Ψαλμός 78 για τη Μετάνοια, το Έλεος και τη Σωτηρία του Θεού

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Let us turn now to the Psalms. It has been quite a while, and I do not remember exactly, but I think we had begun the second part of Psalm 78, the psalm we are studying. We had looked at the first portion of that second part, verses five, six, and seven. In the second part, we have the psalmist’s prayer.

In those verses, which I think we have already looked at, he says: “How long, O Lord? Will You be angry forever? Will Your jealousy burn like fire?” In other words, how long will You be angry? When will this anger of Yours come to an end? How long will this jealousy burn like fire?

God’s anger was manifested again because the people had made Him jealous: they preferred other gods and abandoned the true God, and He became angry with them. “Pour out Your wrath upon the nations that do not know You, and upon the kingdoms that have not called upon Your name.”

Pour it out upon the nations, not upon Your people, and upon all those kingdoms that do not know Your name or call upon it. “For they have devoured Jacob and laid waste his dwelling place.” Do this: let Your wrath break out against the enemy and against the people. When is God’s anger poured out upon the people? It is poured out when these conquerors remain there and torment them. So the plea is that His anger break out against the conquerors, that they leave, and that we be set free from their occupation. “For they have devoured Jacob and laid waste his dwelling place.” And now we move on to the second part.

The fifth part of the second section begins at verse eight, where the Psalmist continues to pray: “Do not remember our former iniquities. Let Your mercies come quickly to meet us, for we have become exceedingly poor.” You will recall this passage from the Psalmist, this verse and the one further down.

We read these words in the Hours too, I think, when we are here: “Do not remember our former iniquities.”

It is striking that the psalmist seems, for a moment, to leave aside the more recent sins and speak of the sins of long ago. The people have suffered for what they have done now. The psalmist repents and asks God’s forgiveness for everything they did to provoke Him. Yet he also asks God not to remember their former sins. The people had sinned many times before, from their time in the wilderness and when they reached the Promised Land, right up to the present.

I would say this: I think we have all experienced something like it. When someone sins, especially when he feels the hand of the Lord resting heavily upon him because of that sin, he repents. He is humbled and brokenhearted. And, almost without meaning to, he remembers older sins along with the sins he has committed now.

There is something we should notice here. However much a person has repented of old sins, whether once, twice, or many times, each time he can repent in a new and deeper way. However deeply his repentance has gone, there is still room for it to grow. Do not say, “I have repented; that is enough.” How can you repent and ask God’s forgiveness? God accepts your repentance, and you are forgiven. But repentance does not end there. It has great depth. So...

Today, when you feel your sins more keenly, you feel an even greater need to repent. Do it! Do it; this is an opportunity. In a sense, you can make use of your past sins too. After all, you fell and sinned. If some good comes of it—if today’s fall, as you remember your past sins, helps you repent—you benefit. God brings good out of it, and we have said that God brings good out of everyone. Let us do that. Let us do that. Of course, in one respect, when someone has sinned and repented, it is good to be at peace. In one respect, it is good to be at peace. But good in the proper sense. Good in the proper sense.

When is it right to be at peace? When you trust in God’s love and compassion. He accepts your repentance and forgives you; you receive that forgiveness and find peace because you trust Him. When that peace is genuine, your soul remains humble. You say, “I am the one who committed these sins, and I stand before God.” But a person can also become carefree in the wrong way: “That is over and settled,” he says, and then acts boldly and shamelessly, as though nothing happened. Who do you think you are? God forgives you as though nothing had happened, but He does not forgive you so that pride may go to your head. God forgives you...

Yet you remain the person who did those things, and the person who felt contrition, repented, and asked for forgiveness. How, then, can you lift your head in pride and arrogance? As I said another time, if you remember, our sins have no end; they are countless. However much you repent and search, you cannot find the end of them. And remember what we have said: each time, something new may come to mind, reaching back to when we were small children.

A person may remember something from when he was a little child, three or five years old. Comparing it with how he thinks today, he may see that something happened with another child, that he did not understand it then, and that there was something bad within him. He was only a child, and it was forgotten; then he remembers it. So experience the reality of that sin, of that particular act of yours. It may have been a look, a movement of your hand, or an expression of contempt. Such things can be hidden when you are young and when you are older. If God brings them to light and you remember, you experienced that sin then; experience it now.

Now, let us not confuse the matter here.

But you cannot remember all these details when you go to confess, or recount them all if you do not remember them. You would have to write a notebook a thousand pages long, and when would you say it all? But as you confess in general, in this repentance and in the Mystery of Confession, this way helps you include everything and have it all forgiven. And when you bear this in mind during confession, then you will say...

You need not recount every detail you can remember, all five hundred of them. You might mention one or two things: “Even as a child, I had this within my soul. I looked down on people, accused them, wronged them, or harboured malice. I can see that it was there from childhood.” The rest is included in our confession. But this does not mean keeping your soul closed. You unfold your soul and show its wounds, and God forgives and heals you. The grace of God reaches even there...

Grace reaches the innermost parts of my soul and unfolds them. That is all well and good, but somehow we have to bring our soul forward and unfold it. I have noticed that we ourselves are folded up.

A sleeve might be knotted up somewhere. No. The water and detergent will reach the clothes and wash them, but they should not be folded or tightly bunched up.

“Do not remember our former sins,” he says. “Let Your mercies come quickly to meet us, O Lord, for we have become exceedingly poor.” “Let Your mercies come quickly to meet us, O Lord, for we have become exceedingly poor.”

