Ακρόαση του Θεού Μέσα από την Αρχή του Ψαλμού 78

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

This psalm gives us a good opportunity to remember the works of God ourselves. The psalmist urges the people to remember all these events, and we too should remember them. As we read, let us see what God will say to us, what the Spirit of God will say to us once again through these events.

The psalm has two parts, with a rather long introduction of eight verses. The first part ends at verse fifty-three, and the second runs from verse fifty-four to verse seventy-two. In the introduction, the psalmist asks his listeners to pay attention to what he is about to say. The first part recounts the history of Israel, from the Exodus out of Egypt through the journey in the wilderness. The second covers the conquest of Canaan up to the early years of King David’s reign, as we said.

“Give heed, my people, to my law; incline your ears to the words of my mouth. I will open my mouth in parables; I will speak of things hidden from the beginning, so that another generation may know them: the children yet to be born will rise up and tell them to their children.”

“Then they will not forget the works of God, but will seek to keep His commandments, so that they may not be like their fathers: a crooked and rebellious generation, a generation whose heart was not set aright and whose spirit was not faithful to God.”

That was the introduction, the first eight verses. So the psalmist addresses the people and says, “Give heed, my people, to my law; incline your ears to the words of my mouth.” Yes, he has important things to say, and that is why he calls us to pay attention.

Could we not say here that, first of all, the apostle of God—the person God sends to speak and preach—must not speak carelessly? He must not speak so thoughtlessly, but must himself be aware of the seriousness of the work he does in general and of what he is doing at that moment, each time he speaks. He must also call on others to pay attention.

You have surely noticed how much we miss when we fail to take such things seriously. We usually speak about this in September at Panorama, during the first introductory talks. I think we mentioned it once, perhaps this year, perhaps last year—I do not remember. We may have spoken about it here too. We were talking about it yesterday with the young children. One of them asked what to say in prayer and how to pray. Among other things, we told them what we had said before, whether at Panorama or perhaps here.

When someone is about to pray, wherever they may be, and especially at home, they should not begin at once with “In the name of the Father and of the Son,” or “Blessed is God.” They should pause for a moment, gather their thoughts, become aware of how serious this moment is, and think a little about what they are about to do. This helps them begin well and continue well. Starting abruptly and carelessly is certainly a hindrance.

We could say the same about listening to the Word of God. One reason we pray beforehand is to gather ourselves and ask God to grant us illumination. We pray at the beginning of the gathering, at the beginning of the talk, so that God may grant us illumination and so that we may realize how special, how sacred, how serious this moment is. It is not like going to a lecture, sitting down, and listening as much or as little as one feels like.

Well, that is not how it is here. The Word...

As the Apostle Paul says, this is “ministering the Gospel as a priest.” It is like a liturgy; it is a Mystery. The Word of God is itself a Mystery, and preaching it is also a sacred ministry: proclaiming the Word of God, interpreting it, presenting it, offering it. It is a liturgy and a Mystery. So, as we said, when we prepare to come here, we need to come with a fitting disposition. And once we are here, we need to cultivate that spirit.

It is a priestly ministry of the Gospel, a liturgy in which we serve the Mystery of preaching the law of God.

So here the prophet says, “Give heed.” He has something very serious to say. What follows may be familiar, for these are the wondrous works of God, and he will remind them of these works once again. They, too, must pay attention: “Give heed, give heed, my people, to my law.” Yes, here the prophet addresses the people as though he considered them his own people: “My people, give heed, my people.”

“To my law.” Of course, he means, “Pay attention to my teaching.” But neither “my people” nor “my law” is said by chance. Who is this prophet to call God’s people his people? Who is he to call the teaching he is about to give—God’s teaching, God’s law—“my law”? “Give heed, my people, to my law.” And then he says, “Incline your ears to the words of my mouth.” Of course, when he speaks of his mouth...

When he speaks specifically of his mouth, he can more readily say “my.” But the people are God’s people, and the law is God’s law. This teaching is God’s teaching; it does not belong to the prophet.

And yet...

And yet the prophet is God’s representative. He speaks as though God Himself were speaking, as though God were present through him. So he can call these people his people, and this law his law.

In the New Testament this is clearer still. As we have said, Christ celebrates the Divine Liturgy through the priest. The priest celebrates the Divine Liturgy, and Christ acts through the priest.

So when a clergyman says, for example, “my dear children,” “my dear Christians,” or “my dear friends gathered here,” those children are God’s children, and those Christians belong to God. Everyone belongs to God. Yet he can, and should, say, “my dear children.”

He receives these children from God. The point is not that the prophet takes the people away from God and makes them his own. Rather, because the prophet stands in God’s place, he can call them his people. The people and the teaching belong to God, yet they also become the prophet’s people and the prophet’s teaching, because God will teach His own people through the prophet’s mouth. Just as God’s teaching becomes the prophet’s teaching when he speaks it, so God’s people become the prophet’s people.

I do not know how fully you grasp this, but in the New Testament these things are even stronger, even more substantial, than in the Old Testament. You can see, then, how the preacher must rise above himself. He must remember and live, as far as he can, the words, “It is no longer I who live, but Christ lives in me.” Then he can say, on Christ’s behalf, “My children, my people.” A king may speak of “my law,” but here we are speaking of the Church and of the one who represents the Church.

