Πόθος για το σκήνωμα του Θεού και αγάπη προς τον Χριστό

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

I think we had finished Psalm 22. We move on to Psalm 23. We had also found another psalm like this one, Psalm 41.

It says: “As the deer longs for streams of water, so my soul longs for You, O God. My soul thirsts for the living God. When shall I come and appear before the face of God? My tears have been my bread day and night, while they say to me every day, ‘Where is your God?’ I remembered these things and poured out my soul, for I shall pass through the place of the wondrous tabernacle, to the house of God, with cries of rejoicing and thanksgiving from those keeping festival,” and so on. Here it says: “How beloved are Your dwelling places, O Lord of hosts! My soul longs and faints.” You will have recognized at once that this psalm is read at the Ninth Hour.

“How beloved are Your dwelling places, O Lord of hosts! My soul longs and faints for the courts of the Lord; my heart and my flesh rejoice in the living God. Even the sparrow has found herself a home, and the dove a nest where she may lay her young: Your altars, O Lord of hosts, my King and my God. Blessed are those who dwell in Your house; they shall praise You forever,” and so on. The psalm has thirteen verses. The first five form its first part, verses six through nine the second, and verses ten through thirteen the third. It seems that David himself did not compose this psalm.

It may refer to David, or it may not. Do you remember what we said another time, when we were interpreting Psalm 41? Long ago, Absalom rose in rebellion against David, and David had to leave Zion and cross the Jordan River. There he was overcome by longing for the temple, for the house of God, for the place where the tabernacle of witness stood, there on the holy hill. This longing, this yearning, came over him. This psalm, too, speaks of David, or perhaps someone else, living there in exile. Thank you.

He remembers the temple, remembers the dwelling places of God, longs to be there, and composes this whole psalm. Others say it may not be an exile who composes this psalm, uses this psalm to pray with its words, and expresses through it all his sorrow and longing for God’s temple. He may not be an exile but a pilgrim, someone who set out from far away and has now drawn near and arrived in Jerusalem, at the holy places, on that sacred ground, at the dwelling places of the Lord. He recites this psalm, speaks these words. It could be either one.

In this first part we hear, as it were, the sighs of this exile or pilgrim—the poet, whoever composed the psalm. “How beloved are Your dwelling places, O Lord of hosts!” How dear to me are these holy places, the sacred courts of Your temple, where You dwell, O Lord of hosts. To draw near to these words, to understand them a little and let them speak to our souls, our souls must be warmed.

Let us ask God for this. Let us always ask Him, and ask Him especially now, to bring our souls to life, to awaken our souls, and to send His grace, so that our senses may begin to come alive, so that we may begin to see with the eyes of the soul, to hear with the ears of the soul, and to taste and smell with the ears of the soul. Thank you.

These past few days I was thinking about something a Christian had said elsewhere. I was deeply struck by how ardently, in the best sense, that soul loved Christ.

I mean...

To someone who knows nothing of these things and has no sense of them, that soul would look intoxicated, carried away. But this was no ordinary drunkenness or madness. It was spiritual intoxication, spiritual love, the spiritual presence of God.

You know what the Fathers say: when the love of God comes into the soul—and I do not mean love merely spoken of in words, but real love, this deep longing—and the soul awakens, receives that love, and answers it with love, then, as the Fathers say, even the most passionate lover cannot be so deeply in love. You have surely read this.

No lover has a longing like the soul that is filled with longing for God’s love. Of course, you may say, “If God does not bring this about, how can we feel it?” Yet He does bring it about in some souls. In the soul I am telling you about, there is nothing else: only Christ and His love. Its whole heart is turned toward Him. And this person is not shut away somewhere. No, this person lives among others and works as everyone else does. But nothing else can sway that soul. How could anything even dare? Think of a stove glowing red with fire...

You flick a few drops of water at it after washing your hands, and they evaporate at once. They cannot settle anywhere. The fire burns everything else away.

Thank you. Well, some souls reach this point. It is a gift from God, of course, not an achievement of the soul. But if God entrusts someone with this gift, it means He finds a willing response and humility there. You can see the humility in such souls at once. A soul like that does not even imagine it has virtue. It does not busy itself asking, “Do I have this? Do I lack that?” It feels itself to be the lowest worm on earth.

On the other hand, this madness of love, so to speak, is a gift from God. That is why he said we should pray, sometimes gently and steadily, and sometimes with force, so to speak. We want God to give us the gift, His grace, His love. And I think God does not show favoritism or make distinctions. If He does not entrust His grace to you, or to one person or another, despite your asking for it, it is because He sees that you are a fleshly person. And there too, as we said, a person must begin...

