Μάννα, Ορτύκια και οι Επιθυμίες της Καρδιάς

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

So, in Psalm 77, which recounts the wonderful things God did for His people from the time He brought them out of Egypt down to David, we had reached verse 25. There God gave them manna, which the psalm calls “the bread of angels”: “Man ate the bread of angels; He sent them food in abundance.” In other words, He gave them more than enough to eat. Now we come to verse 26 and beyond: “He stirred up the south wind from heaven, and by His power brought in the southwest wind.”

God gave them manna, and then a south wind came. By His power God brought in what we call the southwest wind. The verse is saying much the same thing twice. Here in Greece, older people used to call that wind the libas, perhaps because it comes from Libya. I was going to say Lebanon, but Libya is probably what I mean. I cannot say whether the name works as well in Palestine. In our parts, though, people would say, “There’s a libas today,” meaning a south wind is blowing.

And when there is snow on the ground, that wind melts it at once. Nothing, not even the sun, melts snow as quickly as the libas. So God raised up the south wind by His power, and “He rained flesh upon them like dust, and winged birds like the sand of the seas.”

God did this on another occasion too. I am not sure whether this passage refers to the first occasion, because twice God sent a wind that brought quail into the place where the people were camped. The birds fell there, and the people ate as much meat as they wanted. Perhaps the psalm has both occasions in mind. The people had said, “All right, He struck the rock and water came out. But can He give us bread? Can He set a table for us here in the wilderness?” And God did give them bread, bringing them manna from heaven. He gave them meat as well. He filled their tables, so to speak, by raising a wind that

brought the quail down upon them like rain. “He rained flesh upon them like dust, and winged birds like the sand of the sea.” The second half of the verse repeats the thought of the first. These were the familiar quail we all know. “They fell in the midst of their camp, all around their tents.” The birds did not fall somewhere far away in the wilderness. They fell among the tents and all around them, in great numbers. There were not just one or two, nor

dozens or hundreds, but thousands and more. “They ate and were filled exceedingly, and He brought them what they desired.” They ate until they were more than satisfied. Or, better, God satisfied their desire. We said before that although God had done them good and given them water and all they needed, they grumbled. God therefore decided to punish them and postpone their entry into the Promised Land. Yet, as we said last time, He did not abandon them. To punish them is one thing; to rebuke them is another;

to abandon them is something else again. God does not do that. He did not abandon them then, and He will not abandon us. Suppose, for the sake of argument, that one day the sun did not rise as a punishment for us. That would not mean God had ceased to care for creation and the world. The sun would rise again; rain would come; summer and winter would continue. Human sin certainly affects creation and the seasons. Even so, God continues to provide for all His creation and for humanity. So here too, God does not abandon them. He also gives them what they want.

If you want manna, take more than enough. You want meat? Take quail in abundance, and eat until your desire is fully satisfied. “He brought them what they desired.” They had longed so much for meat, and He satisfied that longing. They had asked, “What are we to do here in the wilderness? There is no meat or anything else.” “They were not deprived of what they desired.” They wanted meat badly, and they received it. The thought is repeated: their desire was satisfied—or, to put it more accurately, God satisfied it.

Thank you. Let us say something here that I think we have said before. We may have mentioned the words of another psalm, expressed as a wish: “May the Lord give you according to your heart, and fulfill all your counsel.” May the Lord give you what your heart desires; may He fulfill your whole purpose, your longing, your will, your desire. But we can also say it as a statement: “The Lord will give according to your heart.” We would say “will give” instead of “may He give.” The Lord will give you according to your heart and fulfill your purpose.

God will give you what you long for and fulfill what you want. But what is it that you want? Pay attention here. What God gives us is not necessarily what He most wanted to give us. He gives it because He is compassionate and good: we ask for it, and He gives it. We need to be careful about that. God wants us to ask, as the Apostle Paul says, for “the greater gifts.” He does not mean simply that we should ask for gifts. God may give the gift of speaking in tongues, for example, but Paul is telling us not to seek that gift, or another like it, above all else.

You might want to seem important because you speak in tongues and satisfy a little of your ambition. “Seek the greater gifts,” he says: the better, higher gifts. Perhaps that is why he goes on to speak about love. He may regard love as the greatest gift of all, because when a person has love as the Apostle Paul describes it, that person has everything and is pleasing to God. Yes, God gives you what you ask for. But did He want you to ask for that, or did He want you to seek something else? He may help someone who wants to build a career.

A person wants a career, and God helps them build one. You want to succeed and get ahead in one direction or another? God may give you that too. But once you have it, perhaps you will understand that what He gave you was a career. You wanted those things, so He gave them to you. You did not ask for the other things, the things you should have wanted most. Suppose someone longs to become humble, to have love in their soul and metanoia, repentance. Suppose they long to go unnoticed in this world, for no one to know them or make a fuss over them, for God, in a sense, to shelter them so that

they draw no attention to themselves. If your heart is set on something else that greatly pleases God, He will give it to you. He will give according to your heart, according to your desire. So it is for you to ask. But take care: when we ask for something and desire it, our efforts and actions must also move toward it. If you say you seek metanoia, repentance, but do nothing that leads toward it, you make no progress. You are not truly seeking it. Sometimes I say to a clergyman, for example,

when he complains, I tell him, “Do not be upset. The Lord gave you according to your heart.” Deep down, I tell him, this is what you wanted, and this is what He gave you.