The Church can call these people her own people. They are the fullness of the Church of Christ: her people, her members, her beloved members. And the people themselves—the children, the Christians, the whole congregation—should have no difficulty accepting this way of speaking.

These things do not diminish us. Despite what someone might hastily suppose, they do not diminish us, nor is there any danger of our being constrained. One might think that if we heard directly from God, we would hear more, hear better, and hear more authentically, whereas through the mouth of God’s friend we would hear these things in a poorer way. But that is not so, not at all; it is not so.

This is God’s way; this is how He works. Once He Himself came and became man. He did all that He did and said all that He said. But before He came, and after He departed, His people have been His mouth and His instruments. They speak on His behalf. So His people become their people, and His law and teaching become their teaching.

We should go further. Suppose someone disregards God, or imagines that other people stand between him and God, and decides to put them aside. He says, “No, I will go straight to God. I will hear directly from God.” That is precisely when he will suffer loss. This is how things are in the Church.

In the Church, God has arranged things this way. Think again of the Apostle Paul on his way to Damascus. On the road he meets Christ Himself—or rather, Christ meets him and stops him. As we have said before, Paul was especially chosen by Christ. Christ Himself chose him and would send him to the nations to do the work he was destined to do. And there they stood, Christ and Paul, face to face.

But when Paul asks, “What should I do?” Christ tells him, “Go to Damascus, and there you will be told what to do.”

Paul might have said—someone today might say it—“I have You right here before me. Everything depends on You; You govern everything. Why send me somewhere else? I will stay here and wait.” But Paul, who from that moment became Christ’s servant, never even considered it. Once Christ said, “Go to Damascus, and there you will be told what to do,” that settled it. The Apostle Paul set out. He was neither bitter nor upset, neither diminished nor offended because Christ had directed him to another person. He understood that this was the right order of things.

So he goes, without knowing what awaits him, holding firmly to what the Lord told him: “In Damascus you will be told what to do.” He arrives there, and Christ prepares Ananias. Ananias goes to the Apostle Paul, instructs him in the faith, baptizes him, and brings him into the Christian life. Christ teaches Paul through Ananias.

Imagine if the Apostle Paul—or someone else in his place, with his own temperament—had thought that this did not seem right: “But I am the one who comes first,” and had refused to obey Christ’s command. Suppose he felt slighted, thinking Christ had disregarded him: he had encountered Christ Himself, yet Christ was sending him to Ananias, a mere priest. If Paul had acted that way, he would never have become Paul; he would not have become Paul. He would not merely have missed out on something; he would not have become Paul. So let us say nothing else, only this: whoever

finds it hard to obey this call, this command, will suffer loss.

So, “My people, my law”: you who are God’s people, and are also my people, pay attention to my law, to what I am about to tell you, to my teaching. It is God’s law, yet at this moment it is also the law spoken through His servant.

There is also that saying in the Old Testament—in one of the prophetic books: “If you bring forth what is precious from what is worthless, you shall be as My mouth.” God Himself says this. What does it mean? If you meet someone, work with him, talk with him, spend time with him and help him, you may bring someone who is unworthy to a better state.

That person may be a sinner, someone acting against God and far from salvation. Buried in the passions, he is unworthy; through your help, he becomes worthy and is saved. And God Himself says, “You shall be as My mouth.” You will be His mouth, as it were; He will speak through you. Who can object to that? Who can doubt it? God Himself says that you will become His mouth to do this work.

Of course, God says this to a prophet who accepts the calling and the work of God, a prophet wholly devoted to Him. God tells him, “If you do the work of a prophet, you will speak for Me.” And so what is Mine becomes yours: My people become your people, and My teachings become your teachings. That is how it is. “Give heed, My people, to my law; incline your ear to the words of my mouth.”

He is going to speak. Words will come from his mouth—weighty, important words that will recount, in brief, the wondrous deeds God has done. So give him your ear. Listen closely. “Incline your ear”: just as a person bows the head in assent, bend your ear toward these words. Be ready to receive them and listen to

The words that will come from my mouth. We must pause over this verse. As we have said at other times about other verses, it is all here. What else does a person want? What else does a person need from another person? Does he not have ears? “He who has ears to hear, let him hear.” Listen—give ear to God, so that you can say with the other prophet, “Speak, Lord, for Your servant is listening.” You must want this, so that He may find a listener, one who will also be a doer. The listener will say, “Speak, Lord, for Your servant is listening.” So let Him speak and let the servant listen. Let God speak and let God’s servant listen.

Now, just a little more: “I will open my mouth in parables; I will utter deep sayings from of old.” The Evangelist Matthew uses the first part of this verse when he tells us that the Lord would speak in parables. In this sense Asaph, the psalmist, is a type of Christ, a foreshadowing of the Messiah. Christ is the one who will open His mouth and speak in parables. Asaph points ahead to Him.

