Ο Ψαλμός 88 και η κρίση του θρόνου του Δαβίδ

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

We are in the long Psalm 88. It has a first, second, and third part. I think we have covered the others and are now in the third. In poetic language, the psalm sets out God’s promises that David’s throne and kingdom will endure forever, and speaks of His blessing upon His people. And as this psalm speaks of the Kingdom of God,

all of this can be applied fully to David and his throne. In that sense the psalm is messianic: these promises point

to the one who came to the throne of David, Jesus Christ, the Messiah. That is why it is messianic. We said that this psalm may have been written when Shishak, king of Egypt, invaded Jerusalem and Judah. Things were terrible: the army of Judah was routed, and dreadful events followed. At that time, the psalmist wrote this psalm. In the first part, we had a hymn of praise to God. In the second, we had God’s magnificent promises that David’s kingdom would endure forever. Now, in the third part, we hear a sorrowful account of the people of Judah after the Egyptian invasion had thrown everything into turmoil. At the end, the psalmist prays that the people may be delivered from this pitiable state. So we are at verse 39.

“But You have cast off and despised; You have rejected Your anointed one.” God, You promised that David’s throne would stand firm and endure forever, and that the people would be blessed. Yet now, says the psalmist, You have cast off, despised, and rejected this king. The words “Your anointed one” refer here especially to the king. As David’s successor, he was an anointed king; at that time, he must have been Rehoboam.

And when Rehoboam’s army was routed and the people as a whole were in danger, the psalmist addressed God: “You promised us it would be so, and yet now it is You again.” This matters greatly. The psalmist, at least, did not respond as we often do. We too, as a nation, have suffered terrible things. We may even be in a worse state now than ever before. That is possible. We may be prospering, but we do not know what God has in store for us. We have suffered terrible things, and no one says—rather, we simply rail against our enemies and blame them,

or say all sorts of other things. No one says, “Once, once God chose us, loved us especially, showed us that love and blessed us, and so on. And now God Himself—whether or not there is a ‘because’ to explain it—has cast us off, brought us low, driven us away, abandoned us, left us and rejected us. He has put us to shame and disgraced us,” as we shall see in the verses that follow. The psalmist has the courage to speak this way, and we do not. That is a great thing: to see events this way, as coming from God, and to see that God is above all. It is not simply a matter of saying, “Ah, the army was poorly organised,”

or that mistakes were made. Certainly, the army may have been poorly organised and mistakes may have been made. But ultimately it is God who matters. At other times, an army in even worse condition may have won. Here God may have allowed the army to be in poor condition and to be routed. So: “You have cast off and despised; You have rejected Your anointed one”—the king. As we said, prophets anointed kings, and for that reason kings were called anointed ones. “You have destroyed the covenant of Your servant; You have profaned his sanctuary upon the earth.” God had made a covenant, a solemn

promise, to His servant David. Everything here refers to David. Rehoboam was David’s successor and sat on his throne. God had promised David, as we saw earlier, that his throne would endure forever. Yet now the psalmist says: You have rejected Your anointed king and destroyed that covenant. It is as though You have annulled Your solemn promise to Your servant David. “You have profaned his sanctuary upon the earth.” This seems to refer to the royal crown, which was sacred. It was more than a royal crown

because the king was anointed, and his crown too was holy and sacred. Yet God permitted an enemy to come and trample it underfoot. That is what “You have profaned his sanctuary upon the earth” conveys. We might say that God allowed it, to help us understand, though the psalm does not use that word. It speaks as though God Himself had cast the crown down to be trampled. He allowed the enemy to seize the king’s sacred crown, throw it to the ground, and tread upon it. “You have torn down all his hedges; You have made his strongholds a place of fear.”

Yes, the strongholds fell, one defence after another. So these people...

This is David’s throne, which You promised would endure forever and bring blessing to the people. Now the land is like an unprotected vineyard. Its walls and barriers have fallen. Whether some strongholds still stand or all have fallen, the people there are seized with terrible fear. “All who pass along the way have plundered him; he has become a reproach to his neighbours.” The land of David, which You promised to bless, is plundered by everyone passing through, and its neighbours make a mockery of it. Some of this sounds familiar to us today. We need to look at it in this way: if God abandons us completely, we may become just another people with a shallow faith and a show of religion. But if God wants to keep

this people as His own and wants them to do His will from now on, He will allow us to go through frightening trials so that things may be set right.