You must not complain. Whatever difficulties or obstacles one encounters, in the end the Lord will give according to one’s heart. I repeat: provided we do not merely desire something, but move toward it with our whole soul. So if you desire repentance and your soul moves toward it, He will give you repentance. He will give it to you, and the day will come when you will be glad and say, “Ah, yes, yes, You gave it to me and more.” If you want humility, He will give it to you; if you want love, He will give it to you; if you want freedom from resentment, He will give it to you. If you want goodness, simplicity, and purity, He will give them to you. But you must truly want them and move toward them with all your strength.

I do not know whether we would be far from the truth if we said this—it has just come to mind. For years, as long as I can remember, people have wanted prosperity. The same is true today. We do not know what the future holds, but we know the present. What have people wanted all these years? Prosperity. Is that not what governments speak about? Is that not the aim of so much that is done? We want prosperity, and we do all we can to achieve it. We want enough to eat and drink, to take our outings and go into the countryside,

to enjoy other things, to dress well, and so on. And God has given us according to our hearts. Compare people today with those whom I knew before the war, as some of you who are older did too—before 1940, or before 1939, when the Second World War began. In material goods, there is hardly a comparison. A few people may have had such things then, but now everyone has them: televisions and radios in their homes. Even the most remote villages have electricity and

running water indoors. In the past, people had to walk some distance every day, out in the cold, rain, or snow, to fetch water. Now everyone has water at home. That is a good thing. I am simply comparing life then with life now. People then were far poorer; people today have much more and enjoy this prosperity. God has given us according to our hearts. Yes, but God has shown us other things too. He has given other gifts to people who paid no attention to what we call prosperity.

Their hearts longed for the things we spoke of earlier: for God to give them His grace and metanoia, repentance; to open a path of return to Him; to grant them communion with Him, union with Him, and the joy of His Mysteries. God gave them according to their hearts. Those who desired these things and moved toward them received them from Him. Those who sought material things and prosperity received those too. It will be the same in the future: God will give us according to our hearts.

And yet, what we must stress here is that even when we do not please God and do not live

God’s will, as the Israelites do here. They keep grumbling and provoking God, yet in the end He gives them what their hearts desire. You want meat? Take it. You want manna? Take it. But they will not enter the Promised Land, because they did not desire it. If they had, they would not have spoken and acted as they did. God says, in effect, “You will have what you want.” We all wear ourselves out thinking about how to get more money and more of this and that. He may give us all those things, enough to fill us to the brim. But how many desire His Kingdom? How many desire His Paradise? How many desire His grace? How many want to be poor in everything else and rich

in the grace of God? As for those who want it, let no one say now what they had wanted. But suppose that, after what they have said, they change their ways and their hearts truly desire God: they will receive these things.

“While the food was still in their mouths, the wrath of God rose against them; He slew many of them and struck down the chosen men of Israel.”

Instead of thanking God and giving Him glory, they became more intoxicated, more dazed and confused. They lost their senses, as it were, and their attitude toward God grew even worse. We pursue prosperity so eagerly. Do you think that, once a person has it, prosperity will lead him to God?

No, it will not. These things weigh a person down. They dull the nous, the spiritual intellect, and they dull the soul. Think of the strings of a violin or a mandolin. If you coat them with wax or grease, can they still make the melody they made when they were bare? Before, their music was a joy to hear. What sound will they make now?

Imagine putting wax on the strings, as you would on a candlewick, and then trying to play them. Perhaps they would make no sound at all. And if they did, the sound might startle you.

Amid material prosperity, a person’s soul grows dull. He can scarcely think of God or turn toward Him, unless he comes to his senses, wakes as if from a deep sleep, and says, “What am I doing?” Then he rises, casts all those things aside, and seeks God alone. From then on, God gives him whatever material things he needs. He can use what God gives him, but he places no trust in those things and does not depend on them. So the food was still in their mouths. They were still eating—that is what I mean.

The miracle had happened. Their desire had just been satisfied, and more than satisfied: they had eaten their fill. Yet their response showed no metanoia, no repentance. Did they say, “Forgive us, our God. Forgive us for what we said and thought, for imagining that You could not provide for us. Look how much You have given us! Forgive us. We thank You, and ask You to help us live as You wish from now on”? Nothing of the sort. There was not a trace of repentance. So the wrath of God rose against them. Now, with our human understanding, we say, “God grew angry; He put those poor people to death and punished them.” That is how we see it. But as we have said before, from God’s side things are different.

God is God. He gave people freedom and left them free to choose one path or another. Yet He sees and watches over everything, both the demons and the people who freely choose one path or another. In the end, He does not let anyone act without restraint. He may allow a person’s freedom to become clear, along with his wickedness and the fact that he wants something else and does not want God. But He does not let what is wrong and unjust, what opposes His will, rule without limit. He does not allow it. A limit is reached, and His wrath breaks forth—in this sense, the wrath of God breaks forth. Thank you.

and falls upon people, as it did here: “He slew many of them.” God caused many to die, through some illness, as we know. We could turn to chapter eleven of Numbers to see what happened, though I do not have the text with me now, and there is no time. You also remember when the spies returned and the people rebelled. God then told them they would turn back. On another occasion there was death among them when serpents bit them, and many died; afterward Moses raised the bronze serpent.

All right.