When Asaph opens his mouth in parables, the parables here are, of course, the accounts he will give. Everything he is about to recount to them—these are the parables. The word is not being used in the sense we usually give it today. Originally, it could mean a comparison and so on, or an account. “I will open my mouth and begin to speak in instructive moral stories. I will utter deep sayings from of old.” Yes, I will speak, I will reveal them to you, I will refer to these “problems,” that is, to these... Perhaps I am not using the word “problem” here by accident.

He is speaking of events that make a deep impression, events of great significance. They hold great wisdom and reveal much of God’s providence. That is why he calls them deep sayings. And “I will utter” may suggest that he will speak with his whole soul stirred. Let us see.

To speak...

...with sacred fervor. So the psalmist does not use the word by chance when he says, “I will speak of mysteries from of old.” He will do more than recount events or state certain truths. He will speak with deep feeling. Above all, the prophet himself lives these events. They have taken hold of him and swept him up—or rather, God, who brought them about, has taken hold of him: God’s presence and God’s grace.

He is moved by God’s providence, by God’s love, and by His care for the people, His own people.

Think of someone who picks up the New Testament and reads astonishing things. Could there be anything more profound, more holy, more stirring than the events recorded there? Yet he reads without letting them touch him very much. What does he miss? The poor man misses the treasure in those pages: such riches, such fire, such fervor. Here the prophet will do more than tell stories. He says, “I will speak.”

Well...

I will remember these things. I have known them for so long, studied them, lived with them. They live within me, and they have moved me deeply. So that is how I will speak of these mysteries from of old. I will recall and recount all these events.

These are the wondrous works of God, from the beginning. That is, I will start with the Hebrews’ departure from Egypt and carry the story up to our own day. But we will stop here for now.

We will continue next Monday.

Την καλή ευκαιρία μέσα από τον ψαλμό αυτό να θυμηθούμε κι εμείς, καθώς ο ψαλμωδός προτρέπει τον λαό να τα θυμηθεί όλα αυτά τα γεγονότα, να θυμηθούμε κι εμείς αυτά τα γεγονότα του Θεού. Για να δούμε τι θα μας πει ο Θεός καθώς θα διαβάζουμε τον ψαλμό, τι θα μας πει το Πνεύμα του Θεού μέσα από αυτά τα γεγονότα ακόμη μια φορά.

Ο ψαλμός χωρίζεται σε δυο μέρη. Το πρώτο μέρος είναι ο πρόλογος, είναι έτσι λίγο μεγαλούτσικος, είναι οκτώ στίχοι του προλόγου. Έπειτα από τον πρώτο στίχο μέχρι τον πεντηκοστό τρίτο είναι το πρώτο μέρος και από τον πεντηκοστό τέταρτο μέχρι τον εβδομηκοστό δεύτερο στίχο είναι το δεύτερο μέρος. Στον πρόλογο ο ψαλμωδός παρακαλεί τους ακροατάς να προσέξουν τι θα τους πει. Στο πρώτο μέρος ύστερα είναι η περίληψη της ιστορίας του Ισραήλ από την έξοδο από την Αίγυπτο μέχρι τη διάβαση της ερήμου και στο δεύτερο μέρος την κατάκτηση της Χαναάν μέχρι τα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Δαβίδ, όπως είπαμε.

Προσέχετε, λαός μου, τον νόμο μου, κλίνατε το ους υμών εις τα ρήματα του στόματός μου. Ανοίξω εν παραβολαίς το στόμα μου, φθέγξομαι προβλήματα απ' αρχής. Όπως αν γνώ γενεά ετέρα, υιοί οι τεχθησόμενοι, και αναστήσονται και απαγγελούσιν αυτά τοις υιοίς αυτών.

Μη επιλάθωνται των έργων του Θεού και τας εντολάς αυτού εκζητήσωσι. Ίνα μη γένωνται ως οι πατέρες αυτών, γενεά σκολιά και παραπικραίνουσα, γενεά ήτις ου κατεύθυνε την καρδίαν αυτής, και ουκ επιστώθη μετά του Θεού το πνεύμα αυτής.

Ήταν πρόλογος, είναι οι οκτώ πρώτοι στίχοι. Λοιπόν, ο ψαλμωδός απευθύνεται στον λαό και λέει: «Προσέχετε, λαός μου, τον νόμο μου, κλίνατε το ους υμών εις τα ρήματα του στόματός μου». Ναι, επειδή έχει να μιλήσει για σπουδαία πράγματα, γι' αυτό μας καλεί να προσέξουμε.

Δεν μπορούσαμε εδώ να πούμε ότι δεν επιτρέπεται καταρχήν, δηλαδή, ο απόστολος του Θεού, ο άνθρωπος τον οποίον αποστέλλει ο Θεός, να ομιλήσει, να κηρύξει. Δεν επιτρέπεται να ομιλεί έτσι επιπόλαια, αλλά και ο ίδιος να έχει συνείδηση της σοβαρότητας του έργου που γενικώς κάνει και που θα κάνει εκείνη τη στιγμή, κάθε φορά που θα μιλήσει, αλλά και τους άλλους να προσκαλεί να προσέξουν. Εεε...