Someone may be swept up in fervor because they have God’s gift and have given themselves over to it. But if we do not have that gift—and most of us do not—let these examples stir us. Let us begin at once, through our prayer, our whole life, and our whole way of being, to show God that we want nothing else. Let one thing go, and then another. Let us lose one thing, and then another. Let everything disappear, as the Saint said. Let the sun be hidden, and the moon and stars be hidden. Let everything be hidden, and only my Lord remain. What he meant by this was that when the sun rises by day, everything else disappears from sight. It is still there, but it disappears from view. Where are the stars, where is the moon, where is anything else?

Let us pray and think about things in this way. Let us begin to struggle, and the Lord will come down to meet us where we are and give us joy: a little at first, then more. But if we say, “Should I go to church or not? I’ll get tired. We went, got tired, went, nothing happened, and left again”—what can God do for you while you think like that? All right, that is how you feel; that is how you feel. Since that is how you feel, that is what you will say. But why let yourself be carried along by that feeling? Instead, say...

For example...

Suppose you see everyone else walking, while your own legs are paralyzed. You can see that they are paralyzed, but you would not want them to stay that way. If you could, you would do everything to stand up and walk. If someone could make your legs healthy, you would not simply give up and say, “I have no use of my legs, so I will not go.” Yet you say, “I have no desire, no inclination,” and leave it at that. What can God do for you then? Be troubled by this; feel the pain of it. Let it stir you, in a good way, to cry out: “My God, my God, I want to feel this too. What am I to do now? What should I desire?”

Other things give a false joy, a false happiness. They are nothing more than that; my soul only grows hungrier and thirstier. Let God see your longing and your faith. That is where faith shows itself. Faith is not simply saying, “Ah, I feel good, so I accept.” It is when you feel quite the opposite and go through all these difficulties, yet run to God in faith and ask Him to heal your soul. Well then, my children: “How beloved are Your dwelling places, O Lord of hosts! My soul longs and faints for the courts of the Lord; my heart and my flesh rejoice in the living God,” and so on. But I do not want to keep you any longer. We will stop here for today and...

We'll continue next Saturday.

Είχαμε τελειώσει, νομίζω, τον 22ο ψαλμό. Πηγαίνουμε στον 23ο και είναι κι αυτός ένας ψαλμός. Μάλλον, είχαμε βρει κι έναν άλλο παρόμοιο ψαλμό, τον 41ο ψαλμό.

Αποσυνόμοιες πείξαν μου στον φόβο, εικοστός τρίτος, για να ξέρετε, εικοστός πρώτος. Έλεγε εκεί: «Όν τρόπον επιποθεί η έλαφος επί τας πηγάς των υδάτων, ούτως επιποθεί η ψυχή μου προς σε, ο Θεός. Εδίψησε η ψυχή μου προς τον Θεό τον ζώντα· πότε ήξω και οφθήσομαι τω προσώπω του Θεού; Εγενήθη μοι τα δάκρυά μου άρτος ημέρας και νυκτός, εν τω λέγεσθαί μοι καθ' εκάστην ημέραν: πού εστιν ο Θεός σου; Ταύτα εμνήσθην και εξέχεα επ' εμέ την ψυχήν μου, ότι διελεύσομαι εν τόπω σκηνής θαυμαστής έως του οίκου του Θεού, εν φωνή αγαλλιάσεως και εξομολογήσεως, ήχου εορτάζοντος», κτλ. Εδώ λέει: «Ως αγαπητά τα σκηνώματά σου, Κύριε των δυνάμεων, επιποθεί και εκλείπει». Θα καταλάβετε αμέσως ότι αυτός ο ψαλμός διαβάζεται στην ενάτη ώρα.

«Ως αγαπητά τα σκηνώματά σου, Κύριε των δυνάμεων. Επιποθεί και εκλείπει η ψυχή μου εις τας αυλάς του Κυρίου· η καρδία μου και η σαρξ μου ηγαλλιάσαντο επί Θεόν ζώντα. Και γαρ στρουθίον εύρεν εαυτώ οικίαν, και τρυγών νοσσιάν εαυτή, ου θήσει τα νοσσία αυτής· τα θυσιαστήριά σου, Κύριε των δυνάμεων, βασιλεύ μου και ο Θεός μου. Μακάριοι οι κατοικούντες εν τω οίκω σου· εις τους αιώνας των αιώνων αινέσουσί σε», και τα λοιπά. Ο ψαλμός έχει 13 στίχους. Οι πρώτοι 5 στίχοι αποτελούν το πρώτο μέρος, 6 έως 9 το δεύτερο μέρος και το τρίτο μέρος 10 έως 13. Πρέπει να είναι ένας ψαλμός, δεν πρέπει να τον έχει κάνει ο ίδιος ο Δαβίδ.