In one sense, he is in a hurry, because he sees that, in those days he was speaking of, with this invasion by the Assyrians or the Chaldeans, the people had reached utter misery in many ways. Among other things, they would certainly have had problems finding food and surviving. But what else? “We have become exceedingly poor.” Very poor—not only socially, but in general. That is why he says, “Let Your mercies come quickly to meet us”: quickly, for there is no time left.

God already knows all this, even if we do not say it. We say it because God wants to see that we recognize our need and speak of it as we should. We ask Him, “Quickly, quickly, let Your mercies come to meet us.” There seems to be no room left. We have reached the end of our strength in every way. I am utterly wretched and unhappy. And here is the secret: God allowed this people, on this occasion and on others, to reach such a point because they needed it. Many times, a soul too must come to feel how needy and wretched it is. A person does not learn otherwise.

As we have said before, it is like this: however wet you get, however wet you get, however wet you get, however wet you get, you still try to keep some part of yourself dry. You use your umbrella or your coat or something else, even tucking something under your arms. Right to the end, you struggle to keep some part dry. But if someone picks you up and throws you into a cistern, you are soaked. That is that. From then on, you no longer worry about getting wet. The thief on the Cross had already been condemned to death. He had no more concerns about escaping it; those concerns were over. You see?

If he were not up there, he would not be trying from there to save himself, to avoid death. Now death had come. And precisely because he had gone beyond death, he could see, if he was willing. The other thief was beside him, and the Lord was there too, but the other thief did not see. This one was willing, as they say; he saw and said, “Remember me, Lord, in Your Kingdom.” A person struggles to preserve his self-love, his own ego. Strange as it may sound, he struggles to keep a little of himself from being governed entirely by God. How deeply we carry this within us! And because things do not go as we wish—as I wish, wanting things to go my way—oh, what a terrible thing that is.

God Himself allows each person to remember, you and others who reflect on it. Until we learn, we have not learned. Whoever learns it cannot grow cold and will put an end to this game. Whoever does not learn it... So, “We have become exceedingly poor.” Yet things have not ended there. The plea “Let Your mercies come quickly to meet us” carries a sense of urgency: “Come, come; I am to blame for our having reached this point. What do you learn? What do you learn?” There is grace in this: when a person begins to speak this way, it means he is yielding and surrendering, having lost even the last thing.

He might have thought there was no hope left. Yet he does not despair. He turns again and begs God to act quickly: let His mercies come quickly, His help, His goodness, His love for mankind, His tenderness—all that divine tenderness and love. Then he says, “Help us, O God our Savior, for the glory of Your name. O Lord, deliver us and forgive our sins for Your name’s sake.” Let us speak of this briefly, since the hour is late. Help us, O God.

Well...

The person is asking for more than help alone. Even in such desperate circumstances, it is good to have a generous spirit. Yes, “Help us, O God our Savior.” He does not stop at, “Help us! What will become of us? We are perishing!” He says, “For the glory of Your name, O Lord, deliver us.” We will see this even more clearly in the next verse. In the end, salvation means more than crying, “My God, we are perishing! What shall we do? Save us!”

Sadly, that is often how we see it: only as our own desperate need. But our salvation is God’s concern. We exist because God made us. If we are saved, it is because He wants to save us. Our salvation is His concern as well as ours. Of course, if we refuse salvation, that does not mean God has failed or been diminished. Still, when a person is saved, God is glorified. Please try to see this in the light of that truth.

Otherwise the whole thing becomes bleak. However much you weep or kneel, if you see it only that way, you will not be saved. We come to share God’s way of seeing when we move beyond that narrow view. What has happened to us? We have made an idol of the human person without realizing it. Others may openly put humanity at the center, but even we Christians can take on the same spirit. We ask for salvation as though it were our affair alone, cut off from God. See the whole matter instead within His care: God made you, and God loves you.

God wanted you to live. He wants you to live and exist, and He wants you to be saved; He wants to save you, and so on. Yes, that is it: see the whole matter under God’s providence, under His care and His noble generosity. You cease to be the beggar; you cease to be that. You can no longer be a little orphan: you can become His child, instead of the little orphan who has simply fallen on hard times. The little beggar, you see, runs here and there hungry, knocking on doors and asking people to give him something, and so on.

The little beggar lives on what others give him. Yet would he not want to go and live as a son in a noble household?

The fallen person feels that he is fallen, feels that he is a sinner, and knows that whatever he does, God helps him. He runs to God like a little beggar. Well, “For the glory of Your name, O Lord, deliver us and forgive our sins for Your name’s sake.” Do you understand what he is aiming at with these words? He makes it clearer a little further on. I had wanted to put it somewhat differently, of course, but what follows helps us understand what we said here: “Lest the nations say, ‘Where is their God?’” Yes, if You let us perish, those around us will say, “Where is their God?” We kept telling them again and again about our God, our God, our God—how mighty God is and how good God is.

God forgives and receives His people, and then they will ask, “Where is God?” They must not say that. Do not let it happen. The psalmist is concerned for God, as though he wanted to defend Him. That is what we see in the saints. They do not simply make nervous gestures or merely say prayers. They are in the Spirit of God and in His Word; they know what they are saying and why: “Lest the nations say, ‘Where is their God?’ Let the avenging of the blood of Your servants that was shed be known among the nations before our eyes.” So he asks, “Intervene, my God; let wrath break out against them”—but that is not all. Stop there.

But against the enemies, too, let it be made clear to the nations, before our own eyes—we see it as well—that You intervene as God. They came here, harmed Your people, and shed their blood; now You intervene as God, our God. You are there, and they will not say, “Where is God?” You will intervene and deal with each of them in turn.