So He slew many and struck down the chosen men of Israel. Yes, in particular He slew

the chosen leaders of Israel. It was not only ordinary people who died, but leaders too. When the time came and they crossed the limit, God did not spare them. A person can rise up against God and go on to become worse than the devil. God does not let him continue like that. Nor is it good for the person himself. As we have said, death is here so that evil will not become immortal. Seen in this way, death is a means of salvation. Without death, how far might a person go? How far might evil spread?

Evil would go on spreading. The Saints know these things. They attend to them and see the harm done within a person who gives himself over to sin, comes under its power, and does whatever sin demands. They see how deeply a person can be changed by evil, becoming beastlike and even demonlike.

Let us all try to understand these things better, learn from them, and take the right attitude toward God, so that we do not provoke Him. We will stop here and move on to the people of God. Are you tired? No? Well then...

And as you can see, we must always study the Psalms.

Λοιπόν, στον 77ο ψαλμό, εκεί που αναφέρεται όλη η ιστορία, ή πιο συγκεκριμένα όλα εκείνα τα θαυμαστά που έκανε ο Θεός για τον λαό του από τότε που τον έβγαλε από την Αίγυπτο μέχρι τον Δαβίδ. Είχαμε φτάσει στον 25ο στίχο, εκεί που ο Θεός έδωκε το μάννα, που το ονομάζει «άρτον αγγέλων». «Άρτον αγγέλων έφαγεν άνθρωπος, επισιτισμόν απέστειλεν αυτοίς εις πλησμονήν». Έδωσε δηλαδή τροφή με το παραπάνω. Και προχωρούμε τώρα και στον 26ο στίχο και εξής: «Απήρε νότον εξ ουρανού και επήγαγεν εν τη δυνάμει αυτού λίβα».

Τους έδωσε το μάννα ο Θεός, αλλά εν συνεχεία ήρθε νότιος άνεμος και ο Θεός έφερε με τη δύναμή του λίβα. Λίβας είναι νότιος άνεμος, δηλαδή επαναλαμβάνει το ίδιο πράγμα, και λέγεται λίβας μάλλον, και ταιριάζει πιο πολύ για εμάς εδώ στην Ελλάδα, ίσως όχι τόσο στην Παλαιστίνη, διότι έρχεται από το Λίβανο, όχι από το Λίβανο, από τη Λιβύη μάλλον, από εκεί πρέπει, υποθέτω. Τέλος πάντων, στα μέρη μας τον νοτιά τον λένε λίβα. Θυμάμαι που τον έλεγαν οι παλαιότεροι λίβα. Έχει λίβα σήμερα, φυσάει νοτιάς, δηλαδή...

Και όταν είναι χιόνι το τρώγει αμέσως. Τίποτε άλλο δεν λιώνει το χιόνι τόσο γρήγορα, ούτε ο ήλιος, όσο ο λίβας. Λοιπόν, σήκωσε ο Θεός με τη δύναμή του νοτιά, νότιο άνεμο, σήκωσε τον λίβα και «έβρεξεν επ’ αυτούς ωσεί χουν σάρκας και ωσεί άμμον θαλασσών πετεινά πτερωτά».

Αυτή τη φορά, κι άλλη φορά το έκανε ο Θεός. Τώρα δεν ξέρω εδώ αν αναφέρεται στην πρώτη φορά, γιατί δυο φορές ο Θεός έφερε με άνεμο, με αγέρα, έφερε ορτύκια και έφερε πουλιά και έπεσαν εκεί όπου ήταν κατασκηνωμένος ο λαός και έφαγαν κρέας όσο ήθελαν. Εδώ αναφέρεται λοιπόν ίσως και στις δυο φορές, ότι ο Θεός, ενώ αυτοί είπαν «Καλά, καλά, χτύπησε την πέτρα, βγήκε νερό, αλλά μπορεί όμως να μας δώσει και άρτον; Μπορεί να μας ετοιμάσει και τραπέζι εδώ στην έρημο;» Και όμως ο Θεός και άρτον τους έδωσε με το να φέρει το μάννα των ουρανών, αλλά και κρέας επίσης. Γέμισε τα τραπέζια τους, ας πούμε έτσι, διότι σήκωσε άνεμο και ο άνεμος αυτός

έφερε, σαν να έπεφτε βροχή, έφερε και έπεσαν επάνω, σαν βροχή, επάνω σε αυτούς τα ορτύκια. «Και έβρεξεν επ’ αυτούς ωσεί χουν σάρκας και ωσεί άμμον θαλάσσης πετεινά πτερωτά». Επαναλαμβάνεται δηλαδή η ίδια έννοια στο δεύτερο ημιστίχιο, η ίδια έννοια του πρώτου ημιστιχίου. Είναι τα γνωστά ορτύκια που ξέρουμε όλοι. «Και επέπεσον εις μέσον της παρεμβολής αυτών, κύκλω των σκηνωμάτων αυτών». Και έπεσαν τα πουλιά αυτά όχι κάπου μακριά, όχι κάπου στην έρημο, αλλά γύρω από τις σκηνές και ανάμεσά τους εκεί πολλά πουλιά, όχι ένα και δύο, ή όχι