Αλλά μπορεί να αναφέρεται στον Δαβίδ, μπορεί όμως και να μην αναφέρεται στον Δαβίδ. Θυμάστε, κι άλλη φορά είχαμε πει, όταν ερμηνεύανε αυτό το 41ο ψαλμό, πολύ παλιά, κάποτε ξεσηκώθηκε επαναστάτης ο Αβεσσαλώμ εναντίον του Δαβίδ και ο Δαβίδ αναγκάστηκε και έφυγε από την Σιών και πήγε πέρα από τον Ιορδάνη ποταμό. Και εκεί τον έπιασε αυτή η νοσταλγία για το Ναό, για τον οίκο του Θεού, για εκεί που ήταν η σκηνή του μαρτυρίου, εκεί, εις τον ιερόν λόφον, και τον έπιασε αυτή η νοσταλγία, αυτός ο πόθος. Σ' αυτό αναφέρεται και αυτός ο ψαλμός, ότι ο Δαβίδ ή κάποιος άλλος είναι εξόριστος εκεί πέρα. Ευχαριστώ.

Θυμείται το ναό, θυμείται τα σκηνώματα του Θεού, ποθεί να βρεθεί εκεί και κάνει όλο αυτό το ψαλμό. Ή λένε άλλοι ότι μπορεί να μην πρόκειται για έναν εξόριστο ο οποίος κάνει το ψαλμό αυτό και ο οποίος χρησιμοποιεί το ψαλμό αυτό και προσεύχεται με τα λόγια του ψαλμού αυτού και εκδηλώνεται μέσα από το ψαλμό όλος αυτός ο καημός και ο πόθος που έχει για το ναό του Θεού. Μπορεί να μην είναι κάποιος εξόριστος αλλά να είναι κάποιος ιεραπόδημος, ας πούμε, κάποιος ο οποίος ξεκίνησε από μακριά και τώρα πλησιάζει και έφτασε, ας πούμε, εκεί στην Ιεροσαλήμ, εκεί στα ιερά, στον αιρώνα των τόπων, στα ιερά αυτά χώματα, εκεί στα σκηνώματα του Κυρίου και λέγει αυτόν τον ψαλμό, λέγει αυτά τα λόγια, μπορεί να είναι ή το ένα ή το άλλο.

Εδώ στο πρώτο μέρος έχουμε αυτούς τους στεναγμούς, τρόπον τινά, του εξορίστου αυτού ή του ιεραποδήμου, του ποιητού εν πάση περιπτώσει, αυτού που κάμει δηλαδή αυτόν τον ψαλμό, που έρχεται σε αυτόν τον ψαλμό. «Ως αγαπητά τα σκηνώματά σου, Κύριε των δυνάμεων», πόσο αγαπητοί είναι σε εμένα αυτοί οι ιεροί τόποι, οι ιεροί χώροι του ναού Σου, όπου κατοικείς Εσύ, ο Κύριος των δυνάμεων. Τώρα αυτά για να τα προσεγγίσουμε λίγο, να τα καταλάβουμε λίγο, να μιλήσουν στην ψυχή μας. Ναι, πρέπει να ζεσταθεί η ψυχή μας.

Και αυτό να παρακαλέσουμε τον Θεό, να παρακαλούμε πάντα και να παρακαλέσουμε και ειδικότερα τον Θεό να ζωντανέψει τις ψυχές μας, να ξυπνήσει τις ψυχές μας, να στείλει τη χάρη Του, να αρχίσουν να ζωντανέψουν οι αισθήσεις μας, να αρχίσουμε να βλέπουμε με τα μάτια της ψυχής, να ακούμε τα αυτιά της ψυχής, να γευόμαστε, να οσφραινόμαστε με τα αυτιά της ψυχής. Ευχαριστώ.

Σκεφτόμουν αυτές τις ημέρες, κάπου ο Χριστιανός το έλεγε προηγουμένως κάπου αλλού αυτό, και μου έκανε τρομερή εντύπωση πόσο παθιασμένη, με την καλή έννοια, ήταν αυτή η ψυχή για τον Χριστό.

Δηλαδή...