You hear someone praying these words, but what do they mean? We have said a little, and I hope and pray that what we have said will help us reflect further—not to enrich our thoughts, but to enter more deeply into this subject. It should not remain a matter of this moment alone, whatever someone was like a little while ago. And you know, our whole way of thinking and our whole outlook are dear to us. If, after what we have said tonight, this spirit finds its way into someone’s soul, that person may want to step beyond their usual concerns and enter into it.

That is what I wanted to say about the psalm.

Let us look briefly at the matter of asking in prayer. We can stop a little early today; that is all right. We had said we would go until about seven thirty. If anyone is tired or needs to leave, you may go.

Ψαλμούς τώρα. Είναι και πολύς καιρός και δεν ενθυμούμαι, αλλά πρέπει να είχαμε μπει στο δεύτερο μέρος, νομίζω, έτσι δεν είναι, του ψαλμού 78 που είναι ψαλμός μας, σαφώς. Και είχαμε δει του δεύτερου μέρους το πρώτο κομμάτι, που είναι ο πέμπτος, ο έκτος και ο έβδομος στίχος. Στο δεύτερο μέρος έχουμε προσευχή του ψαλμωδού.

Στίχους αυτούς, που υποθέτω ότι τους είδαμε, λέγει: «Έως πότε, Κύριε, οργισθήση εις τέλος; Εκκαυθήσεται ως πυρ ο ζήλος σου;» «Έως πότε», δηλαδή, θα είσαι οργισμένος; Πότε να τελειώνει αυτή η οργή σου; «Έως πότε, ας πούμε, θα καίει σαν φωτιά ο ζήλος αυτός;»

Που η οργή, δηλαδή, του Θεού πάλι, που εκδηλώθηκε λόγω του ότι ο λαός έκανε τον Θεό να ζηλέψει, δηλαδή προτίμησε άλλους θεούς και άφησε τον αληθινό Θεό, και ο Θεός οργίστηκε εναντίον του λαού. «Έκχεον την οργή σου επί τα έθνη τα μη γινώσκοντά σε και επί βασιλείας αι το όνομά σου ουκ επεκαλέσαντο». Η συλλογή αυτή άφησε να εκχυθεί.

Εκχύθη στα έθνη, όχι εδώ στο λαό σου, και σε όλα αυτά τα βασίλεια που δεν γνωρίζουν το όνομά σου και δεν επικαλούνται το όνομά σου. Ότι κατέφαγαν τον Ιακώβ και τον τόπον αυτού ηρήμωσαν. Να το κάνεις αυτό, να ξεσπάσεις εναντίον του εχθρού και εναντίον του λαού. Πότε ξεσπάει η οργή του Θεού; Εκχύνεται η οργή του Θεού εναντίον του λαού, όταν αυτοί οι κατακτητές μένουν εκεί και τους βασανίζουν. Ε, η οργή είναι να ξεσπάσει εναντίον τους, δηλαδή, να φύγουν, σε τελευταία ανάλυση, δηλαδή να φύγουν, να ελευθερωθούμε, να μην είμαστε κάτω από την κατοχή τους. Ότι κατέφαγον τον Ιακώβ και τον τόπον αυτού ηρήμωσαν. Και προχωρούμε τώρα στο δεύτερο μέρος.

Το πέμπτο κομμάτι του δεύτερου μέρους, από τον όγδοο στίχο και εξής, που συνεχίζει ο Ψαλμωδός να προσεύχεται. Μη μνησθείς ημών ανομιών αρχαίων. Ταχύ προκαταλαβέτωσαν ημάς οι οικτιρμοί σου, ότι επτωχεύσαμεν σφόδρα. Όπως θα ενθυμείστε αυτό εδώ το κομμάτι του Ψαλμωδού, αυτός ο στίχος και ο άλλος πιο κάτω.

Τους διαβάζουμε και στις ώρες. Μην είναι στη Σιμώνα, νομίζω, όταν είμαστε εδώ.

Κάνει εντύπωση ότι ο ψαλμωδός με λίγο εδώ ξεχνάει τις αμαρτίες τις σημερινές και αναφέρεται στις αρχαίες αμαρτίες. Δηλαδή, για τα σημερινά ήρθε, δηλαδή έφτασε πρόσωπο στον ποντινά του λαού, ο ψαλμωδός μετανοεί και ζητεί συγχώρηση από τον Θεό για όλα αυτά που έκανε και εξόργισε τον Θεό. Αλλά κάνει εντύπωση όμως ότι παρακαλεί τον Θεό να μην θυμηθεί και τις παλιές αμαρτίες, διότι πάρα πολλά έκανε ο λαός και από πιο παλιά και από τότε στην έρημο και όταν έφτασαν στη γη της Επαγγελίας και μέχρι και τώρα.

Και τις τωρινές αμαρτίες να του συγχωρήσει, αλλά και τις παλιές αμαρτίες να του συγχωρήσει και να παύσει έτσι, να εξήλιαν τη γραμμή του. Θα έλεγα εδώ το εξής. Λίγο πολύ δηλαδή όλοι νομίζω το ζούμε το πράγμα αυτό. Όταν αμαρτήσει, και μάλιστα θα διαπιστώσει κανένας ότι πέφτει βαρύ το χέρι του Κυρίου επάνω του ένεκα της αμαρτίας, ο άνθρωπος μετανοεί, ταπεινώνεται, συντρίβεται, αλλά και άθελά του μαζί με τις τωρινές αμαρτίες ενθυμείται και όλες τις αμαρτίες, όλες τις φύσεων.