Does someone need to point this out to us? To one degree or another, we can all see and sense that we are becoming like an unprotected vineyard. Our conduct and the state we are in have also made us a laughingstock to others. May God help us. “You have raised the right hand of those who afflict him; You have made all his enemies rejoice.” Do you hear that? As though all this were not enough, the psalmist addresses God and says that He has raised the strength of those who afflict His people. It is as though God has taken the enemies’ side, given them strength, and brought them glory. “You have made all his enemies rejoice.” You helped them achieve such victories. These things happened: they entered Judah and did dreadful things. Everything went so much their way that all of David’s enemies rejoiced—the very David to whom You promised an everlasting throne and an everlasting blessing. “You have turned back the help of his sword, and have not supported him in battle.” You did not help this people, beginning with their king, who went into battle with his army.

You did not help him. You withdrew the help You would have given his sword—that is, his forces in battle. “You have not supported him in battle.” While he fought, You did not come to his aid at all. Such things happen. We must bear that in mind. One possibility is that God has cast us off and left us, like other peoples, to manage with whatever human strength we can gather. Another is that He still holds us as His own, but because we fail to respond to Him and persist in what we are doing, He allows us to be struck and to suffer losses.

The psalm even says that God sides with the enemies and helps them, while withdrawing His help from us. “You have brought his purification to an end; You have cast his throne to the ground.” Yes, You have thrown down and shattered the king’s throne. The words “You have brought his purification to an end” may refer to the temple and its worship: the sacrifices and rites of purification. The psalm may be alluding to what had happened during Rehoboam’s reign.

You remember that we have encountered other kings who abandoned the true worship of God, went up into the hills, and worshipped idols. They defiled worship and the altars where sacrifices were offered to the true God. “You have shortened the days of his life; You have poured shame upon him.”

“You have shortened his days”: You did not let him live as long as he might have lived; his life ended early. And “You have poured shame upon him”: You covered him with disgrace. That is the meaning. It is not only that he suffered one calamity after another. There is also the shame—the shame.

We believe in the true God, and we believe that He sees us and watches over us. Everything belongs to Him. So He sees us as individuals, as members of the Church, and also as a nation, as a whole people. God sees us.

Well...

If we are not right with Him, if we are not faithful, if we fail to live as we should—if we do not at least repent—He will allow things to happen to us that...

For example, to speak more concretely, we say that we believe in Christ, that we are Christians, and that we have the true God. The true God is real; the others do not exist. And we say that the true God helps us.

Then, say, we come under attack, as happened in Cyprus when the Turks attacked and routed the Cypriots. I don’t know whether you have read that some of the Turkish soldiers spoke Greek so well they sounded like Greeks.

They called out from a distance through loudspeakers and mocked the Cypriots. Besides saying, “We’ll keep going, we’ll keep going,” they said other things too. In such a situation, they could have said, “You who believe in the true God, who say you have the true God and call yourselves Christians, and who think we are nothing—look at you now!” A laughingstock, a laughingstock. God covers us with shame, as it says here. Yes, God is not to be trifled with.

And we must not take these things for granted, as though we had them safely in our pocket. The gifts of God are indeed irrevocable. But our relationship with God, and God’s grace upon us—I cannot find the right word just now—well, we cannot assume that grace will always remain with us.

God can take it away at any moment. If the way we live shows that we do not want it, and He then leaves us, God will not take pity on us. We will become a laughingstock. “We became a laughingstock to our neighbors,” as it says here. This has happened repeatedly. And the trouble is that we do not want to understand it—to understand, believe, and say plainly that it was precisely because we abandoned God that He in turn left us and permitted and providentially arranged for these things to happen. What we need is to repent. We will also do what lies within human power; we will also do what lies within human power. But we must not... We are neither Muslims nor any of the others. All these are false. We believe in the true God, and as Christians, this is the true life.

Let us repent and begin to live as Christians. We will do what lies within human power, but we must live in such a way that God looks upon us with compassion. Then He will protect us, and no one will be able to harm us. That is all for today.

