Οι Άγιες Οδοί του Θεού και η Λύτρωση του Ισραήλ

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

We are in Psalm 76. We had finished the first part of the psalm and moved into the second, which runs from verse 11 through verse 21. We looked at the first stanza of that second part, the fourth stanza overall: “And I said, ‘Now I have begun; this is the change wrought by the right hand of the Most High.’ I remembered the works of the Lord, for I will remember Your wonders from the beginning. I will meditate on all Your works and ponder Your deeds.” Now we come to the next stanza, verses 14 to 16.

Here the psalmist sees God’s wonders and magnifies Him.

God alone is wondrous and does wondrous things. He also keeps the people of Israel under His care and protection, guarding them from the other nations. “O God, Your way is holy. What god is great like our God? You are the God who works wonders; You have made Your power known among the peoples. With Your arm You redeemed Your people, the sons of Jacob and Joseph.” These three verses make up the fifth stanza, as we said. What do they mean?

The psalmist addresses God and says, “O God, Your way is holy.” That is, Your path, Your whole manner of acting, Your decisions, Your actions, Your manifestations: all of it is holy.

It is a simple phrase, yet anyone who learns to say it in life needs nothing more. We have said this before: nothing more. Learn to say, “My God, You do everything well. Everything You do is holy, and You know what You are doing.” Do not let yourself question that at all, or doubt it, or grow even a little bitter over what happens. There is the secret.

You may say, “How can I say that?” But it is the truth, even if you cannot bring yourself to say it. Sometimes your own self leads you astray, and you fail to see that it is true. If you cannot say it, that shows how poorly you see, think, and judge, however much you trust your own judgment and believe you see things clearly. This is one way to recognize how sick you are: you ought to say it, yet you cannot. As it says in the Apocalypse, “You are righteous.”

Your judgments are just, and every decision You have made is right.

As we said, O God, Your way and all Your activity are holy.

Does God make mistakes? He wrongs no one. God is not cruel. Who can find fault with Him? “Which of you convicts Me of sin?” said the Lord. He was not asking who would dare speak up. Often we do not dare say anything about someone in authority; we hardly dare admit that person has faults. That is not what this means. We do not refrain from finding fault with God because we fear He will strike us down. We see that He is good, loves mankind, is full of love and justice, and does nothing, nothing at all, that is unjust.

Anything unjust.

If you cannot see this, you have one more reason to humble yourself and call yourself to account. Say, “How clouded and distorted my sight is, that I cannot see that God is just and good.”

Set aside whatever cleverness you think you have, and trample yourself underfoot when you see God as unjust. Say to yourself, “You are not thinking straight,” and rebuke yourself unsparingly. Then, what a wonder: you will become a different person. You will find the way; you will find, you will find God. What more could anyone want? This is what a human being is: to see God, to see that He is good, that He is love. Believing it is where you begin, but you must not stop there. You begin to feel it within yourself. These are not things to say merely for the sake of saying them. We cannot say anything about them. Only when someone, as we say...

Can you describe joy to someone else? If that person comes to experience joy, they will understand it. Otherwise, they never truly will. They may have some idea of what you mean, but what is joy itself? So it is here. Only when you find God, and God finds you, and you rest in His love and mercy, do you cease worrying that He might wrong you. Then that love begins to grow within you.

It becomes a state of being, a way of life, something you have lived. Then you will say, “I want nothing else. This is what my soul was seeking, and it has found it.” Young people, poor things, experience something like this with one another for a little while, in their imagination. They see things in their own way, but those of us who...

Take this as an example. Someone meets another person and says, “From now on, I do not care whether this person has wealth or property. I have found what I wanted.” We see such cases. Yet people are here today and gone tomorrow. Think, then, what it means to find God! “O God, Your way is in the holy place.” And straightaway the psalmist says, “What god is great like our God?” What god is as great as our God?

By “great,” he does not mean only all-powerful, as though the point were simply that no one can stand against God.

But God is great, great in everything. Great in His majesty, great in His condescension, great in His love for mankind, great in His love, great in His love for mankind, in His compassion, in His consolation, and so on—great.

God shows you mercy as God. When He forgives, He forgives as God. When He loves, He loves as God. When He enters into communion with you, He comes as God. When He gives you joy, He gives it as God. When He gives you peace, He gives it as God.

Think of a ruler, a king. If he decides to give alms, he does not hand out a few coins. He gives generously, as a king would. How fortunate the person who receives that help from the king himself! God, then, is great in all that He is.

You have God as your Father. Many children feel that no one compares with their own father. They hope in him so deeply, lean on him so much, and trust him so completely. I hardly dare say how much.

I don’t know whether I’ve told you about something I once saw. It made a tremendous impression on me.

I think the man was Japanese. I may have told you this before, but it won’t hurt to tell it again. He had a sharp knife and could split an apple in half with a single stroke. He would cut just through the skin at the bottom, without letting the blade go any farther. Such control! He neither left the apple partly uncut nor let the knife continue downward after cutting it.

To demonstrate his skill, he performed one test after another. Then, finally, he said, ‘I’ll cut an apple resting on my child’s neck.’

His child lay down, and he placed the apple right here, on the child’s neck. With one stroke he cut it without touching the child’s neck. As if that were not enough, he said, ‘Now I’ll do it with my eyes covered.’ They tied a cloth tightly over his eyes. He went over, gauged it very carefully, and cut the apple without touching the child at all. I mean, the apple was cut and immediately split in two, without the blade touching the child’s neck at all. But here is the question: how could the child lie there? When they asked, the child said, ‘I wouldn’t do this with anyone else, but I know my father.’