Έχετε προσέξει ασφαλώς ότι πολλά χάνουμε με το να μην λαμβάνουμε τέτοια πράγματα. Εμείς, τι που λέγαμε κάποτε, αυτά συνήθως τα λέμε τον Σεπτέμβριο πάνω στο Πανόραμα. Θα κάνουμε τις πρώτες συγκεκριμένες ομιλίες, εισαγωγικές. Λέγαμε κάποια φορά, ίσως φέτος, δεν ενθυμούμαι, ίσως πέρσι, πέρσι, αλλά ίσως και εδώ μέσα καμιά φορά, ότι το λέγαμε χθες με τα μικρά παιδιά. Κάποιο από τα παιδιά ρώτησε για την προσευχή, τι να λένε στην προσευχή, πώς να λένε την προσευχή και, μεταξύ των άλλων, λοιπόν, είπαμε και αυτό που είχαμε πει και μαζί είτε στο Πανόραμα, όπως είπα, είτε ίσως και εδώ μέσα.

να μπεις εεε Σκέπτεται να προσευχηθεί, πρόκειται να προσευχηθεί, οπουδήποτε και ιδιαίτερα στο σπίτι του. Να μην αρχίζει αμέσως, άντε, «Εις το όνομα του Πατρός και του Υιού» ή «Ευλογητός ο Θεός», αν υπάρχει κύριος, αλλά λίγο να σταθεί, λίγο να συγκεντρωθεί, να αυτοσυγκεντρωθεί, λίγο να συνειδητοποιήσει τη σοβαρότητα της ώρας, λίγο να σκεφτεί πάνω σε αυτό το οποίο έχει να κάνει. Αυτό βοηθάει πάρα πολύ ώστε να κάνει μια καλή αρχή και να προχωρήσει καλά. Το άλλο, το απότομο, το επιπόλαιο, οπωσδήποτε είναι μειονέκτημα.

Θα λέγαμε και προκειμένου να ακούσουμε τον Λόγο του Θεού. Ένας λόγος που κάνουμε την προσευχή είναι αυτός: να συγκεντρωθούμε, να παρακαλήσουμε τον Θεό να μας φωτίσει. Κάνουμε προσευχή στην αρχή της συνάξεως, στην αρχή της ομιλίας, να μας φωτίσει ο Θεός αλλά και να συνειδητοποιήσουμε πόσο ειδική είναι η ώρα, πόσο ιερή είναι η ώρα, πόσο σοβαρή είναι η ώρα. Δεν είναι όπως πάει κανείς σε μια διάλεξη, κάθεται εκεί και αν θέλει ακούει, όσο θέλει ακούει, όσο δεν θέλει δεν ακούει.

Τώρα πω ότι το ανοστάρω, το τρώω, με το τσιγάρω, το ανεφέρω. Ε, εδώ δεν είναι έτσι. Ο λόγος...

Είναι, όπως λέει ο Απόστολος Παύλος, «ιερουργούντα το Ευαγγέλιον», δηλαδή είναι σαν λειτουργία, είναι ένα μυστήριο. Και ο Λόγος του Θεού, δηλαδή η κήρυξη του Λόγου του Θεού, ο Λόγος του Θεού αυτός καθ' αυτόν είναι μυστήριο, αλλά και λειτουργία είναι να κηρύξει κανείς τον Λόγο του Θεού, να ερμηνεύσει τον Λόγο του Θεού, να παρουσιάζει, να προσφέρει τον Λόγο του Θεού. Είναι μία λειτουργία, είναι ένα μυστήριο και επομένως χρειάζεται, όπως είπαμε, όταν ξεκινούμε να έρθουμε εδώ, ετοιμαζόμεθα, με ανάλογη διάθεση, αλλά και εδώ που θα έρθουμε, και εδώ να καλλιεργούμε αυτό το πνεύμα.

Μια ιερουργία του Ευαγγελίου, είναι μια λειτουργία που λειτουργούμε το μυστήριο της κηρύξεως του νόμου του Θεού.

Γι' αυτό λοιπόν εδώ ο προφήτης λέει: «Προσέχετε». Κάτι πολύ σοβαρό που έχει να πει. Όλα αυτά τα οποία θα πει στη συνέχεια είναι ίσως και γνωστά, επειδή είναι θαυμαστά έργα του Θεού, και αυτός θα τους ξαναθυμίσει για μια φορά ακόμη, αλλά και εκείνοι να προσέξουν ότι: «Προσέχετε, προσέχετε, λαός μου, τον νόμο μου». Ναι, εδώ ο προφήτης απευθύνεται στον λαό και σαν να τον θεωρεί δικό του λαό: «Λαός μου, προσέχετε, λαός μου».

«Τον νόμο μου». Βέβαια εδώ θέλει να πει «προσέξτε τη διδασκαλία μου», αλλά και το «λαός μου» και τ' άλλο «μου» δεν μπαίνουν έτσι τυχαία. Ναι, ποιος είναι ο προφήτης τώρα και θεωρεί τον λαό του Θεού, τον θεωρεί λαό του; Ποιος είναι ο προφήτης τώρα και θεωρεί αυτήν τη διδασκαλία που θα κάνει, που είναι η διδασκαλία του Θεού, νόμος του Θεού, και τον λέει «νόμο μου»; «Προσέχετε, λαός μου, τον νόμο μου», προσέξτε, πρόσεχε, λαέ μου, τον νόμο μου. Όπως στη συνέχεια, «κλίνατε το ους υμών εις τα ρήματα του στόματός μου». Βέβαια εδώ τώρα επειδή αναφέρεται...