Δηλαδή, σε έναν τρίτο θα φαινότανε, που δεν ξέρει, δεν έχει αίσθηση από αυτά τα πράγματα, φαινότανε σαν μεθυσμένη ψυχή, σαν ξετρελαμένη ψυχή. Εδώ δεν ήταν ούτε μέθη ούτε τρέλα, αλλά ήταν αυτή η μέθη η πνευματική, αυτή η αγάπη η πνευματική, αυτή η παρουσία του Θεού η πνευματική.

Έχετε υπόψη σας αυτό που λένε οι πατέρες, ότι όταν θα έρθει στην ψυχή η αγάπη του Θεού, αλλά η αγάπη του Θεού όχι έτσι με λόγια, η αγάπη, η αληθινή αγάπη, ο έρωτας αυτός, όταν έρθει στην ψυχή και όταν ξυπνήσει η ψυχή και αποδεχτεί αυτόν τον έρωτα και ανταποκριθεί με έρωτα. Όπως λένε οι πατέρες, θα διαβάσατε ασφαλώς, ότι κανένας, ο πιο μανικός ή μανιακός εραστής, δεν μπορεί να είναι τόσο ερωτευμένος.

Έχει τέτοιο έρωτα στην ψυχή όπως έχει μέσα του, όπως έχει η ψυχή αυτή η οποία ερωτοχτυπεί, η ψυχή, ας πούμε, από την αγάπη του Θεού, από τον έρωτα του Θεού. Βέβαια θα πείτε: άμα δεν το κάνει ο Θεός, πώς θα το νιώσουμε; Να όμως που το κάνει σε μερικές ψυχές. Αυτή είναι η ψυχή που σας λέω, δεν υπάρχει τίποτε άλλο, μόνο ο Χριστός και η αγάπη Του, μόνο ο Χριστός και η γνώμη μας είναι προς αυτό, τίποτε άλλο. Και δεν είναι μια ψυχή, ας πούμε, κλεισμένη κάπου. Όχι, ζει ανάμεσα στον κόσμο και δουλεύει όπως όλοι οι άλλοι, αλλά δεν λυγίζει τίποτε άλλο την ψυχή, τίποτα δεν μπορεί, πού να τολμήσει; Πώς είναι μια φωτιά, ας πούμε, είναι μια θερμάστρα κατακόκκινη από τη φωτιά...

Και πετάς, ας πούμε, πετάς αυτές τις σταγόνες νερού, έβρεξες τα χέρια σου, πήγες, πλύθηκες και τα πετάς, αμέσως εξατμίζονται, δεν μπορούν να σταθούν πουθενά, οτιδήποτε άλλο, τα καίει όλα.

Ευχαριστώ. Λοιπόν, ορισμένες ψυχές φτάνουν σε αυτό το σημείο. Είναι χάρισμα βέβαια Θεού, δεν είναι κατόρθωμα της ψυχής. Αλλά για να το εμπιστευτεί ο Θεός το χάρισμα, σημαίνει ότι βρίσκει έτσι καλή ανταπόκριση, βρίσκει εκεί μια ταπείνωση. Βλέπει κανείς δηλαδή σε αυτές τις ψυχές, βλέπει αμέσως και την ταπείνωση που υπάρχει. Ούτε που διανοείται αυτή η ψυχή ότι έχει αρετή, ότι τίποτε· δεν ασχολείται, έχω τούτο, δεν έχω τέτοιο. Αισθάνεται ότι είναι το χειρότερο σκουλήκι της γης.

Από το άλλο μέρος, όμως, τρέλα αγάπης, ας πούμε, είναι χάρισμα Θεού. Γι' αυτό είπε να προσευχόμαστε, έτσι, είτε μαλακά-μαλακά και ομαλά-ομαλά, είτε μερικές φορές και με βία, ας πούμε. Θέλουμε να μας δίνει ο Θεός το χάρισμα, τη χάρη, την αγάπη του, και νομίζω, ο Θεός δεν προσωποληπτεί και δεν κάνει διακρίσεις. Εάν δεν εμπιστεύεται τη χάρη του και σε σένα και στον άλλο και στον άλλο, με το τι ζητάς, δεν το κάνει γιατί βλέπει ότι είσαι σαρκικός άνθρωπος. Και εκεί είναι επίσης, γι' αυτό είπαμε, ο άνθρωπος πρέπει να ξεκινήσει.