‘I know my father.’ The child lay there. I don’t remember the age—perhaps fifteen, surely no older, perhaps even twelve. If the knife had slipped even slightly at that spot, it would have been terrible! How did the father have the courage to do it? And how did the child? I was even more amazed by the child. After all, the father was the one handling the knife, but the child would have been the victim if anything went wrong. Yet there the child lay while the father carried out these demonstrations.

I don’t think it was a trick. I think it really happened.

You are human, your father is human, and still you trust him. You say, ‘There is no one like my father,’ and you show it by what you do. I have seen many children who trusted their fathers deeply. You all know this too, from your own childhood or from seeing others. Now imagine truly feeling that you are a child of God, who makes no mistakes.

Thank you. A person may have no intention of making a mistake and still make one, because he is human. He may have no intention of doing harm and still cause harm. But God both wills not to do evil and is able not to do it. And He both wills to do good and is able to do it.

Our God, this Father of ours, both wills to be above everything, the great God, and truly is able to be so. What more could a person want? Doesn’t this give you peace and rest? When you accept it, don’t you become deeply happy? And no one is excluded. Everyone can be a child of God, each in a unique way. You can feel like His only child. That is not selfishness; it is how personally you come to know and feel God’s care for you.

There is a family in Cyprus that comes to mind.

The people we met there are probably grandparents now. They are very devout people. I don’t know how they would manage if they did not have that faith. They face difficulties with their grandchildren, especially one of them: a serious problem that cannot be cured or put right. I remember the grandfather and grandmother, this couple. Both when we first visited and when I went back recently, they came to the talks and listened very attentively. They always say that they find comfort there, and they do.

But how does this grandfather, how does this grandmother, find the courage, while their problem remains unresolved, to say, ‘Let it be blessed, my God’? Some things involve another person’s will. It is not that God does not want to resolve the problem, or that He cannot. But when a person stands in the way of a solution, how do these grandparents find the courage to say, ‘Let it be blessed, my God’?

That alone could be enough to give a person peace, without thinking any further. Yet God, in His compassion, leaves little windows open so that we can see and understand a little. We begin with faith, and only through faith can we notice these openings. This grandfather sees that, as far as life in this world is concerned, his grandchild is lost. Of course he longs for things to be different, for a miracle to happen at any moment. But if he says, ‘Let it be blessed,’ he may notice one of those little windows, one of those open doors.

Yes, through such a little window he could come to realize this truth: ‘My child, this little grandchild of mine, has lost this world. But precisely because this child has lost this world, the child may surely gain the next—the true life. Let it be so, my God, let it be so, let it be so. For You have done this.’ Of course, we human beings cannot sacrifice a person so that they may gain the life to come. But if God arranges for it to happen this way, we can say, ‘Let it be so, my God. Let it be blessed.’ And a person begins to rejoice. Yes, one rejoices even now in the very eternal joy that this child will have.

On my last visit, I met a little girl there. I think I mentioned her to you another day. Her mother abandoned her, and so did her father. I don’t know how it happened, but a grandmother cares for the poor child now. The little girl cannot speak and has an intellectual disability as well. She cannot understand what you say. Life in this world is terribly hard for this child. At times she behaves in difficult ways—throwing things, breaking things—and her grandmother bears it all with patient endurance. Even now, that grandmother can look through that little doorway, so to speak, with the eyes of faith.

She can see how happy this child will be. The little girl is a baptized Christian. She bears no responsibility for her condition. If she had brought herself to it, she would bear a grave responsibility. But she did not; God permitted things to happen this way. This little girl is holy without having had to struggle to become so. God is neither without compassion nor harsh, and He wrongs no one. If He has ordered things in this way, what happiness awaits her! The grandmother may come to say this. She does not need to understand everything to say it, but, as we said, God shows compassion to us.

He lets us understand some things, so that we can say, ‘Everything You do is holy, my God. You do it all out of love, with perfect justice, with goodness and wisdom.’ A person must steady his heart and humble himself before God. He must stop acting as though he were God and telling God how He should act: ‘You were wrong here; You should have done this or that.’ Yes, we must become servants of God and submit to Him. Then won’t we say, ‘How just You are, my God! How good and compassionate You are!’ What god is as great as our God?

‘You are the God who works wonders.’ You are the God who does all these wondrous things. This means more than miracles that display God’s power. As the Church teaches, God saves humanity with wisdom. Everything He does is wise. God’s boundless wisdom was revealed as fully as it could be revealed in the Incarnation of His Son, through which the world is saved.

The world is saved, and in that saving act God’s wisdom is revealed. So yes, You are the God who works wonders. Here the psalmist is speaking first of the mighty wonders God worked for the people of Israel. The nations around them heard of these deeds and saw what God had done. ‘You are the God who works wonders; You have made Your power known among the peoples.’ Think of the miraculous crossing of the Red Sea. Word of it reached the surrounding nations, and they were all terrified. It was no secret; the Moabites and the other peoples heard of it too.

The sea opened miraculously, and God’s people crossed over and were saved. Then the waters returned, and their enemies, the Egyptians, drowned. God worked these wonders for His people, but He also made His power known to all the nations around them: first to Pharaoh and the Egyptians, and then to the other nations beyond them.

God begins to bless you, but you must stay there and let Him bless you. When God begins to bless you, He does more than fill you with blessings or make you His angel. Everyone learns of the power of God at work in you: all your enemies, and above all the demons. They see His love for mankind, His love and His compassion shown to you. So the demons may seem to rise up and wage war against God’s people, but they are terrified. How could they come near? They are literally burned.