Ειδικά στο στόμα του, μπορεί να πει πιο άνετα το «μου», να βάλει το «μου». Ο λαός είναι λαός του Θεού, ο νόμος είναι νόμος του Θεού. Η διδασκαλία αυτή είναι η διδασκαλία του Θεού, δεν είναι του προφήτου.

Όμως...

Όμως, ο προφήτης είναι εκπρόσωπος του Θεού και ομιλεί, δηλαδή, σαν να ομιλεί ο Θεός, σαν να είναι παρών ο Θεός δι' αυτού. Και επομένως μπορεί να πει αυτόν τον λαό λαό του και μπορεί να πει αυτόν τον νόμο νόμο του.

Στην Καινή Διαθήκη αυτό είναι πιο εμφανές. Ο Χριστός, είπαμε, τελεί τη Θεία Λειτουργία διά του ιερέως. Ο ιερεύς τελεί τη Θεία Λειτουργία, ο Χριστός διά του ιερέως.

Επομένως, όταν λέει, ας πούμε, κυρίως ένας κληρικός, λέει «αγαπητά μου παιδιά», «αγαπητοί μου χριστιανοί», «αγαπητοί μου ομήγυροι», τα παιδιά είναι παιδιά του Θεού και οι Χριστιανοί, οι Χριστιανοί είναι του Θεού, όλοι ανήκουν στον Θεό, αλλά μπορεί όμως και πρέπει να πει «αγαπητά μου παιδιά».

Με την έννοια ότι τα παίρνει από τον Θεό τα παιδιά, όχι με την έννοια ότι ο προφήτης εδώ παίρνει από τον Θεό τον λαό και τον κάνει δικό του λαό, αλλά επειδή ο προφήτης είναι στη θέση του Θεού, μπορεί να πει αυτόν τον λαό λαό του. Διότι και η διδασκαλία και ο λαός που είναι του Θεού γίνεται τώρα λαός του προφήτου, αλλά και η διδασκαλία που έρχεται από τον Θεό για τον λαό Του γίνεται πάλι διδασκαλία του προφήτου, διότι διά στόματος του προφήτου θα διδάξει ο Θεός τον λαό Του, τον δικό Του λαό. Όπως τώρα η διδασκαλία γίνεται η διδασκαλία του προφήτου και αυτή είναι η διδασκαλία του Θεού, έτσι και ο λαός, ενώ είναι λαός του Θεού, γίνεται λαός του προφήτου.

Δεν ξέρω πόσο το καταλαβαίνετε αυτό, αλλά στην Καινή Διαθήκη αυτά είναι ακόμη πιο ισχυρά, είναι ακόμη πιο ουσιαστικά από αυτά που συμβαίνουν στην Παλαιά Διαθήκη. Καταλαβαίνετε τώρα πόσο και ο κηρύσσων πρέπει να ξεπερνά τον εαυτό του, να μην είναι ο εαυτός του, να ενθυμείται και να ζει όσο γίνεται αυτό που λέμε «ζω δε ουκέτι εγώ, ζει δε εν εμοί Χριστός» και από μέρους του να μπορεί να πει «παιδιά μου, λαέ μου». Μπορεί να λέει ένας βασιλιάς «ο νόμος μου», ε, εκεί είναι, αλλά εδώ η Εκκλησία και κάθε φορά αυτός που εκπροσωπεί την Εκκλησία.

Η Εκκλησία μπορεί να θεωρεί τον λαό αυτόν, τον δικό της λαό, το πλήρωμα αυτό της Εκκλησίας, που είναι η Εκκλησία του Χριστού, να το θεωρεί, το πλήρωμα αυτό, τον λαό, τους ανθρώπους της, τα μέλη της, γλυκά της μέλη. Αλλά και από την πλευρά πάλι του λαού, από την πλευρά των τέκνων, των παιδιών, των Χριστιανών, από την πλευρά του πληρώματος, ναι, να μην δυσκολεύεται κανείς να τα δέχεται έτσι τα...

Δεν μας μειώνουν αυτά, ούτε, όπως έσπευδε κανείς να νομίσει, ούτε δεν μας μειώνουν, αλλά και ούτε υπάρχει κίνδυνος να συμπιεσθούμε. Ή αν τα δούμε εις τα πανεκκέντρες, δηλαδή εάν κατευθείαν ακούσουμε από τον Θεό, θα ακούσουμε περισσότερα, θα ακούσουμε καλύτερα, θα ακούσουμε γνησιότερα. Ενώ ακούοντας αυτά μέσα από το στόμα του φίλου του Θεού, θα τα ακούσουμε φτωχότερα. Γιατί δεν είναι έτσι, δεν είναι καθόλου, δεν είναι έτσι.