δεκάδες, όχι εκατοντάδες, χιλιάδες και περισσότερα. «Και έφαγον και ενεπλήσθησαν σφόδρα, και την επιθυμίαν αυτών ήνεγκεν αυτοίς». Έφαγαν λοιπόν και παραχόρτασαν και ικανοποίησαν την επιθυμία, ή καλύτερα ο Θεός ικανοποίησε την επιθυμία τους. Εμείς είχαμε πει ότι, επειδή ο Θεός ήταν ευεργέτης απέναντί τους και τους έδωσε και νερό και τα λοιπά και αυτοί γόγγυζαν, ο Θεός πήρε την απόφαση να τους τιμωρήσει και πήρε την απόφαση να αναβάλει την είσοδό τους στη γη της Επαγγελίας. Παρά ταύτα όμως δεν τους εγκαταλείπει, όπως λέγαμε και την περασμένη φορά, δεν τους εγκαταλείπει. Άλλο είναι να τους τιμωρήσει, άλλο είναι να τους επιτιμήσει,

άλλο είναι να τους εγκαταλείψει. Δεν κάνει αυτό ο Θεός. Ούτε εκείνους τότε, ούτε εμάς θα μας εγκαταλείψει. Κι αν κάποια μέρα, ας υποθέσουμε, δεν βγει ο ήλιος, προς τιμωρία μας απλώς. Όχι ότι ο Θεός στο εξής θα πάψει να προνοεί για την κτίση, να προνοεί για τον κόσμο. Ο ήλιος θα βγαίνει, η βροχή θα έρχεται, το καλοκαίρι, ο χειμώνας, αυτά θα λειτουργούν άσχετα. Οπωσδήποτε θα επηρεάζεται η κτίση και οπωσδήποτε θα επηρεάζονται οι καιροί από τον αμαρτωλό άνθρωπο και από την αμαρτία την ανθρώπινη, αλλά ωστόσο όμως ο Θεός θα συνεχίζει να είναι προνοητής και να φροντίζει για την κτίση του όλη και για τον άνθρωπο. Έτσι και εδώ λοιπόν δεν τους εγκαταλείπει ο Θεός, αλλά και συγχρόνως τους δίνει αυτό που θέλουν.

Αν το θέλετε, πάρετε λοιπόν μάννα με το παραπάνω. Κρέας θέλετε; Πάρετε ορτύκια με το παραπάνω και χορτάστε τόσο πολύ ώστε πλήρως να ικανοποιήσετε την επιθυμία. «Και την επιθυμίαν αυτών ήνεγκεν αυτοίς», και ικανοποίησαν την επιθυμία τους που ήθελαν πάρα πολύ να φάνε κρέας. Τι θα κάνουμε εδώ στην έρημο; Ούτε κρέας έχει ούτε τίποτα. «Ουκ εστερήθησαν από της επιθυμίας αυτών». Είχαν μεγάλη επιθυμία να φάνε κρέας και δεν στερήθηκαν το κρέας. Ήρθαν και ικανοποίησαν έτσι, είπαμε επαναλαμβάνεται η ίδια έννοια, ικανοποίησαν έτσι την επιθυμία ή καλύτερα, καλύτερα ας το πούμε, ικανοποιήθηκε η επιθυμία τους.

Ευχαριστώ. Και να πούμε εδώ κάτι που νομίζω το λέγαμε και μια άλλη φορά, καθώς ίσως και τότε θα μνημονεύσαμε εκείνο που λέγει σε ευκτική έγκλιση, το λέγει άλλος ψαλμός, αλλά μπορούμε όμως εμείς να το πάρουμε σε οριστική: «Δώη σοι Κύριος κατά την καρδίαν σου και πάσαν την βουλήν σου πληρώσαι». Είθε ο Κύριος να σου δώσει κατά την καρδία σου, κατά την επιθυμία σου, και είθε ο Κύριος να εκπληρώσει όλη τη βουλή σου, όλο τον πόθο, όλη τη θέλησή σου, όλη την επιθυμία σου. Μπορούμε όμως να το πούμε «δώσει Κύριος κατά την καρδίαν». Βέβαια δεν θα χρησιμοποιήσουμε το «δώη», αλλά «δώσει» ίσως. Θα σου δώσει ο Κύριος, θα σου δώσει ο Κύριος κατά την καρδίαν και πάσαν την βουλήν.

Αυτό που ποθείς, αυτό που θέλεις, θα σου το δώσει και ο Θεός θα εκπληρώσει. Αλλά τι θα είναι αυτό; Δηλαδή προσέξτε. Δεν σημαίνει ότι ό,τι μας δίνει ο Θεός είναι και ό,τι αυτός ήθελε ο Θεός να μας δώσει. Μας το δίνει επειδή είναι Θεός εύσπλαχνος, αγαθός. Εμείς αυτό ζητούμε, αυτό μας δίνει. Να το προσέξουμε αυτό. Ο Θεός θέλει να ζητούμε, όπως λέγει και ο Απόστολος Παύλος, «ζητείτε δε τα κρείττονα χαρίσματα». Όχι απλώς να ζητάτε χαρίσματα. Ας πούμε, ζητάς το χάρισμα, ο Θεός δίνει και το χάρισμα της γλωσσολαλίας, αλλά μη ζητάς το χάρισμα της γλωσσολαλίας ή κάτι παρόμοιο. Αυτό θέλει να πει εκεί ο Απόστολος Παύλος.