Other enemies, too, keep their distance. They are afraid and do not dare come near. For God reveals His power as He works in His people in a wondrous, wise, just, and good way. He makes that power known to their enemies and to those around them. ‘With Your arm You redeemed Your people, the sons of Jacob and Joseph.’ Here the psalmist is speaking more specifically of the crossing of the Red Sea. Yes, with Your power, with Your arm, You redeemed Your people. Which people? The sons of Jacob and Joseph: the twelve tribes of Jacob, the twelve tribes of Israel.

Joseph is named here in particular, though the other sons of Jacob are not. There are two reasons. First, Joseph stood apart from his brothers. He was blessed by God, remained close and faithful to Him, and God blessed him. Second, two tribes came from Joseph’s two sons. So we do not have a tribe of Joseph as we have a tribe of Judah or a tribe of Levi. We have a tribe of Manasseh—no, not Manasseh...

Yes, you.

The other sons—Benjamin and the rest. We have tribes named after all Jacob’s other sons, but no tribe named after Joseph. Instead, Joseph begot two children. The man begets and the woman gives birth; the man begets and the woman gives birth. ‘Abraham begot Isaac,’ and so on. Yes, ‘begot’: Abraham begot, and the woman gives birth. So two children were born to Joseph, Ephraim and Manasseh, and they became two tribes in Joseph’s place—his two children, the tribes of Ephraim and Manasseh. That still made twelve tribes, because, besides Joseph being left out...

Two tribes come from him. There is also the tribe of Levi, which was set apart for God. So the twelve tribes are the ten, together with the two tribes of Joseph’s sons. Joseph was set apart in this way, and his two sons each gave rise to a tribe. That is why the psalmist names Joseph alongside Jacob, rather than naming Jacob’s other sons, Joseph’s brothers. Let us stop here and continue next Monday, if God wills.

Είμαστε στον 76ο ψαλμό, είχαμε τελειώσει το πρώτο μέρος αυτού του ψαλμού και είχαμε περάσει στο δεύτερο μέρος που αρχίζει από τον 11ο στίχο μέχρι και τον 21ο. Είχαμε δει την πρώτη στροφή αυτού του δεύτερου μέρους, που στην όλη σειρά είναι τέταρτη στροφή: «Και είπα, νυν ηρξάμην· αύτη η αλλοίωσις της δεξιάς του Υψίστου. Εμνήσθην των έργων Κυρίου, ότι μνησθήσομαι από της αρχής των θαυμασίων σου και μελετήσω εν πάσι τοις έργοις σου και εν τοις επιτηδεύμασί σου αδολεσχήσω». Και περνούμε τώρα στην επόμενη στροφή, 14ος στίχος, στίχοι 14–16.

Ο ψαλμωδός εδώ βλέπει τα θαυμάσια του Θεού και μεγαλύνει τον Θεό.

Γενικά μόνον ο Θεός είναι θαυμαστός και κάνει θαυμάσια, αλλά και είναι ένας Θεός ο οποίος έχει υπό την κηδεμονία του και υπό την προστασία του τον Ισραηλιτικό λαό και τον προστατεύει από τους λαούς, τους άλλους, από τα άλλα έθνη. «Ο Θεός, εν τω αγίω η οδός σου· τις Θεός μέγας ως ο Θεός ημών; Συ ο Θεός ο ποιών θαυμάσια, εγνώρισας εν τοις λαοίς την δύναμή σου. Ελυτρώσω εν τω βραχίονί σου τον λαόν σου, τους υιούς Ιακώβ και Ιωσήφ». Αυτοί οι τρεις στίχοι αποτελούν την πέμπτη στροφή, όπως είπαμε. Τι;

Ο ψαλμωδός απευθύνεται στον Θεό και λέγει: «Ο Θεός, η οδός σου εν τω αγίω», δηλαδή ο δρόμος σου, η όλη τακτική σου, οι αποφάσεις σου, οι ενέργειές σου, οι εκδηλώσεις σου, όλα είναι εν τω αγίω, είναι άγια.

Είναι μια φράση αυτή τώρα που βγαίνει, και όμως, όποιος θα μάθει να λέει αυτό το πράγμα στη ζωή του, δεν θέλει τίποτε άλλο. Το έχουμε πει άλλες φορές, τίποτε άλλο δεν θέλει. Θα μάθει να λέει αυτό: «Εσύ, Θεέ μου, τα κάνεις όλα καλά, όλα άγια, και ξέρεις τι κάνεις». Και δεν θα επιτρέψει κανείς στον εαυτό του καθόλου, καθόλου, καθόλου να αμφισβητεί αυτό το πράγμα, καθόλου να αμφιβάλλει γι' αυτό, να πικραθεί λιγάκι και τα πάντα. Να το μυστικό.

Θα μου πεις ότι, α, πώς θα το πω αυτό; Εάν δεν μπορείς να το πεις, αφού αυτό είναι η αλήθεια. Καμιά φορά σε παρασύρει ο εαυτός σου βέβαια και δεν το βλέπεις ότι αυτό είναι η αλήθεια. Αλλά αυτό είναι η αλήθεια και αν δεν μπορείς να το πεις, ε, αυτό δείχνει πόσο δεν βλέπεις καλά, πόσο δεν σκέπτεσαι καλά, πόσο δεν κρίνεις καλά. Άσχετα αν εσύ έχεις πολλή εμπιστοσύνη στην κρίση σου και πολλή εμπιστοσύνη στο μυαλό σου ότι τα βλέπεις καλά και τα κρίνεις. Από εδώ μπορεί να καταλάβει κανείς πόσο άρρωστος είναι. Καθώς αυτό πρέπει να πει, λέει, και δεν μπορεί να το πει. Ότι, όπως λέγει στην Αποκάλυψη, «δίκαιος είσαι».