Είναι η συνήθεια του Θεού, αυτή είναι η τακτική του Θεού, έτσι εργάζεται ο Θεός. Ήρθε κάποτε ο ίδιος, έγινε άνθρωπος, έκανε ό,τι έκανε, είπε ό,τι είπε, αλλά και πριν έρθει, αλλά και αφού έφυγε, τελικά στόμα Του είναι οι άνθρωποί Του, όργανά Του είναι οι άνθρωποί Του και εκ μέρους Του μιλούν. Και βεβαίως, ο λαός Του γίνεται λαός αυτών και ο νόμος και η διδασκαλία Του γίνεται διδασκαλία αυτών.

Πρέπει να πούμε κάτι περισσότερο, ότι εκείνος ο οποίος θα θελήσει είτε να μην λογαριάσει τον Θεό είτε να νομίζει ότι κάποιοι άλλοι μπαίνουν ανάμεσα σε αυτόν και στον Θεό και επομένως να θελήσει να βγάλει από τη μέση αυτούς και να πει «όχι, δεν θέλω έτσι, εγώ θα πάω κατευθείαν στον Θεό, θα ακούσω κατευθείαν από τον Θεό», τότε ακριβώς είναι που θα ζημιωθεί αυτός. Έτσι είναι τα πράγματα μες στην Εκκλησία.

Εκκλησία, ο Θεός τα έχει κανονίσει έτσι. Θυμηθείτε πάλι εδώ τον Απόστολο Παύλο που ήρθε, που πηγαίνει στη Δαμασκό. Στον δρόμο συναντάει τον ίδιο τον Χριστό ή μάλλον ο ίδιος ο Χριστός τον συναντάει, τον σταματάει: «Έλα εδώ, ποιος είσαι εσύ που πας να κάνεις; Σαούλ, Σαούλ, τί με διώκεις;» Και όπως είπαμε και άλλη φορά, ενώ ο Παύλος είναι ο πιο εκλεκτός του Χριστού, ο ίδιος τον εκλέγει, ο ίδιος τον αποστέλλει στα έθνη να κάνει το έργο που θα κάνει, προορίζεται να κάνει το έργο που θα κάνει. Και η συνάντηση έγινε τώρα, ενώπιοι είναι και οι δύο, Χριστός και Παύλος.

Όμως όταν ρωτά ο Παύλος «τι να κάνω;», ο Χριστός λέει «πήγαινε στη Δαμασκό και εκεί θα σου πουν τι θα κάνεις».

Θα μπορούσε ίσως ο Παύλος, κάποιος σημερινός θα το έκανε αυτό, ο Παύλος, ο οποίος από εκείνη τη στιγμή γίνεται δούλος του Χριστού, θα μπορούσε να πει «αφού εσένα έχω μπροστά μου, από εσένα εξαρτώνται όλα, εσύ όλα τα κυβερνάς, γιατί με στέλνεις αλλού; Δεν πηγαίνω, ως εδώ περιμένω». Ούτε να διανοηθεί κάτι τέτοιο ο Παύλος. Μόλις του είπε ο Χριστός «πήγαινε στη Δαμασκό και εκεί θα σου πουν τι να κάνεις», τέλειωσε. Ο Απόστολος Παύλος παίρνει την άγουσα, ούτε πικραμένος ούτε στενοχωρημένος ούτε μειωμένος ούτε θιγμένος, επειδή εντολή έδωσε σ' έναν άνθρωπο ο Χριστός. Όχι, αυτή είναι η σωστή σειρά των πραγμάτων.

Λοιπόν, και πηγαίνει χωρίς να ξέρει πού πάει, αλλά κρατάει καλά αυτό που του είπε ο Κύριος: «Στην Δαμασκό θα σου πουν τι θα κάνεις». Και πηγαίνει στην Δαμασκό και εκεί ο Χριστός πάλι προετοιμάζει τον Ανανία. Πηγαίνει ο Ανανίας και βρίσκεται με τον Απόστολο Παύλο και τον κατηχεί ο Ανανίας, τον κατήχησε ο Χριστός, τον κατηχεί ο Ανανίας και τον βαπτίζει ο Ανανίας και τον κάνει Χριστιανό ο Ανανίας, και τα λέμε.

Ήταν, ας πούμε, είτε ο Απόστολος Παύλος είτε ένας άλλος στη θέση του Αποστόλου Παύλου με το δικό του ταμπεραμέντο, βλέπει ότι σαν να μην είναι σωστά έτσι, όμως είμαι εγώ πιο μπροστά, και δεν ήθελε να συμμορφωθεί προς την εντολή του Χριστού. Θίγεται, ας πούμε, νόμιζε ότι τον περιφρόνησε αφού έχει τον Χριστό και αυτός τον στέλνει στον Ανανία, έναν παπαδάκο. Λοιπόν, αν έτσι έκανε ο Απόστολος Παύλος, δεν θα γινόταν ποτέ Παύλος, δεν θα γινόταν Παύλος. Όχι απλώς δηλαδή κάτι θα έκανε, κάτι θα ζημιωνόταν, αλλά δεν θα γινόταν Παύλος. Εμείς ας μην πούμε τίποτε άλλο, να πούμε μόνο αυτό, ότι εκείνος ο οποίος

δυσκολεύεται να συμμορφωθεί προς αυτή την κλήση, προς αυτή την εντολή, θα ζημιωθεί.