Να κάνεις και τον σπουδαίο ότι ξέρεις γλώσσες και, ας πούμε, ικανοποιείς και λίγο τη φιλοδοξία σου και τα λοιπά. «Ζητείτε δε τα κρείττονα χαρίσματα», τα καλύτερα, τα ανώτερα, και ίσως γι’ αυτό στη συνέχεια ομιλεί για την αγάπη, αγάπη, διότι πιθανόν θεωρεί την αγάπη ότι είναι το ανώτερο από όλα τα χαρίσματα, διότι όταν έχει την αγάπη κανείς, έτσι όπως την αναλύει και ο Απόστολος Παύλος, τα έχει όλα και γίνεται ευάρεστος στον Θεό. Ναι, σου δίνει ο Θεός αυτό που ζητάς, αλλά άραγε ο Θεός ήθελε να ζητάς αυτό που ζητάς ή μήπως ήθελε κάτι άλλο ο Θεός; Θα σου δώσει ο Θεός. Ας πούμε, κάποιος θέλει να κάνει λίγο καριέρα, θα σε βοηθήσει να κάνεις λίγο καριέρα.

Θέλει, ξέρω εγώ, να κάνει καριέρα. Θα σε βοηθήσει ο Θεός να κάνεις καριέρα. Θέλεις προς την άλφα κατεύθυνση, προς τη βήτα κατεύθυνση, να επιτύχεις, να προκόψεις κλπ.; Θα σου τα δώσει ο Θεός. Όμως όταν θα τα έχεις πια, τουλάχιστον τότε θα μπορέσεις να καταλάβεις ότι ναι, σου έδωσε μεν ο Θεός, αλλά σου έδωσε την καριέρα. Αυτά ήθελες, αυτά σου έδωσε και δεν σου έδωσε τα άλλα, που εκείνα προπαντός έπρεπε να θέλεις, δεν τα ζήτησες. Άμα παραδείγματος χάρη κάποιος έχει καημό να γίνει ταπεινός, έχει καημό να έχει αγάπη στην ψυχή του, έχει καημό να έχει μετάνοια, έχει καημό να αγνοηθεί σε αυτόν τον κόσμο, να μην τον ξέρει, να μην ασχολείται κανένας, έτσι κατά κάποιο τρόπο να τον σκεπάσει ο Θεός,

Και κανείς να μην, κανείς να την προσέχει, να μην ελκύσει. Έχεις καημό, κάτι άλλο που αρέσει πολύ στον Θεό. Λοιπόν, θα σου το δώσει ο Θεός. Θα σου δώσει κατά την καρδία, θα σου δώσει κατά την επιθυμία. Είναι θέμα λοιπόν δικό σου να ζητάς. Όχι όμως, προσέξτε, όταν ζητούμε κάτι, όταν επιθυμούμε κάτι, σημαίνει ότι πηγαίνει και η προσπάθειά μας προς τα εκεί και οι πράξεις μας πηγαίνουν προς τα εκεί. Διότι όταν λες ότι ζητάς τη μετάνοια, αλλά από πλευράς πράξεως δεν κάνεις τίποτα προς αυτήν την κατεύθυνση, δεν προοδεύεις, δεν ζητάς. Εδώ μιλούμε για την Κυριακή, τα οποία όντως δεν ζητάει κανείς. Σε κάποια φορά λέω ότι είσαι κανέναν κληρικό, ας πούμε.

που παραπονείται ότι να, έτσι έλεγε, μη στενοχωριέσαι, σου έδωκε ο Κύριος κατά την καρδία. Κατά βάθος, λέω, αυτό ήθελες, αυτό σου έδωκε.

Δεν πρέπει να παραπονιέσαι, όσες δυσκολίες αντιμετωπίσει κανείς, όσα εμπόδια, τελικά θα δώσει ο Κύριος κατά την καρδία. Επαναλαμβάνω, εφόσον εμείς όχι απλώς επιθυμούμε, αλλά και κινούμε, όλη η ψυχή μας κινείται προς εκεί. Γι' αυτό, αν επιθυμείς μετάνοια και κινείται η ψυχή σου προς εκεί, θα σου δώσει μετάνοια. Έτσι θα σου δώσει μετάνοια και θα έρθει η μέρα που θα ευχαριστηθείς. Αχ, ναι, ναι, το έδωκες με το παραπάνω. Θέλεις ταπείνωση, θα σου δώσει· θέλεις αγάπη, θα σου δώσει· θέλεις ανεξικακία, θα σου δώσει· θέλεις αγαθότητα, απλότητα, αγνότητα, να σου τα δώσει. Αλλά να τα θέλεις όντως και να κινείσαι με όλες τις δυνάμεις προς τα εκεί.