Δίκαια έκρινες και όλα τα αποφάσισες σωστά.

Ο Θεός, η οδός σου, είπαμε, η όλη η ενέργειά σου εν τω αγίω, είναι αγία.

Κάνει δηλαδή λάθη ο Θεός; Δεν αδικεί ο Θεός. Δεν είναι σκληρός ο Θεός. Ποιος μπορεί να ελέγξει τον Θεό; «Τις ελέγχει με περί αμαρτίας;» είπε ο Κύριος. Με την έννοια, ποιος τολμά να με ελέγξει; Γιατί πολλές φορές δεν τολμούμε να πούμε τίποτα σε κάποιον. Πού να τολμήσουμε; Δεν τολμούμε καν να δούμε ότι έχει κουσούρια. Πού να τολμήσουμε; Διότι είναι, τέλος πάντων, αυτός που είναι πάνω από εμάς και λοιπά, και δεν τολμούμε. Εδώ δεν είναι έτσι. Ότι δεν τολμούμε να βρούμε λάθη στον Θεό, όχι με αυτή την έννοια ότι είναι Θεός και θα μας κατακεραυνώσει. Δηλαδή ότι είναι αγαθός Θεός και φιλάνθρωπος Θεός και Θεός της αγάπης και Θεός της δικαιοσύνης και δεν κάνει τίποτε, τίποτε, τίποτε άδικο.

Το άδικο.

Αν δεν το βλέπεις αυτό, τότε έχεις ένα λόγο παραπάνω, ένα λόγο παραπάνω να ταπεινωθείς, να καταδικάσεις τον εαυτό σου, να πεις: «Πόσο θολά βλέπω, πόσο στραβά βλέπω και δεν μπορώ να δω ότι ο Θεός είναι δίκαιος και αγαθός».

Άλλα κατά μέρος, την οποιαδήποτε ξυπνάδα σου, και χτύπες σαν τα πόδια του εαυτός σου κάτω. Ώστε βλέπεις, βλέπεις τον Θεόν άδικο και βλέπεις τον Θεό. Δεν είσαι στα καλά σου, εαυτέ μου. Και χτύπησέ τον αλύπητα. Ω του θαύματος! Θα γίνεις άλλος άνθρωπος. Να βρεις τον δρόμο, να βρεις, να βρεις τον Θεό. Και τι άλλο θέλει η στράτη μας; Ο άνθρωπος αυτό είναι: να δει τον Θεό, να δει ότι είναι αγαθός ο Θεός, ότι είναι αγάπη ο Θεός. Όχι απλώς μόνο να το πιστεύεις. Έτσι ξεκινάει. Όχι απλώς να μείνεις στην πίστη, να αρχίσεις να το νιώθεις μέσα. Δεν είναι αυτά όσο για να τα πούμε. Δεν μπορούμε να πούμε τίποτα. Μόνο όταν κανείς, όπως λέμε...

Μπορείς να περιγράψεις, ας πούμε, τη χαρά στον άλλον; Αν ποτέ χαρεί κι αυτός, θα καταλάβει τι είναι η χαρά. Αν δεν χαρεί, δεν θα καταλάβει ποτέ. Θα καταλαβαίνει λίγο πολύ ότι κάτι του λες, αλλά τι είναι αυτό; Έτσι και εδώ, μόνον όταν βρεις τον Θεό, σε βρει ο Θεός, αναπαυθείς στην αγάπη του, στη φιλανθρωπία του, καθόλου δεν νοιάζεσαι μη τυχόν σε αδικήσει και αρχίσει αυτή η αγάπη μέσα.

Να είναι κατάσταση, να είναι ζωή, να είναι βίωμα, ζωή. Τότε θα δεις ότι δεν θέλω τίποτε άλλο. Αυτό είναι που έψαχνε η ψυχή μου και το βρήκε. Εδώ, οι νέοι μεταξύ τους τώρα ζουν βέβαια κατά φανταστικό τρόπο οι καημένοι, για λίγο καιρό, οι στραλιώσεις τα βλέπουν τα πράγματα, αλλά μας πρέπει όσοι...

Ως παράδειγμα μπορεί κανείς να πάρει: βρίσκει έναν άνθρωπο κανείς και λέει: «Όχι, από δω και πέρα δεν με ενδιαφέρει αν έχει πλούτη, αν δεν έχει πλούτη, αν έχει περιουσία, αν δεν έχει περιουσία, εγώ βρήκα αυτό που ήθελα». Έχουμε τέτοιες περιπτώσεις. Όλοι οι άνθρωποι είναι αυτά. Σήμερα είναι και αύριο δεν είναι. Σκεφτείτε να βρείτε τον Θεό τι γίνεται, να βρει κανείς τον Θεό. «Ο Θεός, εν τω αγίω η οδός σου», και αμέσως ο υμνωδός εδώ, ο ψαλμωδός: «Τις Θεός μέγας ως ο Θεός ημών;» Ποιος Θεός είναι τόσο μεγάλος όσο είναι ο Θεός ο δικός μας;

Το «μέγας» αυτό όχι με την έννοια μόνο της παντοδυναμίας, όχι μόνο με αυτή, ότι δεν μπορεί δηλαδή κανείς να τα βάλει με τον Θεό.

Αλλά μέγας ο Θεός, όλα μέγας. Μέγας στη μεγαλοπρέπειά Του, μέγας στη συγκατάβασή Του, μέγας στη φιλανθρωπία Του, μέγας στην αγάπη Του, μέγας στην φιλανθρωπία Του, στην ευσπλαχνία Του, στην παρηγορία και λοιπά, μέγας.