Δε μας αυτοπεμπνήθηκε να καθολικά ξαναπεταλείχνεις στις υπόρρες υγείες, στις περασμένες αμαρτίες. Εκείνο που θα ήταν καλό να προσέξουμε είναι ότι όσο κανείς και να έχει μετανιώσει για παλιές αμαρτίες, όχι μια φορά και δύο φορές, πολλές φορές, παραπάνω, δηλαδή κάθε φορά, ξέρουμε, μετανοεί κανείς κατά έναν καινούριο τρόπο και κάπως βαθύτερα. Όσο και αν έχει μετανιώσει για τις αμαρτίες, όσο βαθιά και προχώρησε αυτή η μετάνοια, υπάρχουν περιθώρια. Μην πεις ποτέ ότι, ε, να, αυτό που έκανε ο κύριος Βαπτίς, μετενόησα, επαρκεί, να το πεις αυτό. Πώς να μετανοήσεις, πώς να ζητήσεις συγχώρεση από τον Θεό; Ο Θεός δέχεται και τη μετάνοιά σου και είσαι συγχωρεμένος. Αλλά δεν τελειώνει όμως η μετάνοια, η μετάνοια έχει πολύ βάθος. Επομένως...

Σήμερα που αισθάνεσαι πιο πολύ τις αμαρτίες, αισθάνεσαι την ανάγκη ακόμα πιο πολύ να μετανοήσεις. Κάν' το! Κάν' το, είναι ευκαιρία. Οπότε αξιοποιείς και τις παλιές αμαρτίες κατά κάποιο τρόπο. Έτσι κι αλλιώς έπεσες, αμάρτησες και αυτός είναι τέλος των αθημεριντής και τις παλιές αμαρτίες. Ε, αν βγει αυτό το καλό, δηλαδή συντελέσει η πτώση σημερινή, καθώς θυμάσαι τις παλιές αμαρτίες, να μετανοήσεις, ωφελείται. Λέγε κανείς ότι εξοπλίσανε. Επειδή τόσο εξοπλισθήσαμε, ο Θεός βγάζει καλό και το έχουμε πει ότι ο Θεός βγάζει καλό από όλους. Να το κάνουμε αυτό. Να το κάνουμε. Δεν είναι καθόλου καλό να έχει με τη βοήθεια. Από μια πλευρά βέβαια κανείς αμάρτησε, μετενόησε, να ξενοιάσει. Από μια πλευρά καλό είναι αυτό, να ξενοιάσει. Αλλά καλό με την καλή έννοια. Καλό με την καλή έννοια.

Πότε είναι καλό με την καλή έννοια; Όταν δηλαδή εμπιστεύεσαι στην αγάπη του Θεού, στην ευσπλαχνία του Θεού, που σε συγχωρεί, που δέχεται τη μετάνοιά σου και σε συγχωρεί, και δέχεσαι τη συγχώρηση αυτή και ξενοιάζεις, αλλά εμπιστεύεσαι. Οπότε αν είναι με την καλή έννοια το ξένοιασμα αυτό, μένει ταπεινή η ψυχή, μένει χαμηλή η ψυχή. Μένεις, δεν μένει η ψυχή. Είμαι εγώ που έκανα αυτές τις αμαρτίες και είμαι ενώπιον του Θεού, λέει η ψυχή. Αλλά πώς μπορεί να ξενοιάσει κανένας με την κακή έννοια; Δηλαδή, πάει αυτό, τακτοποιήθηκε. Και πάλι, ας πούμε, έχει ένα θράσος, έχει ένα αναίδειο, σαν να μην συνέβη τίποτα. Ποιος είσαι, ποιος είσαι; Σε συγχωρεί ο Θεός σαν να μην συνέβη τίποτα, αλλά όχι για να σου κολλήσει στο κεφάλι σου και να υπερηφανεύεσαι. Σε συγχωρεί ο Θεός...

Αλλά δεν παύεις όμως να είσαι αυτός που έκανες αυτό και δεν παύεις να είσαι αυτός που δεκνώθηκες μετενόησης και ζήτησες συγχώρηση. Πώς σηκώσεις κεφάλι, κεφάλι επάρσεως και κεφάλι ελευθείας, Ευασύριο Βασίλισσο; Πόσο, όπως είπα και άλλη φορά, αν θυμάστε, ότι επειδή οι αμαρτίες μας δεν έχουν τέλος, οι αμαρτίες μας είναι αμέτρητες, δεν μπορεί όσο και αν μετανοείς, αν είσαι όσο και εγκαθίστηκαν, να ψάξετε, δεν είναι δυνατόν να βρείτε πάνω. Και θυμήστε, είχαμε πει ότι κάθε φορά, γιατί όταν παίρνω σαφούλα από κάτι και χωρίς σαφούλα μη, όλο καινούργιο, από μικρά παιδιά άρχονται.

Μπορεί να θυμηθεί κανείς, ενώ ήταν μικρό παιδί, πεντάχρονο και τρίχρονο παιδί, μπορεί να θυμηθεί ότι τώρα, συγκρίνοντας με το πώς μπορεί να σκεφτεί σήμερα, συγκρίνοντας τα πράγματα, δεις και ότι χρόνιδε ένα άλλο παιδάκι, δεν το χρόνιδε και είχε κακή αυτή μέσα, δείξε μόνο παιδάκι και ξεχάστηκε, και τότε θυμάται κανείς. Λοιπόν, κίνδυνος, ζήσε το βίωμα της αμαρτίας, και αυτή είναι η συγκεκριμένη πράξη σου, που μπορεί να ήταν ένα βλέμμα, μπορεί να ήταν ένα κούνημα του χεριού σου, μπορεί να ήταν μια περιφρόνηση, δηλαδή, αν εσύ και εσύ είσαι μικρός και ο πιο μεγάλος κρυφάς. Λοιπόν, εφόσον ο Θεός τα φέρνει στα πρώτα και το θυμήθηκες, έζησες τότε το βίωμα της αμαρτίας, ζήσε τώρα το βίωμα της.