Δεν ξέρω αν είμαστε μακριά από την αλήθεια αν πούμε, έτσι έρχεται στον νου μου τώρα αυτό το πράγμα που θα πω, ότι χρόνια τώρα, από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, και εσείς... Λοιπόν, και σήμερα βέβαια το ίδιο γίνεται, αλλά εν πάση περιπτώσει δεν ξέρουμε πώς θα πάνε τα πράγματα στο μέλλον, αλλά το παρόν το ξέρουμε. Από χρόνια λοιπόν όλοι οι άνθρωποι τι ήθελαν; Ευημερία. Δεν λένε; Αυτό δεν λένε και οι κυβερνήσεις; Προς αυτή την κατεύθυνση δεν γίνονται και όλα; Ευημερία θέλουμε, και όχι απλώς το επιθυμούμε αλλά και κάνουμε ό,τι μπορούμε προς αυτή την κατεύθυνση και κάτι τέτοιο, κάτι τέτοιο. Λοιπόν, να έχουμε να τρώμε, να πίνουμε, να κάνουμε τις εκδρομές μας, να πηγαίνουμε στην εξοχή,

να απολαμβάνουμε άλλα πράγματα και τα λοιπά, να ντυνόμαστε καλά, να τούτο, εκείνο, και μας έδωκε ο Θεός κατά την καρδία. Για να συγκρίνουμε τον σημερινό άνθρωπο με τον άνθρωπο που γνώρισα εγώ και ορισμένοι από εσάς που είσαστε κάπως μεγάλης ηλικίας, τον άνθρωπο τον προπολεμικό, πριν από το 1940 ας πούμε, πριν από το 1939, όταν άρχισε ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος. Αν συγκρίνουμε τον σημερινό άνθρωπο με εκείνον ή εκείνον με τούτον, ούτε μπορεί να σταθεί μπροστά σε τούτον εδώ, μπροστά στα αγαθά που έχει ο σημερινός άνθρωπος. Ο οποιοσδήποτε τότε, μπορεί να είχαν ορισμένοι. Τώρα όλοι έχουν, όλοι έχουν, όλοι με τις τηλεοράσεις στα σπίτια τους, όλοι με τα ραδιόφωνα στα σπίτια τους, όλοι με τα... Και στα τελευταία χωριά, ας πούμε, έχουν και ρεύμα, έχουν και...

Αλλά αυτά, βρύσες μες στο σπίτι, που άλλη φορά έπρεπε να πας, πηγαίνανε κάθε μέρα αρκετά μακριά, στον δρόμο έξω, στο κρύο, στη βροχή, στο χιόνι για να πάρουν. Όλοι μέσα στο σπίτι τους νερό. Όχι ότι είναι κακό αυτό. Συγκρίνουμε τον τότε άνθρωπο με τον σημερινό. Δεν μπορεί να γίνει καμία σύγκριση. Επίσης, εκείνος ήταν πολύ πολύ φτωχός σε σχέση με τον σημερινό. Ο σημερινός είναι πολύ πολύ πλουσιότερος σε σχέση με εκείνον και έχει αυτή την ευημερία. Ο Θεός μας έδωσε κατά την καρδία μας. Ναι, όμως άλλα πράγματα μας έδειξε ο Θεός. Άλλα πράγματα έδωσε σ’ άλλους που ακριβώς δεν έδωσαν καμιά σημασία σε αυτά εδώ που λέμε, τα ονομάζουμε ευημερία και τέτοια. Δεν έδωσαν καμιά σημασία προς αυτά.

Επιθύμησαν, η καρδία τους ας πούμε είχε καημό και πόθο και επιθυμία για αυτά που λέγαμε προηγουμένως. Να τους δώσει ο Θεός τη χάρη Του, να τους δώσει ο Θεός μετάνοια, να τους ανοίξει ο Θεός δρόμο επιστροφής, να τους δώσει ο Θεός την κοινωνία αυτή μαζί Του, να έχουν κοινωνία μαζί Του, να ενωθούν μαζί Του, να απολαμβάνουν τα μυστήριά Του, να τους έδωκε γι’ αυτούς κατά την καρδία. Όσοι λοιπόν επιθύμησαν αυτά και κινήθηκαν προς τα εκεί, έλαβαν αυτά, τους έδωκε αυτά. Όλοι όσοι πάλι ζήτησαν τα υλικά και την ευημερία, τους έδωκε ο Θεός. Έτσι θα γίνει και στο μέλλον. Θα δώσει ο Θεός κατά την καρδία μας.

Ε... Ακόμη, εκείνο όμως που πρέπει να τονίσουμε εδώ είναι ότι ακόμη και όταν εμείς δεν ευαρεστούμε τον Θεό και δεν ζούμε

με το θέλημα του Θεού, όπως κάνουν εδώ οι Εβραίοι που συνεχώς γογγύζουν και συνεχώς εξοργίζουν τον Θεό, τελικώς ο Θεός τους δίδει κατά την καρδίαν. Κρέας θέλετε; Πάρετε. Μάννα θέλετε; Πάρετε. Αλλά στη γη της Επαγγελίας, που δεν την επιθυμείτε, εκεί δεν θα πάνε. Δεν έδειξαν την επιθυμία τους στη γη της Επαγγελίας. Αλλιώς δεν θα έλεγαν ό,τι έλεγαν και αλλιώς δεν θα ενεργούσαν όπως ενεργούσαν, έτσι. Ό,τι θέλετε, λέει ο Θεός, που όλοι κοπτόμεθα, όλοι λοιπόν ασχολούμεθα με αυτά, πώς θα έχουμε περισσότερα χρήματα, πώς θα έχουμε περισσότερο τούτο, εκείνο, το άλλο κλπ. Λοιπόν, θα μας δώσει αυτό, θα μας γεμίσει με όλα αυτά, θα μας χορτάσει. Πόσοι όμως θέλουν τη βασιλεία Του; Πόσοι θέλουν τον παράδεισό Του; Πόσοι θέλουν τη χάρη Του; Πόσοι θέλουν να είναι φτωχοί από όλα τα άλλα και να είναι πλούσιοι

Με τη χάρη του Θεού. Όσοι το θέλουν, ας μην πει κανείς αυτήν την ώρα τι ήθελαν, αλλά μετά από αυτά που λένε, ας πούμε, αν αλλάξουν τακτική και όντως η καρδία τους θα επιθυμεί για τον Θεό, θα τα λάβουν.