Ο Θεός σε ελεεί, λέει, ως Θεός. Όταν συγχωρεί, συγχωρεί ως Θεός. Όταν αγαπά, αγαπά ως Θεός. Όταν έρχεται στην κοινωνία μαζί σου, έρχεται ως Θεός. Όταν σου δίνει τη χαρά, τη δίνει σαν Θεός. Σου δίνει την ειρήνη, τη δίνει σαν Θεός.

Άρχοντας, ας πούμε, ένας, ξέρω εγώ, βασιλιάς, ένας αυτός, αν ποτέ αποφασίσει να δώσει ελεημοσύνη, δεν θα δώσει δεκάρες. Θα δώσει κατά γενναίο τρόπο ελεημοσύνη, βασιλική ελεημοσύνη. Και χαρά στον τυχερό, ας πούμε, που θα πάρει αυτή την ελεημοσύνη, αυτή τη βοήθεια, όχι από τον κάποιον, αλλά από τον βασιλιά. Ο Θεός λοιπόν είναι Θεός μέγας σε όλο Του.

Έχεις τον Θεό Πατέρα. Εδώ πολλά παιδιά έχουν έναν πατέρα, όπως συνηθίζουν όλα τα παιδιά, σαν τον δικό τους πατέρα δεν είναι κανείς άλλος και τόσο πολύ ελπίζουν, τόσο πολύ στηρίζονται, τέτοια πεποίθηση έχουν. Δεν τολμώ να πω τι.

Δεν ξέρω αν σας είχα πει, που την είχα δει μια φορά και μου έκανε τρομερή εντύπωση.

Ο Ιάπωνας νομίζω ήταν αυτός. Έδειχνε έναν Ιάπωνα, ο οποίος, νομίζω το είπα και άλλη φορά αλλά δεν πειράζει να σας το πω, ο οποίος με ένα κοφτερό μαχαίρι, κατάλληλο μαχαίρι, είχε την ικανότητα με ένα χτύπημα να κόβει το μήλο στη μέση, αλλά να το κόβει το μήλο ίσα ίσα να κοπεί και στο κάτω μέρος η φλούδα και να μην περάσει καθόλου πιο κάτω από εκεί. Τέτοιο χτύπημα έκανε, ούτε να μείνει άκοπο το μήλο, ούτε αφού κοπεί το μήλο να προχωρήσει το μαχαίρι πιο κάτω.

Για να αποδείξει την τέχνη του, λοιπόν, ούτε λίγο ούτε πολύ, αφού έκανε το ένα πείραμα, έκανε το άλλο πείραμα, έκανε το ένα παράδειγμα, το άλλο παράδειγμα, λοιπόν τελικά είπε: «Θα κόψω το μήλο πάνω στον λαιμό του παιδιού μου».

Και έβαλε το μήλο πάνω εδώ σε αυτό το σημείο του παιδιού του, εδώ πάνω ακριβώς, ξαπλωμένο το παιδί. Και το έκοψε το μήλο, χωρίς να αγγίξει το λαιμό του παιδιού, με ένα χτύπημα. Και σαν να μην έφτανε αυτό, λέει: «Τώρα θα το κάνω με κλειστά μάτια». Και του έβαλαν ένα μαντήλι, μια πετσέτα στα μάτια, του σφίξανε καλά τα μάτια. Και αυτός, αφού πήγε και ζύγισε καλά, καλά, καλά, τα μία και το κόβει το μήλο χωρίς να αγγίξει καθόλου το παιδί. Το μήλο, όταν λέμε κόβεται, κόβεται και χωρίζει αμέσως σε δύο ή σε αυτά, χωρίς να αγγίξει καθόλου το λαιμό του παιδιού. Το θέμα είναι, καλά, αυτός το έκανε έτσι· το παιδί πώς καθότανε; Και όταν το ρώτησαν, λέει: «Σε κανέναν άλλον δεν θα το έκανα αυτό, αλλά ξέρω τον πατέρα μου», λέει.

«Ξέρω τον πατέρα μου». Και καθόταν το παιδί αυτό, παιδί, δεν θυμάμαι τώρα, μπορεί να ήταν κάπου 15 χρονών, δεν φαντάζομαι να ήταν μεγαλύτερος, ή και μικρότερος, 12 χρονών. Και καθόταν, που λίγο να ξεφύγει το μαχαίρι σε αυτό το σημείο, τρομερό, ε! Σε αυτό το σημείο λίγο να ξεφύγει το μαχαίρι. Και ο πατέρας πώς είχε αυτό το κουράγιο να κάνει αυτό που έκανε, αλλά και το παιδί πώς είχε! Εγώ πιο πολύ θαύμασα δηλαδή το παιδί. Διότι στο κάτω κάτω ο πατέρας έκανε, ξέρω εγώ, το αυτό. Αλλά το παιδί, που αυτό θα ήταν το θύμα, δεν θα ήταν ο πατέρας το θύμα, το παιδί θα ήταν. Και καθόταν εκεί λοιπόν ξαπλωμένο και έκανε τα πειράματα ο πατέρας του.

Δεν νομίζω ότι αυτό ήταν τρικ, αλλά ήταν μια πραγματικότητα.

Άνθρωπος είσαι και έχεις πατέρα έναν άνθρωπο και εμπιστεύεσαι. Λες: «Σαν τον πατέρα μου δεν είναι άνθρωπος», δεν το λες απλώς αλλά το δείχνεις στην πράξη. Έχω δει πολλά παιδιά, και όλοι ξέρετε και ήδη περάσαμε από τέτοια και είχαμε δει και σ' άλλους, πολλά παιδιά τα οποία είχαν πολλή εμπιστοσύνη στον πατέρα τους. Σκεφτείτε τώρα να νιώσεις ότι είσαι παιδί του Θεού, του Θεού που δεν κάνει λάθη.