Όταν κάνει κανείς έξι και ζήσει, ζούμε, ζούμε. Ο Θεός ξέρει πως θα ζήσουμε, αλλά θα ζήσουμε, ας πούμε, αρκετά χρόνια. Και κάνοντας αυτό, κόβεστη δεν μπορεί να σε παίρνει αυτό. Και πραγματικά, ας πούμε, δεν θα ήθελες πρώτα πρώτα να γεμίσει η ψυχή του από αφτάνεια. Και έρχεται η ανάγκη, σίγουρα, σε πτωφέ. Αλλά αυτό που είπαμε, διαβάζοντας προηγούμενα το κεφάλαιο, οι προηγούμενες που διαβάσαμε πήγαν και είπαν ότι κάποια μέρα ο Θεός όλα θα τα τακτοποιήσει. Ε, πότε μετανοείς λοιπόν και ποιον, ποιον, ό,τι θέλεις να μετανοείς; Ε, τακτοποιήθας.

Τώρα μην το μπερδέψουμε εδώ.

Την εξομολόγηση, δεν θα πει κανείς, έτσι, χωρίς να εξομολογούμε τα εκτροπή της εποχής, εκείνους που εξομολογήσεις, εκείνους που δεν σώθεις τις αμαρτίες σου, αλλά που δεν είναι δυνατόν να θυμηθείς όλες αυτές τις λεπτομέρειες την ώρα που θα πας να εξομολογηθείς ή κι αν δεν θυμηθείς να τις μεταφέρεις έτσι όλες αυτές τις λεπτομέρειες, διότι θα πρέπει να γράψεις ένα τετράδιο με χίλιες σελίδες και πότε θα τα πεις; Αλλά καθώς εξομολογείσαι γενικά, μέσα σε αυτή τη μετάνοια και μέσα στο μυστήριο της εξομολογήσεως, αυτός ο τρόπος σε βοηθάει να τα βάλεις όλα εκεί μέσα και να συγχωρεθούν όλα. Και όταν το προσέχεις αυτό στην εξομολόγηση, μετά θα πεις.

Ε, είπα, κατακτηρούσατε να...

Περιφρονώ, όπως άρχισε. Αλλά τώρα την αστεία πρόσκληση, θυμήθηκε και από το περιφρονώ. Μπορεί να χρειαστεί να πεις όλες τις λεπτομέρειες που μπορεί να θυμηθείς, πεντακόσιες. Αλλά μπορείς να αναφέρεις, ναι, δυόμουν, μήπως όταν παιδικά μου ακόμα δεν τα είχα. Το 'χα αυτό στην ψυχή μου, παιδεία: να περιφρονώ, να κατηγορώ, να αδικήσω το παιδί μου, να κάνω μια κακία μέσα μου, να βλέπω ότι το αγαπημένο παιδί μου τα λοιπόπωσε, μπέβη με όλα, μέσα στην εξομολόγηση, μέσα στην επιστήμη. Κι έτσι τακτοποιήθηκαν. Όχι με τον έλεγχο μιας προπρόσωπας, αλλά με τον έλεγχο, αλλά εξέτασαν την ψυχή μου και φανέρωσαν τις πληγές μου. Έτσι με συμβούλεψε, έτσι με γιάνεψε. Έφτασε η χάρη του Θεού, έφτασε μέχρι.

Τα μύχια της ψυχής μου και τα ξεδιπλώνει η χάρις. Ωραία είναι πλέον τώρα, όμως κατά κάποιο τρόπο πρέπει να την πάμε και χρειάζεται να ξεδιπλώνουμε την ψυχή μας. Εδώ, όταν βάζαμε στη μπουγάδα και συμβουλεύαμε στη Βελτσέβα Σεστοριανέκορα, και συμβουλεύουν σπουδά στις τελευταίες διάρκειες του ΔΑΛΟΓΙΕΙ και του ΠΛΑΙΤΟΥΡΜΟ. Έχω κοιτάξει, εμείς είμαστε διπλωμένοι.

Σε βαθμό, κάπου ένα μανίκι έκανε κόμπο εκεί πάνω. Όχι. Θα τα βρει το νερό, θα τα βρει το απορρυπαντικό, θα τα καθαρίσει, θα τα πλύνει, αλλά να είναι όχι διπλωμένο, όχι σφιγμένο, όχι τάχα. Γραφή, Ανάσταση, Αποκάλυψη, Αποκάλυψη, Εισόδιο Θεοτόκου, της Βασιλείας των Ουρανών, Γέννηση της Θεοτόκου, Ευαγγέλιο, Εισόδιο της Θεοτόκου, Βασιλεία των Ουρανών, Γέννηση της Θεοτόκου, Βασιλεία των Ουρανών, Γέννηση της Θεοτόκου, Βασιλεία Ουρανών, των Γέννηση της Θεοτόκου, Βασιλεία.