Βρισκόμαστε στο μεγάλο ψαλμό, τον 88ο ψαλμό, που είναι κάπως μεγάλος και στον οποίο ψαλμό έχουμε πρώτο μέρος, δεύτερο μέρος, τρίτο μέρος. Μάλλον τα είχαμε δει τα άλλα, πρέπει να είμαστε τώρα στο τρίτο μέρος, και ο οποίος ψαλμός έτσι σε ποιητική ανάπτυξη έχει τις υποσχέσεις του Θεού για την αιώνια βασιλεία του θρόνου του Δαβίδ και του λαού γενικά, του λαού του Θεού. Και έτσι όπως ομιλεί αυτός ο ψαλμός για τη Βασιλεία του Θεού

μπορεί να εφαρμοστεί πλήρως, να εφαρμοστούν όλα αυτά στον Δαβίδ και στον θρόνο του. Και έτσι είναι μεσσιακός ο ψαλμός, δηλαδή αναφέρονται

Εεε... σε αυτόν που ήρθε στον θρόνο του Δαβίδ, που είναι ο Ιησούς Χριστός, στον Μεσσία, και γι' αυτό είναι μεσσιακός. Είπαμε ότι ο ψαλμός αυτός πιθανόν να γράφτηκε και τότε που ο Σουσακίμ, βασιλεύς της Αιγύπτου, εισέβαλε στην Ιερουσαλήμ, στην Παλαιστίνη γενικώς, στην Ιουδαία, και ήταν πάρα πολύ άσχημα τα πράγματα, κατετροπώθη ο στρατός ιουδαϊκός και έγιναν φοβερά πράγματα. Και τότε ο ψαλμωδός έγραψε τον ψαλμό. Και είπε στους προηγούμενους στίχους, στα προηγούμενα δυο μέρη: στο πρώτο μέρος είχαμε τον ύμνον του Θεού. Στο δεύτερο μέρος είχαμε τις μεγαλοπρεπείς υποσχέσεις του Θεού για το αιώνιο της βασιλείας του Δαβίδ. Εδώ όμως τώρα στο τρίτο μέρος περιγράφονται και γίνεται περιγραφή αξιοθρήνητη, περιγραφή της αξιοθρήνητης καταστάσεως των Ιουδαίων, ακριβώς διότι ήρθε αυτός ο Αιγύπτιος και τα έκανε όλα πάνω κάτω, και προσεύχεται στο τέλος για να απαλλαγεί ο λαός από αυτή τη θέση την αξιοθρήνητη. Λοιπόν, είμαστε στο στίχο 39.

Σὺ δὲ ἀπώσω καὶ ἐξουδένωσας, ἀνεβάλου τὸν Χριστόν σου. Ο Θεός ο οποίος υποσχέθηκες έτσι θα είναι τα πράγματα και δεν θα κλονιστεί ο θρόνος και θα είναι αιώνιος ο θρόνος αυτός του βασιλέως Δαβίδ και ανάλογη θα είναι, ας πούμε, η ευλογία προς τον λαό. Λοιπόν, εσύ που υποσχέθηκες έτσι, εσύ απώσω και εξουδένωσας, ανεβάλου τον Χριστό σου. Λοιπόν, απώθησες και εξουδένωσες και απέρριψες αυτόν τον βασιλέα, και πιο καλά εδώ, πιο πολύ αναφέρεται στον βασιλέα, λέει τον Χριστό σου. Χριστός και χρισμένος δηλαδή ήταν ο βασιλεύς, ο διάδοχος του Δαβίδ, και πρέπει να ήταν τότε αυτή την εποχή ο Ροβοάμ.

Και καθώς κατετροπώθη ο στρατός του Ροβοάμ και κινδύνευσε γενικότερα ο λαός, τότε μας υποσχέθηκες έτσι, αλλά όμως, ναι, τώρα εσύ είσαι πάλι όμως. Έχει μεγάλη σημασία αυτό. Πάλι, δεν έκαμνε, ο Ψαλμωδός τουλάχιστον, δεν έκαμνε εδώ όπως κάνουμε εμείς. Ας πούμε, έχουμε πάθει και εμείς σαν έθνος, έχουμε πάθει φοβερά πράγματα. Και δεν αποκλείεται να είμαστε τώρα σε φοβερότερη κατάσταση από κάθε άλλη φορά. Δεν αποκλείεται. Μπορεί να ευημερούμε, αλλά δεν ξέρουμε τι μας επιφυλάσσει ο Θεός. Λοιπόν, έχουμε πάθει φοβερά πράγματα. Και κανένας δεν λέει, ή απλώς τα βάζουμε με τους εχθρούς και κατηγορούμε τους εχθρούς.