Ευχαριστώ. Ο Θεός, ένας άνθρωπος μπορεί να μην έχει την πρόθεση να κάνει λάθος, αλλά σαν άνθρωπος να κάνει λάθος. Να μην έχει την πρόθεση να κάνει κακό, αλλά σαν άνθρωπος μπορεί να κάνει το κακό. Ο Θεός όμως, όχι μόνο έχει την πρόθεση να μην κάνει το κακό, αλλά και μπορεί να μην το κάνει. Και όχι μόνο έχει την πρόθεση να κάνει το καλό, αλλά και μπορεί να το κάνει.

Όχι μόνο έχει πρόθεση αυτός ο Θεός μας, ο Πατέρας αυτός, να είναι πάνω από τα πάντα και πάνω απ' όλα και να είναι ο Θεός ο μέγας, αλλά και μπορεί να είναι έτσι. Τι άλλο θέλει ο άνθρωπος, τι άλλο θέλει; Αναπαύει αυτό ή δεν αναπαύει; Ξεκουράζει, δεν ξεκουράζει; Γίνεσαι μετά τρισευτυχισμένος ή δεν γίνεσαι, όταν το δεχτείς αυτό το πράγμα; Και δεν εξαιρείται κανένας, όλοι μπορούν να είναι παιδιά του Θεού και όλοι να είναι παιδιά του Θεού κατά μοναδικό τρόπο, να αισθάνεσαι παιδί του Θεού σαν να είσαι το μόνο παιδί του. Όχι, δεν σημαίνει αυτό ότι το παίρνεις εγωιστικά, αλλά πόσο κατά δικό σου βλέπεις, νιώθεις τον Θεό.

Στην Κύπρο είναι μια περίπτωση.

Μάλλον είναι τώρα, αυτοί που γνωρίσαμε εμείς εκεί, παππούς και γιαγιά. Πολύ ευσεβείς άνθρωποι υπάρχουν, πολύ ευσεβείς. Και φυσικά, αν δεν ήταν ευσεβείς, δεν ξέρουμε πώς θα τα βγάζαν πέρα. Και έχουν κάποια προβλήματα με τα εγγόνια, προπαντός με το ένα από τα εγγόνια. Ένα σοβαρό πρόβλημα, ένα αγιάτρευτο πρόβλημα, ένα ατακτοποίητο πρόβλημα. Και θυμάμαι έτσι ο παππούς αυτός και η γιαγιά, το ανδρόγυνο, και οι δύο, όταν και την πρώτη φορά που πήγαμε και τώρα που πήγα πάλι, έρχονταν εκεί και στην ομιλία και στην άλλη και παρακολουθούσαν εκεί με πολλή προσοχή και, όπως λένε πάντα, παρηγορούνται και παρηγορούνται.

Πόσο όμως τώρα έχει το κουράγιο αυτός ο παππούς, έχει το κουράγιο αυτή η γιαγιά να πουν, καθώς έχουν το πρόβλημά τους και καθώς δεν λύνεται το πρόβλημα; Είναι μερικά πράγματα. Ο Θεός, όχι γιατί δεν θέλει ο Θεός, γιατί δεν μπορεί ο Θεός, αλλά επειδή είναι στη μέση και ο άνθρωπος, και όταν ο άνθρωπος εμποδίζει τη λύση, πώς αυτός ο παππούς και αυτή η γιαγιά, να είναι ευλογημένο, Θεέ μου, να είναι ευλογημένο.

Να φτάνει μόνον αυτό, δηλαδή, και να αναπαύεται έτσι ο άνθρωπος, τίποτε άλλο να μη σκεφτεί. Αλλά να, ο Θεός έτσι, από συγκατάβαση αφήνει κάποια παραθυράκια, λίγο να βλέπει και ο άνθρωπος, λίγο να καταλαβαίνει και ο άνθρωπος και να μη μένει απλώς μόνο με την πίστη, αλλά λιγάκι έτσι, με την πίστη ξεκινάει και μόνο μέσα από την πίστη μπορεί να τα δει και τα παραθυράκια αυτά και άλλα, αφήνει κάποια παραθυράκια. Αυτός ο παππούς τώρα βλέπει το εγγόνι του ότι είναι χαμένο για αυτόν τον κόσμο. Και πόσο θα ήθελε βέβαια να μην είναι έτσι και να γίνει ένα θαύμα ανά πάσα στιγμή και να... Αν όμως πει «να είναι ευλογημένο» και προσέξει λίγο κάνα ένα παραθυράκι από αυτά που είναι ανοιχτά, κάνα ένα πορτάκι.

Ναι, και να δει, θα μπορούσε παραδείγματος χάριν να δει μέσα από ένα παραθυράκι, να συνειδητοποιήσει την εξής αλήθεια: ότι ναι, το παιδί μου, το εγγονάκι μου αυτό, έχασε αυτόν τον κόσμο. Αλλά ακριβώς διότι έχασε αυτόν τον κόσμο, μπορεί να κερδίσει ασφαλώς τον άλλο. Να κερδίσει την αληθινή ζωή. Χαλάλι, Θεέ μου, χαλάλι, Θεέ μου, χαλάλι. Αφού εσύ το έκανες. Εμείς οι άνθρωποι δεν μπορούμε βέβαια να θυσιάσουμε έναν άνθρωπο για να κερδίσει την άλλη ζωή. Αλλά αν ο Θεός του οικονομήσει να γίνει έτσι, χαλάλι, Θεέ μου, να είναι ευλογημένο. Και αρχίζει κανείς και χαίρεται. Ναι, από τώρα χαίρεται ακριβώς αυτήν την αιώνια χαρά που θα έχει αυτό το παιδί τώρα τη στιγμή.