Αν μεν ευθύς εξ αρχής έχει το χάρισμα του Θεού, παραδίδεται εκεί και λοιπά. Αλλά αν δεν έχει, όλοι οι άλλοι έτσι είμαστε, δεν έχουμε, ας πούμε, το χάρισμα, τουλάχιστον να παρακινηθούμε από αυτές τις καταστάσεις και αμέσως να αρχίσουμε και με την προσευχή μας και με την όλη ζωή μας και με την όλη στάση μας να δείξουμε στον Θεό ότι δεν θέλουμε τίποτε άλλο. Θα φύγει το ένα σκαφί και το άλλο, θα στερηθούμε και το ένα, θα στερηθούμε και το άλλο, τίποτα, όλα να εξαφανιστούν, όπως έλεγε ο Άγιος. Να κρυφτεί ο ήλιος, να κρυφτεί το φεγγάρι, να κρυφτεί, να φεύγουν τα αστέρια, τα πάντα, τα πάντα, μόνο ο Κύριός μόνο να μείνει. Ο Τάβαλ με κανέναν, αλλά ήθελε να πει με αυτό ότι όπως βγαίνει ο ήλιος την ημέρα και χάνονται τα πάντα. Ενώ υπάρχουν, αλλά χάνονται. Πού αστέρια, πού φεγγάρια, πού όσα.

Να προσευχόμαστε έτσι, να σκεφτόμαστε έτσι τα πράγματα, να αρχίσουμε, ας πούμε, κάπως έτσι να αγωνιζόμαστε και ο Κύριος θα συγκατανεύσει, θα κατέβει κοντά μας, ας πούμε, στην κατάστασή μας και θα μας δώσει χαρά, ας πούμε, στην αρχή λίγο, μετά περισσότερο. Τώρα, θα πάω στην εκκλησιά, να μην πάω; Έφαγε ένα, θα κουραστώ, πήγαμε, κουραστήκαμε, πήγαμε, δεν έγινε τίποτα, ξαναφύγουμε πάλι. Τι να σου κάνει έτσι ο Θεός όταν εσύ σκέφτεσαι έτσι; Το ότι αισθάνεσαι έτσι, εντάξει, αισθάνεσαι, εντάξει, αισθάνεσαι, αφού αισθάνεσαι έτσι, αφού αισθάνεσαι αυτό θα πεις. Αλλά όμως γιατί αφήνεις τον εαυτό σου και παρασύρεσαι; Το ίσα ίσα να πεις.

Όπως...

Ας πούμε, βλέπεις όλοι οι άλλοι περπατούν και τελικά τα πόδια είναι παράλυτα και βέβαια το βλέπεις ότι είναι παράλυτα, αλλά δεν θα ήθελες να είναι έτσι. Αν εξαρτόταν από σένα, θα έκανες το παν να σηκωθείς, να πατήσεις, να περπατήσεις. Αν εξαρτόταν από κάποιον να τα φτιάξει τα πόδια όπως είναι και των υγιών, δεν θα αφηνόσουν εκεί. Και αφού δεν έχω πόδια, δεν πάω. Δεν έχω όρεξη, δεν έχω διάθεση και μένεις σ' αυτό. Τι να σου κάνει μετά ο Θεός; Να ανησυχήσεις, να ανησυχήσεις γι' αυτό το πράγμα, να πονέσεις, να θορυβηθείς με την καλή έννοια, να κράξεις, να φωνάξεις: «Θεέ μου, Θεέ μου, κι εγώ έτσι θέλω να αισθάνομαι». Τι θα κάνω τώρα, τι θα θέλω τώρα;

Δίνουν μια ψευτοχαρά, μια ψευτοευτυχία, τίποτε δεν είναι άλλο, ακόμη πιο πολύ πεινάει η ψυχή μου και διψάει. Να δει ο Θεός τον καημό σου, να δει την πίστη σου. Μέσα από εκεί βγαίνει η πίστη. Πίστη δεν βγαίνει από το «Α, αισθάνομαι καλά και εντάξει, δέχομαι». Όχι, όταν αισθάνεσαι εντελώς αλλιώτικα και εσύ υφίστασαι όλες αυτές τις καταστάσεις, δια της πίστεως τρέχεις στον Θεό και ζητάς την υγεία της ψυχής σου. Μετά, παιδιά, «Ως αγαπητά τα σκηνώματά σου, Κύριε των δυνάμεων, επιποθεί και εκλείπει η ψυχή μου εις τας αυλάς του Κυρίου, η καρδία μου και η σαρξ μου ηγαλλιάσαντο επί Θεόν ζώντα» και τα λοιπά. Αλλά δεν θέλω να σας κρατήσω περισσότερο, θα σας αφήσω εδώ για σήμερα και...

Συνεχίσουμε το άλλο Σάββατο.