόν τον λαό. Απέδωσε δικαιοσύνη, ήταν δίκαιος και είναι δίκαιος και θα είναι δίκαιος. Αλλά όχι απλώς ο Θεός είναι δίκαιος, αλλά αποδίδει δικαίωση.

Σου τρώει ο Θεός τα δίκαια; Δεν σου τρώει. Μερικές φορές έτσι χρειάστηκε να πω

προσπαθούσα να πείσω κάποιον, κάποια, να δει ότι δεν είναι έτσι όπως κάνει, δεν είναι έτσι όπως ενεργεί τα πράγματα, δεν είναι έτσι όπως ομιλεί, δεν είναι έτσι τα πράγματα, αλλά είναι αλλιώς. Που βλέπεις, λοιπόν, αρχίζει να επιστρατεύει επιχειρήματα και λέω: «Όσα σου λέγω, δεν έχω καμία διάθεση να σου φάω το δίκιο. Δεν φοβάσαι. Δεν φοβάσαι». Οπότε, καθώς αμύνεται κανείς και προσπαθεί να του φάνε το δίκιο και το κίνητρο είναι αυτοδικαίωση βέβαια, αν χαλαρώσει εκείνη την ώρα και πει «εντάξει, αφού δεν πρόκειται να μου φάνε το δίκιο, τι με πειράζει να ακούσω;», ακούει πιο άνετα κανείς και είναι ενδεχόμενο να καταλάβει πράγματα που δεν θα καταλάβαινε και είναι ενδεχόμενο να βγει καλό. Αλλά ο Θεός λοιπόν ό,τι και αν μας κάνει δεν είναι για να μας φάει το δίκιο. Είναι δίκαιος ο Θεός και αποδίδει δικαιοσύνη ο Θεός και ενεργεί δίκαια ο Θεός. Θεός, ο και δικαιοσύνης ηγάπης ο Θεός. Τι κάθεσαι λοιπόν και τρώγεσαι μετά γιατί και πώς και έτσι και λοιπά και δεν αφήνεσαι έτσι στην... όπως και να ενεργεί ο Θεός. Κι αν ακόμη σου φανεί ότι ενεργεί σκληρά ο Θεός και αν ακόμη σου φανεί ότι είναι οργισμένος ο Θεός και αν ακόμη σου φανεί ότι... Υπομονή να κάνεις από μέσα.

Δεις πάνω στα πράγματα ότι είναι δίκαιος ο Θεός. Κάνε υπομονή. Ή βιάζεσαι λοιπόν, κολλημένος σαν στρείδι στο δικό σου δίκαιο, στη δική σου αυτοδικαίωση, δεν μπορείς να δεις ότι είναι δίκαιος ο Θεός και ενεργεί δίκαια ο Θεός και αποδίδει δικαιοσύνη. Υψούτε Κύριον τον Θεόν ημών και προσκυνείτε το υποπόδιο των ποδών αυτού, ότι Άγιος εστί. Να μεγαλύνουμε λοιπόν τον Κύριον, να υψώνουμε τον Κύριον, να δοξολογούμε τον Κύριον, να υμνούμε τον Κύριον και να προσκυνούμε το υποπόδιο των ποδών αυτού, ότι Άγιος εστί. Και κατά πάσα πιθανότητα τώρα το υποπόδιο αυτό είναι ο λόφος Σιών εκεί και προσκυνείτε το υποπόδιο των ποδών αυτού.

Είναι Άγιος ο Κύριος και Άγια είναι και τα πόδια του που πατούν ας πούμε στο υποπόδιο αυτό. Τώρα βέβαια υποπόδιο είναι το ότι ο Θεός έγινε άνθρωπος και όλη αυτή η ανθρώπινη φύση του Θεού στο πρόσωπο του Χριστού που είναι άνθρωπος. Ο Θεός από το ένα μέρος, ο άνθρωπος, ενώθηκε στο πρόσωπο του Χριστού, η ανθρωπότητα του Χριστού είναι ανθρωπότητα, είναι όπως οι άνθρωποι, αναμάρτητη, αλλά ανθρωπότητα. Είναι λοιπόν τρόπον τινά το υποπόδιο του Θεού που φανερώθηκε έτσι ο Θεός στον κόσμο και βλέπετε λέει «Υψούτε Κύριον τον Θεόν ημών και προσκυνείτε το υποπόδιο των ποδών αυτού».

Με την έννοια, υποθέτω, προσκυνούμε το υποπόδιο, και με την έννοια ότι είναι προσιτότερο το υποπόδιο, όπως τώρα εκεί, να τρέξουν όλοι λοιπόν, να πάνε στον λόφο Σιών, να πάνε εκεί στην Κιβωτό της Διαθήκης, να προσκυνήσουν. Αλλά γενικότερα το υποπόδιο είναι πιο προσιτό και με την έννοια της ταπεινώσεως. Να ξαναπούμε αυτό που είπαμε πιο μπροστά, όσο περισσότερο πας κοντά στο Θεό τόσο ταπεινώνεσαι, όσο περισσότερο ταπεινώνεσαι τόσο πιο πολύ βρίσκεσαι στο Θεό, τόσο πιο πολύ έρχεται ο Θεός. Αυτά τα πράγματα να πάνε μαζί, άμα δεν πάνε μαζί κάτι θα πάει πολύ στραβά. Γι' αυτό πάντοτε η ταπείνωση. Πώς μας είπε ο Βαρσανούφιος, να έχεις πάντοτε στο νου σου αυτό που είπε ο Κύριος, «μάθετε απ' εμού ότι πράος ειμί και ταπεινός τη καρδία».

Άλλα θα μπορούσαμε να πούμε, σταματούμε εδώ για σήμερα και θα συνεχίσουμε το άλλο Σάββατο.