Μη μην εισθήσει μόνο ένα ομοιόν αρχαίο λέει. Ταχύ προκαταλαβαίτουσαν εμάς, εκπαιδεύησου Κύριε, ότι επτοχεύσαμε της φόβας. Ταχύ προκαταλαβαίτουσαν εμάς, εκπαιδεύησου Κύριε, ότι επτοχεύσαμε της φόβας.

Δηλαδή, από μια πλευρά βαγγέζει, διότι βλέπει, δηλαδή, αυτές τις μέρες αυτών των καιρών που έλεγε, αυτή η επιδρομή από τον Σύγχρονο Ασσυρίων, ο Χαλδέων, ο λαός έφτασε στην εσχάτη ταλαιπωρία από πολλές απόψεις. Εκτός των άλλων, θα είχαν οπωσδήποτε και θέμα διατροφής, θέμα επιβιώσεως. Αλλά τι άλλο; Φτωχεύσαμε σφόδρα. Πολύ φτωχεύσαμε, όχι μόνο από κοινωνικής απόψεως, γενικώς. Γι’ αυτό λέει, «ταχύ προκαταλαβέτωσαν», πλην γρήγορα, μην λέει, δεν υπάρχουν.

πάνω σπέδια τα ποιάφτα, τώρα τι θα κάνετε με το σάλαμα. Ευχαριστώ. Θεό, ο Θεός θα ξέρει και να μην τα πούμε από σιγά μαζί. Τα λέμε γιατί θέλει ο Θεός να δει. Τα λοβένουμε περί την εσπρόκητη και μελουμώ όπως πρέπει, έχουμε συνείδηση και περιμένει ο Θεός να ακούσει γρήγορα, ταχύ, γρήγορα, γρήγορα, να μας προλάβουν οι οικτιρμοί Σου. Γιατί, αν όμως λένε, δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια. Το χείλαμε από πάσης απόψεως. Είμαι πολύ ταλαίπωρος, είμαι πολύ δυστυχής. Και εδώ είναι το μυστικό: ο Θεός δεν άφησε εδώ τον λαό αυτό και αυτή τη φορά και άλλες φορές θα φτάσει σε αυτό το κοπλάτι γιατί έτσι του χρειαζόταν, αλλά και κάθε μια ψυχή πολλές φορές θα νιώσει ότι θά 'ναι συμπεριφερθεί ή ότι είναι χρειαζόμενος, δυστυχώς όλοι. Δεν μαθαίνει ο άνθρωπος αν δεν υπάρχει, δεν μαθαίνει.

Είναι όπως λέγαμε και άλλη φορά, είναι δηλαδή όπως όσο και αν βρέχεσαι, όσο και αν βρέχεσαι, όσο και αν βρέχεσαι, όσο και αν βρέχεσαι, προσπαθείς κάπου να κρατήσεις κάποιο αυτό, το κρατήσεις ας πούμε στεγνό. Είτε με την ομπρέλα σου, είτε με το πανωφόρι σου, είτε με το αυτό, έστω κάτω από τις μασχάλες, κάπου με το... Και μέχρι τέλους πασχίζεις κάπου να κρατήσεις στεγνό. Αν όμως σε πάρουν και σε ρίξουν μέσα σε μια στέρνα, βράχηκες, πάει. Εκεί και πέρα δεν έχεις πλέον φροντίδα μη βραχείς. Ο ληστής πάνω στο σταυρό είναι καταδικασμένος πλέον στον θάνατο. Δεν έχει πλέον φροντίσεις, είναι φροντίσεις, πάει τέλος με φροντίσεις. Είδατε, πάντα.

Αν δεν ήταν εκεί πάνω, από εκεί δεν προσπαθούσε να σωθεί, να μην πάει για θάνατο. Τώρα πήγε, θάνατο τέτοιο. Και επειδή ακριβώς ξεπέρασε το θάνατο, μπορεί εκεί να δει, εφόσον έχει διάθεση, και ο άλλος ληστής είναι πλάι εκεί, και ο Κύριος εκεί είναι, αλλά δεν βλέπει εκείνος. Έχει διάθεση, λένε, και βλέπει και λέει: «Μνήσθητί μου, Κύριε, εν τη βασιλεία σου». Ο άνθρωπος λοιπόν πασχίζει να περισώσει, να περισώσει τη φιλαυτία του, το εγώ του, να, αυτό κάνει. Πασχίζει, αν θέλετε, όσο και να σας πω, είναι παράδοξο, πασχίζει ο άνθρωπος κάτι να γίνει τελικά, να μην τον εξουσιάσει πέρα για πέρα ο Θεός, να μείνει λίγο. Και τι νομίζετε, τόσο φορεί αυτό μέσα μας. Επειδή λοιπόν δεν γίνεται αυτό που θέλουμε και θέλω, ναι, να γυρνάω αυτό που θέλω. Αχ, αυτό τι κακό πράγμα είναι.

Και επιτρέπει ο ίδιος να θυμηθεί ο κάθε άνθρωπος που επιτρέπει και εσύ και άλλοι όσοι το θεωρούν. Ε, όσο του μάθουμε, δεν θα το μάθουμε. Όποιος το μάθει, δεν μπορεί να κρυώσει και θα σταματήσει αυτό το παιχνίδι. Όποιος δεν θα το μάθει... Λοιπόν, επιτυχεύσαμε σφόδρα, αλλά δεν αξιέφθαισαν τα πράγματα, όταν δεν έχει κανείς όχι την άδεια, την αλληλεγγύη, την ταχύτητα, προκαταλαβαίνεις εμάς και σημαίνει: άντε, άντε, εγώ φταίω που φτάσαμε εδώ, τι μαθήνεις, τι μαθήνεις. Και έχει χάρη το πράγμα μέσα, δηλαδή, όταν αρχίζει κανείς να σας μιλάει, σημαίνει ότι επίσδει πια και παραδίδεται καθώς έχασες το έσχατο.