Την τελευταία φορά, δεν ξέρω αν σας ανέφερα, ναι, νομίζω το ανέφερα κάποια μέρα, γνώρισα ένα κοριτσάκι εκεί, το εγκατέλειψε η μάνα του, το εγκατέλειψε ο πατέρας του, δεν ξέρω πώς έγινε και το έχει μια γιαγιά τώρα η καημενούλα. Και το καημένο και άλαλο είναι και γενικότερα καθυστερημένο διανοητικά, όλα τα έχει. Δεν καταλαβαίνει τι είπατε. Αυτό είναι, αυτό το παιδί είναι χαμένη αυτή η ζωή. Είναι ακαταλαβίστικο αυτό το παιδί. Αλλά και αυτή η γιαγιά που, διότι ώρες ώρες έχει και άσχημες εκδηλώσεις, ας πούμε πετάει, σπάει, κάνει, φτιάχνει, και αυτή η γιαγιά κάνει αυτή την υπομονή. Και αυτή η γιαγιά από τώρα μπορεί να βλέπει με τα μάτια της πίστεως μέσα απ' το πορτάκι, ας πούμε...

Βλέπει το πόσο ευτυχισμένο θα είναι αυτό το παιδί, διότι είναι ένας άνθρωπος, βαπτισμένος άνθρωπος, χριστιανός, να είναι αυτό το κοριτσάκι και από εκεί και πέρα δεν έχει καμιά άλλη ευθύνη. Εάν μόνο του καταντούσε έτσι τον εαυτό του, θα είχε φοβερή ευθύνη. Αφού όμως δεν το κάνει το ίδιο, το επέτρεψε ο Θεός να γίνει έτσι. Λοιπόν, είναι κατευθείαν αγία η κοπελίτσα αυτή, κατευθείαν. Διότι ο Θεός δεν είναι αφιλάνθρωπος, δεν είναι σκληρός ο Θεός, δεν αδικεί κανέναν. Για να οικονομήσει έτσι τα πράγματα, τι ευτυχία την περιμένει. Οπότε, τι άλλα θα κάνει, μπορεί να πει, βέβαια δεν χρειάζεται να καταλάβει για να πει, αλλά ο Θεός, είπαμε, συγκαταβαίνει.

Αφήνει να καταλάβουμε μερικά πράγματα και να πούμε, όλα άγια τα κάνεις, Θεέ μου, όλα από αγάπη τα κάνεις, όλα πολύ δίκαια τα κάνεις, όλα πολύ σωστά και πολύ σοφά τα κάνεις. Πρέπει να σφίξει την καρδιά του κανείς, πρέπει να ταπεινωθεί ενώπιον του Θεού. Πρέπει να πάψει να είναι ο ίδιος Θεός και να συμβουλεύει τον Θεό: «Δεν φέρεσαι εδώ, φέρεσαι εκεί και έπρεπε έτσι να κάνεις κι αλλιώς». Ναι, να γίνει δούλος κανείς του Θεού, να υποταχθεί στον Θεό. Δεν θα πει «πόσο δίκαιος είσαι, Θεέ μου, και πόσο αγαθός είσαι και πόσο φιλάνθρωπος»; Τις Θεός μέγας ως ο Θεός ημών;

Ο Θεός ο ποιών θαυμάσια. Συ είσαι ο Θεός που κάνεις όλα τα θαυμάσια. Τα θαυμάσια όχι μόνο με την έννοια ότι κάνει θαύματα ο Θεός και δείχνει έτσι τη δύναμή Του, αλλά όπως λέγεται αυτό μέσα στην διδασκαλία της Εκκλησίας, ότι ο Θεός δεν σώζει απλώς τον άνθρωπο αλλά τον σώζει κατά σοφό τρόπο. Δεν κάνει απλώς επιτυχή πράγματα ο Θεός, αλλά τα κάνει κατά σοφό τρόπο και η απέραντη σοφία του Θεού, η άπειρη σοφία του Θεού, φανερώθηκε όσο μπορούσε να φανερωθεί στη σάρκωση του Υιού Του, διά μέσου της οποίας σαρκώσεως σώζεται ο κόσμος.

Σώζεται ο κόσμος, αλλά αποκαλύπτεται η σοφία του Θεού μέσα από αυτό το γεγονός της σωτηρίας, μέσα από αυτήν τη σωτηριώδη πράξη του Θεού. Αποκαλύπτεται η σοφία του Θεού. Λοιπόν, ναι, εσύ είσαι ο Θεός που κάνεις θαυμάσια, θαυμαστά πράγματα, βέβαια καταρχήν εδώ αναφέρεται σε όλα εκείνα τα θαυμαστά που έκανε ο Θεός με την παντοδυναμία Του στον Ισραηλιτικό λαό και άκουσαν και τα έθνη και είδαν και τα έθνη όλα αυτά τα θαυμαστά που έκανε ο Θεός. Συ ο Θεός ο ποιών θαυμάσια, εγνώρισες εν τοις λαοίς την δύναμή σου. Όπως ξέρουμε αυτό το γεγονός της διελεύσεως Ερυθράς Θαλάσσης, της θαυμαστής διελεύσεως της Ερυθράς Θαλάσσης. Έγινε γνωστό εις τα γύρω έθνη και γι' αυτό είχαν τρομοκρατηθεί οι πάντες. Δεν έμεινε μυστικό αυτό, αλλά έγινε γνωστό και στους Μωαβίτες, στους άλλους λαούς.