Λοιπόν, «λαός μου, τον νόμο μου», προσέχετε, άνθρωποι που αποτελείτε τον λαό του Θεού και είστε λαός μου, προσέχετε εις τον νόμο μου, σε αυτά τα οποία θα σας πω, εις τη διδασκαλία μου, αυτή που είναι νόμος, αλλά αυτή τη στιγμή είναι νόμος δικός μας, δικός μου, του Κυρίου.

Βλέπετε αυτό το οποίο λέγει στην Παλαιά Διαθήκη και ύστερα το γράφω και βιβλία στην Καινή. Δηλαδή, όχι Καινή Διαθήκη, αλλά άλλα βιβλία ευαισθητικά. «Εάν εξάξεις άξιον εξ αναξίου, ως στόμα μου έση». Κατέλησε ως ίδιος, απευθύνθησε κανείς, το έχεις κανείς αυτός. Εάν συναντήσεις έναν άνθρωπο, βρίσκεις έναν άνθρωπο, συνεργαστείς με έναν άνθρωπο, συνομιλήσεις με έναν άνθρωπο, συζητήσεις, τον συντροφεύσεις και τον βοηθήσεις και μπορέσεις έτσι να τον κάνεις αυτόν τον μη άξιο.

Δεν την έλεγε ότι είναι ένας αμαρτωλός, είναι ένας ο οποίος ζημιά κάνει του Θεού, είναι ένας ο οποίος είναι έξω από τη σωτηρία κλπ. Και το κάνεις εσύ άξιον εξ αναξίου. Από ανάξιος που είναι, που είναι θαμμένος να καθείς, εσύ τον κάνεις άξιον, τον σώσεις. Ο Θεός, ο που στόμος μου είσαι, βοήθησε ο Θεός να είσαι το στόμα μου, σαν το στόμα μου. Ναι, ο Θεός να λέει, ποιος μπορεί να αντισταθεί σε αυτό; Ποιος μπορεί να αμφιβάλλει; Ποιος μπορεί να θέσει έτσι υπό αμφιβολία με αυτό; Ο ίδιος ο Θεός λέει ότι θα γίνεις το στόμα του, αν κάνεις αυτό το έργο. Ο ίδιος είναι πρώτος θεός, τώρα είναι σε βελαίρι.

προφήτη ο οποίος δέχεται να γίνει προφήτης και δέχεται να κάνει το έργο του Θεού. Ένας προφήτης είναι εντελώς, εντελώς αφοσιωμένος εις τον Θεό. Λοιπόν, ο ίδιος ο Θεός του λέει: «Αν κάνεις αυτό το έργο που κάνουν οι προφήτες, εσύ θα είσαι εγώ». Και επομένως ό,τι είναι δικό μου είναι δικό σου. Ο λαός μου γίνεται λαός σου και οι διδασκαλίες μου γίνονται διδασκαλίες σου. Έτσι είναι τα πράγματα. «Προσέχετε λοιπόν, λαός μου, τον νόμο μου, κλίνατε το ους υμών εις τα ρήματα του στόματός μου». Σας

ομιλήσει δηλαδή, θα βγάλει από το στόμα του ρήματα, δηλαδή λόγια, λόγια σοβαρά, λόγια σπουδαία, λόγια ακριβώς που θα περιέχουν, θα διηγούνται, δηλαδή εν περιλήψει, αυτά τα θαυμαστά γεγονότα που έκανε ο Θεός. Λοιπόν, δώστε το αυτί σας, δώστε ευήκοον ους, που λέμε, κάνετε το αυτί σας, ας πούμε, να ακούσει καλώς. «Κλίνατε το ους υμών». Λοιπόν, το ους υμών, δηλαδή όπως κλίνει κανείς τον τράχηλον, τον γέρνει και δίνει τη συγκατάθεσή του με αυτή την έννοια. Λοιπόν, κλίνατε το ους ώστε να εντοπίσει το αυτί σας να συγκατατεθεί, να ακούσει τα

Τα λόγια που θα βγουν από το στόμα μου. Πρέπει σ' αυτόν τον στίχο να σταματήσουμε. Όπως έχουμε πει κι άλλες φορές για άλλους στίχους, όλα είναι εδώ. Τι άλλο θέλει ο άνθρωπος, τι άλλο θέλει, τι άλλο χρειάζεται ο άνθρωπος απ' τον άνθρωπο; Αυτιά δεν έχει; Ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω. Ακούτε, αυτιάζομαι Θεού, να μπορείς να πεις μαζί με τον άλλο προφήτη «Λάλει, Κύριε, ο δούλος σου ακούει». Να το θέλετε, να βρει ακροατή, αλλά με αυτή την έννοια ότι θα είναι και ποιητής. Θα πει δηλαδή ο ακροατής «Λάλει, Κύριε, ο δούλος σου ακούει». Να λαλήσει λοιπόν και να ακούσει. Να λαλήσει ο Θεός και να ακούσει ο δούλος του Θεού.