«Έτι της βρώσεως ούσης εν τω στόματι αυτών, και οργή του Θεού ανέβη επ' αυτούς και απέκτεινεν εν τοις πλείοσιν αυτών και τους εκλεκτούς του Ισραήλ συνεπόδισεν». Και ενώ λοιπόν έτρωγαν όλα αυτά που τους έδωκε ο Θεός και πλήρωσε ο Θεός και ικανοποίησε την επιθυμία τους, σας

Ε, αρθεί!

Αυτοί, αντί να ευχαριστήσουν τον Θεό, αντί να δοξάσουν τον Θεό, πιο πολύ μέθυσαν, πιο πολύ ζαλίστηκαν, πιο πολύ θόλωσαν, έχασαν τα λογικά τους τρόπον τινά και η στάση ήταν ακόμη χειρότερη απέναντι στον Θεό. Δηλαδή η ευημερία, που τόσο πολύ την κυνηγούμε και τόσο πολύ τη θέλουμε, δεν οδηγεί καμιά φορά... Έτσι νομίζετε; Άμα έχει ευημερία, θα...

Ευημερία που τον οδηγεί στον Θεό; Όχι, όχι, δεν οδηγούν αυτά στον Θεό. Αυτά παχαίνουν τον άνθρωπο, παχαίνουν τον νου του ανθρώπου, παχαίνουν την ψυχή του και δεν είναι δηλαδή όπως μια χορδή ή χορδές του βιολιού, του μαντολίνου, ξέρω εγώ. Τις παχύνει κανείς, κολλήσει δηλαδή πάνω τους κερί, λίπος. Ναι, μπορούν αυτές οι χορδές να βγάλουν εκείνη τη μελωδία που έπαιζαν όταν ήταν γυμνές και χωρίς να έχουν καμία παχύτητα επάνω τους; Είχαν πραγματικά τη μελωδία τους. Χαίρεσαι να την ακούσεις. Τώρα τι να βγάλουν; Να.

Στη χορδή, όπως κάνουν πάνω στο φυτίλι, βάζουν κερί. Να βάλεις πάνω στις χορδές κερί και να πας έπειτα να χτυπήσεις τις χορδές. Δεν θα βγάλουν τίποτε ίσως. Και αν βγάλουν, θα τρομάξει κανείς.

Ε... Μέσα στην ευημερία την υλική, παχύνεται η ψυχή του ανθρώπου και ούτε Θεό μπορεί να σκεφτεί, ούτε προς τον Θεό στρέφεται. Εκτός αν συνέλθει, ας πούμε, σαν να ξυπνήσει από λήθαργο και πει «Τι κάνω;» και τιναχθεί επάνω και τα πετάξει όλα και ζητήσει μόνο τον Θεό. Από κει και πέρα τα άλλα, τα της ευημερίας, όσα του χρειάζονται, τα δίνει ο Θεός. Αλλά δεν έχει καμιά εμπιστοσύνη σε αυτά και δεν εξαρτάται καθόλου από αυτά, μπορεί να τα χρησιμοποιεί όπως του τα δίνει ο Θεός. Ενώ λοιπόν ακόμη ήταν στο στόμα τους η βρώση, έτρωγαν ακόμη, θέλω να πω δηλαδή, ναι.

Είχε γίνει το θαύμα και μόλις είχε ικανοποιηθεί η επιθυμία τους και με το παραπάνω, έφαγαν και παραχόρτασαν κτλ. Όμως η στάση τους δεν ήταν στάση μετανοίας. Έλεγαν «Να μας συγχωρήσεις, Θεέ μας. Μας συγχωρήσεις για αυτά που είπαμε και που σκεφτήκαμε έτσι όπως σκεφτήκαμε, ότι τάχα δεν μπορείς, και ιδού μας έδωσες και τι δεν μας έδωσες. Να μας συγχωρέσεις και να σε ευχαριστούμε και να μας βοηθήσεις να είμαστε όπως θέλεις εσύ στο εξής»; Τίποτε. Ούτε ίχνος μετανοίας. Και οργή του Θεού ανέβη επ' αυτούς, γι' αυτό οργίστηκε ο Θεός, λοιπόν, και έπεσε αυτή η οργή επάνω εις αυτούς. Ναι, τώρα εμείς με το μυαλό μας λέμε ότι ο Θεός οργίστηκε, ο Θεός τους καημένους τους θανατώνει, τους τιμωρεί, τους κάνει. Έτσι δηλαδή τα βλέπουμε εμείς με το δικό μας το μυαλό, αλλά από την πλευρά του Θεού, όπως έχουμε πει και άλλες φορές, είναι αλλιώτικα πράγματα.