Μπορούσε να ξεχάσει και δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια. Αλλά δεν απελπίζεται. Πάλι ξαναγυρίζει τη γνώμη και τον παρακαλεί γρήγορα να επέμβει ο Θεός, γρήγορα να έρθουν οι οικτιρμοί Του, γρήγορα να έρθει η βοήθειά Του, η καλοσύνη, η αγάπη Του, η φιλανθρωπία Του, η τρυφερότητά Του, όλο αυτό το που είναι η θεϊκή τρυφερά της και η αγάπη Του. Να πει, Αρχιτικός Ανακαλυσμένος, «Βοήθησον ημίν, ο Θεός ο σωτήρ ημών, ένεκα της δόξης του ονόματός σου, Κύριε, ρύσαι ημάς και ιλάσθητι ταις αμαρτίαις ημών ένεκα του ονόματός σου». Μήποτε η ύπαση θα έκανε και τα λοιπά, λίγο σύντομα να τα πούμε αυτά γιατί είναι καλά η ώρα. Βοήθησέ μας, Θεέ. Ευχαριστώ.

Εεε...

Δεν ζητάει απλώς ο άνθρωπος. Ναι, και σε αυτή την περίπτωση, στην έσχατη περίπτωση, καλά είναι να είναι άρχοντας κανένας, να έχει αρχοντικό πνεύμα, όχι τσιγκάνικο πνεύμα, γύφτα. Ναι, βοήθησέ μας, Θεός, σωτήρας μας. Ναι, όχι μόνο με το πνεύμα, βοήθησέ μας, τι θα γίνουμε, χανόμαστε και τα λοιπά. Αλλά ένεκα της δόξης του ονόματός σου, για τη δόξα του ονόματός σου, Κύριε, ρύσαι ημάς, θα το δούμε στον επόμενο στίχο ακόμη καλύτερα αυτό. Δηλαδή αυτό σε τελευταία ανάλυση σημαίνει ότι είναι η σωτηρία, δεν είναι απλώς να χανόμαστε, Θεέ μου, τι θα κάνουμε, σώσε μας.

Δυστυχώς, εμείς έτσι το παίρνουμε το θέμα, γι' αυτό και γινόμαστε οι γύφτοι. Έχουμε γύφτικο κόσμο μας, πολλοί φαίνονται στη λέξη «γύφτα κόσμου». Ναι, ναι, όχι. Η σωτηρία μας είναι υπόθεση του Θεού, αν υπάρχουν... Υπάρχουμε γιατί μας έφτιαξε ο Θεός να υπάρχουμε. Και αν τώρα θα σωθούμε, θα σωθούμε γιατί αυτό το πρόβλημα είναι υπόθεση του Θεού, δεν είναι απλώς υπόθεση δική μας. Είναι που θέλει ο Θεός να μας σώσει. Και πού, πώς να πούμε, είναι επιτυχία το άνθρωπο κάνει αυτό. Μπορεί να συμβαίνει ότι αν εμείς τελικά δεν θέλουμε να σωθούμε, πάει επέτυχη ο Θεός και μειώθηκε. Ναι, εντάξει αυτό, αλλά από την άλλη πλευρά είναι επιτυχία. Είναι επιτυχία. Δοξάζεται όπως. Δεν ξέρω, προσπαθήστε παρακαλώ να το δείτε το θέμα μέσα από αυτή την αλήθεια. Γιατί αλλιώς είναι...

Μόνον είναι πολύ άχαρο το πράγμα και τελικά δεν σώζεσαι δηλαδή όταν το πάρεις έτσι όσο και να κλάψεις, όσο και να γονατίσεις έτσι και λοιπά. Είναι υπόσχημα. Αλλά όπως καταλαβαίνετε όλα αυτά όμως παίρνει κανείς το πνεύμα αυτό του Θεού όταν ακριβώς ξεπεραστεί με αυτό. Εμάς τι μας έχει πιάσει αυτή τη θεοποίησαμε τον άνθρωπο χωρίς να τον καταλαβαίνουμε και τώρα κι εμείς σαν χριστιανοί, καλά οι άλλοι ασφαλιοποίησαν τον άνθρωπο και το πάνε γιατί είναι ο άνθρωπος κι εμείς σαν χριστιανοί είμαστε το ίδιο πνεύμα και δεν έχουμε σχέση με τον Θεό και ζητούμε σωτηρία αλλά μέσα στο πνεύμα αυτό, σαν να ξεκόβουμε, ζητούμε σωτηρία αλλά σαν αυτό το πράγμα να είναι δική μας υπόθεση και όχι υπόθεση. Άλλο πράγμα να το δεις μέσα στην, να το δεις το όλο το θέμα σαν υπόθεση. Και ότι ο Θεός σε έφτιαξε, ο Θεός σε αγαπάει.