Ή δεν ξέρω τι άλλο, και κανένας δεν λέει ότι κάποτε, κάποτε ο Θεός που μας διάλεξε, που μας αγάπησε ιδιαίτερα, έδειξε αυτή την αγάπη Του και μας ευλόγησε κλπ. Και τώρα ο ίδιος ο Θεός επειδή, ναι, ας πούμε, και αν δεν υπάρχει επειδή, πάντως ο ίδιος ο Θεός μας απώθησε, μας εξουδένωσε, μας έδιωξε, μας εγκατέλειψε, μας άφησε, μας απέρριψε. Μας κατήσχυνε, μας ντρόπιασε, όπως θα δούμε τώρα εδώ στη συνέχεια. Ο ψαλμωδός έχει το θάρρος να τα λέει έτσι τα πράγματα και εμείς δεν είναι. Και αυτό είναι μεγάλη υπόθεση. Ή έτσι, έτσι να τα βλέπεις, ότι είναι από το Θεό. Να βλέπεις ότι είναι πάνω απ' όλα ο Θεός. Δεν είναι θέμα, α, δεν ήταν καλά οργανωμένος ο στρατός.

κάποιο λάθος εκεί, ασφαλώς, έτσι δεν ήταν οργανωμένος ο στρατός, έγιναν κάποια λάθη κλπ. Αλλά τελικά όμως είναι ο Θεός που άλλες φορές μπορεί να ήταν και σε χειρότερη κατάσταση ο στρατός και νικούσε, και τώρα που μπορεί να μην ήταν σε τόσο άσχημη κατάσταση, ή επέτρεψε ο Θεός να είναι σε άσχημη κατάσταση και να κατατροπωθεί ο στρατός. Λοιπόν, απώθησες και εξουδένωσες και απέρριψες, ανεβάλου τον Χριστόν σου, τον βασιλέα, τον κεχρισμένο βασιλέα. Είπαμε ότι τους βασιλείς τους έχριαν οι προφήτες και θεωρούνται χριστοί και χρισμένοι. Κατέστρεψες την διαθήκη του δούλου σου, εβεβήλωσες εις την γην το αγίασμα αυτού. Είχε συνάψει κάποια διαθήκη ο Θεός, ένορκον

υπόσχεση, ας πούμε, προς τον δούλον του Δαβίδ. Όλα αναφέρονται στον Δαβίδ. Ο Ροβοάμ τώρα είναι διάδοχος του Δαβίδ, κάθεται στο θρόνο του Δαβίδ. Και ο Θεός είχε υποσχεθεί όλα αυτά στον Δαβίδ, όπως είδαμε πιο μπροστά, ότι θα είναι αιώνιος ο θρόνος. Και τώρα λοιπόν, λοιπόν, εσύ ο Θεός απέρριψες, απώθησες, εξουδένωσες τον Χριστό σου, τον βασιλέα, και κατέστρεψες αυτήν την διαθήκη, την ακύρωσες δηλαδή αυτήν την ένορκον υπόσχεση προς τον δούλον σου Δαβίδ, εβεβήλωσας εις γην το αγίασμα αυτού. Και φαίνεται εδώ αναφέρεται στο βασιλικό στέμμα, το οποίο ήταν ιερό, δεν ήταν απλώς

βασιλικό, αλλά ήταν ιερό, εφόσον ήταν και χρισμένος ο βασιλιάς και το στέμμα του ήταν χρισμένο και άγιο και ιερό, και επέτρεψε ο Θεός λοιπόν να το πατήσει ο άλλος, να έρθει ο εχθρός και να το πατήσει κάτω. Και εβεβήλωσες εις την γην το αγίασμα αυτού. Και άφησες, ας πούμε, δηλαδή δεν το λέει άφησες, εμείς το λέμε για να το καταλάβουμε καλύτερα. Δηλαδή ο Θεός το έριξε κάτω το στέμμα και να το πάτησε. Άφησε ο Θεός να έρθει ο εχθρός και να πάρει αυτό το στέμμα το ιερό, αυτό το στέμμα του βασιλέως, και το έριξε κάτω για να το πατήσει. Καθείλες πάντας τους φραγμούς αυτού, έθου τα οχυρώματα αυτού δειλίαν.