Άνοιξε η θάλασσα κατά θαυμαστό τρόπο και πέρασε ο λαός του Θεού και σώθηκε. Και ξανά ήρθε πάλι η θάλασσα στην πρώτη κατάσταση και πνίγηκαν όλοι οι εχθροί τους, οι Αιγύπτιοι. Όχι μόνο λοιπόν ο Θεός έκανε τα θαυμαστά πράγματα, τα θαυμαστά γεγονότα, αλλά ο Θεός έκανε τα θαυμαστά αυτά για το λαό Του, αλλά εγνώρισε τη δύναμή Του, έκανε γνωστή τη δύναμή Του σε όλα τα έθνη, στους λαούς γύρω από το δικό Του λαό. Πρώτα εις τον Φαραώ και στους Αιγυπτίους αλλά και έπειτα και στα άλλα έθνη πιο πέρα.

Αρχίσει ο Θεός να σε ευλογεί, αλλά πρέπει να καθίσεις εκεί να σε ευλογεί ο Θεός. Όταν αρχίσει ο Θεός να σε ευλογεί, δεν είναι απλώς ότι σε γεμίζει με ευλογία, δεν είναι απλώς ότι σε κάνει άγγελό του. Αλλά πληροφορούνται οι πάντες, όλοι οι εχθροί, πρωτίστως και κυρίως οι δαίμονες, τη δύναμη του Θεού που εκδηλώνεται μέσα σε εσένα, όλη τη φιλανθρωπία και την αγάπη του Θεού και την ευσπλαχνία του Θεού που εκδηλώνεται σε εσένα. Γι' αυτό και τα δαιμόνια μπορεί να φαίνεται ότι αναστατώνονται και Αρχίζουν μάχη και πόλεμο εναντίον των ανθρώπων του Θεού, αλλά είναι κατατρομαγμένα. Πού να πλησιάσουν; Καίγονται κυριολεκτικά.

Και άλλοι εχθροί μένουν μακριά και φοβούνται και δεν τολμούν. Διότι ο Θεός φανερώνει την δύναμή Του καθώς την εκδηλώνει με θαυμαστό και σοφό τρόπο, και δίκαιο και αγαθό τρόπο εκδηλώνει τη δύναμή Του στον άνθρωπό Του, τη φανερώνει και στους εχθρούς Του, στους γύρω Του. Ελυτρώσω εν τω βραχίονί σου τον λαόν σου, τους υιούς Ιακώβ και Ιωσήφ. Και εδώ αναφέρεται πιο συγκεκριμένα στο πέρασμα της Ερυθράς Θαλάσσης. Ναι, ελύτρωσες με τη δύναμη, εν τω βραχίονί σου, τον λαόν σου, ποιων λαών; Τους υιούς Ιακώβ και Ιωσήφ. Δηλαδή τις 12 φυλές του Ιακώβ, τις 12 φυλές του Ισραήλ.

Αναφέρεται εδώ πιο συγκεκριμένα στον Ιωσήφ, ενώ δεν αναφέρει όλα τα παιδιά του Ιακώβου, αναφέρει τον Ιωσήφ διά δύο λόγους. Ένας λόγος ήταν ότι ο Ιωσήφ ξεχώρισε από αυτά τα παιδιά και ήταν πράγματι ο ευλογημένος από τον Θεό και ήταν αυτός που έμεινε κοντά και πιστός στον Θεό και τον ευλόγησε ο Θεός, αλλά και που από τα δύο παιδιά του Ιωσήφ υπήρχαν δύο φυλές. Και έτσι δεν έχουμε φυλή του Ιωσήφ, ενώ έχουμε φυλή του Ιούδα, φυλή του Λεβί, φυλή του Μανασσή, όχι Μανασσή,

Εσύ, ναι.

Των άλλων, Βενιαμίν και τα λοιπά, και των άλλων παιδιών του Ιακώβ, έχουμε φυλές όλων των παιδιών, δεν έχουμε φυλή του Ιωσήφ. Αλλά τι; Από τον Ιωσήφ που γέννησε δύο παιδιά, ο ανήρ γεννά και η γυνή τίκτει, ο ανήρ γεννά και η γυνή τίκτει. Αβραάμ εγέννησε τον Ισαάκ κλπ., ναι, εγέννησε, Αβραάμ εγέννησε, η γυνή τίκτει. Εγεννήθηκαν λοιπόν δυο παιδιά από τον Ιωσήφ, ο Εφραίμ και ο Μανασσής, και έγιναν δυο άλλες φυλές στη θέση του Ιωσήφ, δυο του παιδιά, φυλές Εφραίμ και Μανασσή. Και ήταν πάλι δώδεκα φυλές, διότι πέρα από το ότι βγαίνει ο Ιωσήφ

Έχει δική του φυλή, αλλά από αυτόν βγαίνουν δύο φυλές. Πέρα από αυτό είναι και το ότι βγήκε και η φυλή του Λευί, η οποία αφιερώθηκε στον Θεό και έτσι οι δώδεκα φυλές είναι οι δέκα και οι δύο φυλές των δυο παιδιών του Ιωσήφ. Επειδή λοιπόν ήταν ο Ιωσήφ αυτός ο ξεχωριστός και επειδή και δυο του παιδιά, γι' αυτό τον αναφέρει εδώ χωριστά ή κοντά στον Ιακώβ αναφέρει και τον Ιωσήφ και όχι τα άλλα παιδιά του Ιακώβ, τα αδέλφια του Ιωσήφ. Να σταματήσουμε όμως εδώ και να συνεχίσουμε, αν θέλει ο Θεός, την άλλη Δευτέρα.