Ο Θεός ήθελε να ζήσεις, ο Θεός θέλει να ζήσεις και να υπάρξεις και ο Θεός θέλει να σωθείς και να σε σώσει και τα λοιπά. Ναι, αυτό είναι, είσαι, μπαίνεις πια υπό την, γι' αυτό λέμε να το δούμε κάτω από την πρόνοια του Θεού, να το δούμε κάτω από την κηδεμονία του Θεού, κάτω από την αρχοντιά του Θεού, κάτω από το όλο θέμα του. Αλλά παύεις να είσαι ο τσιγκάνος που ήρεμε, σαλήντε με σοφία σας, παύεις να είσαι. Δεν μπορείς πια να είσαι ορφαντάκι, να γίνεις το παιδί του, όχι το ορφαντάκι που απλώς βρέθηκε σε δυσκολίες, ζητάει το γυφτάκι, βλέπετε, τρέχει από αυτού, τρέχει από εκεί, πεινάει, χτυπάει πόρτες με φρασίδι, τα δώσετε και τα λοιπά.

Σας! Από τους άλλους να ζήσει, αλλά όμως δεν θα ήθελε το γυφτάκι να πάει να γίνει αρχοντόπουλο, έτσι, να ζήσει εκεί, να έχει μόνο.

Έτσι είναι ο πεπτωχός άνθρωπος, νιώθει ότι είναι πεπτωχός, νιώθει ότι είναι αμαρτωλός, νιώθει ότι ό,τι κάνει ξέρει ότι ο Θεός βοηθάει, τρέχει στις θέσεις του Θεού σαν γυφτάκι στο αλιτάκι, έφυγε υπάρχει. Λοιπόν, ένεκεν της δόξης του ονόματός σου, Κύριε, ρύσαι ημάς και ιλάσθητι ταις αμαρτίαις ημών, ένεκεν του ονόματός σου. Καταλάβατε πότε επιστόχηκε σήμερα με αυτά. Και το ξεκαθαρίζει λίγο πιο κάτω. Ήθελα, βέβαια, κάπως αλλιώς, αλλά αυτά που λες στη συνέχεια βοηθούν να καταλάβουμε ποια είναι αυτά που είπαμε εδώ. Μήποτε είπωσι τα έθνη, πού εστιν ο Θεός αυτών; Ναι, αν μας αφήσεις να χαθούμε, λέει, άλλοι γύρω θα πουν: «Πού είναι ο Θεός;» Μας έλεγε και μας ξανά έλεγαν ο Θεός μας και ο Θεός μας και ο Θεός μας. Έτσι και δυνατός ο Θεός και αγαθός ο Θεός.

Συγχωράει ο Θεός και δέχεται ο Θεός, και πού είναι ο Θεός; Δεν στα πουνά, μόνο στα φίσκια και τα δούλια. Μην το κάνεις αυτό. Οι οποίοι ότι φροντίζουν για τον Θεό, να περισσώσουν τον Θεό. Είναι αυτή η αλήθεια. Είναι λοιπόν, είναι ωραίο, είναι ο ψαλμωδός. Αυτό είναι οι άγιοι. Οι Άγιοι, ας πούμε, δεν κάνουν απλώς νευρικές, ας πούμε, κινήσεις ή απλώς, ας πούμε, κάνουν προσευχές. Είναι όπως το πνεύμα του Θεού στον Λόγο του Θεού, ξέρουν τι λένε και ξέρουν λόγο. Μήποτε είπωσι τα έθνη, πού εστιν ο Θεός αυτών; Και γνωσθήτω εν τοις έθνεσιν ενώπιον των οφθαλμών ημών η εκδίκηση του αίματος των δούλων σου του εκχυθέντος. Λοιπόν, να επέμβεις, Θεέ μου, να ξεσπάσει η οργή εναντίον, όχι μόνο. Σταμάτα το.

Αλλά εναντίον των εχθρών, και να φανερωθεί λοιπόν εις τα έθνη μπροστά στα δικά μας μάτια, το βλέπουμε και εμείς, ότι εσύ ως Θεός επεμβαίνεις. Και καθώς αυτοί ήρθαν εδώ και έκαναν κακό στο λαό σου και έχυσαν το αίμα του λαού σου, λοιπόν εσύ επεμβαίνεις σαν Θεός, Θεός δικός μας. Λοιπόν, εσύ που υπάρχεις, και δεν θα πούνε «πού είναι ο Θεός;», θα επέμβεις λοιπόν και θα τους βάζεις το καθένα στιγμές.

Αν όλοι είναι ποιος βλέπετε τώρα να προσευχεί κάποια λόγια, τι νόημα κρίνεται αυτός, τι νόημα; Λίγα είπαμε και ελπίζω και παρακαλώ να μπορέσουμε με τα λίγα αυτά που είπαμε να μπορέσουμε να σκεφτούμε περισσότερο, όχι για να πλουτίσουμε τη σκέψη μας, αλλά να μυηθούμε στο θέμα αυτό, το οποίο δεν συντηρεί από αυτή τη στιγμή όποιος απόψε, ας πούμε, άσχετα τι ήταν πριν από λίγο. Και ξέρετε, όλη η νοοτροπία μας και όλο το πνεύμα μας είναι λατρεμένο και όποιος μετά από αυτά που είπαμε πήγε, βοήθησε να φύγει, τρύπωσε μέσα στην ψυχή του αυτό το πνεύμα ή θέλησε να βγει λίγο από τα παρόνια και να βγει σε αυτό το πνεύμα, να φύγει λίγο τύπος από το πνεύμα.

Λοιπόν, είναι για τον Ψαλμό.

Να δούμε λίγο, για το να παρακαλείτε. Να αρχούμε λίγο σήμερα, δεν πειράζει έτσι. Άλλωστε είχαμε πει ότι θα πηγαίνουμε μέχρι 7.30 περίπου να μας δείχνουμε. Όποιος κουράστηκε, όποιος θέλει να φύγει μπορεί.