Ναι. Ναι, έπεσαν τα οχυρώματα, έπεσαν τα τούτα, έπεσαν τα εκείνα. Λοιπόν, δηλαδή ο λαός αυτός εδώ...

είναι ο θρόνος του Δαβίδ, που υποσχέθηκες εσύ ότι θα είναι αιώνιος αυτός ο θρόνος και ευλογία στο λαό. Έγινε τώρα ξέφραγο αμπέλι, έπεσαν και τα τείχη, έπεσαν και οι φραγμοί, έπεσαν και είναι ξέφραγο αμπέλι. Και οι άνθρωποι, έθου τα οχυρώματα αυτού δειλίαν, και οι άνθρωποι που ή μένουν κάποια οχυρώματα ακόμα όρθια ή πέσανε τα οχυρώματα, οι άνθρωποι λοιπόν που ήταν εκεί έχουν καταληφθεί από φοβερή δειλία. Διήρπασαν αυτόν πάντες οι διοδεύοντες οδόν. Εγενήθη όνειδος τοις γείτοσιν αυτού. Την χώρα αυτή λοιπόν του Δαβίδ, που εσύ υποσχέθηκες γι' αυτήν και έτσι είπες θα την ευλογήσεις, χώρα αυτή λοιπόν την λεηλατούν όλοι, όλοι οι διαβάτες όσοι περνούν λοιπόν την λεηλατούν, και επιπλέον εγενήθη όνειδος τοις γείτοσιν αυτού και έγινε περίγελος στους γείτονες. Ναι, κάποια πράγματα από αυτά μοιάζουν, ας πούμε, και ταιριάζουν και για μας σήμερα, αλλά πρέπει να το δούμε έτσι το θέμα. Αν ο Θεός περιμένει από εμάς, αν μας εγκαταλείψει εντελώς και να γίνουμε ένας συνηθισμένος λαός που έχει μια κάποια ψευτοπίστη και μια κάποια ψευτοθρησκευτικότητα, να μας αφήσει και... Αλλά αν ο Θεός, ας πούμε, θέλει αυτό

τον λαό να τον κρατήσει και θέλει ο Θεός να συνεχίσει και να κάνει από εδώ και πέρα το θέλημά του, θα επιτρέψει, για να ξεκαθαρίσει τα πράγματα, θα επιτρέψει να περάσουμε λαχτάρες.

Χρειάζεται να μας το πει και να μας το τονίσει κάποιος; Λίγο πολύ όλοι, πότε περισσότερο και πότε λιγότερο, βλέπουμε, διαισθανόμεθα ότι γινόμαστε σαν ξέφραγο αμπέλι και επίσης είμεθα περίγελος των άλλων με τα καμώματά μας και με τα χάλια μας. Ο Θεός να βάλει το χέρι Του. Ύψωσας την δεξιάν των θλιβόντων αυτόν, εύφρανας πάντας τους εχθρούς αυτού. Ακούτε; Και σαν να μην έφτανε αυτό, δηλαδή, εσύ ο Θεός, έτσι του λέει ο ψαλμωδός, απευθυνόμενος στον Θεό, ύψωσας την δεξιάν των θλιβόντων αυτόν, δηλαδή, σαν να πήγε με το μέρος των εχθρών ο Θεός, σαν τους ενδυνάμωσε και τους εδόξασε. Εύφρανας πάντας τους εχθρούς αυτού. Και τους βοήθησες να έχουν τέτοιες επιτυχίες. Αυτά είναι γεγονότα, συνέβησαν, μπήκαν αυτοί μέσα στην Ιουδαία, μέσα στην Παλαιστίνη και έκαναν φοβερά πράγματα. Λοιπόν, και τόσο ήσουν με το μέρος και τόσο τους βοήθησες και τόσο τους ήρθαν όπως τα ήθελαν τα πράγματα, εύφρανας πάντας τους εχθρούς αυτού. Τους έδωκες μεγάλη χαρά όλους αυτούς τους εχθρούς του Δαβίδ, στον οποίο εσύ υποσχέθηκες τον θρόνον, αιώνιον θρόνον, αιώνια ευλογία. Απέστρεψας την βοήθειαν της ρομφαίας αυτού και ουκ αντελάβου αυτού εν τω πολέμω. Δεν τον εβοήθησες λοιπόν το λαό αυτόν, τον βασιλέα δηλαδή πρώτα, τον βασιλέα γιατί ο βασιλέας βγήκε στον πόλεμο μαζί με το στρατό του,