Λίγο. «Ανοίξω εν παραβολές το στόμα μου, φθέξομαι προβλήματα απ' αρχής». Θα ανοίξω το στόμα μου εν παραβολές. Αυτό το ημιστίχιο εδώ το χρησιμοποιεί ο Ευαγγελιστής Ματθαίος προκειμένου να μας πει ότι ο Κύριος θα ομιλήσει εν παραβολές, παίρνει αυτό τον στίχο και από κάποια πλευρά δηλαδή εδώ ο Ασάφ, ο ψαλμωδός, είναι τύπος Χριστού, είναι τύπος του Μεσσία. Εκείνος που κυρίως θα ανοίξει το στόμα του και θα μιλήσει εν παραβολές είναι ο Χριστός. Και εδώ προτυπώνει ο Ασάφ τον Χριστό.

Με το να ανοίγει αυτός το στόμα του εν παραβολές. Οι παραβολές βέβαια εδώ είναι οι διηγήσεις. Όλα αυτά που θα τους διηγηθεί, αυτές είναι οι παραβολές. Όχι με την έννοια που ξέρουμε σήμερα τη λέξη παραβολή. Για τότε αρχικά έτσι σήμαινε παραβολή, σύγκριση και τα λοιπά, διήγηση. Θα ανοίξω το στόμα και θα αρχίσω να μιλώ με διδακτικές ηθικές ιστορίες. Φθέξομαι προβλήματα απ' αρχής. Ναι, θα μιλήσω, θα σας φανερώσω, θα αναφερθώ σε αυτά τα προβλήματα, δηλαδή σε αυτά τα... Δεν χρησιμοποιώ ίσως τυχαία τη λέξη πρόβλημα εδώ.

Εντύπωση. Αναφερθείς σε αυτά τα γεγονότα, αλλά τα οποία είναι βαθυστόχαστα γεγονότα, πολύ σοβαρά γεγονότα. Πολλή σοφία κρύβουν αυτά τα γεγονότα, πολλή πρόνοια του Θεού κρύβουν αυτά τα γεγονότα. Γι' αυτό καλεί προβλήματα. Φθέξομαι, φθέξομαι, ομιλώ, ίσως θέλει να πει εν βρασμώ ψυχής. Για να δούμε.

Φθέγγο

Ιερών ενθουσιασμών εν τω ομιλείν, επομένως και εδώ δεν χρησιμοποιεί τυχαία αυτή τη λέξη ο ψαλμωδός, «φθέξομαι προβλήματα απ' αρχής». Δηλαδή όχι απλώς θα τους διηγηθεί πώς κάτι κανείς και διηγείται τέτοια ιστορία, λέει ορισμένα πράγματα, ορισμένες αλήθειες, κάποια ιστορικά γεγονότα. Αλλά με πολύ έτσι πάθος θα ομιλήσει η ψυχή. Με πάθος δηλαδή, προπαντός ο προφήτης να ζει αυτά τα γεγονότα. Είναι κυριευμένος από τα γεγονότα αυτά, συνεπαρμένος από αυτά τα γεγονότα. Όχι απλώς τα γεγονότα, αλλά από τον Θεό ο οποίος έκανε αυτά τα γεγονότα, από την παρουσία του Θεού, από τη χάρη του Θεού.

Από την πρόνοια, από την αγάπη του Θεού, από τη φροντίδα αυτή του Θεού για τον λαό, για τον λαό Του.

Τι στοιχίζει ο άνθρωπος ο οποίος, ας πούμε, πιάνει και διαβάζει την Καινή Διαθήκη και διαβάζει φοβερά πράγματα. Υπάρχουν φοβερότερα, σοφότερα, αγιότερα, συγκλονιστικότερα πράγματα, γεγονότα από αυτά που διαβάζεις; Και το διαβάζει έτσι χωρίς πολύ πολύ να τον αγγίξουν. Τι στοιχίζει αυτός ο άνθρωπος, ο ίδιος ο φτωχός τα χάνει αυτά, ενώ εκεί μέσα βρίσκεται πολύς θησαυρός, πολύς πλούτος, πολλή φλόγα, πολύς βρασμός. Εδώ ο προφήτης δεν θα διηγηθεί απλώς ιστορίες, αλλά «φθέξομαι» λέει.

Εεε...

Καθώς θα τα θυμηθώ αυτά και καθώς τα ξέρω, τα γνωρίζω από πάντοτε αυτά και τα έχω μελετήσει και είμαι μέσα σε αυτά και αυτά είναι μέσα σε εμένα και είμαι συνεπαρμένος από αυτά και επηρεασμένος από αυτά. Λοιπόν, έτσι θα μιλήσω για αυτά τα προβλήματα, απ' αρχής, δηλαδή όλα αυτά τα γεγονότα θα αναφερθώ και θα τα διηγηθώ όλα αυτά τα γεγονότα.

Εεεε... Που είναι τα θαυμαστά γεγονότα του Θεού, όλα αυτά εξ αρχής με την έννοια, δηλαδή θα αρχίσω εκεί από την έξοδο των Εβραίων από την Αίγυπτο και μέχρι σήμερα. Με τα λοιπά θα σταματήσουμε όμως εδώ.

Θα συνεχίσουμε την άλλη Δευτέρα.