Ναι, ο Θεός είναι Θεός και ο Θεός έδωκε την ελευθερία στους ανθρώπους και τους άφησε ελευθέρους να κάνουν τούτο ή εκείνο. Αλλά τελικά όμως, ναι, και αυτούς και τους δαίμονες και τους ανθρώπους, τους ελευθέρους που παίρνουν τούτο ή εκείνο τον δρόμο, τελικά όλα τα βλέπει ο Θεός και όλα τα παρακολουθεί ο Θεός και τελικά δεν αφήνει κανέναν ασύδοτον ο Θεός. Μπορεί να τον αφήσει για να φανεί η ελευθερία του και να φανεί η πονηριά του και να φανεί ότι θέλει κάτι άλλο και δεν θέλει το Θεό, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ο Θεός αφήνει να κυριαρχεί πέρα για πέρα το ανώμαλο, το άδικο, το αντίθετο στο θέλημα του Θεού και τα λοιπά. Δεν αφήνει, και έρχεται ως ένα όριο εκεί πέρα και ξεσπά, με αυτή την έννοια δηλαδή ξεσπάει η οργή του Θεού. Σας ευχαριστώ.

πέφτει επάνω στους ανθρώπους όπως εδώ, «και απέκτεινεν εν τοις πλείοσιν αυτών», θανάτωσε πολλούς ο Θεός, δηλαδή με κάποια ασθένεια όπως ξέρουμε. Τώρα εδώ δεν έχω χρόνο αλλά δεν έχω μαζί μου και το αυτό, θα μπορούσαμε να πάμε κυρίως εκεί στο βιβλίο Αριθμοί για να δούμε κυρίως το ενδέκατο κεφάλαιο και θα τα βλέπουμε αυτά τα πράγματα, τι συνέβη. Δηλαδή θυμάστε τότε που έστειλε τους κατασκόπους και γύρισε και επαναστάτησε ο λαός και πήρε τότε την απόφαση εδώ και τους είπε θα γυρίσετε πίσω, αλλά και σε άλλες περιπτώσεις και έπεσε θανατικό και με τα φίδια τότε που τους δάγκωναν τα φίδια και πολλοί θανατώθηκαν και έπειτα ύψωσε τον χάλκινο όφι και τα λοιπά.

Εντάξει.

Εθανάτωσε λοιπόν πολλούς και τους εκλεκτούς του Ισραήλ συνεπόδισε και κυρίως, ναι, εθανάτωσε

με ιδιαίτερο τρόπο τους εκλεκτούς άρχοντες του Ισραήλ, διότι δεν θανατώθηκε μόνον απλός λαός αλλά θανατώθηκαν και άρχοντες και αυτούς λοιπόν δεν τους χαρίστηκε ο Θεός όταν ήρθε η ώρα, όταν ξεπέρασαν το όριο, όταν ο άνθρωπος, ας πούμε, υψώνει έτσι το ανάστημα απέναντι του Θεού, που από εκεί και πέρα γίνεται χειρότερος και από διάβολος. Ναι, δεν τον αφήνει ο Θεός. Ύστερα δεν συμφέρει και στον ίδιο τον άνθρωπο να μείνει άλλο έτσι, όπως έχουμε πει, όπως το ξέρετε, ο θάνατος και γι' αυτόν τον λόγο είναι εδώ, για να μην γίνει, λέω, αθάνατο το κακό. Ο θάνατος, από αυτή την πλευρά, είναι σωτηρία. Αν δεν υπήρχε και ο θάνατος, πόσο ο άνθρωπος, πόσο Θεός...

Θα κυλούσε το κακό. Οι Άγιοι τα ξέρουν αυτά τα πράγματα, που ασχολούνται με αυτά και βλέπουν τι ζημιά γίνεται μέσα στον άνθρωπο όταν ο άνθρωπος παραδίδεται στην αμαρτία και κυριεύεται από την αμαρτία και αφήνεται στην αμαρτία και κάνει ό,τι θέλει η αμαρτία. Πόσο ο άνθρωπος αλλοιώνεται προς το κακό και πόσο ο άνθρωπος θηριοποιείται και δαιμονοποιείται.

Εεε... Ας φροντίζουμε έτσι όλοι μας να τα καταλαβαίνουμε καλύτερα αυτά τα πράγματα και να διδασκόμεθα από όλα αυτά και να παίρνουμε σωστή στάση απέναντι στον Θεό και να μην εξοργίζουμε τον Θεό. Δεν θα προχωρήσουμε περισσότερο εδώ, σταματούμε για να περάσουμε στον λαό του Θεού. Κουραστήκατε; Όχι. Λοιπόν...

Είπαμε, όποιος τυχόν ή κουράζεται ή έχει δουλειά μπορεί να φεύγει. Πάντως συμφωνείτε, νομίζω, να κάνουμε μια μισή ώρα το Σάββατο, να μην έρχεστε και Δευτέρα και Σάββατο. Δηλαδή έχουμε δυο καλά όταν θα κάνουμε μια μισή ώρα το Σάββατο, έχουμε δυο καλά. Δεν θα ερχόμαστε Δευτέρα, ένα, και δεύτερον ότι, από ό,τι θυμάστε όσοι ερχόσασταν τη Δευτέρα, συνήθως τη Δευτέρα ήταν λιγότεροι από ό,τι είναι το Σάββατο. Οπότε έχουμε και αυτό το κέρδος, δηλαδή ορισμένοι που ερχόταν μόνο το Σάββατο δεν έρχονταν τις Δευτέρες, ενώ τώρα θα έρχονται και τις Δευτέρες. Και όπως βλέπετε, τους ψαλμούς πάντοτε πρέπει να τους μελετούμε και πάντοτε να τους...