δεν τον εβοήθησες. Πήρες τη βοήθεια που θα του έδινες, που θα έδινες στη ρομφαία του, δηλαδή, ας πούμε, στην πολεμική του μηχανή. Και ουκ αντελάβου αυτού εν πολέμω, και την ώρα που πολεμούσε καθόλου δεν ήρθες σαν αντιλήπτωρ και δεν εβοήθησες. Γίνονται αυτά τα πράγματα. Γίνονται, το έχουμε υπόψη μας. Άλλο είναι αν ο Θεός μας θεωρεί, έτσι μας έχει απορρίψει πια και μας θεωρεί όπως είναι όλοι και αφήνει εκεί να τα βγάλουμε πέρα απλώς δυνάμεις από εδώ, δυνάμεις από εκεί, και άλλο είναι όταν ο Θεός ακόμα μας κρατάει σαν δικούς Του γενικά, αλλά τελικά όμως επειδή εμείς καθόλου δεν ανταποκρινόμαστε και κάνουμε αυτά που κάνουμε, ο Θεός θα μας αφήσει να χτυπηθούμε, να πάθουμε ζημιές.

Αναφέρεται μάλιστα ότι είναι με το μέρος των εχθρών και βοηθάει εκείνους και παίρνει από εμάς τη βοήθεια. Κατέλυσας από καθαρισμού αυτού, τον θρόνον αυτού εις την γην κατέρραξας. Ναι, έριξες το θρόνο εις την γη βέβαια, τον θρόνο, τον συνέτριψες, το θρόνο του βασιλέως. Και φαίνεται εδώ το «κατέλυσας από καθαρισμού αυτού» ίσως να αναφέρεται εις τον ναόν, να αναφέρεται εις τα λειτουργικά θέματα, στις θυσίες που γίνονται, στους καθαρισμούς, στις διάφορες που γίνονται. Δηλαδή τελικά θέλει να πει, υπαινίσσεται αυτό ακριβώς που είχε γίνει τότε επί της βασιλείας Ροβοάμ.

Θυμάστε, είχαμε βρει κι άλλους τέτοιους βασιλείς οι οποίοι άφησαν την αληθινή θρησκεία και πήγαιναν στα βουνά και λάτρευαν είδωλα κτλ. και εβεβήλωσαν, εβεβήλωσαν την θρησκεία, εβεβήλωσαν τους βωμούς, τους αληθινούς που ήταν για τις θυσίες υπέρ του αληθινού Θεού. Εσμίκρυνας τας ημέρας του χρόνου αυτού, κατέχεας αυτού αισχύνην.

Εσμίκρυνας τις ημέρες του, δηλαδή δεν τον άφησες να ζήσει όσο θα μπορούσε να ζήσει και άλλο, δηλαδή πολύ γρήγορα τέλειωσε η ζωή του, εσμίκρυνας τις ημέρες της ζωής του, αυτού κατέχεας αισχύνην και τον περιέλουσες με ντροπή, με καταισχύνη. Αυτή είναι η έννοια. Δεν ήταν απλώς ότι έπαθε τούτο, έπαθε εκείνο, αλλά τελικά είναι και η ντροπή. Είναι και η ντροπή.

Πιστεύουμε στον αληθινό Θεό και πιστεύουμε ότι ο Θεός μας βλέπει, μας παρακολουθεί, όλα δικά Του είναι και επομένως μας βλέπει όχι απλώς σαν μεμονωμένα άτομα, ούτε απλώς έτσι σαν μέλη της Εκκλησίας, μας βλέπει και γενικότερα σαν έθνος που είμαστε, σαν ομάδα μεγάλη που είμαστε, μας βλέπει ο Θεός.

Εεε...

Εμείς δεν είμαστε εντάξει απέναντί Του, εάν εμείς δεν είμαστε συνεπείς, εάν δεν είμαστε πρόσωπα, εάν δεν μετανοήσουμε τουλάχιστον, θα αφήσει να πάθουμε πράγματα που...

Λέμε παραδείγματος χάρη, για να μιλήσουμε πιο συγκεκριμένα, εμείς λέμε παραδείγματος χάρη ότι πιστεύουμε στον Χριστό, είμαστε χριστιανοί, έχουμε τον αληθινό Θεό, ο αληθινός Θεός είναι ο αληθινός Θεός, οι άλλοι είναι ανύπαρκτοι, ο αληθινός Θεός μας βοηθάει κλπ.

Μας κάνουν, ας πούμε, επίθεση, όπως έγινε στην Κύπρο που έκαναν επίθεση οι Τούρκοι και πήραν φαλάγγι τους Κυπρίους, και δεν ξέρω αν έχετε διαβάσει που ανάμεσα στους Τούρκους στρατιώτες υπήρχαν και στρατιώτες οι οποίοι ήξεραν πολύ καλά ελληνικά, ωσάν να ήταν Έλληνες.

Με τηλεβόες, ας πούμε, φώναζαν από μακριά και κοροϊδεύαν τους Κυπρίους. Πέρα από ότι τους έλεγαν «θα συνεχίσουμε, θα συνεχίσουμε» κλπ. Άλλα πράγματα. Θα μπορούσαν δηλαδή σε αυτήν την περίπτωση να πούνε: «Εσείς που πιστεύετε στον αληθινό Θεό, εσείς που έχετε τον αληθινό Θεό, εσείς που λέτε ότι είστε χριστιανοί, που δεν μας θεωρείτε τίποτε». Ιδού λοιπόν, περίγελος, περίγελος. Μας περιλούζει με καταισχύνη, όπως το λέει εδώ. Ναι, ναι, ο Θεός δεν παίζει.

Εεεε... Ούτε εμείς πρέπει να τα παίρνουμε έτσι τα πράγματα σαν να τα έχουμε στην τσέπη μας. Αμεταμέλητα μεν τα χαρίσματα του Θεού, αλλά γενικότερα οι σχέσεις του Θεού μαζί μας και η χάρη του Θεού πάνω μας είναι, δεν μπορώ να βρω τώρα την κατάλληλη λέξη... Λοιπόν, δεν έχει μονιμότητα.

Ανά πάσα στιγμή, ο Θεός μπορεί να την πάρει. Εάν εμείς με τη ζωή μας δείχνουμε σαν να μην τη θέλουμε και μας αφήνει μετά, δεν θα μας λυπηθεί ο Θεός. Να γίνουμε περίγελος. Εγενήθημεν περίγελος τοις γείτοσιν ημών, όπως λέει εδώ. Αυτό συνέβη επανειλημμένως. Και το κακό είναι ότι δεν θέλουμε να καταλάβουμε. Να καταλάβουμε, να πιστέψουμε και να το πούμε ότι ακριβώς επειδή εμείς αφήσαμε τον Θεό, μας άφησε και εκείνος και επέτρεψε και οικονόμησε να γίνουν αυτά. Και εκείνο που χρειάζεται είναι να μετανοήσουμε. Θα κάνουμε και τα ανθρώπινα, θα κάνουμε και τα ανθρώπινα, αλλά δεν πρέπει όμως εμείς... Ούτε μουσουλμάνοι είμαστε ούτε όποιοι άλλοι. Όλα αυτά είναι ψεύτικα. Πιστεύουμε στον αληθινό Θεό και σαν χριστιανοί είναι η αληθινή αυτή η ζωή, λοιπόν.

Μετανοήσουμε και να αρχίσουμε να ζούμε, θα κάνουμε τα ανθρώπινα, να αρχίσουμε να ζούμε χριστιανικά για να μας δει ο Θεός, να μας συμπαθήσει και θα μας προστατεύσει μετά και δεν μπορεί κανένας να μας κάνει τίποτα. Αυτά για σήμερα.